CONSEIL DE

L'EUROPE

AVRUPA

KONSEYİ

AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ

METİN TURAN - TÜRKİYE DAVASI

(Başvuru no:20868/02)

KARARIN ÖZET ÇEVİRİSİ

STRAZBURG

14 Kasım 2006

İşbu karar AİHS’nin 44 § 2 maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecektir. Şekli

bazı düzeltmelere tabi olabilir.

1

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan ve (20868/02) başvuru no’lu davanın nedeni bu

ülke vatandaşı olan Metin Turan’ın (başvuran) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne (AİHM)

10 Nisan 2002 tarihinde, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin (AİHS) Temel İnsan Haklarını

güvence altına alan 34. maddesi uyarınca yapmış olduğu başvurudur.

Başvuran, Tunceli Barosu avukatlarından H. Aygün ve Ö.U. Kaplan tarafından temsil

edilmektedir.

OLAYLAR

I. DAVA KOŞULLARI

Başvuran, 1966 yılında doğmuştur ve Yozgat’ta ikamet etmektedir.

1999 yılında, başvuran, EMEP (Emek Partisi) adlı yerel siyasi partinin üyesiyken,

Tunceli Belediye Başkanlığı görevine adaylığını koymuştur.

10 Ağustos 2001 tarihinde, başvuran, kamu sektöründen olan başka memurlarla birlikte

Kamu Emekçileri Sendikaları Konfederasyonu’na (KESK) bağlı Enerji-Yapı Yol Sen

Sendikasını kurmuştur. Başvuran, sözkonusu sendikanın Yönetim Kurulu üyeliğine seçilmiştir.

Aynı gün, Olağanüstü Hal (OHAL) Bölge Valisi, bu durumdan haberdar edilmiştir.

5 Ekim 2001 tarihinde, Vali, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı’ndan, 285 sayılı Kanun

Hükmünde Kararnamenin (KHK) 4 g) maddesi ve 430 sayılı KHK’nın 3 a) maddesi temeline

dayanarak, başvuranın başka bir bölgeye naklini talep etmiştir. Vali, başvuranın aşağıda

belirtilen olaylara karıştığını vurgulamıştır:

-

Ankara Ulucanlar Cezaevinde 26 Eylül 1999 tarihinde meydana gelen

olayları protesto etmek için, 30 Eylül 1999 tarihinde, Halkın Emek Partisinin

(HEP) yerel şubesinin binası önünde düzenlenen Tunceli’deki toplantı;

-

26 Kasım 1999 tarihinde Sarıkoç bölgesinde Mazgirtte ölen bir PKK üyesinin

gömülmesi;

Kaçarlar köyünde Pertekte 3 Aralık 2000 tarihinde ölü bulunan üç PKK

üyesinin anılması;

8 Mart 2000 tarihinde, Uluslararası Kadınlar Günü vesilesiyle, kendisinin

basın açıklamasını bizzat okuması;

1 Eylül 2000 tarihinde, Uluslararası Barış Günü vesilesiyle ve F tipi

cezaevlerinin yapımının faks yoluyla protesto edilmesi vesilesiyle Demokrasi

Platformu Derneği tarafından düzenlenen izinsiz toplantı;

-

1 Aralık 2000 tarihinde, EMEK Platformu tarafından alınan karar üzerine, iş

yerinde grev yapma;

2

Bu şekilde, ilgili, sürekli olarak, KESK tarafından düzenlenen eylemlere katılmıştı. Bu

yüzden, ilgilinin OHAL Bölgesinde görev yapması tehlikeliydi ve bu durum kamu düzeni için

bir zarar teşkil ediyordu.

15 Mart 2002 tarihli bir kararla, OHAL Bölge Valisinin talebi üzerine ve yukarıda

belirtilen KHK’lar ile 657 sayılı Kanun temelinde, başvuran Yozgat’a gönderilmiştir.

27 Mart 2002 tarihinde, nakil kararı başvurana tebliğ edilmiştir.

HUKUK AÇISINDAN

I. AİHS’NİN 11. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA

A. Kabuledilebilirlik hakkında

Hükümet iki açıdan kabuledilemezlik gerekçesi ileri sürmektedir.

1. Yetki bakımından uyuşmazlık

Hükümet, memurların statüsünün 657 sayılı Kanunla belirlendiğini ifade etmektedir.

Kamu hizmetinin kuralları “kamu yararı” kavramına dayanmaktadır ve kamu yetkilileri bir

miktar keyfiyete sahiptirler. AİHM’nin konuyla ilgili içtihadına atıfta bulunarak, Hükümet,

memurların işe alınmaları, kariyerleri ve görevlerinin durdurulmasına ilişkin itirazların, genel

olarak, AİHS’nin 6 § 1 maddesinin uygulama alanına girmediğini ileri sürmektedir.

Başvuran, bu sava itiraz etmektedir.

AİHM, başvuranın, AİHS’nin 6. maddesine ilişkin şikayette bulunmadığını tespit

etmektedir. Yine de, AİHM, kamu görevi yerine getiren bazı çalışanlarla ilgili uyuşmazlıkların

AİHS’nin 6 § 1 maddesinin alanına girdiğine ilişkin içtihadını hatırlatmaktadır. AİHM, kamu

görevi yerine getiren eğitim veya hastane personeliyle, hastabakıcılarla, ebelerle veya bir

Devlet Hastanesi laboratuarının teknik personeliyle ilgili uyuşmazlıkların da AİHS’nin 6 § 1

maddesinin alanına girdiğini tespit etmektedir (bkz. Knauth-Almanya, 41111/98 no’lu karar ve

Pellegrin-Fransa, 28541/95 no’lu karar). AİHM, davada, başvuranın, Bayındırlık ve İskan

Bakanlığı’nda teknisyen olarak çalıştığını tespit etmektedir. Burada, sahibinin, Devletin

egemenliğinin bir bölümünü elinde bulunduracağı kamu gücünün kullanılmasından ileri gelen

bir görev sözkonusu değildir.

Bu yüzden, AİHM, bu gerekçeyi reddetmektedir.

2. İç hukuk yollarının tüketilmemesi

Hükümet, İdari Yargılama Usulü Kanununun (İYUK) 11. maddesi temelinde,

başvuranın, hakkında verilen nakil kararının iptalini veya değiştirilmesini talep etmek için

yetkili makam nezdinde başvuru yapabileceğini ileri sürmektedir. Aynı şekilde, başvuran, İdare

Mahkemesi nezdinde iptal davası açabilirdi.

Başvuran, bu iddialara itiraz etmektedir.

3

AİHM, bu gerekçenin, başvuranın, AİHS’nin 11 ve 13 maddelerine ilişkin şikayetlerine

sıkı sıkıya bağlı olduğunu tespit etmektedir. Bu nedenle, AİHM, bu gerekçeyi esasla

birleştirmeye karar vermektedir.

B. Esas hakkında

Başvuran, görev yerinin değiştirilmesi kararının, kendisinin toplantı ve gösteri

yürüyüşü düzenleme hakkının ve dernek kurma hürriyetinin ihlalini teşkil ettiğini iddia

etmektedir. Başvuran, AİHS’nin 11. maddesine atıfta bulunmaktadır.

Hükümet, başvuranın daha önce bir sendika üyesi olduğunu ve bu hakkın, kendisinin

yerinin değiştirilmesinden sonra etkilenmediğini ileri sürmektedir. AİHS’nin 11. maddesi,

sendika üyesi bir memurun başka bir şehre veya göreve gönderilmesine ilişkin olarak,

sözkonusu memura diğerlerine nazaran bir dokunulmazlık veya daha avantajlı bir durum

atfetmemektedir.

Başvuran, bu argümanlara itiraz etmektedir. Başvuran, 5 Ekim 2001 tarihinde, OHAL

Bölge Valisi tarafından iletilen bilgi notuna atıfta bulunarak, KESK’e bağlı Enerji-Yapı Yol

Sen sendikasına üye olduğu için yerinin değiştirildiğini ileri sürmektedir.

AİHM, AİHS’nin 11 § 1 maddesinin, sendikal özgürlüğü dernek kurma hürriyetinin

özel bir şekli veya görünümü olarak sunduğunu; sözkonusu maddenin sendika üyelerine Devlet

tarafından uygulanması öngörülen belirli bir muameleyi ve özellikle sendika üyelerinin

yerlerinin değiştirilmemesi hakkını garanti altına almadığını hatırlatmaktadır (bkz Akat-

Türkiye, 45050/98 no’lu, 20 Eylül 2005 tarihli karar ve Syndicat national de la police belge-

Belçika, 27 Eylül 1975 tarihli, A serisi 19 no’lu karar).

AİHM, bireysel başvurudan ileri gelen bir davada, genel koşulları unutmadan, mümkün

olduğu kadar, kendisine başvurusu yapılan somut duruma ilişkin olarak ortaya çıkan

problemleri incelemekle yetinmesi gerektiğinin altını çizmektedir (bkz, diğerleri arasında,

Guzzardi-İtalya, 6 Kasım 1980 tarihli, A serisi 39 no’lu karar ve Young, James ve Webster-

İngiltere, 13 Ağustos 1981 tarihli, A serisi 44 no’lu karar). Bu nedenle, davada, yer değiştirme

kararının mevcut haliyle yerindeliğini değerlendirmek AİHM’nin görevi değildir. AİHM’nin

amacı, böyle bir kararın, başvuranın AİHS’nin 11. maddesi bakımından sendikal faaliyetler

yürütme hakkı üzerindeki sonuçlarını incelemektir.

AİHM, başvuranın, 285 sayılı KHK’nın 4g) ve 430 sayılı KHK’nın 3 a) maddeleri

temelinde OHAL Bölge Valisi tarafından kendisi aleyhinde alınan yer değiştirme kararının

AİHS’nin 11. maddesindeki düzenlemeleri hiçe saydığından şikayet ettiğini tespit etmektedir.

AİHM, daha sonra, bu kararın kanunla öngörülmüş olduğunu gözlemlemektedir. Öte yandan,

başvuranın statüsünün 657 sayılı Kanunla belirlendiğine itiraz edilmemektedir.

Davada, AİHM, başvuranın statüsünün, ilke olarak, kamu hizmetinin gereksinimleri

doğrultusunda, başka bir göreve yada başka bir şehre gönderilme imkanını öngördüğünü kabul

etmektedir. Hal böyleyken, AİHM, değerlendirmesine sunulan unsurlara göre, başvuranın,

uyuşmazlık kararının, AİHS’nin 11. maddesince tanındığı şekliyle, kendisinin dernek kurma

hürriyeti hakkının özüne ilişkin bir zorlama ya da saldırı teşkil ettiği hususunu yeterince ve

ikna edici şekilde desteklediğini tespit etmektedir. Aslında, OHAL Bölge Valisi tarafından

iletilen 5 Ekim 2001 tarihli bilgi notundan, açıkça, ilgilinin “KESK tarafından hazırlanan

eylemlere sürekli olarak katıldığı, bu nedenle, OHAL Bölgesinde görev yapıyor olmasının

4

tehlikeli olduğu ve kamu düzeni için zararlı olduğu” sonucu çıkmaktadır (bkz, a contrario,

Akat; Bulğa ve diğerleri-Türkiye, 43974/98 no’lu, 20 Eylül 2005 tarihli karar; Ertaş Aydın ve

diğerleri-Türkiye, 43672/98 no’lu, 20 Eylül 2005 tarihli karar). Kendisinin de kabul ettiği gibi,

ilgili, Tunceli’ye giderek yer değiştirmesinden sonra, sendikal faaliyetlere katılabilmiş olsa da,

AİHM, bu önlemin ilgilinin Enerji-Yapı Yol Sen sendikasına üye olması nedeniyle alındığı

görüşündedir. Sonuç olarak, uyuşmazlık konusu karar, Hükümetin ileri sürdüğü gibi, Devletin

kamu hizmetinin iyi şekilde yönetilmesinin idaresi ve yürütülmesi kapsamına girmemekteydi.

Bu nedenle, mevcut davanın koşullarının bütünü ışığında, AİHM, nakil kararının,

ulusal makamların, başvuranların sendikal faaliyetlerini yürütme hakkına bir müdahale olarak

kabul edilebileceğini tespit etmektedir. İlgiliyi, yasal olarak kurulmuş bir sendikaya üye

olmasından dolayı, başka bir bölgede bulunan bir şehre göndermeye ilişkin bu şekil bir karar

demokratik bir toplumda gerekli değildi.

Dolayısıyla, AİHS’nin 11. maddesi ihlal edilmiştir.

II. AİHS’NİN 13. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA

Başvuran, OHAL Bölge Valisi tarafından, aleyhinde alınan karara itiraz etmek için

başvuru yollarının bulunmamasından şikayet etmektedir. Başvuran, AİHS’nin 13. maddesine

atıfta bulunmaktadır.

Hükümet, özet olarak, başvuranın, yer değiştirmesine ilişkin kararın kanuniliğini

kontrol etmek için idari makamlara başvurabileceğini ileri sürmektedir.

AİHM, AİHS’nin 13. maddesinin, iç hukukta, AİHS’nin tanıdığı hak ve

özgürlüklerinden, sunuldukları mevcut şekilleriyle yararlanılabilmesine imkan verecek bir

başvuru yolunun bulunmasını garanti altına aldığını hatırlatmaktadır. Dolayısıyla, bu

düzenlemenin sonucu, AİHS’ye dayanan “savunulabilir bir şikayetin” içeriğini incelemeye ve

uygun olan telafi şeklini sunmaya elverişli bir iç hukuk yolunun varlığını şart koşmaktır (bkz,

diğerleri arasında, Kudla-Polonya, 30210/96 no’lu karar).

AİHS’nin 13. maddesinin Sözleşmeci Devletler üzerinde ağırlığını hissettirdiği

müeyyidenin önemi başvuranın şikayetinin niteliğine göre değişmektedir. Bununla birlikte,

AİHS’nin 13. maddesince şart koşulan başvuru yolu hukukta olduğu kadar uygulamada da

“etkin” olmalıdır ( bkz, örneğin, İlhan-Türkiye, 22277/93 no’lu karar). AİHS’nin 13. maddesi

uyarınca, bir “başvuru yolunun etkinliği” başvuranın lehinde bir sonucun kesinliğine bağlı

değildir. Aynı şekilde, bu düzenlemede bahsi geçen, “makam” bir hukuk kurumu olmak

zorunda değildir ama o halde yetkileri ve sunduğu garantiler, nezdinde gerçekleşen başvurunun

etkinliğini değerlendirmek için devreye girmektedirler. Bunun dışında, iç hukuk tarafından

sunulan başvuru yollarının bütünü, bunlardan hiçbiri tam olarak ona cevap vermese bile,

AİHS’nin 13. maddesinin gereklerini yerine getirebilir (bkz, diğerleri arasında, Silver ve

diğerleri-İngiltere, 25 Mart 1983 tarihli, A serisi 61 no’lu karar ve Chahal-İngiltere, 15 Kasım

1996 tarihli karar).

Davada, AİHM, OHAL Bölge Valisine yer değiştirme hususunda geniş imtiyazlar

tanıyan 285 sayılı KHK’nın 4 g) ve 430 sayılı KHK’nın 3 a) maddeleri temelinde, OHAL

Bölge Valisinin, başvuranın bu bölgenin dışında bulunan bir şehre gönderilmesini talep

edebileceğini hatırlatmaktadır. Daha önce, AİHM’nin, OHAL Bölge Valisine yetkiler atfeden

düzenlemeler kadar bu düzenlemelerin uygulanmasının da hukuki kontrolün dışında olduğunu

5

hatırlatma fırsatı olmuştur (bkz. Çetin ve diğerleri). Bu şekil yetkiler karşısında, davadaki gibi

Valinin talebi üzerine yer değiştirme konusunda hukuki kontrolün bulunmaması, olası

suistimalleri bertaraf etmek veya sadece, bu şekilde alınan kararların kanuniliğini kontrol

etmeye imkan vermek için yeterli garantiler sunmamaktadır (bkz Ertaş Aydın ve diğerleri).

Sonuç olarak, OHAL Bölge Valisinin eylemlerine ilişkin hukuki başvuru yolları, AİHS’nin 13.

maddesinin amaçları doğrultusunda “etkinlik” kriterini yerine getirmemektedir çünkü şart

koşulan başvuru yolu uygulama da olduğu gibi hukukta da etkin değildir (bkz, diğerleri

arasında, Bulğa ve diğerleri).

Bu yüzden, başvuranın, iç hukuk yollarını tüketme zorunluluğundan muaf olduğunu

kabul etmek yerindedir. Dolayısıyla, AİHM, Hükümetin itirazını reddetmektedir.

Bu nedenle, AİHM, iç hukukta, ulusal bir makam önünde, OHAL Bölge Valisi

tarafından başvuran aleyhinde alınan yer değiştirme kararına itiraz etmeye imkan verecek bir

başvuru yolunun yokluğundan dolayı AİHS’nin 13. maddesinin ihlal edildiği kanaatindedir.

III. AİHS’NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI HAKKINDA

A. Zarar

Başvuran, manevi zarar adı altında 10 000 Euro talep etmektedir. Bunun yanı sıra,

başvuran, maddi zarar adı altında aşağıdaki şekilde hesap dökümü yapılan 5 010 Euro’luk

miktar talep etmektedir:

- Nakil yeri olan Yozgat’ta 2001, 2002 ve 2003 yıllarında ödenen kiralar için 895 Euro;

- Elazığ’daki kirası için 1 590 Euro;

- Bu dönem boyunca, Tunceli’deki sendika toplantılarına katılımı dolayısıyla yaptığı

seyahat masrafları için 378 Euro;

- Tadilat masrafları için 2 147 Euro.

Hükümet, bu miktarlara itiraz etmektedir.

Maddi zarar hakkında, AİHM, maddi zarara ilişkin talebi talebin yeterince

desteklenmediğini ve böylece reddedilmesi gerektiğini tespit etmektedir.

Manevi zarara ilişkin olarak, AİHM, başvuranın, bir sendika üyesi olmasından ve buna

bağlı eylemlerinden dolayı görev yerinin değiştirilmesinin ve iç hukukta ulusal bir mahkeme

önünde aleyhinde alınan nakil kararına itiraz etmeye imkan veren bir başvuru yolunun

bulunmamasının başvurana bir miktar sıkıntı yaratmış olması gerektiğini kabul etmektedir.

AİHM, hakkaniyetle karar vererek, başvurana manevi zarar adına 2 500 Euro ödenmesine

karar vermiştir.

B. Masraf ve harcamalar

Başvuran, AİHM önünde yaptığı harcamalar için 2 187 Euro’luk bir miktar ve yazışma

masrafları için 130 Euro talep etmektedir.

6

Hükümet, bu miktarlara itiraz etmektedir.

AİHM, dosyadaki unsurlara gözönüne alarak, talep edilen miktarın aşırı olmadığını ve

zaten bu miktarların haklılığının yeterince ortaya konduğunu tespit etmektedir. Hakkaniyetle

karar vererek, AİHM, toplamda, talep edilen 2 317 Euro’luk miktarın ödenmesine karar

vermektedir.

C. Gecikme Faizi

AİHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz

oranına üç puanlık bir artışın ekleneceğini belirtmektedir.

BU NEDENLERLE, AİHM,

1. Oybirliğiyle, Hükümetin yetki uyuşmazlığına ilişkin itirazının reddedilmesine;

2. Oybirliğiyle, Hükümetin iç hukuk yollarının tüketilmemesine ilişkin itirazını esasla

birleştirmeye ve bu itirazın reddedilmesine;

3. Oybirliğiyle, başvurunun kabuledilebilir olduğuna;

4. Bire karşı altı oyla, AİHS’nin 11. maddesinin ihlal edildiğine;

5. Oybirliğiyle, AİHS’nin 13. maddesinin ihlal edildiğine;

6. Bire karşı altı oyla,

a) AİHS’nin 44 § 2 maddesi gereğince kararın kesinleştiği tarihten itibaren üç ay

içinde, ödemenin yapıldığı tarihteki döviz kuru üzerinden Y.T.L.’ye çevrilmek

üzere ve miktara yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutularak, Savunmacı

Hükümet tarafından başvurana manevi zarar için 2 500 Euro (iki bin beş yüz

Euro) ve masraf ve harcamalar için 2 317 (iki bin üç yüz on yedi) Euro

ödenmesine;

b) Sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar

Hükümet tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan

faiz oranının üç puan fazlasına eşit oranda faiz uygulanmasına;

7. Adil tazmine ilişkin diğer taleplerin reddine;

karar vermiştir.

İşbu karar Fransızca olarak hazırlanmış ve AİHM’nin iç tüzüğünün 77 §§ 2 ve 3

maddesine uygun olarak 14 Kasım 2006 tarihinde yazıyla bildirilmiştir.

Mevcut kararın ekinde, AİHS’nin 45 § 2 maddesi ve iç tüzüğün 74 § 2 maddesi

uyarınca aşağıdaki görüşlerin sunumu bulunmaktadır:

- Hakim Mularoni’nin Hakim Costa’nın da katıldığı mutabık oy görüşü;

- Hakim Türmen’in ayrık oy görüşü.

7

HAKİM MULARONİ’NİN, HAKİM COSTA’NIN

KATILDIĞINI BEYAN ETTİĞİ MUTABIK OY GÖRÜŞÜ

Çoğunluğun AİHS’nin 11 ve 13 maddelerinin ihlal edildiğine ilişkin görüşünü

paylaşıyorum.

Bununla birlikte, AİHS’nin 11. maddesine ilişkin olarak aşağıdaki hususların altını

çizmek istiyorum:

AİHS’nin 11. maddesinin ihlal edildiği tespitine varmak için, çoğunluk, ilk olarak,

müdahalenin “meşru bir amacı olup olmadığını incelemeden” “demokratik bir toplumda

müdahalenin gerekliliği” hususu üzerinde durmaktadır.

Ademyılmaz ve diğerleri-Türkiye (41496/98, 41499/98, 41501/98, 41502/98,

41959/98, 41602/98 ve 43606/98 no’lu, 21 Mart 2006 tarihli) davalarındaki mutabık oy

görüşümde belirttiğim gibi, eğer bir memurun yeri sendika üyesi olmasından dolayı

değiştirildiyse, bu yer değiştirmenin AİHS’nin 11. maddesinin ihlaline yol açtığı

kanaatindeyim çünkü aslında kanun tarafından öngörülen bir araç (yer değiştirme) meşru bir

amaca (kamu hizmetinin iyi yönetilmesi) ulaşmak için değil de kanun tarafından

öngörülmeyen ve AİHS’nin 11. maddesince yasaklanmış olan ve özellikle sendika

üyeliğinden caydırmayı öngören farklı bir amaca ulaşmak için kullanılmaktadır.

Davada, müdahalenin meşru bir amacı olmadığı için, ancak AİHS’nin 17 ve 18

maddeleriyle birlikte değerlendirilebilecek şekilde AİHS’nin 11. maddesinin ihlal edildiği

sonucuna varmaktayım.

8

HAKİM TÜRMEN’İN AYRIK OY GÖRÜŞÜ

Çoğunluğun üzerinde hemfikir olduğu AİHS’nin 11. maddesinin ihlal edildiği tespitini

benimsememiş olduğum için üzgünüm.

Tunceli’de Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Müdürlüğü’nde memur olan ve kamu

sektörü sendikası üyesi olan başvuran, OHAL Bölge Valisinin talebi üzerine Yozgat’a

gönderilmiştir.

AİHM’nin ikinci dairesi, benzer bazı davalarda verdiği kararlarda (özellikle Akat-

Türkiye, 45050/98, 20 Eylül 2005 tarihli karar, Bulğa ve diğerleri-Türkiye, 43974/98 no’lu, 20

Eylül 2005 tarihli karar ve Ertaş Aydın ve diğerleri-Türkiye, 43672/98 no’lu, 20 Eylül 2005

tarihli karar), AİHS’nin 11. maddesinin, esas olarak, başvuranların naklinin, onları, sendikal

faaliyetlerini yürütmekten veya bir sendikaya katılma haklarını kullanmaktan alıkoymadığı

gerekçesiyle ihlal edilmediği sonucuna varmıştır. Aynı şekilde, AİHM, sözkonusu kararlarda,

uyuşmazlık konusu önlemlerin Devletin kamu hizmetinin iyi şekilde yönetiminin idaresi ve

uygulanması kapsamında olduklarını ve Sözleşmeci tarafların memurların nakli konusunda

geniş bir takdir yetkisinden yararlandıklarını belirtmiştir (Ertaş Aydın ve diğerleri).

Mevcut davayı adı geçen davalardan ayırmaya ve AİHM’nin yukarıda hatırlatılan

içtihattan ayrılmasına elverişli hiçbir unsur tespit etmemekteyim. Çoğunluk, başvuranın Enerji

Yapı Yol Sen sendikasına üye olmasından dolayı nakline karar verildiği fikrine dayanarak,

mevcut davayla adı geçen davalar arasında ayrım yapıyor gözükmektedir. OHAL Bölge

Valisi tarafından sağlanan açıklamaların dikkatli şekilde okunması, uyuşmazlık konusu

önlemin ilgilinin şu veya bu sendikaya üye olmasıyla hiç ilgisi olmadığını göstermiş olurdu.

Başvuran hakkındaki itiraz edilen nakil emri aşağıdaki gerekçelerle verilmiştir. Başvuran: a)

bir PKK üyesinin cenaze törenine katılmıştır, b) birçok PKK üyesi anısına bir mezarlıkta

düzenlenen törene katılmıştır, c) Uluslararası Kadınlar Günü vesilesiyle bir basın açıklamasını

kamuoyu önünde okumuştur, d) fakslar göndererek, F tipi cezaevlerine karşı düzenlenen bir

kampanyaya katılmıştır, e) EMEK Platformu tarafından düzenlenen “grev” eyleminde yer

almıştır.

Yukarıda belirtilen eylemlerin, ilgilinin bir sendikaya üye olmasıyla hiçbir ilgisi yoktu.

OHAL Bölge Valisinin, başvuranın sürekli olarak KESK tarafından düzenlenen eylemlere

katıldığını belirterek başvuranın nakli talebini sonuçlandırdığı doğrudur. Bununla birlikte,

başvuranın KESK’e üye olmasından dolayı mı bu şekilde davrandığı yada bu örgüte üye

olmasa da aynı şekilde mi davranacağı hususunu bilmenin önemi yoktur çünkü her birey,

herkese açık olan ve şu veya bu sendikanın üyelerinin katılımına özgü olmayan bu tip

eylemlere katılabilir. Aslında, ilgili, bir sendika üyesi olduğu için değil, bazı eylemlere

katıldığı için başka bir bölgeye gönderilmiştir. Öte yandan, hiçbir şeyin, başvuranın görev

yerinin değiştirilmesinden sonra aynı sendikanın üyesi olarak kalmasına engel teşkil etmediği

şüphesizdir. Bu koşullarda, ilgilinin başka bir bölgeye gönderilmesiyle bir sendika üyesi

olması arasında doğrudan bir bağ kurmak zor görünmektedir. Bunun için, mevcut kararda,

AİHM’nin yerleşik içtihadını gözden geçirmesini haklı gösterecek hiçbir argüman

görmemekteydim.

AİHM, 18 Ocak 2001 tarihinde Chapman-İngiltere (27238/95 no’lu) davasında

verdiği kararında “önceki kararlardan geçerli sebep olmaksızın uzaklaşmamasının hukuki

güvenlik, öngörürlük ve kanun önünde eşitliğin lehine olduğu kanaatinde olduğunu”

9

belirtmiştir. Davada, AİHM’nin önceki kararlardan ayrılmasını haklı gösterecek nitelikte

hiçbir “geçerli gerekçe” ayırt etmemekteyim.

Sonuç olarak, AİHS’nin 11. maddesinin ihlal edilmediği kanaatindeyim.

10