C O N S E I L D E

L ' E U R O P E

AVRUPA

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

MORDENĐZ - TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no:49160/99)

NĐHAĐ KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

10 OCAK 2006

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek olup

bazı ꢀekli düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan 49160/99 baꢀvuru no’lu davanın nedeni, Türk

vatandaꢀı Mehmet Emin Mordeniz’in (Baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne

(AĐHM) 23 Nisan 1999 tarihinde, Avrupa Đnsan Hakları ve Temel Özgürlükleri

Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur. Baꢀvuran,

Diyarbakır Barosu avukatlarından M. Kılavuz tarafından temsil edilmektedir.

OLAYLAR

1966 doğumlu baꢀvuran Mehmet Emin Mordeniz Diyarbakır’da ikamet etmektedir.

baꢀvuran 3 Aralık 1996 tarihinde ölü bulunan Fahriye ve Mahmut Mordeniz’in oğludur.

A. Olayların Meydana Geliꢀ ꢁekli

Baꢀvuranın kardeꢀleri F.M. ve A.M., 1993 yılında PKK saflarına katılmıꢀtır. Yaklaꢀık

iki ay sonra sivil polisler ve özel timciler baꢀvuranın evine baskın düzenlemiꢀlerdir.

Baꢀvuranın annesi Fahriye Mordeniz (Fa.M.), 1995’te Yunanistan’dan gelen

oğullarından birini ziyaret etmek üzere Đstanbul’a gitmiꢀtir. Polis, baꢀvuranın annesini ve

kardeꢀini gözaltına almıꢀtır. Kesin olarak belirtilmeyen bir tarihte Lice’de bulunan baꢀvuranın

kızkardeꢀi de gözaltına alınmıꢀ ve dört gün sonra serbest bırakılmıꢀtır.

Baꢀvuran, bu olaylardan bir kaç ay sonra Diyarbakır’da kırksekiz saat boyunca

gözaltında tutulmuꢀtur. Polisler, baꢀvurandan kardeꢀlerinin nerede saklanmıꢀ olabileceklerini

söylemesini istemiꢀler ve baꢀvuranı ve ailesini PKK’ya yardım ve yataklık yapmakla

suçlamıꢀlardır.

Baꢀvuranın anlattıklarına göre, silah ve telsizleri olan sivil polisler, 28 Kasım 1996

tarihinde, saat 9’a doğru baꢀvuranın babası Mahmut Mordeniz’i (M.M.) tutuklamıꢀ ardından

baꢀvuranın amcasına ꢁ. M.’ye ve S.K. adında bir köylüye, baꢀvuranın babasını ifadesini

almak üzere polis karakoluna götürdüklerini söylemiꢀlerdir. Babasının tutuklanması sırasında

orada bulunan baꢀvuranın kardeꢀi A.M. ailesine haber vermiꢀtir. Yaklaꢀık on dakika sonra

polisler baꢀvuranın babası ile beraber baꢀvuranın annesini almaya gelmiꢀlerdir.

B. Baꢀvuranın Anne ve Babasının Tutuklanmasından Sonra Ailenin Yaptığı

Müracaatlar

Baꢀvuran, 8, 10, 11, 12, 13, 16, 18, 23 ve 24 Aralık 1996 tarihlerinde Diyarbakır

Devlet Güvenlik Mahkemesi (DGM) Cumhuriyet Baꢀsavcısı’na anne babasının akıbeti

konusunda bilgilendirilmek için baꢀvuruda bulunmuꢀtur. Baꢀvuran, baꢀvurusunda anne

babasının 28 Kasım 1996 tarihinde gözaltına alındıklarını belirtmiꢀtir.

Baꢀvuran, 25 Aralık 1996 tarihinde Diyarbakır Cumhuriyet Baꢀsavcılığı’na anne

babasının kayboluꢀundan sorumlu Diyarbakır Emniyet Müdürlüğü polisleri aleyhinde cezai

soruꢀturmanın baꢀlatılması amacıyla yeniden baꢀvuruda bulunmuꢀtur. Baꢀvurusunda anne ve

babasının sivil polisler tarafından 28 Kasım 1996 tarihinde gözaltına alındığını belirtmiꢀ ve

tutuklandıkları sırada orada bulunan S.K. ve ꢁ.M.’nin dinlenilmesini talep etmiꢀtir.

Aynı gün Diyarbakır Cumhuriyet Baꢀsavcısı, S.K.’nın ifadesini almıꢀtır. S.K. 28

Kasım 1996 tarihinde M.M. ile hayvan pazarında olduğunu ve M.M.’yi polis olduklarını

2

söyleyen iki kiꢀiyle on dakika boyunca konuꢀurken gördüğünü belirtmiꢀtir. Ardından M.M.

polis karakoluna götürülmüꢀtür.

ꢁ.M. aynı gün alınan ifadesinde olay günü hayvan pazarında olduğunu ve telsizleri

bulunan iki sivil polisin M.M. ile konuꢀtuğunu ve M.M.’yi götürdüklerini belirtmiꢀtir. Polisler

kendisine M.M.’nin polis karakolunda ifade vermesi gerektiğini söylemiꢀlerdir.

Baꢀvuran, 7 Ocak 1997 tarihinde anne ve babasının akıbeti hakkında bilgilendirilmek

için DGM Cumhuriyet Baꢀsavcısı’na yeniden baꢀvuruda bulunmuꢀtur.

Baꢀvuran, 25 Ocak 1997 tarihinde anne ve babasının kayboluꢀu hakkında

soruꢀturmanın baꢀlatılması için Türkiye Büyük Millet Meclisi Đnsan Hakları Komisyonu’na

dilekçe vermiꢀtir.

C. Baꢀvuranın Anne ve Babasının Ölümüne Đliꢀkin Muhakeme

Jandarma ve Cizre (ꢁırnak) Cumhuriyet Baꢀsavcısı tarafından 3 Aralık 1996 tarihinde

düzenlenen olay yeri keꢀif-ölü muayene ve otopsi zaptında, Cizre-Silopi yolu kenarında

Bozalan (Cizre) köyüne yakın Keruh’ta yıkık bir duvarın arkasında karın üstü yatan biri kadın

iki kiꢀinin cesedinin bulunduğuna yer verilmiꢀtir. Cesetler, elleri bir kumaꢀ parçasıyla bağlı ve

ağızları yapıꢀtırıcı bantla kapalı bir durumda bulunmuꢀtur. Olay yerinde iki boꢀ fiꢀek kovanı

bulunmuꢀtur. Ek olarak olay yerinin özet krokisi çıkartılmıꢀ ve cesetlerin fotoğrafları

çekilmiꢀtir.

Cesetler, 3 Aralık 1996 tarihinde Cizre Devlet Hastanesi morguna nakledilmiꢀtir.

Cesetlerin aynı gün yapılan harici muayenesinde bu iki kiꢀinin kurꢀun yarasından

kaynaklanan beyin hasarından dolayı öldükleri ve ölüm sebebi açık olduğundan klasik otopsi

yapılmadığı ortaya çıkmıꢀtır.

Đki çoban, 3 Aralık 1996 tarihinde verdikleri ifadelerinde 3 Aralık günü saat 15:30

sularında Cizre-Silopi yoluna yakın otlağa koyunlarını götürürken yol kenarında biri kadın iki

ceset bulduklarını belirtmiꢀlerdir. Daha sonra çobanlar olayı jandarmaya bildirmiꢀlerdir.

4 Aralık 1996 tarihinde Cizre Savcılığı Cizre Jandarması’ndan Silopi yolunda bulunan

biri kadın iki kiꢀinin cesetlerine ait soruꢀturma dosyasını acil olarak kendisine yollamasını

istemiꢀtir.

Aynı gün Savcılık Cizre Belediyesi’nden, bir kadın ve bir erkek cesedinin bulunduğu

ve yakınlarının savcılığa müracaat etmeleri gerektiği yönünde halka hoparlörden anons

yapmasını istemiꢀtir.

Cizre Valisi, 6 Aralık 1996 tarihinde afiꢀ yoluyla bir kadın ve bir erkek cesedinin

bulunduğu yönünde halka bilgi vermiꢀtir.

Diyarbakır Savcılığı Cizre Belediyesi’nden, 9 Aralık 1996 tarihinde 3 Aralık 1996

tarihinde bulunan cesetleri belediye mezarlığına, mezarlarının bulunabilecek ꢀekilde

defnedilmesini istemiꢀtir.

3

Đki polis ve bir belediye görevlisi tarafından imzalanan 10 Aralık 1996 tarihli tutanakta

cesetlerin Cizre Asri mezarlığına gömüldüğü belirtilmiꢀtir.

Savcı, 19 Aralık 1996 tarihinde Cizre Emniyet Müdürlüğü’ne ve Jandarması’na bu iki

kiꢀinin cinayet faillerini aramalarını, olayların PKK veya baꢀka bir terör örgütü tarafından

gerçekleꢀtirilip gerçekleꢀtirilmediğini ve cesetlerin kimliklerinin tespit edilmesiyle beraber

yakınlarının da bulunmasını istemiꢀtir.

Aynı gün Savcılık ꢁırnak, Silopi, Đdil, Beytüꢀꢀebap ve Uludere Savcılıkları’ndan söz

konusu cinayet failleri hakkında bilgi vermelerini, ölen kiꢀilerin kayboluꢀu hakkında

kayıtların bulunup bulunmadığını bildirmelerini, bu kiꢀilerin yasadıꢀı bir örgüt tarafından

öldürülüp öldürülmediğini ve yakınlarının bu kiꢀilerin akıbeti hakkında endiꢀelenip

endiꢀelenmediğinin belirlenmesini istemiꢀtir.

Cizre Emniyet Müdürlüğü tarafından düzenlenen 23 Aralık 1996 tarihli tutanakta olay

yerinde iki kurꢀuna rastlanıldığı ve iki kiꢀinin parmak izinin alındığı ve cesetlerinin

fotoğraflarının çekildiği belirtilmiꢀtir. Kurꢀunlar incelenmek üzere parmak izleri Polis

Laboratuarına gönderilmiꢀtir.

Ölen iki kiꢀinin el svaplarının incelenmesinin ardından düzenlenen 25 Aralık 1996

tarihli bilirkiꢀi raporunda barut izine rastlanılmadığı belirtilmiꢀtir.

Savcılık, 26 Aralık 1996 tarihinde Diyarbakır Emniyet Müdürlüğü ve Jandarması’ndan

Fa.M. ve M.M.’nin 28 Kasım 1996 tarihinde gözaltına alınıp alınmadığının kontrol edilmesini

istemiꢀtir.

Cizre Emniyet Müdürlüğü 27 Aralık 1996 tarihinde Savcılığa, Fa.M. ve M.M.’nin

ölümü hakkındaki soruꢀturmanın hala devam etmekte olduğuna dair bilgi vermiꢀtir.

Diyarbakır Jandarması, 2 Ocak 1997 tarihinde Diyarbakır Savcılığı’na Fa.M. ve

M.M.’nin Jandarma’da gözaltına alınmadığı yönünde bilgi vermiꢀtir.

Diyarbakır Emniyet Müdürlüğü, 7 Ocak 1997 tarihinde Savcılığa Fa.M. ve M.M.’nin

Emniyet Müdürlüğü’nde gözaltına alınmadığını ancak Fa.M. 6-7 Haziran 1996 tarihlerinde

Đstanbul Emniyeti tarafından gözaltına alındığı yönünde bilgi vermiꢀtir.

Diyarbakır Savcılığı, 19 ꢁubat 1997 tarihinde Diyarbakır Emniyet Müdürlüğü’nden

baꢀvuranın ꢁehitlik Mahallesindeki (Diyarbakır) adresini bildirerek baꢀvuranın savcılığa

getirmesini talep etmiꢀtir.

Aynı gün Savcılık ꢁırnak, Silopi, Đdil, Beytüꢀꢀebap ve Uludere Savcılıkları’ndan

Cizre-Silopi yolunda bulunan bir kadın ve bir erkek cesedi hakkında bilgi vermelerini, ölen

kiꢀilerin yasadıꢀı bir örgüt tarafından öldürülüp öldürülmediğini ve bu kiꢀiler hakkında

herhangi birisinin ortaya çıkıp çıkmadığını belirlemelerini istemiꢀtir.

Baꢀvuranın kiraladığı evin sahibi, 3 Mart 1997 tarihinde karakolda dinlenmiꢀtir. Ev

sahibi baꢀvuranın ꢁehitlik mahallesindeki dairesinde altı ay oturduğunu ve iki ay önce

dairesinden çıktığını ve yeni adresini bilmediğini belirtmiꢀtir.

4

Diyarbakır Savcılığı, 31 Mart ve 30 Mayıs 1997 tarihlerinde Diyarbakır Emniyet

Müdürlüğü’nden ꢁehitlik mahallesinde oturan baꢀvuranın savcılığa getirilmesini talep

etmiꢀtir.

Emniyet Müdürlüğü, 8 Nisan 1997 tarihinde baꢀvuranın savcılık tarafından belirtilen

adreste artık oturmadığını bildirmiꢀtir.

Diyarbakır Emniyet Müdürlüğü, 17 Haziran 1997 tarihinde ꢁehitlik muhtarının elinde

bulunan bilgilere göre baꢀvuranın mahalle sakini olarak kaydının bulunmadığını belirtmiꢀtir.

Diyarbakır Emniyet Müdürlüğü, 21 Temmuz 1997 tarihinde Fa.M.’nin Đstanbul’da 6

Haziran 1996 tarihinde gözaltına alındığı ve ertesi gün serbest bırakıldığı yönünde savcılığa

bilgi vermiꢀtir: Fa.M. ve M.M.’nin PKK lehine faaliyetlerde bulunan kiꢀiler olarak

bilindiğine, PKK üyelerinin verdiği bilgilere göre arandıklarına ve dava konusu olaylar

sırasında gözaltında bulunmadıklarına yer verilmiꢀtir.

Đdil Savcılığı, 8 Eylül 1997 tarihinde Đçiꢀleri Bakanlığı’na bağlı Kayıp Bürosu Genel

Müdürlüğü’nden kayıp kiꢀiler hakkında yapılan arama taleplerini, kimliklerini, adreslerini,

fiziksel özellikleriyle beraber fotoğraflarını temin etmeleri yönünde talepte bulunmuꢀtur.

Diyarbakır Savcılığı, 28 Ekim 1997 tarihinde Emniyet Müdürlüğü’nden Fa.M. ve

M.M.’nin kayboluꢀuna iliꢀkin yürütülen soruꢀturmaya olayların zamanaꢀımına uğrayacağı

tarihe kadar, yani 28 Kasım 2011 tarihine kadar sürdürülmesini istemiꢀtir.

Đdil Cumhuriyet Baꢀsavcısı, 17 ꢁubat 1998 tarihinde savcılıktan soruꢀturma dosyasının

bir fotokopisini ve olay yerinde bulunan fiꢀek kovanlarını temin etmesini istedikten sonra bu

kurꢀunların ve fiꢀek kovanlarıyla beraber 3 Aralık 1996 tarihinde Đdil-Midyat yolunda bir

diğer cesedin bulunduğu yerde bulunan fiꢀek kovanlarının balistik raporunu istemiꢀtir.

3 Mart 1998 tarihinde düzenlenen bölge Kriminal Polis Laboratuarı balistik raporunda

üç kiꢀinin öldürülmesinde kullanılan 9 mm’lik mermilerin aynı silahtan çıktığı belirtilmiꢀtir.

Cumhuriyet Baꢀsavcısı tarafından 4 Mart 1998 tarihinde düzenlenen mühürlenmiꢀ

eꢀyaların listesine iliꢀkin tutanakta 9 mm’lik fiꢀek kovanının, deforme olmuꢀ aynı kalibre bir

diğer fiꢀek kovanının ve mermi parçasının bulunduğu yer almaktadır.

Đdil Savcılığı, 5 Mart 1998 tarihinde yukarıda belirtilen bilirkiꢀi raporu gözönünde

bulundurularak kendisi tarafından açılan ön soruꢀturmanın Cizre Savcılığı tarafından açılan

soruꢀturmayla birleꢀtirilmesini talep etmiꢀtir.

5 Mart 1998 tarihinde düzenlenen tutanakta, Diyarbakır Đnsan Hakları Derneği’nin

yöneticisi ve Genel Sekreter Yardımcısı O.B.’nin, Derneğin 23 Mayıs 1993 tarihinde adli

soruꢀturmanın ardından bütün faaliyetlerini durdurduğunu ve derneğin binasının

mühürlendiğini ve bu nedenle 19 ꢁubat 1998 tarihli Đdil Savcılığı’nın talebine cevap

veremediğini belirttiği yer almıꢀtır. O.B. istenilen belgeleri ancak derneğin binasının

mührünün kaldırılması ꢀartıyla verebileceğini belirtmiꢀ ve ayrıca dernekte bulunan belgelerin

birer fotokopisinin Ankara’daki ofislerinde de bulunduğunu açıklamıꢀtır.

5

Cizre Cumhuriyet Baꢀsavcısı 11 Mart 1998 tarihinde cinayetlere iliꢀkin ön muhakeme

usullerinin birleꢀtirilmesine karar vermiꢀtir. Dosya Đdil Cumhuriyet Baꢀsavcısı’na

gönderilmiꢀtir.

Đdil Savcılığı 18 Mayıs 1998 tarihinde Đstanbul Emniyet Müdürlüğü’nden Fa.M.’nin

fotoğraflarını ve 6 Haziran 1996 tarihinde tutuklandığı sürece yakınlarının adreslerini

istemiꢀtir.

Đdil Savcılığı, 26 Mayıs 1998 tarihinde Fa.M. ve M.M.’ya ait cesetlerin fotoğraflarını

muhtarlıkta, belediyede, polis karakollarında ve jandarmada asılması amacıyla Diyarbakır

Savcılığı’na göndermiꢀtir.

Đdil Savcılığı, 8 Haziran 1998 tarihinde Ankara Emniyet Müdürlüğü’nden Ankara

Đnsan Hakları Derneği temsilcilerinin mahkemeye çağrılmasını ve Savcılığa, arama

taleplerinin, kaybolan kiꢀilerin fotoğraflarının ve bu kiꢀilerin yakınlarının kimliklerinin ve

adreslerinin listesinin bir kopyasını göndermesini talep etmiꢀtir. Savcılık, Diyarbakır Đnsan

Hakları Derneği’nin adli soruꢀturmanın ardından feshedildiğini bildirmiꢀtir.

Đdil Savcılığı, 13 Ağustos 1998 tarihinde Diyarbakır Emniyet Müdürlüğü’nden

cesetlerin teꢀhis edilmesi için ölen kiꢀilerin yakınlarından birinin adresini ve telefon

numarasını istemiꢀtir.

Diyarbakır Emniyet Müdürlüğü, 14 Ağustos 1998 tarihinde Đdil Savcılığı’na Fa.M. ve

M.M.’nin gözaltına alınmadığı yönünde bilgi vermiꢀ ve Fa.M.’nin Đstanbul Emniyet

Müdürlüğü tarafından 6 Haziran 1996 tarihinde gözaltına alındığını belirtmiꢀtir.

Đdil Savcılığı, 27 Ağustos 1998 tarihinde 1993 ve 1996 tarihleri arasındaki bir çok

adalet dıꢀı infazların gerçekleꢀtiği ve suçların iꢀleniꢀ ꢀekliyle kullanılan silahların cinayet

faillerinin aynı kiꢀi olabileceğini düꢀündürdüğü gözönünde bulundurulduğunda ön

soruꢀturmaların dosyasını, cinayetlerin tarihi, yeri ve saatlerini, kullanılan silahı, toplanan

delillerle (fiꢀek kovanları, parmak izleri) beraber buna yönelik bilirkiꢀi raporlarını ve suçların

nitelikleri hakkında bilgi istemiꢀtir. Đdil Savcılığı talebini ꢁırnak, Cizre, Beytüꢀꢀebap,

Uludere, ꢁirvan, Derik, Kızıltepe, Nusaybin, Ömerli, Kozluk, Bismil, Çınar, Hani, Kulp ve

Lice Savcılıkları’na iletmiꢀtir.

Đdil Savcılığı, 31 Ağustos 1998 tarihinde Diyarbakır Savcılığı’ndan Diyarbakır Đnsan

Hakları Derneği’ne müracaat eden baꢀvuranın yardımıyla cesetlerin teꢀhis edilmesi amacıyla

gerekli adımları atmasını istemiꢀtir. Aynı gün Đdil Savcılığı Diyarbakır Savcılığı ve Emniyet

Müdürlüğü’ne özellikle baꢀvuran tarafından 10 Aralık 1996 tarihinde yaptığı baꢀvuru

gözönünde bulundurarak bulunan cesetlerin teꢀhisinin onaylanmasını talep etmiꢀtir.

Baꢀvuranın kuzeni ve kardeꢀi Kasım 1998’de, fotoğraflardan cesetleri teꢀhis etmeleri

amacıyla Diyarbakır Emniyet Müdürlüğü’ne çağrılmıꢀladır. Bu kiꢀiler Fa.M. ve M.M.’yi

teꢀhis etmiꢀlerdir.

9 Kasım 1998 tarihli teꢀhis tutanağında, avukatıyla beraber Diyarbakır Emniyet

Müdürlüğü’ne gelen baꢀvuranın, anne babasını fotoğraflardan teꢀhis ettiği yer almıꢀtır.

Tutanakta ayrıca savcılığın emri üzerine cesetlerin 12 Ekim 1996 tarihinde saat 11:30’da adli

mezarlığa defnedildiği belirtilmiꢀtir.

6

Baꢀvuran, 9 Kasım 1998 tarihinde Savcılık tarafından dinlenmiꢀtir. Baꢀvuran, 1997

yılına kadar Diyarbakır’da ikamet ettiğini ve daha sonra Bingöl’e yerleꢀtiğini belirtmiꢀtir.

Baꢀvuran, telefon tehditleri aldığını ve evine, Diyarbakır’ı terk etmesini ve anne babasının

ölümü hakkında yaptığı ꢀikayetten vazgeçmesini isteyen isimsiz mektupların gönderildiğini

belirtmiꢀtir. Ardından baꢀvuran, Diyarbakır Barosu’na bağlı iki avukattan O.B. ve M.K.,

Diyarbakır Savcılığı’na müracaatta bulunmalarını istemiꢀtir. Baꢀvuran anne babasını

fotoğraflardan teꢀhis ettikten sonra 28 Kasım 1996 tarihinde saat 9’a doğru babasının ꢁ.M. ve

S.K. ile hayvan pazarına hayvanlarını satmak üzere geldiğini açıklamıꢀtır: polis kimliklerini

gösteren silahlı ve telsizi bulunan üç kiꢀi, babasının yanına gelmiꢀ ve ifadesini almak üzere

babasını götürmüꢀlerdir; bu üç kiꢀi babasıyla beraber evine gelmiꢀ ve polislerden biri annesini

aramıꢀtır; kızkardeꢀi baꢀvurana polislerin Ford marka siyah bir arabayla geldiklerini söylemiꢀ;

annesi giderken bu kiꢀilerin kendisini öldüreceklerini söylemiꢀtir; baꢀvuran savcılığa ve

DGM’ye baꢀvurmasına rağmen anne babasının gözaltına alınıp alınmadığı onaylanmamıꢀtır.

Baꢀvuran bu olaydan altı ay önce kendisinin de gözaltına alındığını ve bazı kiꢀilerin kendisine

iki kardeꢀinin PKK üyesi olduklarını söylediklerini belirtmiꢀtir; bu kiꢀilerin kendisine

Diyarbakır’ı terk etmesi veya kendilerine veya PKK’ya katılması için tehdit ettiklerini, eğer

bunları yapmazsa kendisini ve ailesini ortadan kaldıracaklarını söylediklerini belirtmiꢀti.

Baꢀvuran biri Temmuz 1997’de öldürülen ve diğerinin nerede olduğunu bilmediği iki

kardeꢀinin PKK üyesi olduğunu belirtmiꢀtir. Baꢀvuran anne babasının cinayet faillerine karꢀı

ꢀikayetçi olduğunu bildirerek ifadesine son vermiꢀtir.

Diyarbakır Emniyet Müdürlüğü, 10 Kasım 1998 tarihli tutanakla baꢀvuranın anne

babasını teꢀhis ettiği yönünde Diyarbakır Savcılığı’na bilgi vermiꢀtir. Savcılıktan Đdil

Savcılığı’yla irtibat kurması istenmiꢀtir.

10 Kasım 1998 tarihli bilirkiꢀi raporunda, 3 Aralık 1996 tarihinde Cizre-Silopi yolu

16. km’sinde bulunan cesetlerin birinde bulunan on parmak izinin Ankara’da 21 Eylül 1983

tarihinde uyuꢀturucu kaçakçılığından tutuklanan M.M. adlı bir kiꢀinin parmak izleriyle aynı

olduğu belirtilmiꢀtir.

Belediyenin düzenlediği 10 Kasım 1998 tarihli tutanakta, kayıtlara geçmemesinden

dolayı ve mezarlıkta bulunan iki yüz elli mezarın sayısı gözönünde bulundurulduğunda

baꢀvuranın anne babasına ait mezarların bulunamadığı belirtilmiꢀtir.

Diyarbakır Savcılığı, 16 Kasım 1998 tarihinde baꢀvuranın anne babasının ölümüne

iliꢀkin yaptığı ꢀikayet konusunda ratione loci yetkisiz olduğunu bildirmiꢀ ve soruꢀturma

dosyasını Đdil Savcılığı’na göndermiꢀtir.

Đdil Savcılığı, 8 Ocak 1999 tarihinde Diyarbakır Savcılığı lehine soruꢀturmadan

vazgeçmiꢀtir. Savcılık kararında 4 Aralık 1996 tarihinde Đdil-Midyat yolunda bir cesedin

bulunduğunu belirtmiꢀtir; bu arada Cizre-Silopi yolunda aynı ꢀekilde öldürülen iki kiꢀi

bulunmuꢀtur; bilirkiꢀi raporuna göre bu üç kiꢀi aynı silahtan çıkan kurꢀunlarla öldürülmüꢀtür.

Đdil Savcılığı’nın dosyası Cizre Savcılığı’nın dosyasıyla birleꢀtirilmiꢀtir. Yapılan

incelemelerin ardından birinci cesedin R.Y.’ye, diğer ikisinin de Fa.M. ve M.M.’ye ait olduğu

belirlenmiꢀtir. Bu üç ceset hakkında Diyarbakır Savcılığı’nda yapılan soruꢀturma hala devam

etmektedir. Đdil Savcılığı, Aralık 1996 tarihinde Adıyaman-Hilvan ve ꢁanlıurfa-Adıyaman

yolunda cesetleri bulunan baꢀka kiꢀilerin de aynı ꢀekilde kaçırıldığını kaydetmiꢀtir. Savcılığın

olaylar hakkında yaptığı incelemenin, ölen kiꢀilerin kaçırıldığını ve telsizleri bulunan ve sahte

plakalı araçlar kullanan cinayet faillerinin kendilerini polis olarak tanıttıklarını gösterdiği,

kaçırılan kiꢀilerden birinin Emniyet Müdürlüğü binasına kadar götürüldüğü, bu cinayetlerin

7

Ceza Kanunun “çete” olarak adlandırdığı gruplar tarafından iꢀlendiği ve bu suçun Diyarbakır

DGM’nin yetki alanına girdiği sonucuna varmıꢀtır.

Cizre Emniyet Müdürlüğü, 14 Ocak 1999 tarihinde Đdil Savcılığı’na baꢀvuranın anne

ve babası hakkında yürütülen soruꢀturmanın durumu hakkında özet bilgi vermiꢀtir. Özette,

Đnsan Hakları Derneği’nin 1996 yılı raporuna göre sözkonusu iki kiꢀinin gözaltına alındıktan

sonra kayboldukları belirtilmiꢀtir. Yapılan kontrollerde bu kiꢀilerin gözaltına alınmadığı

belirlenmiꢀtir. Emniyet Müdürlüğü bu kiꢀilerin 3 Aralık 1996 tarihinde saat 17:30’a doğru

Cizre-Silopi yolunun 16. km’sinde Keruh’ta bulunduğunu belirtmiꢀtir. Olay yerinde 9 mm’lik

bir mermi bulunmuꢀ, cesetlerin fotoğrafları çekilmiꢀ ve parmak izleri alınmıꢀtır; her biri

baꢀlarına aldıkları birer kurꢀunla öldürülmüꢀ, elleri sıkı sıkı bağlı ve ağızları yapıꢀkan bantla

bağlı bir ꢀekilde bulunmuꢀlardır. Cesetler teꢀhis edilemediğinden dava dosyası savcılığa sevk

edilmiꢀtir. Diyarbakır Barosu avukatlarından O.A., 9 Kasım 1998 tarihinde cesetlerin Cizre

Belediye mezarlığına defnedilmiꢀ olabileceğini öne sürerek savcılığa baꢀvurmuꢀtur. Savlığın

verdiği izinle mezarlar açılmıꢀ ancak cesetler bulunamamıꢀtır. Ardından bu iki ceset ve Đdil-

Midyat yolunda bulunan üçüncü ceset arasında bağlantı kurulmuꢀtur.

Diyarbakır Emniyet Müdürlüğü, 24 Ağustos 1999 tarihinde Diyarbakır Savcılığı’nın 5

Mayıs 1999 tarihli talebine cevaben ceza soruꢀturmasının sürmekte olduğunu belirtmiꢀtir.

Diyarbakır Savcılığı, 26 Nisan 2000 tarihinde Fa.M., MM ve bir diğer kiꢀi olan

R.Y.’nin aynı silahla öldürüldüğünü gözönünde bulundurarak Diyarbakır Emniyet

Müdürlüğü’ne cinayet faillerinin bulunması amacıyla soruꢀturmanın yürütülmesini ve her üç

ayda bir soruꢀturmanın durumu hakkında kendisine bilgi verilmesini talep etmiꢀtir.

Diyarbakır Emniyet Müdürlüğü, 12 Mayıs 2000 tarihinde Savcılığa sözkonusu cinayet

faillerinin bulunması amacıyla soruꢀturmanın devam etmesine iliꢀkin bilgi vermiꢀtir.

Diyarbakır Savcılığı, 22 Haziran 2000 tarihinde Diyarbakır DGM Savcısına R.Y.

hakkında yürütülen soruꢀturmanın Fa.M. ve M.M. hakkında yürütülen soruꢀturmayla

birleꢀtirildiği yönünde bilgi vermiꢀtir.

Baꢀvuranın temsilcisi 14 Nisan 2001 tarihinde S.K.’nın ifadesini almıꢀtır. S.K. 1996

Kasım ayı sonunda M.M. ile beraber Diyarbakır hayvan pazarına gittiklerini belirtmiꢀtir; saat

11’e doğru silahlı ve telsizi olan sivil kıyafetli iki kiꢀinin M.M.’yi bir ifade hakkında ꢁehitlik

Polis Karakolu’na götürmek üzere almaya geldiklerini belirtmiꢀtir. S.K., M.M.’nin gözaltına

alınıp alınmadığını öğrenmek için ꢁehitlik Karakolu’na gelmiꢀtir. S.K., M.M.’nin sivil

polisler tarafından götürüldüğünü söyledikten sonra kendisini karꢀılayan polis, S.K.’yı sivil

bir polisin karꢀıladığı baꢀka bir birime yönlendirmiꢀtir. Bu polis hücreyi kontrol ettikten sonra

böyle bir kiꢀinin gözaltına alınmadığını, bu olayın istihbarat birimlerinin iꢀi olduğunu ve

kurtarmak için tanıdıkları varsa kullanılabileceğini söylemiꢀtir. Bu olaydan sonra S.K.

Olağanüstü Hal Bölge Valisi’ne, DGM Savcısı’na ve Savcılığa ꢀikayette bulunmuꢀtur: ꢀikayet

Fa.M. ve M.M. gözaltına alınmadığı gerekçesiyle kayıtlara geçirilmemiꢀtir.

HUKUK AÇISINDAN

I. HÜKÜMET’ĐN ÖN ĐTĐRAZI

Hükümet, iç hukuk yollarının tüketilmemesine iliꢀkin kabul edilemezlik itirazını öne

sürmektedir.

8

Baꢀvuran bu argümana itiraz etmektedir.

AĐHM, kabul edilebilirlik kararında dava koꢀullarını gözönüne alarak, Hükümet’in

itirazının, baꢀvuranın AĐHS’nin 2. maddesine göre yaptığı ꢀikayetinin ortaya çıkardığı

sorunlarla yakından iliꢀkisi bulunan sorunlara bağlı olduğunu gözlemlemiꢀ olduğunu

hatırlatmaktadır. Sonuç olarak AĐHM, Hükümet’in itirazını esasla birleꢀtirmeye karar

vermiꢀtir.

II. AĐHS’NĐN 2. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA

Baꢀvuran, anne ve babasının yaꢀam haklarına aykırı olan yargısız infaz kurbanı

olduklarından ꢀikayetçi olmaktadır. Baꢀvuran, AĐHS’nin 2. maddesinin ihlal edildiğini ileri

sürmektedir.

Hükümet, ulusal makamların, baꢀvuranın anne ve babasının kimliklerinin teꢀhis

edilmesi ve cinayet faillerinin bulunması için soruꢀturmayı titizlikle yürüttüklerini

savunmaktadır. Klasik otopsi yapılmamıꢀtır. Zira ölüm nedeni (kurꢀunla) belliydi. Baꢀvuranın

kardeꢀi adresi bulunamadığından dolayı dinlenememiꢀtir. Ayrıca, teröre bağlı nedenlerin

yanısıra, olayların geçtiği dönemdeki hava koꢀulları nedeniyle, teknik olarak ilgililerin

mezarlarını bulmak mümkün olmamıꢀtır.

1. Baꢀvuranın Anne ve Babasının Ölüm Koꢀulları Hakkında

AĐHM, AĐHS’nin 2. maddesini, AĐHS’nin temel maddeleri arasında yer aldığını ve 3.

madde ile birlikte Avrupa Konseyi’ni oluꢀturan demokratik toplumların temel değerlerinden

birine yer verdiğini hatırlatmaktadır (Bkz. Finucane-Birleꢀik Krallık, n^o29178/95, §§ 67-71,

AĐHM 2003-VIII ve Çakıcı-Türkiye, n^o23657/94, § 86, AĐHM 1999-IV). Bunun yanısıra, 2.

maddenin sağladığı korumanın önemini kabul eden AĐHM, yaꢀam hakkına dair ꢀikayetleri

büyük bir dikkatle inceleyerek görüꢀ bildirmek zorundadır (Bkz. Tekdağ-Türkiye, n^o

27699/95, § 72, 15 Ocak 2004 ve Ekinci-Türkiye, n^o25625/94, § 70, 18 Temmuz 2000).

AĐHM delilleri değerlendirmek için, “her türlü ꢀüphenin ötesinde” delil kriterinden

faydalanmaktadır (Bkz. Đrlanda-Birleꢀik Krallık, 18 Ocak 1978 tarihli karar, A serisi n^o25, s.

64-65, §§ 160-161). Ancak, böyle bir delil, bir dizi emare ya da yeterince ciddi, kesin ve

birbiriyle bağdaꢀan çürütülmemiꢀ karinelere dayanabilir (Bkz. Abdurrahman Orak-Türkiye, n^o

31889/96, § 69, 14 ꢁubat 2002). AĐHM’nin, delillerin değerlendirilmesi konusunda, ikincil bir

rolü bulunmaktadır ve dava koꢀullarının gerektirmediği durumda olayları değerlendirmeye

çağrılan ilk derece mahkemesinin görevini yerine getirmeden evvel dikkatli olmak

zorundadır. (Bkz. Tahsin Acar-Türkiye, n^o26307/95, § 216, 8 Nisan 2004).

Halihazır durumda AĐHM, değerlendirme yapması için kendisine sunulan unsurlardan,

baꢀvuranın anne ve babasının Cizre-Silopi yolunun kenarında 3 Aralık 1996 tarihinde ölü

bulunduklarının ortaya çıktığını belirtmektedir. Baꢀvuranın iddialarının aksine, ne dosyadaki

belgelerden ne de davaya iliꢀkin olaylardan, anne ve babasının Devlet görevlileri tarafından

ya da yardımı ve iꢀbirliği sayesinde öldürüldükleri sonucu çıkmaktadır.

AĐHM, elinde bulunan unsurlar ıꢀığında, baꢀvuranın anne ve babasının Devlet

görevlileri tarafından ya da iꢀbirliği ile öldürüldüklerine dair bir sonucun, güvenilir

emarelerden çok varsayım ve spekülasyondan ibaret olduğuna kanaat getirmektedir. Bu

9

koꢀullarda AĐHM, her türlü ꢀüphenin ötesinde, Savunmacı Devlet’in baꢀvuranın anne ve

babasının ölümünden sorumlu tutulamayacağını tespit etmektedir.

Sonuç itibariyle bu bağlamda AĐHS’nin 2. maddesi ihlal edilmemiꢀtir.

2. Soruꢀturmanın Yetersizliği Hakkında

AĐHM, AĐHS’nin 2. maddesinde ꢀart koꢀulan yaꢀam hakkının korunması

yükümlülüğünün, 1. madde ile Devletlere yüklenen “kendi yetki alanları içinde bulunan

herkese bu Sözleꢀme[de] .... açıklanan hak ve özgürlükleri tanı[maları]” yükümlülüğü ile

birlikte, zora baꢀvurmanın bir kiꢀinin ölümüne neden olması halinde etkili bir soruꢀturma

yürütülmesini öngördüğünü ve bunu zorunlu kıldığını hatırlatır (Bkz. Kaya-Türkiye, 19 ꢁubat

1998 tarihli karar, 1998-I, s. 329, § 105 ve McCann ve diğerleri-Birleꢀik Krallık, 27 Eylül

1995 tarihli karar, A serisi n^o324, s. 49, § 161). Böyle bir soruꢀturma, faillerinin Devlet

görevlisi ya da baꢀkalarının olduğu iddia edildiği ve güç kullanılarak bir kimsenin ölümüne

sebebiyet verildiği her durumda yapılmalıdır (Bkz. Tahsin Acar, § 220). Sorgulamalar

özellikle derinlemesine, tarafsız olarak ve dikkatli yapılmalıdır (Bkz. Çakıcı, § 86 ve McCann

ve diğerleri, s. 49, §§ 161-163).

AĐHM, ayrıca, soruꢀturmanın etkinliğine iliꢀkin asgari kriteri karꢀılayan incelemenin

niteliği ve derecesinin davanın koꢀullarına bağlı olduğunu gözönünde bulundurmaktadır. Bu

koꢀullar ilgili olguların tümü temelinde ve soruꢀturma çalıꢀmalarının uygulamadaki

gerçeklerine bakılarak değerlendirilir. Ortaya çıkabilecek durumların çeꢀitliliğini, yalnızca

soruꢀturmaya iliꢀkin iꢀlemler listesine veya basitleꢀtirilmiꢀ diğer kriterlere indirgemek

mümkün değildir (Bkz. Fatma Kaçar, § 74, Velikova-Bulgaristan, n^o41488/98, § 80, AĐHM

2000-VI, Tanrıkulu-Türkiye, n^o23763/94, §§ 101-110, AĐHM 1999-IV, Kaya, s. 325-326, §§

89-91 ve Güleç-Türkiye, 27 Temmuz 1998 tarihli karar, 1998-IV, s. 1732-1733, §§ 79-81).

Ayrıca yürütülen soruꢀturma, sorumluların tespit edilmesi ve mümkün olduğu takdirde

cezalandırılmasını sağlaması için etkili olmak zorundadır (Bkz. Oğur-Türkiye, n^o21594/93, §

88, AĐHM 1999-III). Burada sonuçtan çok araçlarla ilgili bir yükümlülük sözkonusudur.

Makamlar, olayla ilgili delillerin toplanması için makul olarak ulaꢀılabilir olan tedbirleri

almak zorundadırlar (Bkz. Tanrıkulu, § 109 ve Salman-Türkiye, n^o21986/93, § 106, AĐHM

2000-VII).

Bu bağlamda makul derecede bir ivedilik ve özen gerekliliği kendini göstermektedir.

Bazı durumlarda soruꢀturmanın ilerlemesini engelleyecek engel ve zorlukların

bulunabileceğini kabul etmek gerekir. Ancak, ölüme sebebiyet veren güce baꢀvurma hakkında

soruꢀturma yapmak sözkonusu olduğunda, yetkililerin acilen cevap vermesi, genel olarak

eꢀitlik ilkesine riayet edilmesi, kamu güvenini sarsmamak ve yasadıꢀı eylemlere müsama

gösterildiği ya da suç ortaklığı yapıldığı izlenimine mahal vermemek için gerekli görülebilir

(Bkz. McKerr –Birleꢀik Krallık, n^o28883/95, § 114, AĐHM 2001-III).

Bu davada, AĐHM, değerlendirmeye alınan delilleri gözönüne alarak, soruꢀturma

çerçevesinde yapılan araꢀtırmaların, sadece PKK ya da yasa dıꢀı örgütler aleyhinde

yürütüldüğünü belirtmektedir. Bu bağlamda, Đdil Cumhuriyet Baꢀsavcılığı kararları yeterince

gerekçelendirilmemiꢀtir. Zira failin suç örgütü olduğunu ileri sürmekte ancak araꢀtırmasını

derinleꢀtirmemektedir. Baꢀvuranın anne ve babasının ölümü konusunda yürütülecek

soruꢀturma hakkında Diyarbakır, Đdil ve Cizre Cumhuriyet Baꢀsavcılıkları arasında yetki

uyuꢀmazlığının bulunduğunu ortaya koymak gerekir. Daha sonra bu davada yürütülen

10

soruꢀturma R.Y. adındaki bir diğer kiꢀi hakkında yürütülen soruꢀturma ile birleꢀtirilmiꢀtir.

Dolayısıyla soruꢀturma iꢀbirliği içinde ve bir merkezden yürütülmemiꢀtir. Bu da

soruꢀturmanın daha ağır iꢀlemesine ve karmaꢀık hale gelmesine neden olduğundan dolayı,

etkililiğine zarar verilmiꢀtir. Buna ek olarak, ulusal makamlar, anne ve babasının kaçırıldığı

sırada aynı yerde bulunan baꢀvuranın kızkardeꢀini, baꢀvurunun kabul edilebilir bulunmasının

ardından yani olaylardan sekiz yıl sonra dinleme giriꢀiminde bulunmuꢀlar, ancak bunda da

baꢀarılı olamamıꢀlardır. Ayrıca soruꢀturmaya, Diyarbakır Cumhuriyet Baꢀsavcılığı önünde

hala devam edilmektedir.

AĐHM, baꢀvuranın anne ve babasının cesetlerinin teꢀhisinin 1998 yılının Kasım

ayında, yani ölmelerinden iki yıl sonra gerçekleꢀtirildiğini not etmektedir. O dönemde

Türkiye’nin Güneydoğusu’ndaki koꢀullar gözönüne alındığında, ulusal makamların Cizre

Belediyesi’ne konu hakkında kesin talimatlar vermelerine rağmen, ilgili belediyelerin

kimlikleri teꢀhis edilmemiꢀ kiꢀilerin mezarlarının tespit edilmesi için gerekli tedbirleri

almaları uygun olurdu.

Özetle AĐHM, ortaya konulan eksiklikleri gözönüne alarak, ulusal makamların

baꢀvuranın anne ve babasının ölüm koꢀulları hakkında yürüttükleri soruꢀturmaların etkili

olarak nitelendirilemeyeceği sonucuna varmaktadır. Dolayısıyla, Hükümet’in iç hukuk

yollarının tüketilmemesine iliꢀkin itirazını kabul etmemek uygun olacaktır.

AĐHM, buradan yola çıkarak itirazı reddetmektedir.

AĐHM, AĐHS’nin 2. maddesi açısından Devlet’in usule iliꢀkin yükümlülüklerinde

eksiklikler bulunduğu sonucuna varmaktadır.

III. AĐHS’NĐN 3 VE 5. MADDELERĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA

Baꢀvuran AĐHS’nin 3 ve 5§1, 2, 3 ve 4 maddelerinin ihlal edildiğini ileri sürmektedir.

AĐHM, her türlü makul ꢀüphenin ötesinde, Devlet görevlisinin ya da Devlet makamları

adına hareket eden bir kimsenin, baꢀvuranın anne ve babasının iddia edilen tutukluğuna ya da

öldürülmesi olayına karıꢀtıklarının ortaya konulmadığı sonucuna vardığını hatırlatmaktadır.

Böylelikle AĐHM, baꢀvuranın ꢀikayetlerinin iꢀlevsel dayanaklardan yoksun olduğuna kanaat

getirmektedir (Bkz. O.-Türkiye, no: 28497/95, § 138, 15 Temmuz 2004).

Dolayısıyla, AĐHS’nin 3 ve 5. maddeleri ihlal edilmemiꢀtir.

IV. AĐHS’NĐN 13. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA

Baꢀvuran, anne ve babasının ölüm koꢀulları hakkında etkili ve uygun soruꢀturmanın

bulunmamasından ꢀikayetçi olmakta ve güvenlik güçlerinin ceza almamasını sağlayan sistem

nedeniyle etkili hukuk yolunun bulunmamasını ileri sürmektedir. Baꢀvuran AĐHS’nin 13.

maddesini ileri sürmektedir.

AĐHM, AĐHS’nin hak ve özgürlüklere yer verdiği ꢀekliyle, Sözleꢀme’nin 13.

maddesinin, bu hak ve özgürlüklerden iç hukukta yararlanılmasını sağlayacak yolların

varlığını güvence altına aldığını hatırlatır. Dolayısıyla Sözleꢀmeci Devletler, bu hükmün

kendilerine getirdiği yükümlülüklere ne ꢀekilde uydukları konusunda belli bir takdir payından

yararlanma hakkına sahip olsalar da, sözkonusu hüküm, AĐHS’ye dayalı “savunulabilir bir

11

ꢀikayetin” içeriğinin incelenmesini ve uygun bir telafinin sunulmasını sağlayacak bir iç hukuk

yolunu zorunlu kılmaktadır. AĐHS’nin 13. maddesinden doğan yükümlülüğün kapsamı,

baꢀvuranın Sözleꢀme uyarınca yaptığı ꢀikayetin niteliğine bağlı olarak değiꢀmektedir.

Bununla birlikte bu maddenin gerektirdiği baꢀvuru yolu hukuken olduğu kadar pratikte de

“etkili” olmalı ve özellikle bu baꢀvuru yolunun kullanılması, Savunmacı Devlet’in yetkili

mercilerinin fiilleri tarafından gerekçe gösterilmeden engellenmemelidir (Bkz. Abdurrahman

Orak, § 97, Kaya, s. 329-330, § 106, Aydın-Türkiye, 25 Eylül 1997 tarihli karar, 1997-VI, s.

1895-1896, § 103 Aksoy-Türkiye, 18 Aralık 1996 tarihli karar, 1996-VI, s. 2286, § 95).

Yaꢀam hakkının temel teꢀkil eden önemi dikkate alındığında, 13. madde, uygun

durumlarda tazminat ödenmesinin yanı sıra, sorumluların teꢀhis edilmesi ve

cezalandırılmasını sağlayacak derin ve etkili soruꢀturmalar ile ꢀikayetçinin soruꢀturma

usullerine etkin bir biçimde eriꢀebilmesini öngörmektedir (Kaya, adıgeçen karar, s. 330-331, §

107).

AĐHM, mevcut davada sunulan deliller ıꢀığında, maktulün güvenlik güçleri tarafından

öldürüldüğüne dair her türlü makul ꢀüphenin ötesinde bir delil bulunmadığı sonucuna

varmıꢀtır. Bununla birlikte daha önceki davalarda da belirtildiği gibi bu durum, AĐHS’nin 2.

maddesine dayanan ꢀikayeti “savunabilir” olmaktan çıkarmamaktadır (Bkz. Fatma Kaçar, §

90 ve Boyle ve Rice-Birleꢀik Krallık, 27 Nisan 1988 tarihli karar, A serisi no: 131, s. 23, §

52).esas hakkındaki AĐHM’nin vardığı sonuç, yukarıda belirtilen sebeplerden dolayı

savunulabilir olan sözkonusu ꢀikayet hakkında etkili soruꢀturma yürütme yükümlülüğünü

iptal etmemektedir.

AĐHM yetkili mercilerin, baꢀvuranın anne ve babasının öldürüldüğü koꢀullar hakkında

etkin bir soruꢀturma yürütmek zorunluluğu bulunduğunu daha önce belirtmiꢀtir. Oysa

yukarıda belirtilen nedenlerden dolayı, soruꢀturma yürütme yükümlülüğünü zorunlu kılan

AĐHS’nin 2. maddesinin ötesine geçen 13. maddeye uygun olarak, Savunmacı Devlet’in etkili

bir ceza soruꢀturmasını yürüttüğü söylenemez (Kaya, adıgeçen karar, s. 330-331, § 107).

Dolayısıyla AĐHS’nin 13. maddesi ihlal edilmiꢀtir.

V. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA

A. Tazminat

Baꢀvuran, kendisine gönderilen 16 Mart 2005 tarihli yazıda, AĐHS’nin 41. maddesi

bakımından her türlü adil tazmin talebinin esas hakkında verilen yazılı görüꢀlerde belirtilmesi

gerektiği hükmü içeren AĐHM Đçtüzüğü’nün 60. maddesine dikkatinin çekilmesine rağmen,

kabul edilebilirliğe iliꢀkin karardan sonra hiçbir adil tazmin talebinde bulunmamıꢀtır. Đlgili

esas hakkındaki görüꢀlerini sunması için tanınan süre içinde talepte bulunmadığından dolayı,

AĐHM, herhangi bir ödemenin yapılmasına gerek olmadığına kanaat getirmektedir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Hükümet’in itirazını esasla birleꢀtirmeye ve reddetmeye;

2. AĐHS’nin 2. maddesinin esastan ihlal edilmediğine;

12

3. AĐHS’nin 2. maddesinin usulden ihlal edildiğine;

4. AĐHS’nin 3 ve 5. maddelerinin ihlal edilmediğine;

5. AĐHS’nin 13. maddesinin ihlal edildiğine;

karar vermiꢀtir.

Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve 10 Ocak 2006 tarihinde, Đçtüzüğün 77.

maddesinin 2 ve 3. fıkraları uyarınca yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.

13