COUNCIL  
AVRUPA  
OF E U R O P E  
KONSEYĐ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
DÖRDÜNCÜ DAĐRE  
MUSA KARATAꢀ – TÜRKĐYE  
(B a ꢀvuru no. 63315/00)  
KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ  
STRAZBURG  
5 Ocak 2010  
Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir.  
ꢁekli düzeltmelere tabi olabilir.  
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2010. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
USUL  
Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan 63315/00 no’lu davanın nedeni, Musa Karataꢀ  
(“baꢀvuran”) adlı T.C. vatandaꢀının, Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 25 Eylül 2000  
tarihinde, Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme’nin (“Avrupa  
Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin - AĐHS”) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.  
Hukuki yardım verilen baꢀvuran Đstanbul Barosu avukatlarından Özcan Kılıç  
tarafından temsil edilmiꢀtir.  
OLAYLAR  
DAVANIN OLAYLARI  
1956 doğumlu baꢀvuran Kocaeli cezaevinde müebbet hapis cezasını çekmektedir.  
A. Giriꢁ  
Davanın olayları taraflar arasında ihtilaflıdır. Baꢀvuranın sunduğu ꢀekliyle olaylar B  
baꢀlığı altında özetlenmiꢀtir. Hükümet’in olaylara iliꢀkin görüꢀleri C baꢀlığı altında  
verilmiꢀtir. Tarafların sundukları yazılı belgeye dayalı deliller D baꢀlığı altında sunulmuꢀtur.  
B. Baꢁvuranın olaylara iliꢁkin görüꢁü  
Baꢀvuran 24 Ekim 1997 tarihinde, Đstanbul'da Terörle Mücadele ꢁubesine bağlı  
polisler tarafından eꢀi, 11 yaꢀındaki oğlu, kardeꢀi, kardeꢀinin eꢀi ve arkadaꢀı ile birlikte yasa  
dıꢀı TKEP/L (Türkiye Komünist Emek Partisi) örgütüne üye olmak ꢀüphesiyle gözaltına  
alınmıꢀtır. Baꢀvuran gözaltında bulunduğu sırada iꢀkenceye eꢀdeğer kötü muameleye maruz  
kaldığını ve baskı altında ifade imzalamaya zorlandığını iddia etmiꢀtir.  
Baꢀvuran 27 Ekim 1997 tarihinde doktora götürülmüꢀtür. Doktor baꢀvuranın her iki  
bileğinde ꢀiꢀlik, sağ el bileğinde hareket kısıtlılığı ve sol el bilekte hassasiyet gözlemlemiꢀtir.  
31 Ekim 1997 tarihinde, baꢀvuran, diğer ꢀüphelilerle beraber Đstanbul Devlet Güvenlik  
Mahkemesi Cumhuriyet Savcısı’na gönderilmiꢀtir. Baꢀvuran polise verdiği ifadenin  
doğruluğunu kabul etmemiꢀtir. Ayrıca iꢀkenceye maruz kaldığını iddia etmiꢀ, kendisine  
yapılan muamelenin ayrıntılarını vermiꢀtir. Cumhuriyet Savcısı’ndan kendisine kötü  
muamelede bulunan polisler hakkında soruꢀturma baꢀlatmasını istemiꢀtir.  
Baꢀvuran aynı gün bir adlı tıp uzmanı tarafından muayene edilmiꢀtir. Doktor  
baꢀvuranın bilekleriyle parmaklarının belirli hareketleri yapamadığını kaydetmiꢀtir.  
Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet Savcılığı baꢀvuranın kötü muamele  
iddialarına iliꢀkin soruꢀturma yürütülmesini istemiꢀtir. Fatih Cumhuriyet Savcısı,  
belirlenemeyen bir tarihte, Đstanbul Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele ꢁubesi’nde görevli  
polisler hakkında soruꢀturma baꢀlatmıꢀtır. Savcı 3 ꢁubat 1998 tarihinde polisler hakkında delil  
yetersizliğinden dava açılmaması kararı vermiꢀ, soruꢀturma sona ermiꢀtir. Beyoğlu Ağır Ceza  
Mahkemesi 17 Mayıs 2000 tarihinde baꢀvuranın karara itirazını reddetmiꢀtir.  
1
Baꢀvuran belirlenemeyen bir tarihte Kandıra cezaevine nakledilmiꢀtir. Nakil sırasında  
askerlerin kötü muamelesine uğradığını iddia etmiꢀtir.  
Baꢀvuranın avukatı 16 ꢁubat 2001 tarihinde baꢀvuranı Kandıra cezaevinde ziyaret  
etmiꢀtir. Cezaevi yetkilileri, avukatın, baꢀvuranın itirazına iliꢀkin belgeleri, bu belgelerin  
öncelikle cezaevi yetkilileri tarafından incelemek üzere sunulmasını reddetmesi nedeniyle  
baꢀvurana vermesini engellemiꢀlerdir.  
C. Hükümet’in olaylara iliꢁkin görüꢁleri  
Baꢀvuran 24 Ekim 1997 tarihinde TKEP/L’nin faaliyetlerine iliꢀkin bir soruꢀturma  
kapsamında polislerce yakalanmıꢀtır. Diyarbakır Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele  
ꢁubesi’nde (sic) gözaltına konulmuꢀtur. Baꢀvuranın TKEP/L’nin genel sekreteri olduğu tespit  
edilmiꢀtir.  
Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi Savcısı 25 Ekim 1997 tarihinde baꢀvuranın  
gözaltı süresinin 28 Ekim 1997 tarihine dek uzatılması yetkisi vermiꢀtir. Đstanbul Devlet  
Güvenlik Mahkemesi hakimi 28 Ekim 1997 tarihinde baꢀvuranın gözaltı süresini 31 Ekim  
1997 tarihinde dek uzatmıꢀtır.  
Haseki Hastanesi’nde görevli doktor 27 Ekim 1997 tarihinde baꢀvuranı muayene  
etmiꢀtir. Baꢀvuran 31 Ekim 1997 tarihinde Adli Tıp Kurumu’nda bir kez daha muayene  
edilmiꢀtir.  
Polis 29 Ekim 1997 tarihinde baꢀvuranın ifadesini almıꢀtır. Đstanbul Devlet Güvenlik  
Mahkemesi 19 Nisan 2000 tarihinde baꢀvuranı müebbet hapis cezasına çarptırmıꢀtır.  
Baꢀvuranın mahkumiyeti 19 Mayıs 2001 tarihinde Yargıtay tarafından onanmıꢀtır.  
D. Tarafların sundukları yazılı belgeye dayalı deliller  
Đzleyen bilgiler, tarafların sundukları belgelerden alıntılanmıꢀtır.  
1. Baꢀvuranın yakalanıp gözaltına alınması  
24 Ekim 1997 tarihinde düzenlenen yakalama tutanağına göre, Đstanbul Emniyet  
Müdürlüğü Terörle Mücadele ꢁubesi’nde görevli polis memurları, istihbarat raporlarına göre  
hakkında arama emri çıkartılan baꢀvuranın Đstanbul Moda’da yaꢀadığı adresi tespit  
etmiꢀlerdir. Polisler adrese gittiklerinde, baꢀvuranın dairesinin bulunduğu binayı terk eden bir  
ꢀahsı görmüꢀlerdir. Polisler ꢀahıstan kimliğini göstermesini istemiꢀlerdir. Bunun üzerine ꢀahıs  
kaçmaya baꢀlamıꢀ, kovalamaca sonucu altı polis memuru tarafından yakalanmıꢀtır. ꢁahıs  
polis arabasına bindirilmiꢀ, polisler “ꢀahsı arabaya bindirmek için zor kullanmıꢀlardır”. ꢁahsın  
üzerinde Sedat Kılıç adına düzenlenmiꢀ bir kimlik bulunmuꢀtur.  
Polisler ꢀahsı emniyet müdürlüğüne götürmüꢀler, burada sorgulamıꢀlardır. Yakalanan  
ꢀahsın baꢀvuran olduğu, Sedat Kılıç adına düzenlenmiꢀ kimliğin de sahte olduğu anlaꢀılmıꢀtır.  
Ceplerinde iki anahtar bulunmuꢀtur. Baꢀvuran, anahtarların N.P. adındaki kadınla paylaꢀtığı  
eve ait olduğunu iddia etmiꢀtir. Polis baꢀvuranı bu daireye götürmüꢀ, burada, inter alia, bir  
silah, kurꢀunlar, karbon sülfür gazı tüpü haznesi, sol içerikli dergiler, kitaplar ve 400 ABD  
Doları bulmuꢀtur.  
2
27 Ekim 1997 tarihinde Đstanbul Haseki Hastanesi acil servisinde görevli doktorun  
düzenlediği adli tıp raporunda izleyen ifade yer almıꢀtır:  
“Sağ el bilekte ꢀiꢀlik, sağ el bilekte hareket kısıtlılığı, sol el bilekte ise hafif ꢀiꢀlik ve hassasiyet…”  
29 Ekim 1997 tarihinde iki polis memuru - hala gözaltında olan - baꢀvurandan on iki  
sayfalık ifade almıꢀlardır. Baꢀvuran bu ifadede, inter alia, TKEP/L’nin genel sekreteri  
olduğunu ifade etmiꢀtir.  
30 Ekim 1997 tarihinde, baꢀvuran, baꢀvuranın kardeꢀi, kardeꢀinin eꢀi ve M.A.A.  
adındaki ꢀahsın avukatları bulunmaksızın ifadeleri alınmıꢀtır. Bu ifadeler, karakolda, yukarıda  
belirtilen tüm ꢀahıslar aynı odada bulunduğu sırada, yüzleꢀme esnasında alınmıꢀtır. Baꢀvuran  
“yasadıꢀı silahlı TKEP/L örgütünün lideri olduğunu”, “M.A.A., kardeꢀi ve kardeꢀini eꢀinin de  
bu örgütün üyesi olduklarını” ifade etmiꢀtir. Baꢀvuranın kardeꢀi ve M.A.A., baꢀvuranın  
TKEP/L’nin lideri olduğunu ifade etmiꢀtir. Aynı gün baꢀvurana, bazı ꢀahısların fotoğrafları  
gösterilmiꢀ, baꢀvuran bu ꢀahısların TKEP/L üyesi olduklarını ifade etmiꢀtir.  
Baꢀvuran, gözaltı süresinin bitimi olan 31 Ekim 1997 tarihinde, Đstanbul Devlet  
Güvenlik Mahkemesi Savcılığı’na nakledilmiꢀtir. Savcıya ayrıca polisin düzenlediği ve  
soruꢀturma sırasında toplanan bilgiyi sunan bir rapor gönderilmiꢀtir. Bu rapordan, 24 Ekim  
1997 tarihinde baꢀvuranın eꢀi ile N.P. adlı bir kadının da gözaltına alındığı anlaꢀılmaktadır.  
Baꢀvuranın kardeꢀinin de aralarında bulunduğu diğer altı kiꢀi 26 Ekim 1997 tarihinde  
tutuklanmıꢀtır.  
Aynı gün Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi Savcısı baꢀvuranın ifadesini almıꢀtır.  
Avukatı olmayan baꢀvuran, inter alia, gözaltındayken kendi isteğiyle ifade vermediğini ifade  
etmiꢀtir. Aralarında kollarından askıya alınma yöntemleri de dahil olmak üzere kötü  
muameleye uğramıꢀtır. Ayrıca polis memurları baꢀvuranın hayalarını sıkmıꢀ, küfretmiꢀlerdir.  
Baꢀvuran ayrıca TKEP/L üyesi olduğunun doğru olduğunu ancak bu örgütün hiçbir zaman  
lideri olmadığını belirtmiꢀtir. TKEP/L içinde bazı eylemlerde yer almasına karꢀın, bu  
eylemlerin hiçbirine ꢀiddet veyahut silah karıꢀmamıꢀtır. Silah da dahil olmak üzere,  
soruꢀturma esnasında ele geçirilen eꢀyaların kendisine ait olduklarını, diğer ꢀüphelilerin  
bunlarla ilgisi olmadığını belirtmiꢀtir. Baꢀvuran ayrıca savcıdan kötü muameleden sorumlu  
polis memurları hakkında soruꢀturma açılmasını talep etmiꢀtir.  
Devlet güvenlik mahkemesinde görevli hakim, aynı gün baꢀvurandan, avukatı  
bulunmadığı halde, yine ifade almıꢀtır. Baꢀvuran o gün savcıya verdiği ifadenin içeriğinin  
doğru olduğunu ifade etmiꢀtir. 29 Ekim 1997 tarihinde kendisinden alınan on iki sayfalık  
ifadenin içeriğinin, savcıya verdiği ifadeyle çeliꢀtiği suretiyle, doğru olmadığını belirtmiꢀtir.  
Kardeꢀini, kardeꢀinin eꢀini ve M.A.A.’yı gözaltında gördüğünü ancak polislere, fotoğrafları  
gösterilen ꢀahısları tanımadığını söylediğini belirtmiꢀtir.  
Baꢀvuranın kardeꢀi ve aynı gün görevli hakimin sorguladığı geri kalan tutuklular,  
herhangi yasadıꢀı bir örgüt üyesi olduklarını kabul etmemiꢀlerdir.  
Görevli hakim cezai dava açılmasını askıya alarak, baꢀvuranın cezaevine  
gönderilmesine karar vermiꢀtir.  
31 Ekim 1997 tarihinde baꢀvuran ve diğer sekiz kiꢀi Đstanbul Adli Tıp Enstitüsü’nde  
muayeneden geçirilmiꢀ ve bir rapor düzenlenmiꢀtir. Rapora göre, baꢀvuran “sağ el bileğinde  
3
esneklik kaybı, sağ el parmak hareketlerinde kısıtlılık, sol elinin dıꢀ yüzünde iğne batması ve  
uyuꢀma hissinden” ꢀikayetçi olmuꢀtur. Raporda ayrıca “Haseki Hastanesi’nin düzenlediği  
rapora göre [baꢀvuranın] belirli el ve bilek hareketlerini yapamadığı” ifade edilmiꢀtir.  
“Ortopedik patoloji” saptanmamıꢀtır. Bu rapora göre, M.A.A.’nın da aralarında bulunduğu iki  
sanık hayalarında ağrıdan ꢀikayetçi olmuꢀlardır.  
2. Baꢀvuranın kötü muamele ꢀikayetlerine iliꢀkin soruꢀturma  
Savcılık belirlenemeyen bir tarihte Đstanbul Fatih Cumhuriyet Savcılığı’na bir yazı  
göndermiꢀ, baꢀvuranın kötü muamele ꢀikayetine iliꢀkin “gerekli tedbirlerin alınmasını” talep  
etmiꢀtir. Yukarıda bahsedilen iki raporun birer suretiyle, baꢀvuranın kötü muamele ꢀikayetini  
belirttiği ifade de Savcı’nın yazısına eklenmiꢀtir. Bu yazı Fatih Savcısı’na 12 Aralık 1997  
tarihinde ulaꢀmıꢀtır.  
Fatih Savcısı 16 Aralık 1997 tarihinde Đstanbul Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele  
ꢁubesi’nden baꢀvuranı gözaltında sorgulayan polislerin kimliklerini belirlemesini istemiꢀtir.  
Fatih Savcısı 13 Ocak 1998 tarihinde H.Y. ve K.Ç. adındaki polisleri sorgulamıꢀ, H.Y.  
baꢀvuranın sorgulamasına katıldığını kabul etmiꢀ, ancak kötü muamelede bulunduğunu kabul  
etmemiꢀtir.  
K.Ç. baꢀvuranın yakalanmasında görev yaptığını ifade etmiꢀtir. K.Ç.’ye göre baꢀvuran  
gözaltına alınmaya karꢀı koymuꢀ, birkaç polis baꢀvuranı kontrol altına alabilmek için yere  
yatırmak zorunda kalmıꢀtır. Baꢀvuran elleri kelepçelenip polis arabasına bindirildikten sonra,  
kelepçeleri çıkarıp kaçmaya yeltenmiꢀtir. Gözaltında baꢀvurana kötü muamelede  
bulunulmamıꢀtır. Baꢀvuran kendi isteğiyle ifade vermiꢀ, örgütle iliꢀkisi olduğunu inkar  
etmiꢀtir. K.Ç. ayrıca tıbbi raporlarda ortopedik patoloji saptanmadığını ifade etmiꢀtir.  
Fatih Savcısı 3 ꢁubat 1998 tarihinde baꢀvuranın kötü muamele iddialarına iliꢀkin  
kimse hakkında dava açılmamasına karar vermiꢀtir. Fatih Savcısı’na göre baꢀvuranın kendi  
“soyut iddiaları”ndan baꢀka, dava açılmasını haklı çıkaracak delil bulunmamaktadır. Baꢀvuran  
belirlenemeyen bir tarihte savcının dava açılmaması kararına itiraz etmiꢀtir.  
Beyoğlu Ağır Ceza Mahkemesi 17 Mayıs 2000 tarihinde baꢀvuranın itirazını  
reddetmiꢀtir. Ağır Ceza Mahkemesi’nin kararı ꢀöyledir: “Baꢀvuranın muayenesine iliꢀkin  
raporun içeriğiyle ilgili olarak, ꢀüphelilerin savunma argümanları ile savcının dava açmama  
kararındaki gerekçeye dayanarak, itiraz reddedildi.”  
3. Baꢀvuranın yargılanması ve mahkumiyeti  
Bu esnada, 3 Aralık 1997 tarihinde, Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet  
Savcısı bir iddianame sunmuꢀ, baꢀvuranı, o tarihte yürürlükte olan TCK’nın 146/1 maddesi  
kapsamındaki suçu iꢀlemekle itham etmiꢀ, idam cezasına çarptırılmasını istemiꢀtir. Savcı  
baꢀvuranın, TCK’nın 146/1 maddesi çerçevesinde suç olarak değerlendirilen “anayasal düzeni  
bozma amacını” güden TKEP/L’nin genel sekreteri olduğunu savunmuꢀtur. Savcı ayrıca  
baꢀvuranın gözaltındayken verdiği ifadesinde TKEP/L’nin lideri olduğunu kabul etmesine  
karꢀın, Savcı huzurunda bunu inkar etmiꢀ, TKEP/L’nin üyesi olduğunu ifade etmiꢀtir.  
Bununla beraber, Savcı’ya göre, M.A.A.’nın gözaltında verdiği ifade baꢀvuranın TKEP/L’nin  
genel sekreteri olduğunu ortaya koymuꢀtur. Savcı, iddianamesinde, M.A.A.’nın savcı ve  
hakim önüne çıkarıldığında, ifadeyi kabul etmediğini gözlemlemiꢀtir.  
4
Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi’nde (bundan böyle “ilk derece mahkemesi”  
olarak anılacaktır) görülen duruꢀmalar sırasında, baꢀvuran, TKEP/L’nin lideri olduğu  
iddialarının doğruluğunu inkar etmiꢀtir; örgüt üyesi olmasına karꢀın, karar mercii olmamıꢀtır.  
Baꢀvuran ayrıca gözaltında iꢀkenceye maruz kaldığını ileri sürmüꢀtür. Bu ifadelerin baꢀvuran  
tarafından yinelenerek inkar edildiği göz önünde bulundurulduğunda, ispat değerleri  
bulunmadığı için baꢀvuran aleyhinde kullanılmaları kabul edilemez.  
Baꢀvuranın kardeꢀi, ilk derece mahkemesine, gözaltında yüzleꢀme esnasında verdiği  
ifadenin içeriğinin doğru olmadığını ifade etmiꢀtir.  
Duruꢀmalardan biri sırasında, M.A.A., ilk derece mahkemesine gözaltında verdiği  
ifadenin içeriğinin doğru olmadığını, mahkeme salonunda bulunan sanıklardan hiçbirini  
tanımadığını ifade etmiꢀtir. Bu duruꢀmanın tam metin kayıtlarına göre, baꢀvuran M.A.A. ifade  
verdiği sırada mahkeme salonundaydı.  
Ayrıca yargılama sırasında, baꢀvuran, gözaltına alınmaya karꢀı koyduğunu kabul  
etmiꢀ, kendisini silahla tehdit eden polislerle arasında arbede yaꢀandığını belirtmiꢀtir.  
Polislerin giriꢀimlerine karꢀı koymak için elinden gelen her ꢀeyi yaptıysa da, etkisiz hale  
getirilmiꢀtir.  
Savcı 12 Mayıs 1999 tarihinde, ilk derece mahkemesine baꢀvuran hakkındaki davanın  
esasına iliꢀkin nihai görüꢀünü sunmuꢀtur. Savcı, TKEP lideri olduğu gerekçesiyle baꢀka bir  
davada yargılanan T.T. adlı ꢀahsın, baꢀvuranın TKEP üyesi olduğunu ancak buradan ayrılıp  
TKEP/L’yi kurduğunu belirttiğini ifade etmiꢀtir. Savcıya göre T.T.’nin ifadesi baꢀvuranın  
gözaltında verdiği ifadeyi desteklemiꢀtir.  
Baꢀvuranın avukatı 16 Temmuz 1999 tarihinde ilk derece mahkemesinden  
soruꢀturmanın kapsamını geniꢀletmesini talep etmiꢀtir. Baꢀvuranın ve diğer sanıkların  
gözaltında verdikleri ifadelerin Türk hukukunda delil niteliği taꢀımadıklarını belirtmiꢀtir. Her  
halükarda, bu sanıkların çoğu daha sonra ifadelerini geri çekmiꢀlerdir. Đlk derece  
mahkemesinden müvekkili aleyhinde kanıt gösteren tüm bu kiꢀileri dinlenmek üzere  
mahkemeye çağırmasını talep etmiꢀtir.  
Đlk derece mahkemesi, aynı gün, baꢀvuranın, soruꢀturmanın kapsamının geniꢀletilmesi  
talebini izleyen gerekçeyle reddetmiꢀtir: “Bu talepler zaten incelenmiꢀ ve ilgili belgeler  
dosyaya konulmuꢀtur. [Baꢀvurana ait] diğer talepler davaya iliꢀkin yeni noktaları açıklığa  
kavuꢀturmayacaktır.”  
Baꢀvuranın avukatı, ilk derece mahkemesine 24 Ocak 2000 tarihinde sunduğu diğer  
yazılı savunma dilekçelerinde, dosyadaki deliller ıꢀığında, baꢀvuranın TCK’nın 168/2  
maddesinde tanımlanan bir suç olan silahlı örgüt üyeliğiyle itham edilmesinin ihtimal  
dahilinde olmasına karꢀın, müvekkilinin TCK’nın 146/1 maddesinde tanımlanan suçla itham  
edilmesi için hiçbir belge veyahut hukuki dayanak bulunmadığını savunmuꢀtur. Baꢀka bir  
dava sırasında verilen ve müvekkilinin adının karıꢀtığı ifadeler delil teꢀkil edemez. Avukat 16  
Temmuz 1999 tarihli taleplerini yinelemiꢀ, ilk derece mahkemesinden tanıkları çağırma  
kararını gözden geçirmesini istemiꢀtir.  
Đlk derece mahkemesi 19 Nisan 2000 tarihinde baꢀvuranı suçlu bulmuꢀtur. Mahkeme  
kararında baꢀvuran ve diğer sanıkların gözaltında verdikleri ifadelere dayanmıꢀtır. Đlk derece  
mahkemesine göre baꢀvuran ve diğer sanıkların gözaltında verdikleri ifadeler “açık ve  
5
doğrudur”. Öte yandan baꢀvuranın karakoldan serbest bırakılmasından sonra savcı ve görevli  
hakime verdiği ve TKEP/L’nin üyesi olduğunu ancak lideri olmadığını belirttiği ifadeler ilk  
derece mahkemesi tarafından “sahte” olarak değerlendirilmiꢀlerdir. Đlk derece mahkemesine  
göre, baꢀvuran ve sanıkların gözaltında verdikleri ifadeler, aynı örgüte üyelikle suçlanan diğer  
kiꢀilerin ifadeleriyle beraber incelendiğinde, baꢀvuranın TKEP/L’nin lideri olduğunu ortaya  
koymaktadır. Durum böyleyken, ilk derece mahkemesi TKEP/L’nin tüm eylemlerinden  
baꢀvuranı sorumlu tutmanın uygun olacağı kanısına varmıꢀtır. TKEP/L’nin egemen sistemi,  
ꢀiddet yoluyla, Marksist Leninist ilkelere dayalı proleter diktatörlükle değiꢀtirmeyi amaçlayan  
eylemlere katılan bir örgüt olduğu kaydedildiğinde, ilk derece mahkemesi, baꢀvuranın  
TCK’nın 146/1 maddesinde tanımlanan suçu iꢀlediğine karar vermiꢀ, idam cezasına  
çarptırmıꢀtır. Bu ceza ömür boyu hapis cezasına çevrilmiꢀtir.  
Đlk derece mahkemesi, yedi sanıktan altısını delil yetersizliğinden serbest bırakmıꢀtır.  
Bu sanıkların gözaltında verdikleri ifadelerde TKEP/L üyesi olduklarını kabul etmelerine  
karꢀılık, daha sonra bu ifadelerinin gerçeği yansıtmadığını ifade etmiꢀlerdir.  
Baꢀvuran 21 ꢁubat 2001 tarihinde ilk derece mahkemesinin kararına itiraz etmiꢀ,  
tarafların eꢀitliği ilkesinin, ilk derece mahkemesinin soruꢀturmanın kapsamını geniꢀletmeyi  
reddetmesi nedeniyle ihlal edildiğini savunmuꢀtur.  
19 Mart 2001 tarihinde, duruꢀmanın ardından, Yargıtay, ilk derece mahkemesinin  
kararının baꢀvuranla ilgili kısmını onamıꢀ, altı sanıkla ilgili kısmını, ilk derece mahkemesinin  
diğer davalardan yargılanan bazı sanıkları mahkemede dinlemeyerek, altı sanık hakkında delil  
toplamaması nedeniyle bozmuꢀtur.  
HUKUK  
I. AĐHS’NĐN 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI  
Baꢀvuran, Savunmacı Hükümet’in, AĐHS’nin 1. maddesinde belirlenen hak ve  
özgürlükleri sağlamadığından ꢀikayetçi olmuꢀtur.  
Hükümet bu argümana itiraz etmiꢀtir.  
AĐHM, 1. maddenin tamamen genel bir yükümlülük içerdiğini, diğer maddelerle aynı  
anda ve bunlarla bağlantılı olarak atıfta bulunulsa bile, ayrı bir ihlal konusu olabilecek bir  
hüküm olarak görülmemesi gerektiğini yineler (Doğan ve Diğerleri – Türkiye, 8803-8811/02  
ve 8815-8819/02). Bu nedenle bu ꢀikayetin açıkça dayanaktan yoksun olduğu gerekçesiyle  
AĐHS’nin 35/1 maddesi uyarınca reddedilmesi gerektiği kanısındadır.  
II. AĐHS’NĐN 3. VE 13. MADDELERĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI  
Baꢀvuran, gözaltındayken AĐHS’nin 3. maddesi çerçevesinde iꢀkenceye eꢀdeğer kötü  
muameleye maruz kaldığından ꢀikayetçi olmuꢀtur. Aynı madde kapsamında, cezaevine nakli  
sırasında kötü muameleye uğradığını iddia etmiꢀtir. AĐHS’nin 13. maddesine atıfta bulunarak,  
yetkili makamların, kötü muamele iddialarına iliꢀkin etkili bir soruꢀturma yürütmediklerinden  
bu nedenle kendisini etkili iç hukuk yollarından mahrum bıraktıklarından ꢀikayetçi olmuꢀtur.  
6
AĐHM bu ꢀikayetlerin yalnızca AĐHS’nin 3. maddesi bakımından incelenmesi gerektiği  
kanısındadır.  
Hükümet, baꢀvuranın ꢀikayetinin iç hukuk ve idari baꢀvuru yollarını tüketmediği  
gerekçesiyle kabuledilemez olarak ilan edilmesi gerektiğini savunmuꢀtur.  
Ayrıca, Hükümet, baꢀvuranın kötü muameleye uğradığını kabul etmemiꢀtir. Tıbbi  
raporlarda kötü muamele emaresine rastlandığına iliꢀkin ifade bulunmamaktadır. Hükümet’e  
göre, baꢀvuranın bileğindeki yaralar gözaltına alınmayı reddederken oluꢀmuꢀtur. Bu  
bağlamda, Hükümet, 24 Ekim 1997 tarihli yakalama tutanağına atıfta bulunmuꢀ ve polislerin  
kaçmaya yeltenen baꢀvuranı kovalamak zorunda kalıp polis arabasına bindirdiklerini  
belirtmiꢀtir. Hükümet, ayrıca, AĐHM’nin dikkatini, duruꢀma sırasında baꢀvuranın  
yakalanmamak için direndiğini ve polislerle fiziksel mücadeleye girdiğini kabul ettiği  
konusuna çekmiꢀtir.  
Baꢀvuran, kötü muamele ꢀikayetine iliꢀkin cezai hukuk yollarını tüketerek iç hukuk  
yollarının tüketilmesi zorunluluğunu yerine getirdiğini belirtmiꢀtir. Cumhuriyet Savcısı  
tarafından yeterli bir soruꢀturma yapılmıꢀ olsaydı, kötü muamelenin ardındaki koꢀullar  
netleꢀtirilebilirdi. Öte yandan, Hükümet’in atıfta bulunduğu medeni ve idari hukuk yolları,  
baꢀvuranın kötü muamele ꢀikayetine iliꢀkin etkili hukuk yollarını temsil etmemiꢀtir.  
Baꢀvuran, ayrıca, kötü muamele iddialarının tıbbi delillerle desteklendiğini ifade  
etmiꢀtir. Baꢀvuran, gözaltından çıkar çıkmaz iddialarını adli makamlar huzurunda dile  
getirmiꢀ, yargılama sırasında da iddialarını sürdürmüꢀtür. Baꢀvurana göre, Hükümet’in  
yaralanmaların yakalanırken direnmesi sırasında oluꢀtuğu iddiası dayanaktan yoksundur;  
çünkü baꢀvuran yakalama sırasında direnmemiꢀtir.  
Baꢀvuranın AĐHS’nin 3. maddesi kapsamındaki ꢀikayetinin aꢀağıda belirtilen  
nedenlerle açıkça dayanaktan yoksun olduğunu kaydeden AĐHM, bu ꢀikayetin kabuledilemez  
nitelikte olduğuna karar verir. Bu nedenle, AĐHM, söz konusu ꢀikayetle ilgili olarak iç hukuk  
yollarının tüketilmesi zorunluluğunun yerine getirilip getirilmediği konusunun incelenmesine  
gerek olmadığı kanaatindedir.  
AĐHM, yerleꢀik içtihadına göre, sağlıklı bir halde gözaltına alınan bir kiꢀinin serbest  
bırakıldığında yaralı olduğu görüldüğünde, bu yaraların neden kaynaklandığına dair makul bir  
açıklama yapma görevinin Devlet’e ait olduğunu, aksi halde AĐHS’nin 3. maddesi uyarınca  
açık bir sorunun ortaya çıkacağını hatırlatır (Tomasi / Fransa, A Serisi no. 241-A). Ayrıca,  
AĐHM, özgürlüğünden mahrum bırakılan ve güç kullanımını gerektirmeyen bir tutum  
sergileyen kiꢀiye karꢀı güç kullanmanın, insan onurunu zedelediğini ve prensip olarak da 3.  
madde tarafından güvence altına alınan hakkın ihlalini teꢀkil ettiğini hatırlatır (Mathew /  
Hollanda, no. 24919/03).  
Söz konusu davada, Hükümet’in iddiasına göre, yaralanmaların oluꢀtuğu sırada  
baꢀvuran henüz polis karakolunda gözaltına alınmamıꢀtı. Ancak, baꢀvuran, yakalandığı andan  
itibaren polis memurlarının gözetimine girmiꢀtir. AĐHM, yukarıda anlatılanlar ıꢀığında,  
baꢀvuranın yakalanmasının Devlet’in gözetimi altına girmekle eꢀdeğer olduğu kanaatine varır  
(mutatis mutandis, Yasin Ateꢀ / Türkiye, no. 30949/96). Dolayısıyla, AĐHM, baꢀvuranda  
görülen yaralar için makul bir açıklama yapma görevinin Devlet’e ait olduğu sonucuna varır.  
7
27 Ekim 1997 tarihli sağlık raporunda, baꢀvuranın el bileklerinde ꢀiꢀlik ve hareket  
kısıtlılığı tespit edilmiꢀtir. Ayrıca, 31 Ekim 1997 tarihli sağlık raporundan, baꢀvuranın “sağ el  
bileğinde fleksiyon kaybından, sağ el parmaklarını hareket ettiremediğinden ve sol elinin dıꢀ  
yüzünde karıncalanma ve uyuꢀukluk hissi bulunduğundan” ꢀikayet ettiği anlaꢀılmaktadır.  
Sağlık raporlarında bunların dıꢀında herhangi bir yaralanmadan bahsedilmemiꢀtir.  
Hükümet, baꢀvuranın bileklerindeki yaraların yakalanmamak için direndiği sırada  
oluꢀtuğunu iddia etmiꢀtir. Hükümet, söz konusu açıklamasını desteklemek üzere yakalama  
tutanağına ve baꢀvuranın yargılama sırasında verdiği ifadesine atıfta bulunmuꢀtur. Verdiği  
ifadeye göre, baꢀvuran, yakalanmamak için fiziksel anlamda direnmiꢀ ve kelepçe takılırken ve  
arabaya bindirilirken polislerle boğuꢀmuꢀtur. AĐHM, ayrıca, baꢀvuranı yakalayan polis  
memurlarından birinin ifadesinin baꢀvuranın ifadesini desteklediğini kaydeder. Söz konusu  
ifadeye göre, birkaç polis memuru baꢀvuranı kontrol altına alabilmek için yere doğru  
yatırmıꢀtır. Kelepçelenmesine ve polis aracına bindirilmesine rağmen, baꢀvuran kelepçeleri  
çıkarmaya çalıꢀmıꢀtır.  
AĐHM, sağlık raporlarında kaydedilen yaralanmaların yukarıda anlatılan olaylarla  
tutarlı olduğunu gözlemlemektedir. Bu bağlamda, AĐHM, ayrıca, baꢀvuranın iꢀkenceye maruz  
kaldığını iddia etmek dıꢀında, baꢀvuru formunda veya görüꢀlerinde iddia konusu iꢀkenceye  
iliꢀkin net bir bilgi vermediğini kaydeder. Baꢀvuranın 31 Ekim 1997 tarihinde Devlet  
Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet Savcısı önüne çıkartıldığında öne sürdüğü iddialarla  
(kollarından asıldığı ve polisler tarafından hayalarının sıkıldığı iddiası) ilgili olarak, AĐHM,  
kollardan asılma sonucunda gözle görülür yara izlerinin oluꢀmasının bekleneceği  
kanaatindedir. Ancak, sağlık raporlarının hiçbirisinde bu tür bir kötü muamele sonucu  
oluꢀabilecek yaralanmalardan bahsedilmemektedir. Ayrıca, diğer iki sanığın aksine, baꢀvuran  
doktora hayalarında ağrı olduğundan bahsetmemiꢀtir. Bu bağlamda, AĐHM, baꢀvuranın sağlık  
raporlarının doğruluğuna itiraz etmediğini, sağlık raporlarının ꢀikayetlerini veya oluꢀan  
yaralanmaları tam anlamıyla yansıtmadığı veya ꢀikayetlerinin sağlık raporlarına doğru bir  
biçimde kaydedilmediği iddiasında bulunmadığını kaydeder.  
Yukarıda anlatılanlar ıꢀığında, sağlık raporlarında bahsedilen yaralanmaların niteliğini  
ve boyutunu göz önünde bulunduran AĐHM, Hükümet’in yaralanmaların baꢀvuranın  
yakalanmamak için polise direndiği sırada oluꢀtuğu yönündeki açıklamasının mantıklı olduğu  
kanaatine varır. Dolayısıyla, AĐHM, baꢀvuranın tutumu nedeniyle polisin zor kullanmaya  
mecbur kaldığı sonucuna varır.  
Baꢀvuranın cezaevine gönderilmesi sırasında kötü muamele gördüğü iddiasıyla ilgili  
olarak, AĐHM, baꢀvuranın, gerçekten böyle bir kötü muamele uygulandığını veya ulusal  
düzeyde soruꢀturma yapan makamlar önünde bu yönde ꢀikayette bulunulduğunu gösteren  
herhangi bir belge sunmadığını gözlemlemektedir.  
Baꢀvuranın kötü muamele iddialarına iliꢀkin etkili bir soruꢀturma yapılmadığı  
yönündeki ꢀikayetle ilgili olarak, AĐHM, baꢀvuranın Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet  
Savcısı önünde gözaltındayken kötü muameleye maruz kaldığını iddia ettiğini  
gözlemlemektedir. Cumhuriyet Savcısı, baꢀvuranın ꢀikayetlerini ve sağlık raporlarını içeren  
dosyayı Fatih Cumhuriyet Savcısı’na göndermiꢀ ve soruꢀturma baꢀlatılmasını talep etmiꢀtir.  
Fatih Cumhuriyet Savcısı, baꢀvuranın yakalanmasından ve sorgulanmasından sorumlu  
polis memurlarının kimliklerini belirleyerek doğrudan bu kiꢀileri sorgulamıꢀtır.  
8
Fatih Cumhuriyet Savcısı, polis memurlarının ifadelerini ve yakalama tutanağını göz  
önünde bulundurarak, polis memurları hakkında takipsizlik kararı vermiꢀtir. Beyoğlu Ağır  
Ceza Mahkemesi, Fatih Cumhuriyet Savcısı’nın takipsizlik kararına karꢀı baꢀvuranın açtığı  
temyiz davasını incelerken, delilleri ve yapılan soruꢀturmayı değerlendirmiꢀtir.  
AĐHM, söz konusu dava koꢀullarında ve elindeki deliller ıꢀığında, soruꢀturmayı  
yürüten makamların bütün makul adımları attıkları ve baꢀvuranın el bileklerinde görülen  
yaraların sebebini tespit etmek için titizlikle çalıꢀtıkları kanaatine varmıꢀtır. Söz konusu  
makamlar tarafından varılan sonuç, gerçekten de AĐHM’nin baꢀvuranın tutumu nedeniyle  
polis memurlarının zor kullanmaya mecbur kaldıkları yönündeki değerlendirmesinin temelini  
oluꢀturmaktadır.  
Sonuç olarak, ulusal makamlar tarafından yapılan soruꢀturma AĐHS’nin 3. maddesinde  
yer alan koꢀulları yerine getirmektedir.  
Yukarıda anlatılanlar ıꢀığında, baꢀvuranın AĐHS’nin 3. maddesi uyarınca yapmıꢀ  
olduğu ꢀikayetlerin açıkça dayanaktan yoksun olduğunu kaydeden AĐHM, bu ꢀikayetlerin  
AĐHS’nin 35/3 maddesi uyarınca reddedilmesi gerektiğine karar verir.  
III. AĐHS’NĐN 6. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐALARI  
Baꢀvuran, gözaltındayken ve Cumhuriyet Savcısı ile hakim önüne çıkarıldığı  
sırada avukat yardımından yararlandırılmadığı konusunda ꢀikayetçi olmuꢀ ve bu ꢀikayetini  
AĐHS’nin 6. maddesine dayandırmıꢀtır. Baꢀvuran, ayrıca, kötü muamele altında alınan  
ifadelerine dayanılarak mahkum edildiğini ve cezaevi yetkilileri tarafından avukatının  
kendisine bazı önemli belgeleri ulaꢀtırmasının engellenmesi nedeniyle savunmasını  
hazırlaması için kendisine yeterli süre ve imkanın tanınmadığını iddia etmiꢀtir.  
Hükümet, baꢀvuranın iddialarına itiraz etmiꢀ ve yukarıda adı geçen Dikme  
davasında verilen karara atıfta bulunarak, ön soruꢀturma sırasında AĐHS’nin 6/3(c)  
maddesinin uygulanma ꢀeklinin yargılamanın özelliklerine ve davanın koꢀullarına bağlı  
olduğunu iddia etmiꢀtir. 6. maddenin amacının –adil yargılama- gerçekleꢀip  
gerçekleꢀmediğini belirlemek için dava kapsamında yürütülen yargılamanın tamamının göz  
önünde bulundurulması gerekir.  
Hükümet, bu bağlamda, hem ilk derece mahkemesi önündeki ceza yargılaması  
hem de Yargıtay önündeki duruꢀma sırasında baꢀvuranın bir avukat tarafından temsil  
edildiğini belirtmiꢀtir.  
Hükümet, ayrıca, baꢀvuranın sahte bir kimlikle yakalandığı konusuna da dikkat  
çekmiꢀtir. Baꢀvuranın iki evinde de TKEP/L’ye ait bir adet silah, iki adet ꢀarjör, mermi ve  
bazı belgeler bulunmuꢀtur. Baꢀvuran, bulunan bu eꢀyaların kendisine ait olduğunu ve söz  
konusu örgüte üye olduğunu itiraf etmiꢀtir.  
Ayrıca, TKEP/L ile ilgili olarak farklı Devlet Güvenlik Mahkemeleri önünde  
yürütülen ceza yargılaması sırasında, sanıklar baꢀvuranın suçlu olduğunu ima eden ifadelerde  
bulunmuꢀlardır.  
Hükümet’e göre, Devlet Güvenlik Mahkemesi’ne ait dava dosyasında bulunan  
belge ve ifadelerin tamamı birbiriyle tutarlıdır. Hükümet, AĐHM’nin içtihadına atıfta  
9
bulunarak, ceza yargılaması sırasında delilleri ve delillerin uygunluğunu değerlendirme  
görevinin ulusal mahkemelere ait olduğunu belirtmiꢀtir. AĐHS’nin 6. maddesi, adil  
yargılanma hakkını güvence altına almasına rağmen, iç hukuk bağlamında öncelikli bir konu  
olan delillerin kabuledilebilirliğine iliꢀkin herhangi bir kural koymamıꢀtır.  
A. Kabuledilebilirlik  
Baꢀvuranın kötü muamele altında vermiꢀ olduğu ifadelere dayanılarak mahkum  
edildiği yönündeki iddiasıyla ilgili olarak, AĐHM, baꢀvuranın gözaltı sırasında kötü  
muameleye maruz kaldığının tespit edilmediğini kaydeder.  
Baꢀvuranın avukatının temyiz davasına iliꢀkin bazı belgeleri kendisine iletmesinin  
cezaevi yetkililerince engellediği yönündeki iddiasıyla ilgili olarak, AĐHM, baꢀvuranın bu  
iddiayı destekleyen herhangi bir delil sunmadığını kaydeder.  
AĐHS’nin 6. maddesi uyarınca yapılan ꢀikayetlerin açıkça dayanaktan yoksun  
olduğunu kaydeden AĐHM, AĐHS’nin 35/3 maddesi uyarınca bu ꢀikayetlerin reddedilmesi  
gerektiğine karar verir.  
Baꢀvuranın gözaltındayken ve Cumhuriyet Savcısı ile hakim önünde çıkarıldığı sırada  
avukat yardımı alamadığı konusunda AĐHS’nin 6/3(c) maddesiyle bağlantılı olarak 6/1  
maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu ꢀikayetle ilgili olarak, AĐHM, bu ꢀikayetin AĐHS’nin 35/3  
maddesi uyarınca açıkça dayanaktan yoksun olmadığını kaydeder. Dolayısıyla, söz konusu  
ꢀikayet kabuledilebilir niteliktedir.  
B. Esas  
AĐHM, yedi gün süren (24 Ekim 1997-31 Ekim 1997 tarihleri arası) gözaltı sırasında,  
baꢀvuranın polis memurları tarafından üç kez sorgulandığını gözlemlemektedir. Bu gözaltı  
süreci sonunda, baꢀvuran, Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet Savcısı ve hakimi  
tarafından da sorgulanmıꢀtır. Söz konusu zamanda uygulanmakta olan kanun uyarınca, ön  
soruꢀturma sırasında baꢀvuranın avukat yardımı talep etme hakkı bulunmamaktaydı. Bunun  
sonucu olarak da, polis, Cumhuriyet Savcısı ve hakim tarafından sorgulanırken, baꢀvuran  
avukat yardımından yararlanmamıꢀtır.  
AĐHM, baꢀvuranın gözaltındayken sorgulanması sırasında kendini suçlayıcı ifadelerde  
bulunduğunu, söz konusu ifadelerin Cumhuriyet Savcısı’nın iddianamesinde ve görüꢀlerinde  
hayati önem taꢀıyan unsurlar haline geldiğini ve baꢀvuranın mahkumiyetinde önemli rol  
oynadığını gözlemlemektedir.  
AĐHM, ilk olarak, AĐHS’nin 6. maddesinin, davanın görüꢀülmesinden önce, ancak bu  
hükümlere ilk safhalarda uymamanın davanın hakkaniyetine ciddi ꢀekilde zarar vermesinin  
sözkonusu olduğu durumlarda geçerli olabileceğini hatırlatır (Salduz / Türkiye, no. 36391/02).  
Ayrıca, adil yargılanma hakkının yeterince “uygulanabilir ve etkili” olabilmesi için, AĐHS’nin  
6/1 maddesi, genel kural olarak, her davanın özel koꢀulları uyarınca söz konusu hakkın  
sınırlandırılmasını gerektirecek zorunlu sebepler olmadıkça, ꢀüphelinin polis tarafından ilk  
kez sorgulanmasından itibaren avukat yardımının sağlanmasını gerektirmektedir. Zorunlu  
sebeplerin istisnai olarak avukata eriꢀim hakkının kısıtlanmasını haklı göstermesi halinde bile,  
böylesi bir kısıtlama, gerekçesi ne olursa olsun, sanığın AĐHS’nin 6. maddesi tarafından  
güvence altına alınan haklarına halel getirmemelidir. Sanığın polis sorgusu sırasında avukat  
10  
yardımı almaksızın kendini suçlayıcı ifadelerde bulunması ve söz konusu ifadelerin  
mahkumiyeti için kullanılması halinde, savunma hakları prensip olarak telafi edilemez bir  
ꢀekilde zarar görür (ibid).  
Söz konusu davada, baꢀvuranın mahkumiyeti, gözaltına bulunduğu sırada avukat  
yardımı almaksızın TKEP-L lideri olduğunu itiraf ettiği ifadesine dayandırılmıꢀtır. Ancak,  
baꢀvuran, ceza yargılamasının sonraki bütün safhalarında söz konusu ifadesini geri almıꢀtır.  
Olayların yaꢀandığı sırada yürürlükte olan Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun 247.  
maddesine göre polise veya Cumhuriyet Savcısı’na verilen ifadeler, eğer söz konusu  
ifadelerin içinde bulunduğu sorgu kayıtları delil olarak kabul ediliyorsa, hakim önünde tekrar  
edilmelidir. Söz konusu hükme rağmen, ilk derece mahkemesi baꢀvuranın itirafını delil olarak  
kabul etmiꢀ ve baꢀvuranın mahkumiyetini bu ifadeye dayandırmıꢀtır. AĐHM’ye göre, söz  
konusu tespit, AĐHS’nin 6/1 maddesi ile bağlantılı olarak 6/3(c) maddesinin ihlal edildiği  
sonucuna varmak için tek baꢀına yeterlidir.  
Bu sonuca rağmen, AĐHM, AĐHS’nin 6. maddesi ile güvence altına alınan adil  
yargılanma ꢀartlarının diğer ihlallerini incelemenin uygun olacağı kanaatindedir. AĐHM, ilk  
derece mahkemesinin, baꢀvuranın itirafının iki delil grubuyla desteklendiği kanaatine  
vardığını gözlemlemektedir. Đlk delil grubu, diğer sanıkların, yine avukat yardımı olmaksızın,  
aynı gözaltı sürecinde polise verdiği ifadelerden oluꢀmaktadır. Đkinci delil grubu ise  
TKEP/L’nin üst örgütü olan TKEP’ye üye olmaktan yargılanan kiꢀilerce farklı ceza  
mahkemeleri önündeki duruꢀmalar sırasında verilen ifadelerden oluꢀmaktadır.  
Đlk delil grubuyla ilgili olarak, AĐHM, baꢀvuranla birlikte yargılanan diğer sanıkların,  
gözaltındaki sorguları sırasında verdikleri ifadeleri sonradan geri aldıklarını ve bunun  
sonucunda, ilk derece mahkemesinin, aleyhlerinde baꢀka herhangi bir delil bulunmadığını  
belirterek sanıkları serbest bıraktığını gözlemlemektedir. Bununla birlikte, ilk derece  
mahkemesi, baꢀvuranla birlikte yargılanan diğer sanıkların ifadelerinin baꢀvuranın itirafını  
doğruladığı sonucuna varırken, sanıklar tarafından ifadelerin geri alındığını göz önünde  
bulundurmamıꢀtır.  
Đkinci delil grubuyla ilgili olarak, AĐHM, bütün delillerin duruꢀmada sanığın önünde  
gösterilmesi gerektiğini hatırlatır. Adil yargılama, sanığın haklarına saygı gösterilmesini  
gerektirmektedir. Söz konusu haklar, kural olarak, sanığın, ifadesini verdiği sırada ya da  
yargılamanın daha sonraki aꢀamalarında, aleyhinde ifade veren tanığa itiraz etmesi veya  
sorular sorması için yeterli ve uygun bir fırsatın verilmesini gerektirmektedir (Isgrò / Đtalya, A  
Serisi no. 194-A; Lucà / Đtalya, no. 33354/96). Bunun tabii sonucu olarak, bir mahkumiyetin  
sadece veya belirleyici ölçüde, sanığın soruꢀturma veya yargılama aꢀamasında sorgulama  
veya sorgulatma imkanı bulamadığı bir kimsenin beyanlarına dayanması halinde, sanığın  
hakları AĐHS’nin 6. maddesinin sağladığı güvencelerle bağdaꢀmayacak ölçüde kısıtlanmıꢀ  
olur (Sadak ve Diğerleri / Türkiye, no. 29900/96).  
AĐHM, Savunmacı Hükümet tarafından da kabul edildiği üzere, farklı duruꢀmalarda  
verilen ifadelerin baꢀvuran aleyhinde kullanıldığını gözlemlemektedir. Bu husus, ilk derece  
mahkemesinin kararında açıkça görülmektedir. Ayrıca, baꢀvuranın ilk derece mahkemesinden  
en az iki kez talepte bulunmasına rağmen, farklı ceza mahkemeleri önünde baꢀvuran  
aleyhinde ifade veren kiꢀiler, baꢀvuranın ilk derece mahkemesi önündeki duruꢀmasına  
çağrılmamıꢀlardır.  
11  
AĐHM, yukarıda altı çizilen eksiklilerin, baꢀvuranın gözaltındayken ifade  
verdiği sırada avukat yardımı alamamasının doğurduğu sonuçları daha da kötüleꢀtirdiği  
kanaatindedir.  
AĐHM, yukarıda anlatılanlar ıꢀığında, baꢀvuranın ceza yargılamasının ilk  
aꢀamasında avukat yardımından yararlanamaması nedeniyle AĐHS’nin 6. maddesi tarafından  
güvence altına alınan sanık haklarının kısıtlandığı sonucuna varır. Dolayısıyla, AĐHS’nin 6/1  
maddesi ile bağlantılı olarak 6/3(c) maddesi ihlal edilmiꢀtir.  
IV. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI  
AĐHS’nin 41. maddesine göre:  
“Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleꢀmeci  
Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde, hakkaniyete uygun  
bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”  
A. Tazminat  
Baꢀvuran, insanlık dıꢀı muameleye maruz bırakıldığını ve adil olmayan bir yargılama  
sonucunda kötü muamele altında alınan ifadelerine dayanılarak ölüm cezasına çarptırıldığını  
iddia etmiꢀtir. Baꢀvuran, iꢀkence sonucunda yaꢀadığı acı ve sıkıntı nedeniyle manevi tazminat  
olarak 30,000 Euro talep etmiꢀtir.  
Hükümet, baꢀvuranın talep ettiği miktara itiraz etmiꢀtir.  
Benzer davalarda hükmedilen tazminat miktarlarını göz önünde bulunduran AĐHM,  
hakkaniyete uygun olarak, AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlalinden doğan manevi zarar  
karꢀılığında baꢀvurana 2,000 Euro ödenmesine karar verir (Salduz, yukarıda kaydedilen).  
AĐHM, ayrıca, AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlali için en iyi telafi yolunun, baꢀvuranı,  
mümkün olabildiğince bu maddenin ihlal edilmediği bir duruma getirmek olduğu  
kanaatindedir (Salduz). AĐHM, söz konusu ilkenin bu dava için de geçerli olduğunu belirtir.  
Sonuç olarak, AĐHM, en uygun telafi yolunun baꢁvuranın talep etmesi halinde AĐHS'nin  
6/1 maddesinin gereklerine uygun olarak yeniden yargılanması olacağı kanaatindedir (mutatis  
mutandis, Gençel / Türkiye, no. 53431/99).  
B. Yargılama masraf ve giderleri  
Baꢀvuran, ayrıca, yerel mahkemeler ve AĐHM önünde yapmıꢀ olduğu yargılama  
masraf ve giderleri için 12,310 TL (yaklaꢀık 6,000 Euro) talep etmiꢀtir. Bu miktar, 650 TL  
tutarındaki masrafları ve 11,660 TL tutarındaki avukatlık ücretini kapsamaktadır. Baꢀvuran,  
taleplerini desteklemek üzere avukatının dava için kaç saat çalıꢀtığını gösteren bir çizelge  
sunmuꢀtur.  
Hükümet, baꢀvuranın talebine itiraz etmiꢀtir.  
AĐHM’nin içtihadına göre, bir baꢀvuran gerçekliğini ve gerekliliğini kanıtladığı makul  
miktarlardaki yargı giderlerini elde edebilir. AĐHM, söz konusu davada, elindeki bilgilere ve  
yukarıdaki kriterlere dayanarak, Avrupa Konseyi tarafından adli yardım baꢀlığı altında verilen  
12  
715 Euro düꢀülerek bütün masraf ve giderler karꢀılığında baꢀvurana 2,000 Euro ödenmesine  
karar verir.  
C. Gecikme faizi  
AĐHM, gecikme faizinin, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına  
uyguladığı faiz oranına üç puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenmesini uygun görmektedir.  
BU GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM,  
1. Oybirliği ile baꢀvuranın avukat yardımından yararlanma hakkına iliꢀkin ꢀikayetin  
kabuledilebilir olduğuna;  
2. Oy çokluğu ile AĐHS’nin 3. maddesi uyarınca yapılan ꢀikayetin kabuledilemez  
olduğuna;  
3. Oybirliği ile baꢀvurunun geri kalan kısmının kabuledilemez olduğuna;  
4. Oybirliği ile AĐHS’nin 6/3(c) maddesi ile bağlantılı olarak 6/1 maddesinin ihlal  
edildiğine;  
5. Oybirliği ile,  
(a)AĐHS’nin 44. maddesinin 2. paragrafı gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten  
itibaren üç ay içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirası’na  
çevrilmek üzere ve her türlü vergi ve kesintiden muaf tutularak Savunmacı Hükümet  
tarafından, baꢀvurana, manevi tazminat olarak 2,000 Euro (iki bin Euro), yargılama  
masraf ve giderleri için Avrupa Konseyi tarafından adli yardım baꢀlığı altında verilen  
715 Euro düꢀülerek 2000 Euro (iki bin Euro) ödenmesine;  
(b)Yukarıda belirtilen üç aylık sürenin sona erdiği tarihten itibaren ödemenin  
yapılmasına kadar, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan marjinal  
kredi kolaylığı oranının üç puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;  
6. Oybirliği ile adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddedilmesine karar vermiꢀtir.  
Đꢀbu karar Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM Đçtüzüğü’nün 77. maddesinin 2. ve 3.  
paragrafları gereğince 5 Ocak 2010 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.  
Fatoꢀ Aracı  
Nicolas Bratza  
Zabıt Katibi Yardımcısı  
Baꢀkan  
13