CONSEIL

AVRUPA

DE L’EUROPE

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

MUSTAFA GÜRBÜZ -TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no:6016/04)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

5 Ocak 2010

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli

düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (6016/04) no’lu davanın nedeni, (T.C. vatandaꢀı)

Mustafa Gürbüz’ün (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 26 Ocak 2004 tarihinde

Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme’nin (Avrupa Đnsan

Hakları Sözleꢀmesi - AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.

OLAYLAR

I. DAVANIN KOꢁULLARI

Baꢀvuran, 1967 doğumludur ve Konya’da ikamet etmektedir.

7 Haziran 1997 tarihinde, baꢀvuran, güvenlik görevlisi alımı için yapılan sınavını kazanmıꢀtır.

21 Kasım 1997 tarihinde, usulsüzlükler nedeniyle, sınav iptal edilmiꢀtir.

8 Aralık 1997 tarihinde, baꢀvuran, Ankara Đdare Mahkemesi’ne yürütmenin durdurulması ve

sözkonusu kararın iptali için dava açmıꢀtır.

30 Aralık 1997 tarihinde, Ankara Đdare Mahkemesi, Konya Đdare Mahkemesi lehine

yetkisizlik kararı vermiꢀtir.

5 Mart 1998 tarihinde, Konya Đdare Mahkemesi, kendisinin yetkili olmadığını açıklamıꢀ ve

davayı, Ankara Đdare Mahkemesi’ne havale etmiꢀtir.

15 Haziran 1998 tarihinde Danıꢀtay, davanın incelenmesinde Ankara Đdare Mahkemesi’nin

yetkili olduğunu beyan etmiꢀtir.

11 Aralık 1998 tarihinde, Ankara Đdare Mahkemesi, itiraz edilen kararın yürütülmesinin

durdurulmasına karar vermiꢀtir.

12 ꢁubat 1999 tarihinde, davada davalı taraf olan Eti Holding, 11 Aralık 1998 tarihli karara

itiraz etmiꢀtir.

24 ꢁubat 1999 tarihinde, Ankara Đdare Mahkemesi, sözkonusu talebi reddetmiꢀtir.

14 Nisan 1999 tarihinde, Ankara Đdare Mahkemesi, baꢀvuranı haklı bulmuꢀ ve 21 Kasım 1997

tarihli kararı iptal etmiꢀtir. Ankara Đdare Mahkemesi, tespit edilen usulsüzlüklerin, sınavın

tamamını inceleme konusu yapacak nitelikte olmadığına hükmetmiꢀtir.

28 Haziran 1999 tarihinde, davalı taraf, 14 Nisan 1999 tarihli karara karꢀı temyiz

baꢀvurusunda bulunmuꢀtur.

15 Kasım 2001 tarihinde, Danıꢀtay, tespit edilen usulsüzlüklerin, sınavın iptalini haklı kılacak

nitelikte olduğu gerekçesi ile itiraz edilen kararı bozmuꢀtur.

12 Haziran 2003 tarihinde, Danıꢀtay, karar düzeltme talebini reddetmiꢀ ve 15 Kasım 2001

tarihli kararını onamıꢀtır.

27 Ekim 2003 tarihinde, iade edilen kararı inceleyen, Ankara Đdare Mahkemesi, 15 Kasım

2001 tarihli Danıꢀtay kararını yerine getirmiꢀ ve baꢀvuranın 21 Kasım 1997 tarihli ihtilaflı

eylemin iptali talebini reddetmiꢀtir.

Temyiz baꢀvurusu yapılmadığından, 27 Ekim 2003 tarihli karar nihai hale gelmiꢀtir.

HUKUK

AĐHS’nin 6/1 maddesine atıfta bulunarak, baꢀvuran, ulusal mahkemeler önünde uzun

olduğuna kanaat getirdiği yargılama süresinden ꢀikayetçi olmaktadır.

Hükümet, sözkonusu iddiaya karꢀı çıkmaktadır ve mevcut davada AĐHS’nin 6/1 maddesi

uyarınca, ulusal mahkemeler önünde yürütülen yargılama süresinin uzun olmadığını

savunmaktadır.

AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde baꢀvurunun dayanaktan yoksun

olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca, baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru

bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.

Davanın esası ile ilgili olarak, AĐHM, yargılama sürecinin makul yapısının dava koꢀullarını

takiben ve mahkeme yerleꢀik içtihatları, özellikle davanın karmaꢀıklığı, baꢀvuranın ve yetkili

mercilerin tutumları ve ilgililer bakımından davanın önemi dikkate alınarak

değerlendirildiğini hatırlatmaktadır (Frydlender-Fransa, baꢀvuru no: 30979/96).

Mevcut davada, AĐHM, dikkate alınacak dönemin, 8 Aralık 1997 tarihinde baꢀlayıp 27 Ekim

2003 tarihinde, sona erdiğini gözlemektedir. Dolayısıyla sözkonusu süre, iki dereceli yargıda,

yaklaꢀık beꢀ yıl on ay sürmüꢀtür.

AĐHM, müteaddit defalar, mevcut davadakine benzer sorunları ortaya davaları incelemiꢀ ve

AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğine karar vermiꢀtir.

Takdirine sunulan unsurların tamamını incelemesinin ardından AĐHM, iꢀbu davada farklı bir

sonuca ulaꢀmak için Hükümet’in ikna edici hiçbir tespit ve argüman sunmadığı kanaatindedir.

Konuya iliꢀkin içtihadını göz önüne alan AĐHM, mevcut davada, yargılama süresinin

AĐHS’nin 6/1 maddesinin gereklerini karꢀılamadığı kanaatindedir.

Bu itibarla AĐHS’nin 6/1 maddesi ihlal edilmiꢀtir.

Baꢀvuran, ayrıca, davasının, iç hukukta, hakkaniyete uygun olarak, görülmediğini ileri

sürmektedir. Bu bağlamda, baꢀvuran, Danıꢀtay’ın Ankara Đdare Mahkemesi’nin kendisi lehine

verilen 14 Nisan 1999 tarihli kararı haksız yere bozduğunu savunmaktadır.

AĐHM, AĐHS ile güvence altına alınan hak ve özgürlüklere yönelik bir müdahale olmadığı

sürece iç hukuk tarafından yapıldığı ileri sürülen olgu ve olaylara iliꢀkin hataları

değerlendirmenin kendisine düꢀmediğini hatırlatmaktadır (bkz. özellikle, Garcia Ruiz-

Đspanya, baꢀvuru no: 30544/96). AĐHM, bir mahkemenin böyle bir kararı ya da baꢀka bir

kararı almasına neden olan davaya iliꢀkin unsurlarını inceleyemez aksi takdirde dördünce

derece mahkemesi olarak hareket etmiꢀ ve görevinin sınırlarına riayet etmemiꢀ olur (mutatis,

mutandis, Kemmache-Fransa (no: 3), 24 Kasım 1994). Mevcut davada, AĐHM, baꢀvuranların

iddialarını inceleme biçiminde keyfi hiçbir unsur tespit edememektedir; baꢀvuranın ꢀikayeti

açıkça dayanaktan yoksundur ve AĐHS’nin 35. maddesinin 3. ve 4. paragrafları uyarınca

reddedilmesi gerekmektedir.

AĐHS’nin 41. maddesinin uygulanması ile ilgili olarak, baꢀvuran, 30.000 Euro maddi ve

20.000 Euro manevi tazminat talep etmektedir. Ayrıca baꢀvuran, ulusal mahkemeler ve

AĐHM önünde yapmıꢀ olduğu yargılama masraf ve giderleri için 1.000 Euro talep etmektedir.

Bu bağlamda baꢀvuran, AĐHM ile yapığı yazıꢀmalara iliꢀkin makbuzları ve iç hukuktaki

yargılamaya iliꢀkin masrafların faturaları belge olarak sunmaktadır.

Hükümet, sözkonusu iddialara karꢀı çıkmaktadır.

AĐHM, tespit edilen ihlalle ileri sürülen maddi tazminat arasında bir illiyet bağı görememekte

ve sözkonusu talebi reddetmektedir.

Buna karꢀın AĐHM, baꢀvurana 3.000 Euro manevi tazminat ödenmesinin uygun olacağı

kanaatindedir.

Yargılama masraf ve giderleri ile ilgili olarak AĐHM içtihadına göre, bir baꢀvuran, yargılama

masraf ve giderlerinin geri ödemesini ancak gerçekliği, gerekliliği ve oranlarının makul yapısı

ortaya konduğu sürece elde edebilir. Mevcut davada sahip olduğu unsurları ve yukarıda sözü

edilen kriterleri göz önüne alan AĐHM, tüm masraflar için baꢀvurana 500 Euro ödenmesinin

uygun olacağına kanaat getirmektedir.

AĐHM, sözkonusu miktarlara marjinal kredi kolaylıklarına uygulanan orana üç puanlık bir

artıꢀ eklenerek belirlenen gecikme faizi uygulanmasına hükmetmektedir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Baꢀvurunun yargılamanın süresi kapsamında yapılan ꢀikayete iliꢀkin kısmının

kabuledilebilir geri kalan kısmının kabuledilemez olduğuna;

2. AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğine;

3. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,

ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirası’na çevrilmek üzere, her türlü vergiden

muaf tutularak, Savunmacı Devlet tarafından baꢀvurana 3.000 Euro (üç bin Euro) manevi

tazminat ve 500 Euro (beꢀ yüz Euro) yargılama masraf ve gideri ödenmesine;

b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet

tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan

fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;

4. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;

KARAR VERMĐꢁTĐR.