CONSEIL

AVRUPA

DE L’EUROPE

KONSEYİ

AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ

İKİNCİ DAİRE

NAKÇİ -TÜRKİYE DAVASI

(Başvuru no:25886/04)

KARARIN ÖZET ÇEVİRİSİ

STRAZBURG

30 Eylül 2008

İşbu karar AİHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecektir. Şekli

düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (25886/04) no’lu davanın nedeni (T.C.

vatandaşı) Ömer Nakçi’nin (başvuran) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne 10 Haziran 2004

tarihinde İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına ilişkin Sözleşme’nin (Avrupa

İnsan Hakları Sözleşmesi - AİHS) 34. maddesi uyarınca yapmış olduğu başvurudur.

Başvuran, Diyarbakır Barosu avukatlarında, M.S. Tanrıkulu tarafından temsil edilmektedir.

OLAYLAR

I. DAVANIN KOŞULLARI

Başvuran, 1976 doğumludur. Başvurusunu sunduğu sırada, başvuran, Lice Cezaevinde tutuklu

bulunmaktaydı.

Olayların meydana geldiği dönemde, başvuran, Gaziantep H Tipi Cezaevinde ağır hapis

cezasını çekmekteydi.

Belirtilmeyen bir tarihte, başvuran, bir derneğe gönderilmek üzere cezaevi yönetimine bir

mektup sunmuştur.

11 Kasım 2003 tarihinde, Ceza İnfaz Kurumu Mektup Okuma Komisyonu, Ceza İnfaz

Kurumları ile Tevkifevlerinin Yönetimine ve Cezaların İnfazına Dair Tüzük’ün 147. maddesi

uyarınca sözkonusu mektubun, örgütsel isteklerin Devlet tarafından kabul edilmesini

sağlamak niyetinde olduğuna ve “sakıncalı” olarak değerlendirilmesi gerektiğine kanaat

getirmiştir. Komisyon sözkonusu mektubu Cezaevi Disiplin Kurulu’na göndermiştir.

12 Kasım 2003 tarihinde, Cezaevi Disiplin Kurulu, sözkonusu tüzüğün 147. maddesi uyarınca

mektubun gönderilmemesine karar vermiştir.

2 Aralık 2003 tarihinde, Gaziantep İnfaz Hakimi, sözkonusu karara karşı başvuranın yapmış

olduğu itirazı reddetmiştir.

9 Ocak 2004 tarihinde, Yargıtay sözkonusu kararı onamıştır.

11 Şubat 2004 tarihinde Yargıtay, bu karara karşı başvuranın yapmış olduğu başvuruyu

reddetmiştir.

HUKUK

I. AİHS’NİN 8. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA

Başvuran, mektubunun gönderilmemesinden ve düşünce ve ifade özgürlüğü haklarına

müdahalede bulunulmasından şikayetçidir. Başvuran, AİHS’nin 8., 9. ve 10. maddelerine

atıfta bulunmaktadır.

AİHM, içtihadı ışığında, (bkz, Fazıl Ahmet Tamer – Türkiye, başvuru no: 6289/02, 5 Aralık

2006; Ekinci ve Akalın-Türkiye, başvuru no: 77097/01, 30 Ocak 2007; Kepeneklioğlu-Türkiye,

2

başvuru no: 73520/01, 23 Ocak 2007) sözkonusu şikayetin AİHS’nin 8. maddesi kapsamında

değerlendirilmesi gerektiği kanaatindedir.

Hükümet, sözkonusu iddiaya karşı çıkmaktadır.

A. Kabuledilebilirliğe ilişkin

AİHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde başvurunun dayanaktan yoksun

olmadığını kaydeden AİHM, ayrıca, başvuruda başka açılardan bakıldığında da

kabuledilemezlik unsuru olmadığını tespit eder. Bu nedenle başvuru kabuledilebilir

niteliktedir.

B. Esas

1.Müdahalenin varlığı

AİHM, başvuranın mektubunun gönderilmemesinin, AİHS’nin 8/2 maddesi uyarınca

başvuranın yazışma hakkına müdahale oluşturmasının taraflar arasında ihtilafa neden

olmadığını kaydetmektedir.

AİHM, sözkonusu değerlendirmeyi kabul etmektedir.

2. Sözkonusu müdahalenin yerindeliği

“Yasa ile öngörüldüğü”, 2. paragraf anlamında meşru amaç ya da amaçlar izlediği ve

müdahalede bulunmak için “demokratik bir toplumda gerekli olduğu” koşullar dışında böyle

bir müdahale, AİHS’nin 8. maddesine aykırıdır (bkz. özellikle, Calogero Diana-İtalya, 15

Kasım 1996 tarihli karar).

AİHM, tutuklu mektuplarının kontrolünün, Ceza İnfaz Kurumları ile Tevkifevlerinin

Yönetimine ve Cezaların İnfazına Dair 647 sayılı Tüzüğün 144. ve 147. maddelerine

dayandığını kaydetmektedir. Ancak AİHM, sözkonusu tüzüğün, yetkililerin takdir yetkisinin

kapsamını ve koşullarını yeterince açıklıkla belirtmediği tespitinde bulunma imkanına sahip

olduğunu hatırlatmaktadır. AİHM, ayrıca, tüzüğün uygulanmasında da sözkonusu eksikliğin

giderilmediğini de belirtmiştir (sözü edilen Tan). Mevcut davada AİHM, benimsenen bu

tutumdan vazgeçmek için hiçbir neden görememektedir.

Bu durumda AİHM, ihtilaflı müdahalenin AİHS’nin 8. maddesinin 2. paragrafı uyarınca

“yasa ile öngörülmediği” kanaatindedir. Sözkonusu sonucu göz önüne alarak AİHM,

AİHS’nin 8. maddesinin 2. paragrafının diğer gerekliliklerine riayet edilip edilmediğinin

belirlenmesine gerek olmadığına kanaat getirmektedir.

Bu durumda AİHS’nin 8. maddesi ihlal edilmiştir.

II. AİHS’NİN 13. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA

Başvuran, ulusal mahkemeler önünde etkili bir başvuru yolundan yararlanamayışından

şikayetçidir. Başvuran, AİHS’nin 13. maddesine atıfta bulunmaktadır.

Hükümet, sözkonusu iddiaya karşı çıkmaktadır.

3

AİHM, AİHS’nin 13. maddesinin, iç hukukta, AİHS’de yer aldığı şekliyle hak ve özgürlükleri

ileri sürme imkanı sağlayan bir hukuk yolunun mevcudiyetini güvence altına aldığını

hatırlatmaktadır. Bu bağlamda AİHM, Ali Koç-Türkiye (başvuru no: 39862/02, 1 Şubat 2005)

kararında benzer şikayeti reddettiğini hatırlatmaktadır. Mevcut davada AİHM, Disiplin

Kurulu’nun mektubu göndermeyi reddetmesine yönelik itirazda bulunmak için, başvuranın

Ceza İnfaz Hakimliği’ne başvuruda bulunma imkanının olduğunu tespit etmiştir; bilahare

başvuran başvuru yolundan yararlanabilir ve Ağır Ceza Mahkemesi’ne başvurabilirdi. Ayrıca

başvurunun “etkili” olması için kesin olarak lehte bir sonuç çıkması bir koşul değildir (bkz,

diğerleri arasından, Costello-Roberts-Birleşik Krallık, 25 Mart 1993 tarihli karar). Sonuç

olarak, yalnızca başvuranın taleplerinin reddedilmesi hususu başvurunun “etkili” olup

olmadığına hükmetmek için tek başına yeterli bir unsur oluşturmamaktadır.

AİHM, bu bağlamda başvuranın şikayetinin genel bir üslupla düzenlendiğini ve

gerekçelendirilmediğini gözlemlemektedir. AİHS’nin 35. maddesinin 3. ve 4. paragrafları

uyarınca başvurunun bu kısmının açıkça mesnetten yoksun olduğu gerekçesi ile reddedilmesi

uygun olacaktır.

III. AİHS’NİN 14. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA

Başvuran, ayrımcı muameleye maruz kaldığını ileri sürmektedir. Başvuran, AİHS’nin 14.

maddesine atıfta bulunmaktadır.

Hükümet, sözkonusu iddiaya karşı çıkmaktadır.

AİHM, başvuranın ayrımcılık iddiasına ilişkin şikayetinin genel bir üslupla düzenlendiğini ve

gerekçelendirilmediğini tespit etmektedir. Dolayısıyla sözkonusu şikayetin açıkça dayanaktan

yoksun olduğu ve AİHS’nin 35. maddesinin 3. ve 4. paragrafları uyarınca reddedilmesi

gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.

IV. AİHS’NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI HAKKINDA

A. Tazminat

Başvuran, maruz kaldığı manevi için 15.000 Euro talep etmektedir.

Hükümet, sözkonusu iddiaya karşı çıkmaktadır.

AİHM, ihlal tespitinin iddia edilen manevi zarar için yeterli adil tatmin oluşturduğu

kanaatindedir.

AİHM, mevcut davada, mahkumların haberleşmesinin sansür edilmesi konusunda cezaevi

yetkililerinin takdir yetkisinin kapsamı ve koşulları yeterince açıklıkla belirtilmediği için Ceza

İnfaz Kurumları ile Tevkifevlerinin Yönetimine ve Cezaların İnfazına Dair Tüzüğün

muğlaklığı nedeniyle AİHS’nin ihlal edildiğini tespit etmiştir. Bu bağlamda AİHM, benzer

davalarda, ilgili iç hukukun AİHS’nin 8. maddesi hükümleri ile uyumlu hale gelmesinin,

ihlalin sonlandırılmasında en uygun yolu oluşturduğuna ilişkin vardığı sonucu

hatırlatmaktadır (sözü edilen Tan).

4

B. Yargılama masraf ve giderleri

Başvuran, avukatlık ücreti olarak, 2.024 Euro talep etmekte, AİHM önünde yapmış olduğu

yargılama masraf ve giderlerine ilişkin miktarı AİHM’nin takdirine bırakmaktadır. Başvuran,

Diyarbakır Barosu ücret tarifesini belge olarak sunmaktadır.

Hükümet, sözkonusu iddialara karşı çıkmaktadır.

AİHM, içtihadına göre bir başvuran yargılama masraf ve giderlerinin geri ödemesini ancak

gerçekliği, gerekliliği ve makul miktarlarda olduğu ortaya konduğu sürece elde edebilir.

Mevcut davada sahip olduğu unsurları ve yukarıda sözü edilen kriterleri göz önüne alarak

AİHM, başvuranın talebini reddetmektedir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AİHM, OYBİRLİĞİYLE,

1. Başvurunun AİHS’nin 8. maddesi kapsamında yapılan şikayete ilişkin kısmının

kabuledilebilir geri kalan kısmının kabuledilemez olduğuna;

2. AİHS’nin 8. maddesinin ihlal edildiğine;

3. İhlal tespitinin kendisinin başvuranın maruz kaldığı manevi zarar için yeterli adil

tatmini oluşturduğuna;

4. Adil tatmine ilişkin diğer tüm taleplerin reddedilmesine;

KARAR VERMİŞTİR.

İşbu karar Fransızca olarak hazırlanmış ve AİHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.

paragraflarına uygun olarak 30 Eylül 2008 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.

5