COUNCIL

OF EUROPE

KONSEYĐ

EUROPEAN COURT OF HUMAN RIGHTS

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ÜÇÜNCÜ DAĐRE

SERDAR ÇAKMAK – TÜRKĐYE

(B a ꢀvuru no. 29600/02)

KARAR

STRAZBURG

12 Nisan 2007

Bu karar AĐHS’nin 44 § 2. maddesi uyarınca kesinlik kazanacaktır.

Ancak, ꢀekle iliꢀkin değiꢀiklik yapılabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

SERDAR ÇAKMAK – TÜRKĐYE KARARI

USUL

Dava, Đnsan Hakları ve Temel Özgürlükler Sözleꢀmesi’nin (“Sözleꢀme”) 34. maddesi

uyarınca, Türkiye Cumhuriyeti aleyhine, Serdar Çakmak (“baꢀvuran”) adlı Türk vatandaꢀı

tarafından, 4 Haziran 2002 tarihinde Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne yapılan baꢀvurudan

(no. 29600/02) kaynaklanmaktadır.

OLAYLAR

DAVA OLAYLARI

Baꢀvuran 1955 doğumludur ve Đstanbul’da yaꢀamaktadır. Olayların meydana geldiği

zaman Đstanbul Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü’nde (bundan böyle “Üniversite”

olarak anılacaktır) araꢀtırma görevlisi olarak görev yapmaktaydı.

30 Haziran 1996 tarihinde Üniversite, baꢀvuranın araꢀtırma görevlisi olarak

sözleꢀmesini yenilememe kararı almıꢀtır. Karar baꢀvurana 17 Temmuz 1996 tarihinde tebliğ

edilmiꢀtir.

30 Temmuz 1996 tarihinde baꢀvuran Đstanbul Đdare Mahkemesi’nde bir dava açmıꢀ,

Üniversite’nin yukarıda belirtilen kararının iptali ve yürütmenin durdurulmasını talep etmiꢀtir.

Birinci derece mahkemesi, baꢀvuranın yürütmenin durdurulması talebini 24 Ocak 1997

tarihinde reddetmiꢀtir. Baꢀvuranın davası 31 Ekim 1997 tarihinde reddedilmiꢀ, baꢀvuran

karara 20 Ocak 1998 tarihinde itiraz etmiꢀtir.

1 Haziran 2000 tarihinde Danıꢀtay, kararı onamıꢀ, 12 Eylül 2000 tarihinde baꢀvuran

yüksek mahkemeden kararın düzeltilmesini talep etmiꢀtir. Danıꢀtay, talebi 6 Aralık 2001

tarihinde reddetmiꢀ, karar baꢀvurana 16 Ocak 2002 tarihinde tebliğ edilmiꢀtir.

HUKUK

I. AĐHS’NĐN 6. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

Baꢀvuran, yargılama süresinin AĐHS’nin ilgili kısmı aꢀağıda verilen 6 § 1. maddesine

uygun olmamasından ꢀikâyetçi olmuꢀtur:

“Herkes … cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamalar konusunda karar verecek olan … bir mahkeme

tarafından davasının makul bir süre içinde … görülmesini istemek hakkına sahiptir”

A. Kabuledilebilirlik

Mahkeme, ꢀikâyetin AĐHS’nin 35 § 3. maddesi bağlamında açıkça dayanaktan yoksun

olmadığını belirtir. ꢁikâyet, baꢀka gerekçelerle de kabuledilmez değildir; bu yüzden

kabuledilebilir olarak ilan edilmelidir.

SERDAR ÇAKMAK – TÜRKĐYE KARARI

B. Esaslar

Mahkeme, yargılamanın 6 § 1. maddede belirtilen “makul süre” ꢀartını yerine getirip

getirmediğini belirlemek için dikkate alınması gereken sürenin baꢀvuranın Üniversite’nin

sözleꢀmesini yenilememe kararına karꢀı iptal davası açtığı 30 Temmuz 1996 tarihinde

baꢀlayıp Danıꢀtay’ın kararın düzeltilmesi talebini reddettiği 6 Aralık 2001 tarihinde sona

erdiği kanaatindedir. Buna göre yargılama, Đstanbul Đdare Mahkemesi ve davayı iki kez

inceleyen Danıꢀtay önünde beꢀ yıl sürmüꢀtür.

Hükümet, somut dava koꢀullarında yargılamanın gerekmediği ꢀekilde uzun olmadığını

savunmuꢀtur.

Baꢀvuran iddialarını sürdürmüꢀtür.

Mahkeme yargılama süresinin uygunluğunun davanın ꢀartları ıꢀığında ve ꢀu kriterler

dikkate alınarak değerlendirilmesi gerektiğini hatırlatır. Bunlar davanın karmaꢀıklığı,

baꢀvuran ve ilgili mercilerin tutumu ve ihtilafta yer alan baꢀvuran için neyin tehlikede

olduğudur (bkz. diğer birçokları yanında Frydlender – Fransa [BD], 30979/96).

Mahkeme, yargılamanın açık bir iꢀ ihtilafıyla ilgili olması nedeniyle davanın özel bir

karmaꢀıklığı bulunmadığını gözlemler.

Baꢀvuranın tutumu ile ilgili olarak ise Mahkeme yargılamanın uzamasına bunun katkısı

olmadığını kaydeder. Hükümet de aksini iddia etmemiꢀtir.

Yetkili mercilerin tutumuyla ilgili olarak Mahkeme, Đstanbul Đdare Mahkemesi’nin

baꢀvuranın davasını reddederken haddinden fazla gecikme olduğunu tespit etmemiꢀtir. Ancak

Mahkeme, Danıꢀtay’ın baꢀvuranın itirazı hakkında bir karar vermesinin iki yıl yedi ay, kararın

düzeltilmesi talebi hakkında karar vermesinin ise bir yıl üç ay sürmüꢀ olduğunu göz ardı

edemez. Hükümet bununla ilgili bir açıklama yapmamıꢀtır. Böyle bir açıklamanın olmadığı

veya bundan baꢀvuranın sorumlu olduğuna dair bir belirti olmadığı durumda gecikmenin

ulusal mahkemenin temyiz yargılamasına atfedilmesi gerektiği kanaatindedir (bkz. üzerinde

gerekli değiꢀiklikler yapıldıktan sonra Nuri Özkan – Türkiye, no. 50733/99).

Mahkeme, iꢀ davalarının doğası itibariyle ivedi karar gerektirdiği, çünkü tehlikede olan

ꢀahsın iꢀten çıkarmayla birlikte geçim kaynağını kaybetmesinin sözkonusu olduğunu hatırlatır

(bkz. Frydlender, yukarıda anılan).

Konuyla ilgili içtihadını dikkate alan Mahkeme, somut davada yargılama süresinin

haddinden fazla olduğu ve “makul süre” ꢀartını yerine getirmediği kanaatindedir.

Buna göre 6 § 1 maddesi ihlal edilmiꢀtir.

II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI

AĐHS’nin 41. maddesine göre:

“Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve protokollarının ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleꢀmeci

Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde, hakkaniyete

uygun bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”

SERDAR ÇAKMAK – TÜRKĐYE KARARI

A. Tazminat

Baꢀvuran maddi ve manevi tazminat olarak toplamda 100,000 Euro talep etmiꢀtir.

Hükümet miktarlara itiraz etmiꢀtir.

Baꢀvuranca talep edilen maddi tazminata iliꢀkin olarak Mahkeme, bazı iddialarının

tespit edilen ihlal ile talep edilen maddi tazminat arasında nedensellik bağı kurmadığını

dikkate alır. Ayrıca baꢀvuran kalan taleplerini destekler nitelikte makbuz veya ilgili baꢀka

belge sunamamıꢀtır. Bu nedenle Mahkeme talepleri reddeder.

Öte yandan Mahkeme, baꢀvuranın yargılama süresinden kaynaklanan sıkıntı ve

engellenme gibi, sadece ihlalin tespitiyle tam olarak tazmin edilemeyecek manevi zarara

uğramıꢀ olduğunu değerlendirmektedir. Dava koꢀullarını ve içtihadını dikkate alarak

Mahkeme, baꢀvurana 3,000 Euro ödenmesini uygun bulmaktadır.

B. Mahkeme masrafları

Baꢀvuran AĐHM nezdinde yaptığı harcamaların tazminini talep etmiꢀ ancak taleplerine

açıklık getirmemiꢀtir.

Hükümet bu baꢀlık altında tazminata hükmedilmemesini Mahkemeden talep etmiꢀtir.

AĐHM’nin içtihadına göre bir baꢀvuran, ancak masrafların gerçekten ve gerektiği için

yapıldığı ve miktarın makul olduğu kanıtlanmıꢀ ise bunları geri almaya hak kazanmaktadır.

Sözkonusu davada elindeki bilgileri ve yukarıdaki ölçütleri göz önünde bulundurarak AĐHM,

baꢀvurana 500 Euro ödenmesini uygun bulmaktadır.

C. Gecikme faizi

AĐHM, gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredilere

uyguladığı faiz oranına üç puan eklemek suretiyle elde edilecek oranın uygun olduğuna karar

vermiꢀtir.

YUKARIDAKĐ GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Baꢀvurunun kalan kısmının kabuledilebilir olduğuna;

2. AĐHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlal edildiğine;

3. (a) Sorumlu Devlet’in baꢀvurana, AĐHS’nin 44 § 2. maddesi uyarınca kararın kesinleꢀtiği

tarihten itibaren üç ay içinde, ödeme gününde geçerli olan kur üzerinden Yeni Türk

Lirası’na çevrilerek:

(i) 3,000 Euro (üç bin Euro) manevi tazminat,

(ii) mahkeme masrafları için 500 Euro (beꢀ yüz Euro);

(iii) bu miktarlar üzerine uygulanabilecek her tür vergiyi ödemesine;

SERDAR ÇAKMAK – TÜRKĐYE KARARI

(b) Yukarıda anılan üç aylık sürenin aꢀılmasından ödeme gününe kadar geçen süre için

Avrupa Merkez Bankası’nın kısa vadeli kredilere uyguladığı faiz oranına üç puan eklemek

suretiyle elde edilecek oranın gecikme faizi olarak uygulanmasına;

4. Baꢀvuranın adil tazmin talebinin kalan kısmının reddine

KARAR VERMĐꢀTĐR.

Đngilizce hazırlanmıꢀ, AĐHM Đç Tüzüğü’nün 77 §§ 2. ve 3. maddeleri uyarınca 12 Nisan

2007 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.

Santiago QUESADA

Zabıt Kâtibi

Boštjan M. ZUPANČIČ

Baꢀkan