C O N S E I L D E  
L ' E U R O P E  
AVRUPA  
KONSEYĐ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
MEHMET ALĐ MĐÇOOĞULLARI - TÜRKĐYE DAVASI  
(Baꢀvuru no:75606/01 )  
KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ  
STRAZBURG  
10 Mayıs 2007  
Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek olup bazı  
ꢀekli düzeltmelere tabi olabilir.  
1
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2007. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
Türkiye Cumhuriyeti aleyhine yapılan baꢀvurunun nedeni (baꢀvuru no: 75606/01) bu ülke  
vatandaꢀı Mehmet Ali Miçooğulları’nın (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 18  
Eylül 2001 tarihinde (AĐHM) Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin Temel Đnsan Haklarını  
(AĐHS) güvence altına alan 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur. Baꢀvuran,  
Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (AĐHM) önünde Hatay barosu avukatlarından Cevahir Can  
Anıl tarafından temsil edilmektedir.  
OLAYLAR  
1936 doğumlu baꢀvuran Hatay’da ikamet etmektedir.  
Baꢀvuran Samandağ (Hatay) Çiğdede mahallesi’nde bulunan 1251 parsel numaralı 494 m2’lik  
arsanın sahibidir.  
28 ꢁubat 1937 tarihli Tapu kadastro kaydına göre bu parsel Alevi Cemaati Vakfı adına tescil  
edilmiꢀtir. 29 Mart 1948 tarihinde bu parsel Samandağ belediyesine nakledilmiꢀtir. Ahmet  
Özen’e 1965’te satılan parseli adı geçen baꢀvurana 1970 yılında satmıꢀtır.  
Hazine sözkonusu parselin kıyı kenar ꢀeridinde olup olmadığının tespiti için 27 Nisan 1995  
tarihinde Samandağ Asliye hukuk mahkemesi’ne baꢀvuruda bulunmuꢀtur.  
Mahkeme 16 Temmuz 1999 tarihli bir kararla taꢀınmaz malın Hazine adına tescil edilmesine  
karar vermiꢀtir.  
Baꢀvuran 11 Ocak 2000 tarihinde Yargıtay’a sunduğu layihasında kamulaꢀtırma bedeli  
ödenmeksizin mülkiyetinin tapusunun elinden alındığını ileri sürmüꢀtür.  
Yargıtay 9 Mayıs 2000 tarihli bir kararla dava dosyasında yer alan deliller ve davanın yasal ve  
hukuki dayanağı ıꢀığında temyizine gidilen kararı onamıꢀtır. Baꢀvuran yargı masraflarını  
ödemeye mahkum edilmiꢀtir.  
31 Ocak 2001 tarihinde alınan ve baꢀvurana 29 Mart 2001 tarihinde tebliğ edilen bir kararla  
Yargıtay kararın tashihi talebini reddetmiꢀtir.  
HUKUK AÇISINDAN  
I. EK 1 NO’LU PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI  
HAKKINDA  
Baꢀvuran Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesine uygun olarak hiçbir bedel ödenmeksizin  
mülkiyetinin tapusunun Hazineye geçtiğini ileri sürmektedir.  
Hükümet bu iddiaya karꢀı çıkmıꢀtır.  
A. Kabuledilebilirlik hakkında  
Hükümet mevcut baꢀvuruda baꢀvuranın tapu tescil belgesinin geçerli olup olmadığının  
bilinmesi gerektiğini ifade etmektedir. Kıyı kenar ꢀeridinde bulunan ihtilaf konusu taꢀınmaz  
özel mülkiyet konusunu teꢀkil edemez. Bu nedenle, tapu tescili olmadığından baꢀvuran  
2
kamulaꢀtırma adı altında bir bedel talebinde bulunamaz. Hükümet baꢀvuranın tapusunun iptali  
nedeniyle Anayasa’nın 125. maddesine, Đdari Muhakeme Usulü Kanunu veya Medeni  
Kanun’a dayalı olarak tazminat davası açabileceğini savunmaktadır.  
Baꢀvuran bu savlara karꢀı çıkmaktadır.  
AĐHM daha önce Doğrusöz ve Aslan-Türkiye kararında (no: 1262/02 §§ 22-23, 30 Mayıs  
2006) benzer bir itirazın bu baꢀvuru yollarının baꢀvuranın tapusunun tapu siciline illegal  
olarak tescil edilmesi ile ilintili olması nedeniyle reddedildiğini hatırlatmaktadır. Zira, bu  
baꢀvuruda Samandağ Asliye hukuk mahkemesi yasada belirtildiği üzere kıyı kesimde bulunan  
arazilerin özel mülkiyete ait olamayacağı gerekçesiyle baꢀvuranın tapu belgesini iptal etmiꢀtir.  
AĐHM bu durumda Hükümetin itirazını reddetmektedir.  
Hükümet, tahsis baꢀvurusunu reddeden Yargıtay’ın 31 Ocak 2001 tarihli kararının ardından  
altı ay içinde baꢀvuranın baꢀvurusunu yapmadığını belirtmektedir.  
Baꢀvuran bu sava itiraz etmektedir.  
AĐHM baꢀvuranın tapu belgesinin iptalinin 31 Ocak 2001 tarihinde Yargıtay kararı ile  
sonuçlandığını, bu kararın baꢀvurana 29 Mart 2001 tarihinde tebliğ edildiğini ve baꢀvuranın  
AĐHS’nin 35 § 1. maddesine uygun olarak altı ay içerisinde 18 Eylül 2001 tarihinde  
baꢀvuruda bulunduğunu tespit etmektedir. Bu nedenle Hükümetin itirazı reddedilmektedir.  
AĐHM baꢀvurunun bu bölümünün AĐHS’nin 35 § 3. maddesi uyarınca dayanaktan yoksun  
olmadığı saptamasını yapmaktadır. Baꢀvurunun kabuledilemezliği hakkında hiçbir gerekçe  
yer almamaktadır. Dolayısıyla baꢀvuru kabuledilmelidir.  
B. Esas hakkında  
Baꢀvuran iddialarını yinelemektedir.  
Hükümet ilgili iç hukuka göre kıyı kenar ꢀeridinde bulunan bir taꢀınmazın tapu siciline özel  
mülkiyet olarak tescil edilemeyeceği açıklamasını yapmaktadır. Mevcut baꢀvuruda,  
taꢀınmazın baꢀvuran adına kaydedilmesi Anayasa’nın ve diğer ilgili yasaların ihlaline yol  
açmaktadır. Baꢀvuranın tapu belgesi Samandağ Asliye hukuk mahkemesi tarafından bu  
nedenle iptal edilmiꢀtir, dolayısıyla kendisine bu doğrultuda bir ödeme yapılmamıꢀtır.  
Bununla birlikte AĐHM, baꢀvuranın mülkiyet hakkı alanına müdahalenin Ek 1 no’lu  
Protokol’ün 1. maddesinin ilk bendinde yer alan mülkiyet hakkından «yoksun bırakma»  
olarak değerlendirildiğini saptamaktadır.  
Baꢀvuran tarafından dile getirilen benzer bu ꢀikayetin daha önce de incelendiğini ve Ek 1  
no’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlali ile sonuçlandığını hatırlatmaktadır. Bunun yanı sıra,  
taꢀınmazın değerine iliꢀkin makul sayılabilecek hiçbir miktarın ödenmemesi, mülkiyetten  
yoksun bırakma halinin doğal olarak aꢀırı ve genel bir tazminden yoksun oluꢀu Ek 1 no’lu  
Protokol’ün 1. maddesinde yer alan olağandıꢀı haller bakımından meꢀru sayılamaz (Bkz.  
Nastou-Yunanistan kararı (no2), no: 16163/02, 15 Temmuz 2005, Jahn vd.-Almanya no:  
46720/99, 72203/01 ve 72552/01 ve 9 Aralık 1994 tarihli Les saints monasteres-Yunanistan  
kararları). Mevcut baꢀvuruda, mülkiyetinin Hazineye devredilmesi akabinde baꢀvuran hiçbir  
tazminde bulunulmamıꢀtır. AĐHM Hükümetin toplam bir tazminin olmayıꢀını haklı çıkaracak  
herhangi bir olağandıꢀı koꢀulu dile getirmediğini not etmektedir.  
3
AĐHM, bu baꢀvuruda Hükümetin davanın seyrini farklı sonlandıracak hiçbir tespiti ve delili  
sunmadığı saptamasında bulunmaktadır.  
Bu nedenle Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.  
II. AĐHS’NĐN 6 § 1. MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA  
Baꢀvuran ulusal mahkemelerin kararlarını yeterince gerekçelendirmediklerini iddia  
etmektedir. Baꢀvuran ayrıca tapusunun iptaline dair yargı sürecindeki tüm masraf ve  
harcamaları kendisinin ödemek zorunda kalmasından yakınmaktadır. Baꢀvuran bu yönde  
AĐHS’nin 6 § 1. maddesini ileri sürmektedir.  
Hükümet bu iddiaya karꢀı çıkmaktadır.  
A. Kabuledilebilirlik hakkında  
Baꢀvuranın mahkeme masraflarını ödemeye mahkum edildiği ꢀikayeti ile ilgili AĐHM yerleꢀik  
içtihadına göre yargı giderinin belirlenmesinin ikincil derecede öneme haiz olduğunu ve  
medeni hak ve yükümlülükler alanına girmediğini hatırlatmaktadır.  
AĐHM sözkonusu yargı sürecinin ceza alanında bir suçlamanın dayanağını oluꢀturmadığı ve  
AĐHS’nin 6 § 1. maddesi gereğince medeni hak ve yükümlüklere dayalı bir itirazı teꢀkil  
etmediği sonucuna varmaktadır (Bkz. Saint Raphael dostları derneği ve de Frejus-Fransa  
kararı no: 45053/98, 29 ꢁubat 2000).  
Bu nedenle bu ꢀikayet ratione materiae bakımından AĐHS’nin 35 § 3. maddesinde yer alan  
hükümleri ile bağdaꢀmamakta ve 35 § 4. madde gereğince reddedilmektedir.  
Ulusal mahkemelerin kararlarını yeterince gerekçelendirmedikleri ꢀikayetine gelince, AĐHM  
bu ꢀikayetin AĐHS’nin 35 § 3. maddesine göre temelden yoksun olmadığı tespitini  
yapmaktadır. Dolayısıyla ꢀikayet kabuledilmelidir.  
B. Esas hakkında  
AĐHM bir hukuk sürecinin adilliğinin sürecin bütünü ıꢀığında değerlendirilmesi gerektiğini  
kaydetmektedir (Bkz. örneğin, Miailhe-Fransa kararı, 26 Eylül 1996). Ayrıca, ꢀayet AĐHM 6  
§ 1. maddenin mahkemelerin kararlarını gerekçelendirmeleri zorunluluğunu kabul ederse, bir  
mahkeme bu hükümden ileri gelen nedenlerle değil, özellikle taraflardan birinin savını her  
açıdan temellendirebilmesi için gerekçelerini ortaya koymak durumundadır. Taraflardan  
birinin mahkemeden argümanlarından her biri için reddetme gerekçelerini açıklamasını  
istemek gibi mutlak bir hakkı bulunmamaktadır (Bkz. Van de Hurk-Hollanda kararı, 19 Nisan  
1994).  
Bununla birlikte AĐHM, Hazinenin Samandağ Asliye hukuk mahkemesine tapu siciline kayıtlı  
taꢀınmaz malın tapusunun iptali istemiyle baꢀvuruda bulunduğunu gözlemlemektedir.  
Mahkeme 16 Temmuz 1999 tarihli kararında ihtilaf konusu taꢀınmazın kıyı kenar ꢀeridinin bir  
parçası olarak özel bir mülkiyet olarak edinilemeyeceğine karar vermiꢀtir. Yargıtay ise hukuki  
bakımdan tarafların sunduğu tüm araçlar, dava dosyası ve kanıt unsurlarının değerlendirilmesi  
ıꢀığında ilk derece mahkemesinin kararını onamıꢀtır. Buna karꢀın baꢀvuran tarafından sunulan  
her delile karꢀılık vermemiꢀtir.  
4
AĐHM ulusal mahkemelerin aldıkları kararlarını gerektiği ꢀekilde gerekçelendirdikleri  
sonucuna varmaktadır.  
Bu koꢀullar çerçevesinde, AĐHS’nin 6 § 1. maddesi ile güvence altına alınan adil yargılama  
hakkı ihlal edilmemiꢀtir.  
III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐ’NĐN UYGULANMASI  
A. Tazminat  
Baꢀvuran 125.200.000.000 TL [yaklaꢀık 78.300 Euro] maddi tazminat talep etmektedir.  
Hükümet bu miktara karꢀı çıkmıꢀtır.  
AĐHM, uygun bir tazminin olmayıꢀının ve bir araziye illegal olarak el konulmasının Ek 1  
no’lu Protokol’ün 1. maddesinde tespit olunan ihlalin kaynağını oluꢀturduğu saptamasını  
yapmaktadır.  
AĐHM, sunulan delillerin ve bilgilerin değerlendirilmesi sonucunda hakkaniyete uygun olarak  
baꢀvurana 15.000 Euro maddi tazminat ödenmesini uygun görmektedir.  
B. Masraf ve harcamalar  
Baꢀvuran AĐHM önünde yaptığı masraf ve harcamalar için toplam 62.232.000 TL. [yaklaꢀık  
380 Euro] talep etmektedir.  
Hükümet bu miktara itirazda bulunmaktadır.  
AĐHM, baꢀvurana yargı giderleri için 380 Euro’nun verilmesini kararlaꢀtırmıꢀtır.  
C. Gecikme faizi  
Gecikme faizi olarak, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı  
faiz oranına 3 puanlık bir artıꢀ eklenecektir.  
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,  
1. Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesine ve hukuki kararların gerekçelerinin yer almadığına  
iliꢀkin AĐHS’nin 6 § 1. maddesi hakkındaki ꢀikayetlerin kabuledilebilir, bunun dıꢀında  
kalanların kabuledilemez olduğuna;  
2. AĐHS’ye Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesi’nin ihlal edildiğine;  
3. AĐHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlal edilmediğine;  
4 a) AĐHS’nin 44 § 2. maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,  
ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Y.T.L.’ye çevrilmek ve her türlü vergiden muaf  
5
tutulmak üzere Savunmacı Hükümetin baꢀvurana maddi tazminat için 15.000 (on beꢀ bin)  
Euro, masraf ve harcamalar için 380 (üç yüz seksen) Euro ödemesine;  
b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapıldığı tarihe kadar Avrupa Merkez  
Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan fazlasına eꢀit oranda faiz  
uygulanmasına;  
4. Adil tazmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;  
KARAR VERMĐꢀTĐR.  
Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77 §§ 2. ve 3.  
maddelerine uygun olarak 10 Mayıs 2007 tarihinde yazıyla bildirilmiꢀtir.  
6