CONSEIL DE

L'EUROPE

AVRUPA

KONSEYĐ

Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi Kararı

MATYAR /Türkiye Davası

Baꢀvuru no.23423/94

Strazburg

21 ꢁubat 2002

USULĐ ĐꢀLEMLER

1. Davanın nedeni, Türk vatandaꢀları Đzzet Matyar ("baꢀvuran") ve Mehmet Safi Arancak'ın

24 Ocak 1994 tarihinde, Đnsan Haklarını ve Temel Hakları Korumaya Dair Sözleꢀ me'nin

("Sözleꢀ me") eski 25.maddesi uyarınca, Türkiye aleyhine Avrupa Đnsan Hakları Komisyonu'na

("Komisyon") yaptığı baꢀvurudur (baꢀvuru no. 23423/94).

2. Baꢀvuranı Đngiltere'de faaliyet gösteren avukat P. Leach temsil etmiꢀtir. Türk Hükü-

meti ise kendi Ajanı B. Kaleli tarafından temsil edilmiꢀtir.

3. Baꢀvuran, köyüne yapılan silahlı saldırı esnasında güvenlik güçleri tarafından evine zarar

verildiğini ve mülkiyetinin yok edildiğini iddia ederek Sözleꢀme'nin 3, 6, 8, 13, 14 ve 18.

maddeleri ile 1 No'lu Protokolün 1. Maddesine öne sürmektedir. Baꢀvuran yaptığı baꢀvuru

nedeniyle baskıya maruz kaldığını gerekçesiyle Sözleꢀ menin eski 25. maddesine de istinat

etmektedir.

4. Baꢀvuru, 13 Mayıs 1996 tarihinde Komisyon tarafından kısmen kabuledilebilir bulunmuꢀ

tur. Mehmet Safi Arancak adına yapılan ꢀikayetler, adıgeçenin 13 Ocak 1994 tarihinde baꢀ

vuru yapılmadan önce öldüğünün anlaꢀılması ve adıgeçenin avukatlarının

ꢀikayetleri sürdürmek üzere baꢀvuranın karısıyla bağlantı kuramamalarından dolayı listeden

çıkartılmıꢀtır. Baꢀvuru, 1 Kasım 1999 tarihinde de, Komisyon bu tarihe kadar incelemesini

tamamlamadığı için Sözleꢀ me'ye ek 11 No'lu Protokolün 5§3 maddesinin ikinci cümlesi

uyarınca Mahkeme'ye gönderilmiꢀtir.

5. Baꢀvuru, Mahkeme'nin Birinci Kısmına verilmiꢀ (Đçtüzük, 52. madde, 1.fıkra) ve bu bölüm

içinde davayı inceleyecek olan daire (Sözleꢀme'nin 27 §1 Maddesi), Đçtüzüğün 26 § 1 maddesine

uygun olarak teꢀekkül etmiꢀtir. Mahkeme'de Türkiye'yi temsil eden Sn. Yargıç Rıza Türmen

davadan çekilmiꢀtir (Đçtüzük 28.madde). Bunun üzerine Hükümet Sn. Feyyaz Gölcüklü'yü Sn.

Rıza Türmen'in yerine ad hoc yargıç olarak atamıꢀtır (Sözleꢀme'nin 27§2 ve Đçtüzüğün 29§1

maddeleri). 1 Kasım 2001 tarihinde Mahkeme, Kısımların oluꢀumunu değiꢀtirmiꢀ (Đçtüzük

25§1), bu dava da yeni oluꢀan Üçüncü Kısma verilmiꢀtir (Đçtüzük 52§1).

6. Gerek baꢀvuran gerekse de Hükümet esaslara iliꢀkin görüꢀ bildirmiꢀtir (Đçtüzük 59§1).

Mahkeme, taraflara danıꢀtıktan sonra, esaslara iliꢀkin duruꢀma yapılmasına gerek olmadığına

karar vermiꢀtir (Đçtüzük 59§2 vd.).

______________________________________________________________________________________

Genel Müdürlüğü tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın adının tam

olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile Dışişleri Bakanlığı

Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari

olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

OLAYLAR

I. DAVAYA ESAS TEꢁKĐL EDEN OLAYLAR

7. Davaya esas teꢀkil eden özellikle de 23 Temmuz 1993 günü gerçekleꢀen olaylar taraflar

arasında ihtilaflıdır. Bu olayların vuku bulduğu tarihten beri geçen sürenin uzunluğunu ve

tarafların sunduğu belgelerin niteliğini göz önünde bulunduran Mahkeme, tanıkların

dinlenmesini de içeren gerçeklerin saptanmasıyla ilgili bir soruꢀturmanın, sorunların

çözümlenmesine etkili bir biçimde yardımcı olamayacağına karar vermiꢀtir. Mahkeme

baꢀvuranın ꢀikayetlerini tarafların sunduğu yazılı görüꢀler ve belgeler temelinde incelemiꢀtir.

8. Baꢀvuranın ve Hükümet'in olaylarla ilgili görüꢀleri aꢀağıda özetlenmiꢀtir (A ve B

Bölümleri). Olay ve ꢀikayetlerle ilgili belgeler de C Bölümünde özetlenmiꢀtir.

A. Baꢁvuranın olaylara iliꢁkin görüꢁleri

9. Temmuz 1993 tarihinde, 60 yaꢀında ve 10 çocuk babası olan baꢀvuran, Diyarbakır'ın

Silvan ilçesine bağlı Ormaniçi köyünden (Ormandıꢀı yada Cicika diye de bilinmektedir) iki

kilometre uzaklıktaki Basog mezrasında yaꢀamaktadır. Bu köy 1993-1994 yılları arasında

korucularla iꢀbirliğindeki güvenlik güçlerinin saldırılarına maruz kalmıꢀtır (bkz. baꢀvuru no.

21689/93, Ahmet Özcan vd. Türkiye).

10. 24 Haziran 1993 günü, köy korucuları Silvan Jandarma Komutanlığının ve Bayrambaꢀı

jandarmalarının emrindeki helikopterden açılan ateꢀin de desteğiyle baꢀvuranın köyüne silahlı

saldırı düzenlerler. Saldırı 17.00 sularında baꢀlar. Baꢀvuran, karısı Nezihe, oğulları Burhan ve

Hamit ve kızı Nesihat ile birlikte Basog'taki evindedir. Köyden gelen silah seslerini duyarlar

ve köyün çeꢀitli kısımlarından ateꢀ ve dumanın yükseldiğini görürler. Köyden kaçan kadın ve

çocuklar baꢀvuranın mezrasına doğru koꢀmaktadır. Baꢀvuran, oğlu Burhan'ın traktörü alarak

kaçmasını ister ve oğlu söylediğini yapar. Baꢀvuran tanıdığı bazı köy korucularını da görür –

Eꢀref Simpil, Đhsan Simpil, Nuri Simpil ve Guri Simpil (Bu soyadı bazı belgelerde Sümbül

olarak geçmektedir).

11. Hamit ve Nesihat ellerindeki Kuran’la koruculara yalvarırlar. Korucular yine de

baꢀvuranın evini ve ürününü yakarlar. Baꢀvuran bir helikopterden oğlu Burhan'a ateꢀ

edildiğini görür. Burhan traktörden atlayarak ellerini baꢀının üstüne koyar. Helikopter birkaç

metre alçalarak kendisine ve arkadaꢀlarına bakar ve tekrar uzaklaꢀır. Burhan traktörle 5-6

kilometre uzaklıktaki Batıkan köyüne gider. Batıkan'dan baktığında evinin ve tarlalarının

yandığını görür. Hava karardığında baꢀvuran traktörle Altınkum'a gider. Korucular köyden

ayrıldıktan sonra da köye döner.

12. Baꢀvuranın evinde meydana gelen hasar ꢀöyledir: Duvarlarda kurꢀun delikleri

bulunmaktadır ve tüm camlar kırılmıꢀtır. Traktörün arkasındaki üç tonluk mazot deposu isabet

almıꢀ; tüm mazot akmıꢀ ve mazot deposu, isabet eden kurꢀunlar nedeniyle ateꢀ almıꢀtır.

Mazot dolu iki varil, traktör römorku ve tekerleklerine de kurꢀun isabet etmiꢀtir. Traktör,

sulama pompası ve 110 sulama borusu zarar görmüꢀtür. Evin önündeki iki yüz çuval; dört ton

buğday, iki ton arpa, iki kamyon dolusu saman, yani bütün yılın ürünü.yanmıꢀtır.

13. Ormaniçi'ne yapılan saldırı esnasında 70 yaꢀındaki Seve Nibak ve 7 yaꢀındaki Cihan

Matyar vurularak öldürülmüꢀtür. Köy korucuları, Mehmet Safi Arancak'ın evi de dahil olmak

2

üzere, köydeki diğer evlere de ateꢀ açmıꢀlar ve bunları ateꢀe vermiꢀler, tarlalardaki ürünlere

zarar vermiꢀler ve ambarları yakmıꢀlardır.

14. Silvan Đlçe Jandarma Komutanı Yüzbaꢀı Hakan Temel Aksel, köylülere köylerinin

teröristlerin saldırısına uğradığını söylemelerini aksi halde bunun kendilerine pahalıya mal

olacağını söyler. Yüzbaꢀı teröristlerle köy korucuları arasında bir çatıꢀma meydana geldiğini

belirten bir rapor hazırlayarak bunu köylülere imzalatır.

15. Baꢀvuran yaklaꢀık bir yıl kadar evinde yaꢀamayı sürdürür. Baꢀvuran olaydan bir yıl sonra

Bayrambaꢀı Jandarma Karakoluna çağrılarak Gom'da kaldığı için kendisine kızgın olan

komutan tarafından gözaltına alınır. Komutan baꢀvuranın oğlu Burhan'ı da çağırarak ona evini

yakmadığı sürece baꢀvuranın serbest bırakılmayacağını söyler. Burhan evi yakar ve baꢀvuran

da serbest bırakılır. Daha sonra bir jandarma eri tarafından baꢀvurana jandarmaların yanmıꢀ

evin fotoğraflarını çektiği söylenir. Silvan Đlçe Jandarma Komutanı buna kızmıꢀtır çünkü iyi

durumdaki bir evin fotoğraflarını istemektedir. Sonrasında jandarmalar, oğlunun evinin

önünde baꢀvuranın fotoğraflarını çekerler.

16. 29 Eylül 1994 günü, baꢀvuran Silvan Jandarma Karakoluna çağrılarak burada kendisine

Çavuꢀ Ömer Temel ve Jandarma Er Đbrahim Bilgin tarafından hazırlanan bir tutanak

imzalatılır. Bu tutanak Yüzbaꢀı Aksel tarafından Silvan Cumhuriyet Savcısına gönderilir. 30

Eylül 1994 günü, baꢀvuran Silvan Cumhuriyet Savcısı tarafından hazırlanan bir ifadeyi

imzalamaya zorlanır.

17. Silvan Cumhuriyet Savcısı baꢀvuranın ꢀikayetleriyle ilgili bir soruꢀturma baꢀlatır. 3 Ekim

1994 günü kanıt yetersizliği nedeniyle takipsizlik kararı verilir.

18. 24 Temmuz 1993 günü meydana gelen ölümlerle ilgili olarak bir soruꢀturma daha

baꢀlatılır. Bu soruꢀturma baꢀvuranın, Boyunlu korucuları tarafından Ormaniçi köyüne bir

saldırı düzenlendiği, korucuların evlere ateꢀ açarak zarar verdikleri ya da köylülerin mallarını

ve ürünlerini yok ettikleri, korucuların jandarma birlikleri ve bir helikopter desteğinde bu

fiilleri gerçekleꢀtirdikleri ve köyde hiçbir PKK mensubunun bulunmadığına iliꢀkin iddialarını

kanıtlamaktadır. Baꢀvuran bu konuda Biꢀar Nibak'ın 27 Temmuz 1993 tarihli dilekçesine,

Biꢀar ve Hüsna Nibak'ın 2 Ağustos 1993 tarihli ifadelerine, Mehmet Sabri Matyar ve Mehdi

Matyar'ın 31 Ağustos 1993 tarihli ifadelerine, ꢁevket Aslan'ın 1 Eylül 1993 tarihli ifadesine

ve Hasan Manar'ın 2 Eylül 1993 tarihli ifadesine atıfda bulunmaktadır.

19. 27 Ekim 1993 günü, Cumhuriyet Savcısı meydana gelen iki ölüm vakasıyla ilgili olarak

görevsizlik kararı verir ve dosyayı Diyarbakır Devlet Güvenlik Mahkemesi'ne (DGM)

gönderir. 24 Kasım 1993 tarihinde anılan mahkeme köy korucuları Đhsan Simpil, Eꢀref

Simpil, Mehmet Zaman Simpil ve Gürkan Simpil'in soruꢀturmasıyla ilgili olarak dosyayı

tekrar Silvan'a gönderir. 1997 yılında dört köy korucusu, adam öldürmekle suçlandıkları

davadan kanıt yetersizliği nedeniyle beraat ederler.

B. Hükümetin olaylara iliꢁkin görüꢁleri

20. 23 Temmuz 1993 tarihinde, Sadık Simpil ve iki akrabası Rista deresi kıyısında odun

toplamaya gitmektedir. Dere kıyısında dinlenmekte olan PKK teröristleriyle karꢀılaꢀtıklarında

silahlı çatıꢀma çıkar. Sadık ve Medeni Simpil yaralanırlar. Tepeden köy korucularını gözleyen

diğer Boyunlu korucuları çatıꢀmayı fark ederek yardıma koꢀarlar. Teröristler Ormandıꢀı'na

doğru kaçmaya baꢀlarlar. Bunun üzerine Jandarmaya telsizle haber verilir. Teröristler köyün

3

içinden geçerken geliꢀigüzel ateꢀ ettikleri için Cihan Matyar ve Seve Nibak ölür. Teröristler

köy korucuları ve jandarmalar tarafından köyün dıꢀına doğru kovalanır. Hava karardığı için

takipten vazgeçilir. Ertesi sabah, bölgede arama yapılır fakat teröristlerin Altınkum köyü

istikametine kaçtıklarından baꢀka hiçbirꢀey bulunamaz.

21. 24 Temmuz 1993 tarihinde, jandarmalar bir olay yeri tutanağı hazırlayarak olayın vuku

bulduğu yerin krokisini çizerler ve köylülerin ifadelerini alırlar. Öldürülen çocuğun babası

Zeki Matyar, oğlunun öldürülen kadının kocası Biꢀar Nibak’ın kafasına vurduğunu söyler ve

oğlunun ölümüyle ilgili olarak PKK'yı suçlar. 24 Temmuz günü altı köy korucusunun

olayların geliꢀimini doğrulayan ifadeleri alınır. Sözkonusu ifadeler hiçbir önemli noktada

birbiriyle çeliꢀmemektedir. Đfadelerde dere kenarındaki teröristlerin koruculara nasıl ateꢀ

açtıkları ve kaçarken içinden geçtikleri Ormandıꢀı'nda nasıl geliꢀigüzel ateꢀ ettikleri

anlatılmaktadır. 26 Temmuz 1993 günü, hastaneye kaldırılan iki yaralı köy korucusunun

ifadeleri alınır. Bu ifadeler de diğer köy korucularının anlattıklarını desteklemektedir.

22. 27 Temmuz 1993 günü Biꢀar Nibak, Boyunlu korucularının Ormandıꢀı'na saldırarak

karısını öldürdükleri, ürününü ve bazı evleri yaktıkları iddiasıyla Silvan Cumhuriyet

Savcısına ꢀikayette bulunur. Savcı, Nibak'ın baldızının, diğer birkaç köylünün ve saldırıyla

suçlanan korucuların ifadelerini alır. 13 Eylül 1993 günü, Zeki Matyar ve Azize Matyar

Savcı'ya oğullarının korucular tarafından öldürüldüğüne iliꢀkin ifade verirler. Bu ifadeler

ciddi bir biçimde çeliꢀmektedir. Örneğin Zeki, önceki ifadesinin tersine, olay sırasında köyde

olduğunu ve oğlunun vurulduğunu gördüğünü söylerken Azize, Zeki'nin köy dıꢀında

olduğunu belirtmiꢀtir.

23. 27 Ekim 1993 günü, Savcı görevsizlik kararı vererek davayı Diyarbakır DGM'ye gönderir.

24 Kasım 1993 tarihinde dosya korucular suçlandığı için geri gönderilir.

24. Dört köy korucusu Diyarbakır Ağır Ceza Mahkemesi tarafından yargılanarak 1 Haziran

1996 tarihinde kanıt yetersizliği nedeniyle serbest bırakılırlar. Anılan mahkeme, çeliꢀkili

oldukları için ꢀikayetçilerin ifadelerini dikkate almamıꢀtır.

25. Baꢀvuran olaylarla ilgili olarak Cumhuriyet savcısına herhangi bir ꢀikayette

bulunmamıꢀtır. Strazburg'a yaptığı baꢀvurunun bildirilmesi üzerine, Cumhuriyet savcısı bir

soruꢀturma baꢀlatmak üzere kendisini sorgular. Verdiği ifadede baꢀvuran hiçbir malının

yakılmadığını ifade ederek herhangi bir baꢀvuruda bulunmadığını belirtir. Bunun üzerine

savcı takipsizlik kararı verir.

C. Tarafların sunduğu belgeler

1. Baꢀvuranın sunduğu ifadeler

Baꢁvuranın Đnsan Hakları Derneği (ĐHD) tarafından alınan 28 Temmuz 1993 tarihli ifadesi

26. 24 Temmuz 1993 günü baꢀvuran Ormandıꢀı köyüne yaklaꢀık 2 km uzaklıktaki Basog

mezrasındaki evindedir. 17.00 sularında, köyden gelen silah sesleri duyulur. Duman ve alev

de gözükmektedir. Köyün kadınları ve çocukları mezraya doğru kaçmaktadırlar. Baꢀvuran ilk

önce askerlerin köye baskın düzenlediğini düꢀünür. Sonra bunların korucu olduğunu fark

eder. Baꢀvuran tarladaki oğlu Burhan'ı çağırarak kaçmasını söyler. Oğlu traktöre atlayarak

kaçmaya baꢀlar. Baꢀvuran koruculardan bazılarını tanımaktadır. Eꢀref Simpil, Đhsan Simpil,

Nuri Simpil ve Guri Simpil'in mezralarına doğru gelmekte olduğunu fark eder. Kızı Nesiat ile

oğlu Hamit Kuranı çıkartarak koruculara evlerini ve ürünlerini yakmamaları için yalvarırlar.

4

Buna rağmen, korucular evi de ürünlerini de yakarlar. Baꢀvuran oğlunun bindiği traktöre bir

helikopterin ateꢀ açtığını görür. Saklanmak için köy kadınlarıyla birlikte koꢀmaya baꢀlar;

karısı ve çocukları evden ayrılmamıꢀtır. Hava karardığında, baꢀvuran ve diğer köylüler bir

traktöre binerek Altınkum'a giderler. Akꢀamleyin korucuların gittiğini düꢀünen baꢀvuran

evine geri döner. Evde kimse yoktur. Evdeki eꢀyalara bir ꢀey olmadığını fakat duvarların delik

deꢀik olduğunu ve camların kırıldığını görür. Traktörün mazot deposuna da kurꢀun isabet

etmiꢀ akan petrol alev almıꢀtır. Đçi mazot dolu varil, traktör römorku ve tekerlikleri de isabet

almıꢀtır. Su pompası isabet eden kurꢀunlar nedeniyle kullanılamaz hale gelmiꢀ, evin önündeki

iki yüz boꢀ çuval yanmıꢀtır. Baꢀvuran, tarladaki 4 ton buğdayın, 2 ton arpanın ve iki kamyon

yükü samanın bütünüyle yanmıꢀ olduğunu görür.

27. Televizyonda teröristlerle korucular arasında bir çatıꢀma çıktığı söylenir. Yüzbaꢀı köye

gelerek hiç çekinmeden köylülere köyü ve mezrayı teröristlerin yaktığını söylemelerini ister.

Halbuki köye hiç gerilla gelmemiꢀtir; bu tür bir ꢀeyi onların yapması mümkün değildir.

Mehmet Safi Arancak'ın ĐHD tarafından 28 Temmuz 1993 tarihinde alınan ifadesi

28. 24 Temmuz 1993 tarihinde 80-90 civarındaki Boyunlu köyü korucusu Ormandıꢀı köyüne

bir saldırı gerçekleꢀtirir. Bu sırada Arancak tarlada çalıꢀmaktadır. Adıgeçen Ormandıꢀı

köyüne 4-5 km. uzaklıktaki Boyunlu köyünden gelen silah seslerini iꢀitir. Yaklaꢀık yarım saat

sonra korucular Ormandıꢀı'na gelirler ve bağırarak Ormandıꢀı köylülerinin çocuklarının

gerilla olduklarını, bu nedenle köyü yakacaklarını ve boꢀaltacaklarını söylemeye baꢀlarlar.

Tarladakiler traktöre binerek kolayca kaçarlar. Kadın ve çocuklardan bazıları köyün

yakınındaki çalılıklara saklanır. Aranacak korucuların köyü taradığını görür. Akꢀamleyin

Seve Nivak ve Cihan Matyar'ın vurulduğunu öğrenir. Traktörüne binerek Badik’e doğru

kaçar. Kaçarken aꢀağıdan korucular yukardan helikopterler ateꢀ etmektedir. Geri döndüğünde

evinin tarandığını, evin içindeki eꢀyaların zarar gördüğünü ve yakıldığını görür. Arancak'ın

ürünü de yakılmıꢀ ve zarar görmüꢀtür.

29. Silvan Jandarma Komutanlığından bir yüzbaꢀı köye gelerek "ekininizin ve evlerinizin

terörisler tarafından yakıldığını, köyünüze saldıranların terörist olduklarını söyleyeceksiniz.

Eğer korucuları suçlarsanız bu size pahalıya patlar" der. Aranacak Yüzbaꢀının, korucular ile

teröristler arasında bir çatıꢀma çıktığını, iki kiꢀinin çapraz ateꢀ sonucu öldüğünü, köyün

teröristler tarafından yakıldığını belirten bir tutanak hazırladığını duyar. Tutanak, Seve

Nibak'ın oğluna zorla imzalatılır. PKK köye gelmemiꢀtir. Devlet köylüleri ya dağa çıkmaya

ya da köyü terk etmeye zorlamaktadır. Köylüler koruculardan korkmaktadırlar ve yaꢀamları

korucuların tehdidi altındadır.

Baꢁvuranın avukat Ayla Akat tarafından 28 Ekim 1998 tarihinde alınan ifadesi

30. Hükümet tarafından sunulan fotoğraf baꢀvurana gösterilmiꢀ ve baꢀvuran resimdeki evin

kendisinin olmadığını belirtmiꢀtir.

Baꢀvuran bu durumu ꢀöyle açıklar:

31. Resimlerdeki ev baꢀvuranın değildir. 24 Temmuz 1993 günü korucular, Ormaniçi'ndeki

evleri yaktıktan sonra iki km uzaklıktaki Basog'a gelerek baꢀvuranın ürününü, tarım aletlerini

ve evini yakarlar. Baꢀvuran olayı 500 metre öteden izler. Ev zarar görmesine rağmen hala

oturulabilir durumdadır. Baꢀvuran orada bir yıl daha yaꢀar. Bir yılın sonunda Bayrambaꢀı

Jandarma Karakoluna çağrılır. Komutan kendisine kızgındır ve onu gözaltına alır. Komutan

daha sonra baꢀvuranın oğlu Burhan'ı çağırarak onu, babasının evini yakmazsa babasını serbest

5

bırakmamakla tehdit eder. Bunun üzerine Burhan baꢀvuranın Gom'daki evine giderek evi

yakar. Baꢀvuran serbest bırakıldıktan sonra Ormaniçi köyünde Burhan'la birlikte yaꢀamaya

baꢀlar. Birkaç ay sonra baꢀvuran Silvan Đlçe Jandarma Komutanının, evinin fotoğraflarını

istediğini duyar. Bayrambaꢀı jandarmaları yanmıꢀ evin resimlerini çekerek bunları Silvan'a

gönderir. Baꢀvuran karakoldaki askerlerden Silvan Jandarma Komutanının, iyi durumdaki bir

evin resimleri çekilmediği için kızdığını öğrenir. Bunun üzerine askerler baꢀvuranın oğlunun

evine gelerek evin önünde baꢀvuranın resimlerini çekerler. O sırada baꢀvuran askerlerin ne

yaptıkları konusunda hiçbir fikre sahip değildir.

32. 30 Eylül 1994 tarihinde Silvan Cumhuriyet Savcısına verdiği ifadeyle ilgili olarak

baꢀvuran, olaydan sonra çeꢀitli defalar gözaltına alındığını ve Devlet aleyhinde yaptığı

ꢀikayetler nedeniyle tehditlere maruz kaldığını belirtir. Baꢀvuran, tekrar gözaltına alınmaktan

korktuğu ve tehdit edildiği için Savcı'ya böyle bir ifade vermek zorunda kalmıꢀtır.

Baꢁvuranın 12 Nisan 2000 tarihli ifadesi

33. Avukat Cihan Aydın tarafından alınan ifadede baꢀvuran baꢀvrusu nedeniyle baskı altında

olduğunu söyler. Jandarma Karakoluna çağrılarak tehdit edilmiꢀtir. Mahkeme'ye belgeleri

sunduktan sonra bunlar Silvan'a gönderilmiꢀ ve baꢀvuran olayın failleri olan jandarmalar

tarafından ꢀikayetlerini geri çekmesi için tehdit edilmiꢀtir. Baꢀvuran bu ꢀahısların kötü ꢀeyler

yapabileceğinden korkmuꢀtur.

Baꢁvuranın 27 Haziran 2001 tarihli ifadesi

34. 1993 yılında Boyunlu ve Ormandıꢀı köyleri arasındaki bölgede korucular ile PKK

arasında çatıꢀma çıkar. Đki korucu yaralanır. Akꢀama doğru, çok sayıda korucu Ormandıꢀı'na

gelerek hasadı yapılmıꢀ ürünleri yakmaya baꢀlar. Ormandıꢀı'nı yaktıktan sonra korucular

baꢀvuranın mezrasına gelirler. Baꢀvuranın evi mezradaki tek evdir. Korucular evi ateꢀe

vererek silahla tararlar. Oğlu traktöre biner. Korucular römorka ateꢀ ederler. Baꢀvuranın su

pompası, üç tonluk mazot deposu, iki varil mazot, bir traktör ve 110 su borusu kullanılamaz

hale gelmiꢀtir. Korucular dört ton buğday, iki ton arpa, iki kamyon samanı da yakarlar.

Baꢀvuran ve karısı Neziha, kızı Nesiat ve oğulları Burhan ile Hamit (ꢀimdi Almanya'da) o

sırada mezrada bulunmaktadır. Daha sonra, ailecek Ormandıꢀı'na taꢀınırlar. Beꢀ veya altı ay

sonra Boyunlu korucuları gelerek evlerini terk edip Ormandıꢀı'ndan taꢀınmalarını söylerler.

Korucular Ormandıꢀı köyünü ve baꢀvuranın evini yakarlar. Korucuların ifadeleri gerçeği

yansıtmamaktadır.

35. Birkaç yıl sonra, baꢀvuran Silvan Cumhuriyet Savcısı tarafından Bayrampaꢀı Jandarma

Karakoluna çağrılır. Karakol komutanı Devlet aleyhinde ꢀikayette bulunduğunu ve eğer

ifadesini değiꢀtirmezse bunun kendisi için iyi olmayacağını söyleyerek baꢀvuranı ve köy

muhtarı Ebedin Sezgir'i tehdit eder. Baꢀvuran daha sonra savcılığa gider fakat korktuğu için

evinin yakıldığını söyleyemez. Okuma yazması yoktur ve ifadesi de kendisine okunmaz.

Saldırıdan yaklaꢀık bir yıl sonra yakalanarak 14 gün boyunca gözaltında da tutulmuꢀtur.

Gözaltı esnasında iꢀkence ve kötü muameleye maruz kalmıꢀtır. Tıpkı imam gibi muhtar

Ebedin Sezgir de korktuğu için ifade vermek istemez. Evinin Hükümet tarafından çekilen

resimleri gerçekte baꢀvuranın Ormandıꢀı'daki oğlu Sait Matyar'ındır.

Burhan Matyar'ın 27 Haziran 2001 tarihli ifadesi

6

36. Burhan olayın vukubulduğu sırada babasıyla yani baꢀvuranla birlikte Basog mezrasında

yaꢀamaktadır. PKK ile korucular arasında çatıꢀma çıkmıꢀ ve iki korucu yaralanmıꢀtır.

Korucular Ormandıꢀı'nı ateꢀe verdikten sonra mezraya gelir. Onların geldiğini gören Burhan

korkar ve traktöre atlar. Burhan tarlada bulunan diğer üç kiꢀiye de söyler onlar da traktörlerine

biner. Bir dereyi geçerken helikopter kendilerine ateꢀ açar. Hemen traktörlerinden inerek

ellerini baꢀlarının üstüne koyarlar. Helikopter üzerlerinde birkaç metreye kadar alçalır ve

onlara baktıktan sonra uzaklaꢀır. Burhan traktörüne binerek Batikan köyüne gider. Buradan

geriye baktığında evin ve tarlaların yakılmıꢀ olduğunu görür. Bir gün ve bir gece sonra geri

döner. Ev harabeye dönmüꢀ, kısmen yanmıꢀ ve kurꢀunlanmıꢀtır. Traktör ve römork yakılmıꢀ,

kurꢀunlanmıꢀ ve kullanılamaz hale getirilmiꢀtir. Hasadı yapılan ürünler yakılmıꢀ, bir mazot

deposu, iki varil mazot, bir motor pompası ve su boruları kurꢀunlanmıꢀ ve kullanılamaz

duruma getirilmiꢀtir.

Nezihe Matyar'ın (baꢁvuranın karısı) 26 Temmuz 2001 tarihli ifadesi

37. Olay günü 16.00-17.00 sularında, Ormandıꢀı yakınlarında silah sesleri duyulur. Nezihe bu

sırada evin önündedir. Eve kurꢀunlar isabet etmeye baꢀlar. Askerler ve Boyunlu korucuları

gelerek köyü ateꢀe verirler ve geliꢀigüzel her yöne ateꢀ açmaya baꢀlarlar. Ateꢀ ettikleri her ꢀey

yanar. Buğdayı da ateꢀe verirler ve tekrar Nezihe'nin evine yönelirler. Eve girerek herkesi

dıꢀarı çıkarırlar; buzdolabını, radyo-kasetçaları, tereyağ karıꢀtırıcısını, perdeleri, yorganları,

döꢀekleri, kilimleri ve mutfak eꢀyalarını kırarlar ve yakarlar. Korucular evi de ateꢀe verirler ve

bu arada da kendilerini aꢀağılayarak tehdit ederler. Köyü terk etmelerini aksi halde hepsini

öldüreceklerini söylerler. Ürünü de yakarak tarım aletlerine ateꢀ açarlar. Olaydan sonra aile

Silvan'a taꢀınır.

Nesihat Matyar'ın 26 Temmuz 2001 tarihli ifadesi

38. Olay günü 16.00-17.00 sularında, Ormandıꢀı yakınlarında silah sesleri duyulur. Nesihat bu

sırada evin önündedir. Eve kurꢀunlar isabet etmeye baꢀlar. Askerler ve Boyunlu korucuları

gelerek köyü ateꢀe verirler ve geliꢀigüzel her yöne ateꢀ açmaya baꢀlarlar. Nesihat'ın ifadesi

annnesinin üstteki ifadesiyle hemen hemen aynıdır.

Halime Eruncak (Arancak)'ın 2 Temmuz 2001 tarihli ifadesi

39. Olay esnasında Halime, kocası Mehmet Safi Aranacak'la birlikte Ormandıꢀı köyünde

yaꢀamaktadır. Köy yakınlarında bir çatıꢀma çıkar. Bundan sonra korucular geliꢀigüzel ateꢀ

ederek köye girerler. 70 yaꢀında bir kadın ve bir çocuk öldürülür. Ürünleri ateꢀe vererek bütün

evlere ateꢀ açarlar. Açılan ateꢀ sonucu Halime'nin de evi kevgire döner ve içindeki her ꢀey

harap olur. Korucular daha sonra Basog mezrasına giderek baꢀvuranın evine, mallarına ateꢀ

açar ve ürününü yakar. Kocası baꢀvuranla birlikte Diyarbakır ĐHD'ye giderek Avrupa Đnsan

Hakları Mahkemesi'ne baꢀvuruda bulunur. Beꢀ veya altı ay sonra kocası, güvenlik güçleriyle

çatıꢀmaya girdikten sonra yaralanan bir PKK militanıyla yakalanır. Kendisi daha sonra

PKK'nın diğer üyelerinin yakalanmasında güvenlik güçlerine yardım etmeyi reddettiği için

öldürülür. Dört veya beꢀ ay sonra Halime'nin evi korucular ve askerler tarafından yakılır.

Bunun üzerine Mersin'e taꢀınır. Ormandıꢀı'na döndüğünde baꢀvuranla konuꢀur ve

avukatlarıyla temasa geçer. Korktuğu ve avukatlarıyla temas kuramadığı için evinin yakılması

ve kocasının öldürülmesiyle ilgili baꢀvuruyu izleyemez. ꢁu anda kocasının yaptığı

baꢀvurunun sorumluluğunu almak istemektedir.

2. Đç soruꢀturmayla ilgili Belgeler

7

Biꢁar Nibak ve Hacı Ali Mustak'ın 11 Ocak 1992 tarihli dilekçesi

40. Dilekçe sahipleri, Đhsan Simpil, Eꢀref Simpil ve Mehmet Zaman Simpil'in Ormandıꢀı

köylülerine ateꢀ ettikleri ꢀikayetinde bulunmuꢀlardır. Dilekçede saldırganların, Boyunlu

köylülerinin Ormandıꢀı köyündeki topraklara yasadıꢀı girmelerinden dolayı kendilerine karꢀı

dava açıldığı için Ormandıꢀı köylülerinden nefret ettikleri ve onlara karꢀı husumet besledikleri

belirtilmektedir.

Mehmet Zeki Matyar'ın jandarmalar tarafından alınan 24 Temmuz 1993 tarihli ifadesi

41. 23 Temmuz 1993 günü, Matyar, sürüsünü gütmektedir. Akꢀamleyin, Ormandıꢀı köyünün

yukarı ucuna doğru silah seslerinin geldiğini iꢀitir. Köye döndüğünde oğlu Cihan orada

değildir. Matyar'a oğlunun komꢀunun evinde olduğu söylenir. Ertesi sabah, Hacı Biꢀar isimli

bir köylü koꢀarak gelip Cihan'ın PKK ile köy korucuları arasında çıkan bir çatıꢀmada

öldürüldüğünü haber verir. Oğlunun cesedi köyün dıꢀındadır. Biꢀar, ona oğlunu korucuların

vurduğunu söylemesi gerektiğini, aksi halde teröristlerin kendisini öldüreceklerini söyler.

Tanık, Biꢀar'a oğlunu kimin vurduğunu sorduğunda Biꢀar sopayla tanığa vurur. Tanık

oğlunun cesedini bulmak üzere gider. Her tarafta askerler vardır. Otopsi yapılması için oğlunu

Silvan hastanesine götürür. Tanığa göre oğlunu PKK teröristleri vurmuꢀtur. Tanık hem

oğlunun öldürülmesiyle ilgili olarak, hem de kendisine sopayla vuran ꢀahsa karꢀı ꢀikayette

bulunur.

Mehdi Guzeç'in jandarmalar tarafından alınan 24 Temmuz 1993 tarihli ifadesi

42. Tanık Boyunlu köyünde korucudur. Tanık ve diğerleri 23 Temmuz 1993 günü köydeyken,

Ormandıꢀı yakınlarında kavak ağacı keserken teröristlerle çatıꢀmaya giren diğer koruculardan

yardım çağrısı alırlar. Korucular olay yerine gittiğinde iki kiꢀiyi yaralı halde bulurlar.

Teröristler bir yandan kaçarken bir yandan da geliꢀi güzel ateꢀ etmektedirler. Korucular

teröristleri izler. Teröristler köye girdiklerinde de ateꢀ etmeyi sürdürürler. Korucular köye

girdiklerinde iki köylünün öldürüldüğünü ve teröristlerin köyden kaçtığını görürler. Daha

sonra da güvenlik güçleri gelir. Ertesi sabah bir operasyon yapılır fakat bir sonuç alınamaz.

Koruculardan köylerine geri dönmeleri istenir.

Hüseyin Cesur'ın jandarmalar tarafından alınan 24 Temmuz 1993 tarihli ifadesi

43. Tanık Boyunlu köyünde korucudur. 23 Temmuz 1993 tarihinde o ve diğer koruculara,

çatıꢀma çıktığı için gelmeleri çağrısında bulunulur. Hista çayı mevkiine ulaꢀtıklarında iki

kiꢀiyi yaralı halde bulurlar. Teröristler geliꢀigüzel ateꢀ açarak Ormandıꢀı köyüne girerler.

Korucular arkalarından köye girdiklerinde teröristler köyün kuzey kesiminden kaçmıꢀtır.

Korucular iki köylünün öldürüldüğünü öğrenir. Bu sırada güvenlik güçleri de kendilerine

yetiꢀmiꢀtir. Bu sırada hava kararmıꢀtır. Ertesi sabah, Altınkum'a doğru kaçan teröristlerin izini

sürerler. 7-8 teröristten hiçbiri bulunamaz. Koruculara köylerine geri dönmeleri söylenir.

Reꢁat Değerli'nin jandarmalar tarafından alınan 24 Temmuz 1993 tarihli ifadesi

44. 23 Temmuz günü öğleden sonra, tanık ve diğerleri Sadık Simpil'e ait Hista mevkiindeki

kavak ağaçlarını kesmeye gider. Üç korucu da tepeden onları izler. Aꢀağdan silah sesleri

geldiğini ve karꢀılık verildiğini duyarlar. Sadık Simpil yaralanmıꢀtır. Olayı derhal köye haber

verirler. Çatıꢀma bir süre daha devam eder. Yardım geldiğinde sayıları 7-8 civarında olan

teröristler Ormandıꢀı'na doğru kaçmaya baꢀlamıꢀtır. Köyden yardıma gelen Medeni Sümbül

de yaralanır. Teröristlerin ateꢀe karꢀılık vermesinden sonra olay yerine yardıma koꢀulur.

8

Teröristler geliꢀigüzel ateꢀ ederek köye girerler. Korucular köye girdiklerinde yaꢀlı bir kadınla

çocuğun teröristlerin rastgele ateꢀi sonucu öldüklerini görürler. Teröristler Altınkum'a kaçmıꢀ

jandarma komutanının verdiği talimatlar uyarınca bölge kuꢀatılmıꢀtır. Fakat havanın

kararması nedeniyle operasyona son verilir. Ertesi sabah operasyona devam edilir ama sonuç

alınamaz. Koruculardan köylerine geri dönmeleri istenir.

Ramazan Moguç'un jandarmalar tarafından alınan 24 Temmuz 1993 tarihli ifadesi

45. Korucu olan tanık, kavak kesen arkadaꢀlarından bir yardım çağrısı geldiğini

hatırlamaktadır. Olay mahalline gittiklerinde iki ꢀahsı yaralı halde bulurlar ve yaralılarla

ilgilenmek üzere adam bırakarak, kaçarken etrafa geliꢀigüzel ateꢀ eden teröristlerin peꢀine

düꢀerler. Ormandıꢀı'na giren teröristler etrafı yoğun ateꢀe tutarlar. Teröristler Ormandıꢀı'ndan

çıkarken korucular girer. Teröristlerin ateꢀ açması sonucu iki köylünün öldüğünü duyarlar.

Operasyon timleri hava kararmak üzereyken bölgeye ulaꢀır. Komutan araꢀtırma timi

göndermek için sabah olmasını bekler. Altınkum'a doğru kaçan teröristler bulunamamıꢀtır.

Koruculara köylerine geri dönmeleri söylenir.

Hamdüsena Güleç'in jandarmalar tarafından alınan 24 Temmuz 1993 tarihli ifadesi

46. Korucu olan tanık Hista deresi mevkiinde kavak ağacı kesen diğer korucuların güvenliğini

sağlamaktadır. Silah sesleri duyulur ve koruculardan ikisi yaralanır. Korucular ateꢀle karꢀılık

verir. Deredeki koruculara yardım ulaꢀtığında 6-7 civarındaki terörist Ormandıꢀı'na doğru

kaçmaya baꢀlar. Korucular onları izler. Teröristler köyün içine geliꢀigüzel ve yoğun olarak

ateꢀ açarlar. Korucular köye yaklaꢀtıklarında teröristler ayrılmıꢀtır. Köyün aꢀağısındaki derede

izlerini kaybederler. Teröristlerin ateꢀi sırasında iki köylünün öldüğünü öğrenirler. Bu sırada

askerler de gelir. Havanın kararması nedeniyle komutan teröristlerin olası kaçıꢀ yönlerini

kapatır, sabah olunca da bir araꢀtırma timi gönderir. Teröristlerin izi sürüldüğünde,

Altınkum'a kaçtıkları anlaꢀılır. Korucular köylerine geri gönderilir.

Hamdüsena Simpil'in jandarmalar tarafından alınan 24 Temmuz 1993 tarihli ifadesi

47. Tanık tepedeki üç kiꢀinin gözcülüğünde kavak ağacı kesmeye gider. Teröristler üzerlerine

ateꢀ açar ve kardeꢀi vuruldum diye haykırır. Teröristlere ateꢀle karꢀılık verirler. Diğer

korucular olay telsizle kendilerine bildirildikten sonra yardıma koꢀarlar. 7-8 kiꢀi olan

teröristler kuzeye doğru kaçarlar. Yardımın gelmesiyle korucular Ormandıꢀına doğru kaçan

teröristleri takibe baꢀlarlar. Diğerleri geriye doğru ateꢀ açan teröristleri izlerken yaralılar da

köye geri götürülür. Teröristler Ormandıꢀı'na girer. Karꢀılıklı ateꢀ bir süre devam eder. Bu

sırada askerler de gelir. Teröristler dere yatağını kullanarak kuzeye doğru kaçarlar. Köye

girdiklerinde korucular teröristlerin yaylım ateꢀi sonucu iki köylünün öldüğünü öğrenirler.

Komutan timleri yerleꢀtirir ve havanın kararması nedeniyle araꢀtırmayı sabaha erteler.

Teröristlerin bir traktörle Altınkum'a kaçtıkları anlaꢀılır. Korucular köylerine geri dönerler.

24 Temmuz 1994 tarihli vukuat raporu

48. Rapor, Teğmen Hakan Temel Aksel, kıdemli uzman çavuꢀ Hacı Ali Büber, korucu

Mehmet Zaman Simpil, ölen mağdurun babası Zeki Matyar ile ölen diğer mağdurun oğlu

Ahmet Nibak'ın imzalarını taꢀımaktadır. Raporda ꢀu hususlara yer verilmiꢀtir:

49. 23 Temmuz 1993 günü 16.00 sularında Boyunlu korucuları telsizden, kavak ağacı

kesmeye giden 6 korucunun teröristlerde çatıꢀmaya girdiğini duyar. Sadık Simpil ve Medeni

Simpil yaralanmıꢀtır. Koruculardan oluꢀan ikinci bir tim hemen olay mahalline gider.

9

Teröristler Ormandıꢀı’na kaçmıꢀlardır. Daha sonra korucuların teröristlerle yeniden temas

sağladıkları bilgisi alınır. Silvan Jandarma Komando Bölüğünden iki tim Altınkum’a

yerleꢀtirilir. Bir korucu timiyle Bayrambaꢀı Jandarma Karakolundan bir iç güvenlik timi

Babakaya köyüne yerleꢀtirilir. Yerleꢀtirme sırasında teröristlerin Ormandıꢀı’na girdikleri ve

tepedeki korucularla aralarındaki çatıꢀmanın sürdüğü öğrenilir. Teröristler bir traktöre binerek

ve ateꢀ etmeye devam ederek Altınkum köyüne doğru kaçarlar. Bayrambaꢀı jandarmaları ve

korucular Babakaya’dan köye geldiklerinde, 1926 doğumlu Seve Nibak isimli bir kadınla

1985 doğumlu Cihan Matyar isimli bir çocuğun teröristlerin yaylım ateꢀi sonucu öldüğünü

fark ederler. Güvenlik güçleri geceyi geçirmek üzere konuꢀlandırılır. Sabahleyin, yapılan

arama-tarama faaliyetinde 5 adet 7.62 mm. çapında G3 mermisi, 18 adet 7.62 mm. çapında

Kaleꢀnikof mermisi ile teröristlere ait 25 adet Biksi makineli tüfek mermisi bulunur. Yaralı

köy korucusu ile vatandaꢀ Silvan’a oradan da helikopterle Diyarbakır Askeri Hastanesine

götürülür.

50. Silvan Cumhuriyet Savcısının talimatıyla teröristler tarafından öldürülen köylülerin

cesetleri, otopsileri yapılmak üzere ilçe merkezine gönderilir. Olay esnasında, Boyunlu

korucuları 3 aydınlatma fiꢀeği, 10 el bombası ve 40 adet 7.62 mm. çapında Kaleꢀnikof

mermisi kullanırken, Silvan komando timi 25 adet 60 mm.’lik havan mermisi ve 1950 adet

G3 mermisi kullanmıꢀtır. Tüm aramalara karꢀın dağlık ve ormanlık arazi nedeniyle boꢀ

kovanlar bulunamamıꢀtır. Köyün ve çatıꢀma bölgesinin aranmasını müteakiben baꢀka can ve

mal kaybı olmadığı anlaꢀılmıꢀtır.

Olay yerinin Astsubay Hacı Ali Büber tarafından çizilen 24 Temmuz 1993 tarihli krokisi

51. Bu kroki, kavak ağaçlarının bulunduğu bölgeden Ormandıꢀı’nın içine doğru uzanan ve

teröristlerin kuzeydeki Kulp’a kaçmak üzere kullandıkları yolu, köyün güneyine doğru

konuꢀlanan komando timlerinin yerlerini ve iki köylünün cesetlerinin bulunduğu yeri

göstermektedir.

24 Temmuz 1993 tarihli otopsi raporu

52. Bu rapor cumhuriyet savcısı ve iki doktor tarafından imzalanmıꢀtır. Raporda, Seve

Nibak’ın cesedinin sol arka skapula altında miskapüler hat üzerinde 1X1 cm ebadında giriꢀ

deliği ve buna ait ön koltuk altı çizgisinin 4.interkostal hat hizasında 3-4 cm. ebadında çıkıꢀ

deliği görüldüğü; cesedin kesin ölüm sebebinin ateꢀli silah yarasına bağlı hayati organ

yaralanması ve buna bağlı toraks içi yaygın kanama olduğu belirtilmektedir. Cihan Matyar

isimli 8 yaꢀındaki çocuğun cesesinde ksfoik kemiğinin 2-3 cm. sol tarafında bir adet mermi

giriꢀ deliği ve buna bağlı sol arka 10. vertebraya 2-3 cm. mesafede çıkıꢀ deliği görüldüğü;

ölüm sebebinin ateꢀli silah yarasına bağlı, kan kaybı ve yaygın iç kanama olduğunun

anlaꢀıldığı belirtilmektedir.

Silvan Devlet Hastanesi Acil Polikliniğinden verilme Zeki Matyar adına düzenlenmiꢁ 24 Temmuz 1993

tarihli rapor

53. Bu raporda baꢀta 1-2 günlük çürükler ve solda sırt bölgesinde kostovertebral bölgede

ekimotik alanlar tespit edildiği; kaburga kemiklerinde kırık ꢀüphesi olduğu belirtilmiꢀ ve hasta

teꢀhis ve tedavi amacıyla Diyarbakır Devlet Hastanesine sevk edilmiꢀtir.

10

Silvan Devlet Hastanesi acil polikliniğinden verilme Sadık Simpil adına düzenlenmiꢁ 24 Temmuz 1993

tarihli rapor

54. Bu raporda, ayakta muhtemel bir mermi giriꢀi, sağ kolda bir mermi giriꢀi ve (yer

okunmuyor) muhtemel bir üçüncü mermi çıkıꢀı tespit edildiği belirtilmiꢀtir. Hasta Diyarbakır

Devlet Hastanesi Ortopedi Servisine sevk edilmiꢀtir.

Silvan Devlet Hastanesi Acil Polikliniğinden verilme Medeni Simpil adına düzenlenmiꢁ 24 Temmuz 1993

tarihli rapor

55. Bu raporda sol diz kapağının 5-10 cm arka üst kısmında muhtemelen mermi giriꢀ deliği ve

buna bağlı arka diz kapağının 10 cm yukarısında çıkıꢀ deliği tespit edildiği; kırık ihtimalinin

bulunduğu; hayati tehlikenin bulunmadığı belirtilmiꢀtir. Hasta Diyarbakır Devlet Hastanesi

Ortopedi servisine sevk edilmiꢀtir.

Sadık Simpil’in jandarmalar tarafından alınan 26 Temmuz 1993 tarihli ifadesi

56. Boyunlu korucusu olan tanık, Muhyettin Simpil ve Medeni Simpil'le birlikte, 300 m.

ötedeki yüksek bir tepede bulunan üç kiꢀinin gözcülüğünde (bu üçünün telsizi yüksekte

oldukları için çalıꢀmaktadır) ağaç kesmektedirler. Sadık kendilerine iki kiꢀinin ateꢀ ettiğini

görür. Ateꢀ sonucu kolundan ve bacağından yaralanır. O da ateꢀle karꢀılık verir. Teröristler

kaçar. Korucular Boyunlu'daki diğer koruculardan telsizle yardım isterler. Diğerleri gelir ve

teröristleri izlemeye baꢀlarlar. Ormandıꢀı'dan gelen silah seslerini iꢀitir. O ve Medeni Simpil

hastaneye götürülür.

Medeni Simpil'in jandarmalar tarafından alınan 26 Temmuz 1993 tarihli ifadesi

57. Korucu olan tanık, Pista deresi mevkiindeki Ormandıꢀı köyü yakınlarında ağaç

kesmektedir. Oraya vardıklarında iki ya da üç terörist ateꢀ açar. O ve Sadık Simpil açılan ateꢀ

sonucu yaralanır. Sadık ateꢀle karꢀılık verir ve teröristler kaçar. Onları koruyan korucular

olayı telsizle haber verirler. Bölge kuꢀatılır. Medeni Ormandıꢀı'dan gelen silah seslerini iꢀitir.

Yaralı bacağının tedavi edilmesi için hastaneye götürülür.

Biꢁar Nibak'ın 27 Temmuz 1993 tarihli dilekçesi

58. 23 Temmuz 1993 günü 17.30 sularında dilekçe sahibinin köyü Ormandıꢀı Boyunlu

korucuları tarafından basılır. Karısı ve baldızı kaçarken kendisi de evden dıꢀarı kaçar. Đhsan

Sümbül, Eꢀref Sümbül, Zaman Sümbül ve Gurgin Sümbül isimli korucular etrafa geliꢀigüzel

ateꢀ açarlar ve karısını öldürürler. Adıgeçenler, Nibak'ın ürününü ateꢀe verirler ve bazı evleri

de yakarlar. Üstte anılan ꢀahıslarla bir arazi uyuꢀmazlığı mevcut olup 1981-1982 yıllarına ait

belgeler adliyededir. Biꢀar Nibak, dilekçesinde dört korucuya karꢀı ꢀikayette bulunmaktadır.

Biꢁar Nibak'ın Silvan Cumhuriyet Savcısı tarafından alınan 2 Ağustos 1993 tarihli ifadesi

59. 23 Temmuz 1993 günü, köyde silah sesleri duyulur. Tanığın karısı Seve korucuların

geldiğini söyler. Tanık ve oğlu köyün dıꢀına kaçar. 20.00 sularında jandarmalar oradayken

geri gelir. Karısını ölmüꢀ halde bulur. Baldızı, Boyunlu korucularının (Đhsan Sümbül, Eꢀref

Sümbül, Zaman Sümbül ve Gürgin Sümbül) eve girerek karısını öldürdüğünü söyler.

Adıgeçenler evlere ateꢀ açmıꢀlar ve yakmıꢀlar ayrıca ürünleri de ateꢀe vermiꢀlerdir. O sırada

köyde hiç terörist bulunmamaktadır. Köyün üstte adıgeçenlerle 1984-1985 yıllarına ait bir

arazi uyuꢀmazlığı bulunmaktadır. Biꢀar Nibak'a göre saldırının sebebi budur. Korucular

oradayken bir helikopter köyün üstünde sürekli uçmuꢀ ve manevra yapmıꢀtır. Tanık suçluların

cezalandırılmasını ve ekinlerinin zararının ödenmesini talep etmektedir.

11

Hüsna Nibak'ın Silvan Cumhuriyet Savcısı tarafından alınan 2 Ağustos 1993 tarihli ifadesi

60. 23 Temmuz günü 17.30 sularında Boyunlu korucuları tarafından köye baskın yapılır.

Tanığın kayınpederi Biꢀar silah seslerini duymaları üzerine diğer köylülerle birlikte kaçarlar.

Dört korucu (Đhsan Sümbül, Eꢀref Sümbül, Zaman Sümbül ve Gürgin Sümbül) eve girerek

kayınvalidesini öldürür. Korucular evlere ateꢀ açarak ürünleri yakarlar. Hüsna diğer görgü

tanıklarının isimlerini de verir.

Mehmet Zaman Simpil'in Silvan Cumhuriyet Savcısı tarafından alınan 2 Ağustos 1993 tarihli ifadesi

61. Boyunlu korucusu olan tanık, teröristlerin odun kesmekte olan kardeꢀine ve diğerlerine

ateꢀ açtıklarının telsizle haber verildiğini söylemektedir. Onlar da derhal Bayrambaꢀı

Jandarma Karakoluna haber verirler. Jandarmalar, olay yerine gitmelerini, kendilerinin de

hemen oraya yetiꢀeceklerini söyler. Korucular çatıꢀma mahalline gittiklerinde teröristler

kaçmaktadır. Onlar da peꢀlerine düꢀerler. Teröristler Ormandıꢀı köyüne girerler. Korucular

köyün güneyine doğru tepede mevzilenirler. Teröristler ve korucular birbirlerine karꢀılıklı ateꢀ

açarlar. Teröristler hava kararmadan kısa bir süre önce kaçarken bir traktöre binerler. Bu

sırada bir helikopter gelir ve teröristlere ateꢀ açar. Çatıꢀma sırasında köyün etrafındaki ekinler

tutuꢀur. Hava kararır. Yüzbaꢀı Hakan koruculara köylerine dönmelerini söyler. Daha sonra iki

köylünün öldüğünü fakat bunları korucuların öldürmediğini öğrenir. ꢁikayetçi Biꢀar Nibak’ın

terörist olan bir torunu öldürülmüꢀtür ve akrabalarından birçoğu da teröristtir.

Gürkan Simpil’in SilvanCumhuriyet Savcısı tarafından alınan 2 Ağustos 1993 tarihli ifadesi

62. Boyunlu köyünden bir çoban olan tanık, 23 temmuz 1993’te koyunlarını otlatmaktadır.

Korucu değildir. Çatıꢀmadan akꢀam köye döndüğünde haberi olmuꢀtur. Olaya harhangi bir

ꢀekilde karıꢀmamıꢀtır. Kendisini doğrulayacak tanıkların isimlerini vermiꢀtir.

Đhsan Simpil’in SilvanCumhuriyet Savcısı tarafından alınan 2 Ağustos 1993 tarihli ifadesi

63. Boyunlu köyü korucularının baꢀı olan tanık, teröristlerin odun kesmekte olan kardeꢀine ve

diğerlerine ateꢀ açtıklarını telsizden duyduğunu ve derhal Bayrambaꢀı Jandarma Karakoluna

haber verdiğini söylemektedir. Çatıꢀma Piꢀta deresi bölgesindedir. Bölgeye inerek çatıꢀmaya

katılırlar. Teröristler kaçmaya baꢀlarlar ve Ormandıꢀı’na girerler. Korucular güneye doğru

mevzilenirler ve teröristlere karꢀılıklı olarak ateꢀ açarlar. Helikopter gelerek teröristlere ateꢀ

açar. Teröristler bir traktöre binerek Kulp’a doğru kaçmaya baꢀladıklarında helikopter ve

korucular onları takip eder. Bazı korucular köyün içinden geçerler. Çatıꢀma esnasında atılan

izli mermiler yüzünden ekinler ve toplanan ürünler tutuꢀur. Korucular teröristleri Altınkum

köyü eteklerine kadar izlerler. Hava karardığı ve teröristler Kulp tarafına ulaꢀtığı için

korucular, askerlerin de bulunduğu Ormandıꢀı köyüne dönerler. Đhsan bir kadının ve çocuğun

öldürüldüğünü duyar. Korucular ve askerler gece boyunca köyde kalırlar. Kimse korucuların

birini öldürdüğünü o sırada iddia etmez. Seve Nibak, tanığın yakın bir akrabası olup teyzesi

gibidir. Korucular aleyhinde yapılan ꢀikayetler teröristlerin baskısından kaynaklanmaktadır.

Teröristler korucu sistemini ortadan kaldırmak istemektedirler.

Eꢁref Simpil'in Silvan Cumhuriyet Savcısı tarafından alınan 2 Ağustos 1993 tarihli ifadesi

64. Köy korucusu olan tanık telsizden Piꢀta deresi mevkiinde odun kesmekte olan koruculara

teröristler tarafından ateꢀ açıldığını duyar. Bayrambaꢀı Karakoluna haber verdikten sonra

diğer korucuların yardımına koꢀarlar ve çatıꢀmaya katılırlar. Korucubaꢀının kardeꢀi Sadık ve

Medeni yaralanmıꢀtır. Çatıꢀma sürerken teröristler Ormandıꢀı'an yönelirler. Onlar da

12

peꢀlerinden gider. Korucular köye giremez yakındaki tepeye mevzilenirler. Bu sırada

jandarmalar da yakındaki Babakaya köyüne gelmiꢀlerdir. Bir helikopter gelerek köydeki

teröristlere ateꢀ etmeye baꢀlar. Teröristler Kulp'a doğru kaçmaya baꢀlarlar. Helikopter de

onları izler. Teröristlerin köyü terk edip kaçmaya baꢀladıklarında saat 17.00 civarıdır. 20.30

sularında korucular ayrılmadan önce bir kadının ve çocuğun öldüğünü duyarlar. 20.30

sularında köye askerler gelir. Bayrambaꢀı jandarma karakolu komutanı 22.00 sularında

telsizle koruculara haber vererek korucuların Ormandıꢀı'na dönmeleri ve geceyi orada

geçirmeleri talimatını verir. Tanık kimseyi öldürmemiꢀtir. ꢁikayetçiler teröristlerin baskısı

altındadırlar.

Jandarmalar tarafından hazırlanan 18 Ağustos 1993 tarihli tutanak

65. Bu tutanakta Ergani Komando Taburu ve Silvan Komando Bölüğü'nün 8 ve 12 Ağustos

1993 tarihlerinde ortak bir operasyon düzenlediği, Sadık Simpil, Medeni Simpil ve Muhyettin

Simpil'i de yaralayan Seve Nibak ve Cihan Matyar'ın katillerinin yakalanamadığı ve

kimliklerinin tespit edilemediği belirtilmektedir.

M. Sabri Matyar'ın Silvan Cumhuriyet savcısı tarafından alınan 31 Ağustos 1993 tarihli ifadesi

66.16.00 sularında 30 civarında Boyunlu köyü korucusu Ormandıꢀı köyüne girerek tüm evlere

ateꢀ etmeye baꢀlarlar. Mermilerden bir kısmı kendi evine isabet eder. Bu sırada köyde ne

terörist ne de çatıꢀma vardır. Korucuların Seve Nibak ve Cihan Matyar'ı öldürdüğünü duyar.

Korucular hasadı yapılmıꢀ ekinleri de ateꢀe vermiꢀ fakat evlere dokunmamıꢀlardır. Đki saat

sonra korucular köylerine dönerler. Onlar köyden ayrılmadan önce, bir helikopter köye doğru

alçalır ve bazı yerlere ateꢀ açar. Karanlık çöktükten sonra, saat 19.00 sularında askerler köye

gelir. Tanık, Bayrambaꢀı Karakol Komutanı Astsubay Hacı Ali'ye olanları anlatır. Buna

rağmen hiçbir soruꢀturma açılmaz.

Mehdi Matyar'ın Silvan Cumhuriyet Savcısı tarafından alınan 31 Ağustos 1993 tarihli ifadesi

67. 30 civarında Boyunlu köyü korucusu Ormandıꢀı köyüne gelerek ateꢀ açarlar. Küfürler

savurarak evlere girerler ve ateꢀ ederler. Tanık, Seve Nibak ve Cihan Matyar isimli iki ꢀahsın

öldürüldüğünü duyar. Korucular ürünleri ve ekinleri yakmıꢀlar fakat evlere

dokunmamıꢀlardır. 19.30 sularında korucular kendi köylerine dönmek üzere köyü terk ederler.

Korucular ayrılmadan kısa bir süre önce bir helikopter gelerek çeꢀitli hedeflere ateꢀ açar.

Korucular ayrıldıktan sonra köye askerler gelir. Köylüler onlara her ꢀeyi anlatır fakat askerler

onlara inanmadıkları için korucuları tutuklamaz.

ꢀevket Aslan'ın Silvan Cumhuriyet Savcısı tarafından alınan 1 Eylül 1993 tarihli ifadesi

68. 16-17.00 sularında, tanık köyde silah sesleri iꢀitir. Boyunlu korucuları köye gelerek ateꢀ

açarlar. Köyde ne terörist vardır ne de çatıꢀma. Korucular ekinleri ve hasadı yapılmıꢀ ürünleri

yakarlar ama evlere dokunmazlar. Tanığın evine de gelerek, oğlunu terörist olduğu iddiasıyla

bağlarlar ve silah ararlar. Tanığın oğlunu da yanlarına alarak evden çıkarlar. Oğlu daha sonra

kaçmayı baꢀarır. Ekinleri yanarken bir helikopter alçaktan köyün üzerinde uçark. Korucubaꢀı

Đhsan burada telsizle komutanla konuꢀmakta ve "Bir traktörle Kulp'a doğru kaçıyorlar"

demektedir. Helikopter daha sonra o tarafa yönelir. Hava karardığında korucuların çoğu

köyden ayrılır, korucubaꢀı ile birkaç korucu kalır. Diğerleri Altınkum Bezvan'a gider,

muhtemelen oradaki ürünü de yakarlar. Bu sırada askerler gelir. Köylüler koruculardan

korktukları için ꢀikayette bulunamazlar. Askerler kendilerine hiçbir ꢀey yapmamıꢀtır.

13

Hasan Manar'ın Silvan Cumhuriyet savcısı tarafından alınan 2 Eylül 1993 tarihli ifadesi

69. 16.00-17.00 sularında, korucular köye gelir. O ve diğer köylüler korkudan kendilerini eve

kaparlar. Tanık silah sesleri iꢀitir. Korucular evlere ateꢀ açarlar. Köyde terörist olmadığı gibi

çatıꢀma da yoktur. Korucular ekini ve hasadı yapılmıꢀ ürünü yakarlar. Hava karardıktan sonra

askerler gelir. Hüsna Nibak tanığa, koruculara eve girmemelerini söylemek üzere kapıya

geldiğinde korucuların Seve Nibak'ı öldürdüğünü söyler. Bu olaylar vuku bulduğu sırada

köyün üzerinde bir helikopter uçmaktadır.

Mehmet Zeki Matyar'ın Silvan Cumhuriyet savcısı tarafından alınan 13 Eylül 1993 tarihli ifadesi

70. Boyunlu korucuları Ormandıꢀı köyüne gelerek etrafa ateꢀ açarlar. Tanık, oğlu Cihan'ın

eve gelirken korucubaꢀı tarafından öldürüldüğünü görür. Daha sonra korucular ürünü

yakarlar. Karanlık çökünce, korucular köyden ayrılırlar. Köyde hiçbir terörist olmadığı gibi

silahlı bir çatıꢀma da olmamıꢀtır. Korucular ayrıldıktan sonra köye askerler gelir –tanık onları

gözmek çünkü korkudan evin içinde kalmıꢀtır.

Azize Matyar'ın Silvan Cumhuriyet savcısı tarafından alınan 13 Eylül 1993 tarihli ifadesi

71. Silah seslerini duyan tanık Veysi'nin evine koꢀar. Oğlu Cihan Veysi'yledir. Eve girerler ve

kapıyı kitlerler. Bu arada ateꢀ açılır ve oğlu vurulur. Kocası köyün dıꢀında sürüyü

gütmektedir. Korucular ürünü ve ekini yakarlar. Köyde ne terörist vardır ne de teröristlerle

çatıꢀma.

Faysal Aslan'ın Silvan Cumhuriyet savcısı tarafından alınan 21 Eylül 1993 tarihli ifadesi

72. Tanık dıꢀarda tarladadır. 13.00 sularında silah sesleri iꢀitir. Eve dönerken evden 100 m.

uzakta babasıyla karꢀılaꢀır. Babası saklanmaları gerektiğini çünük boyunlu korucularının

köyün erkeklerini öldürdüğünü söyler. Tanık evden çok uzakta olmayan dere kenarında bir

yere saklanır. Boyunlu'dan 100 kadar ꢀahsın köyü bastığını görür. Đçlerinden bazılarını da

tanımaktadır. Eꢀref, Görgü ve Đhsan Simpil'i rastgele ateꢀ açarak köye girerken görür.

Adıgeçenler, babasını, annesini, kardeꢀini ve karısını rehin alarak eğer ortaya çıkmazsa onları

öldüreceklerini söylerler. Annesi yalvarır ve tanık ortaya çıkar. Eꢀref tanığı bağlayarak

teröristlerin nerede olduklarını söylemesini ister. Tanık, Eꢀref'e, 10 gün önce teröristlerin

kendisini ve babasını götürdüklerini anlatır. Teröristlere 50 milyon TL vermeleri üzerine

serbest bırakılmıꢀlardır. Eꢀref yalan söylediğini ve teröristlerle bağlantısı olduğunu söyler.

Tüfeğin dipçiğiyle tanığa vurur. Tanık Seve Nibak ve Cihan Matyar'ın öldürüldüğünü

görmemiꢀtir. Korucular tanığı öldürmekle tehdit ederler. Korucular su içmesi için ellerini

çözdüklerinde kaçma fırsatı yakalar.

73. Korucular, harmanlanmıꢀ ekini yakarlar. Bu sırada bir helikopter alçak irtifada köyün

üzerinde uçmaktadır. Koruculardan Đhsan telsizle helikopterle konuꢀmaktadır. Konuꢀtuğu kiꢀi

il jandarma alay komutanıdır. Đhsan 70-80 ölü olduğunu iddia ederek helikopterden bazı

yerlere ateꢀ açmasını ister. Teröristlerin bir traktörle kaçtığını söyler. Helikopter onların köylü

olup olmadığını sorduğunda ise terörist olduklarını ve öldürmelerini söyler. Helikopter

traktörle kaçanlar sivil oldukları için üstlerine ateꢀ etmez.

74. 19.00 sularında güvenlik güçleri geldiğinde tanık astsubay rütbesindeki komutana neler

olduğunu anlatır. Astsubay, kendilerine, korucuların teröristlerin saldırısına uğradıkları

yönünde haber geldiğini söyler. Astsubay orada bulunan Đhsanla konuꢀur. Đhsan gülerek, tüm

14

köyü yok edebileceklerini fakat üsteğmenin bu kadarının yeterli olduğunu söylediğini iddia

eder. Korucular köyde üç gün kalır. Tanık korucular aleyhinde ꢀikayette bulunur.

23 Ekim 1993 tarihli balistik ekspertiz raporu

75. Bu rapor 23 Temmuz 1993 tarihindeki olayda atılan kovanları listelemektedir. Rapora

göre bu kovanlar 7 farklı silahtan ateꢀlenmiꢀtir. Boꢀ kovanlar ꢀu anda, atıldıkları silahların

baꢀka olaylarda da kullanılıp kullanılmadığını tespit etmek üzere incelenmektedir. Đnceleme

tamamlandığında bir rapor daha hazırlanacaktır.

Silvan cumhuriyet savcısının 27 Ekim 1993 tarihli görevsizlik kararı

76. Bu kararda öldürülen kiꢀiler (Seve Nibak ve Cihan Matyar), yaralı ꢀahıslar (Zeki Matyar,

Sadık Simpil, Medeni Simpil ) sayılmıꢀ ve PKK teröristleri de ꢀüpheli olarak belirtilmiꢀtir.

Kararda Pista mevkiinde teröristler tarafından koruculara silahlı saldırı düzenlendiğinin

anlaꢀıldığı ifade edilmektedir. Teröristler Ormandıꢀı köyüne girerek ve geliꢀigüzel ateꢀ ederek

geri çekilmiꢀlerdir. Bu sırada iki köylü ölmüꢀtür. Güvenlik güçleri geldiğinde teröristler

kaçmıꢀtır. Sözkonusu suçlar DGM yetkisine girdiği için Silvan cumhuriyet savcısı dosyayı

DGM Baꢀsavcılığına göndermiꢀtir.

Diyarbakır DGM savcısının 24 Kasım 1993 tarihli görevsizlik kararı

77. Bu kararda, Đhsan, Eꢀref, Mehmet Zaman ve Gürkan Simpil, Seve Nibak ve Cihan

Matyar'ın katl zanlıları olarak sayılmıꢀtır. Kararda, ꢀüpheli korucuların Ormandıꢀı köyüne

baskın düzenleyerek geliꢀigüzel ateꢀ etmek suretiyle üstte adıgeçen ꢀahısları öldürdüklerinin

anlaꢀıldığı belirtilmektedir.

23 Temmuz 1994 tarihli ve Silvan ilçe jandarma komutanı tarafından da imzalanan vukuat raporu

78. Olay, 13 Ocak 1994 tarihinde meydana gelen PKK üyeleriyle giriꢀilen bir silahlı çatıꢀma

olarak tarif edilmektedir. Boyunlu korucuları Kaforme tepesine doğru ilerlerken 7-8 kiꢀilik bir

terörist grubuyla karꢀılaꢀırlar. Mehmet Safi Arancak ve kimliği belirlenemeyen bir PKK

teröristinin öldürüldüğü bir çatıꢀma çıkar. Temas sağlanır sağlanmaz, Boyunlu'dan 3 korucu

timi, Onbaꢀılar'dan bir korucu timi, bir BTR-80 ve 3 jandarma komanda timi takibe baꢀlar.

Kan izleri bulunmasına karꢀın iki teröristin yaralandığı baꢀka teröriste rastlanmadığı sonucuna

varılır.

29 Eylül tarihli 1994 ve jandarmayla baꢁvuran tarafından imzalanan tutanak

79. Bu tutanakta baꢀvuranla Mehmet Safi Arancak'ın Ormandıꢀı'daki evlerinin ve bahçelerinin

yakıldığına iliꢀkin ꢀikayetlerine yönelik bir soruꢀturma yürütüldüğü belirtilmektedir. Bu

olayla ilgili olarak yerel jandarma karakoluna hiçbir baꢀvuruda bulunulmamıꢀtır. Mehmet Safi

Arancak, 13 Ocak 1994 tarhinde Boyunlu köyü yakınlarında güvenlik güçleriyle teröristler

arasında çıkan çatıꢀmada öldürülür. Baꢀvuranın Silvan ve Ormandıꢀı'da evleri bulunmaktadır.

Hasat mevsiminde Ormandıꢀı köyüne gelmektedir. Ormandıꢀı'daki Evi, bahçesi ve tarlaları

korucular tarafından yakılmamıꢀtır.

Baꢁvuranın cumhuriyet savcısı tarafından alınan 30 Eylül 1994 tarihli ifadesi

80. Baꢀvuran Ormandıꢀı köyünde yaꢀadığını, Mehmet Safi Arancak'ın 13 Ocak 1994 tarihinde

güvenlik güçleriyle girilen çatıꢀmada öldürüldüğünü belirtmektedir. Baꢀvuran, Arancak'ın

terörist olup olmadığını bilmemektedir. Baꢀvuranın Ormandıꢀı'daki evi, bahçesi ve tarlaları

15

iddia edildiği gibi yakılmamıꢀtır. Konuyla ilgili olarak baꢀvuran hiçbir makama baꢀvuruda

bulunmamıꢀtır.

Silvan Đlçe Jandarma Komutanının Silvan Cumhuriyet Savcısına muhatap 30 Eylül 1994 tarihli yazısı

81. Bu yazıda, baꢀvuran ve Mehmet Safi Arancak'ın, evlerinin, bahçelerinin ve tarlalarının

korucular tarafından 24 Temmuz 1993 tarihinde yakıldığını iddia ederek Avrupa Đnsan

Hakları Komisyonuna baꢀvuruda bulundukları belirtilmektedir.

82. Yapılan araꢀtırmalara göre, bu hususta jandarmaya hiçbir baꢀvuru yapılmadığı

anlaꢀılmıꢀtır. Mehmet Safi Arancak, 13 Ocak 1994 günü Boyunlu köyü Kaforme tepesi

mevkiinde teröristlerin yanında güvenlik güçleriyle çatıꢀırken öldürülmüꢀtür. Baꢀvuranın

Silvan ve Ormandıꢀı'nda evleri bulunmaktadır. Ormandıꢀı'ndaki evi, bahçesi ve tarlaları

korucular tarafından yakılmamıꢀtır. Đddialar asılsızdır.

Silvan cumhuriyet savcısının 3 Ekim 1994 tarihli takipsizlik kararı

83. Baꢀvuran ve Mehmet Safi Arancak'ın evlerinin, bahçelerinin ve tarlalarının korucular

tarafından yakıldığı ve köylerini terk etmek zorunda bırakıldıkları iddia edilse de, baꢀvuranın

ifadesinden, Silvan ilçe jandarma komutanının yazısından, otopsi raporundan ve diğer

belgelerden soruꢀturmanın, iddiaları ve sözkonusu suçların iꢀlendiğini doğrulayacak kanıtlar

ortaya çıkarmadığı anlaꢀılmaktadır. Dolayısıyla herhangi bir kamu davası açılmamıꢀtır.

Diyarbakır Ağır Ceza Mahkemesinin 1 Temmuz 1996 tarihli kararı

84. Bu kararla Đhsan Simpil, Eꢀref Simpil, Mehmet Zaman Simpil ve Gökhan Simpil, Seve

Nibak ve Cihan Matyar'ın öldürülme iddiasıyla yargılandıkları davadan beraat etmiꢀlerdir.

85. Anılan mahkeme 23 Temmuz 1993 tarihinde PKK ve köy korucuları arasında bir çatıꢀma

çıktığı sonucuna varmıꢀtır. Teröristler, mağdurların yaꢀadığı Ormandıꢀı köyüne kaçmıꢀlar

korucular da peꢀlerinden köye girmiꢀtir. Mahkeme kanıtları aꢀağıdaki gibi özetlemektedir.

Gürkan Simpil olayda yer almadığını sürüyü otlattığını iddia etmektedirler. Adıgeçenin

savunması Yaꢀar, Makbule, Kamil Simpil ve Salih (soyad okunaksız)'in ifadeleri tarafından

da doğrulanmaktadır. Eꢀref, Đhsan ve Mehmet Zaman Simpil olayda yer aldıklarını ve köye

girdiklerinde iki taraflı çatıꢀma çıktığını belirtmiꢀlerdir. Mağdurların bu çatıꢀma sırasında

öldürülmüꢀ olabileceklerini fakat korucuların onları öldürmediğini ifade etmiꢀlerdir.

Seve Nibak'ın kocası Biꢀar Nibak, kaçtığı için karısına ne olduğunu görememiꢀtir. Cihan'ın

annesi Azize Matyar evlerinde kendilerine ateꢀ edildiğini ifade etmektedir. Dıꢀarıda yangın

çıkmıꢀ ve bir mermi oğluna isabet ederek onun ölümüne yol açmıꢀtır. Seve kapıyı açtığında,

Eꢀref, Đhsan ve Gürkan isimli üç korucuyu görmüꢀtür. Mehmet Zeki Matyar olayı kendi

gözüyle görmediğini belirtmektedir. Faysal Aslan mağdurları kimin öldürdüğünü bilmediğini

ve olaya bizzat tanık olmadığını söylemektedir. Metin Matyar da cinayeti iꢀleyenleri kendi

gözleriyle görmediğini ifade etmektedir.

Olay yerinde bulunan Boꢀ kovanlar ve diğer maddi kanıtlar korucuların cinayete karıꢀtığı

iddiasını boꢀa çıkarmaktadır.

Olay esnasında komuta görevini yürüten Yüzbaꢀı Hakan Temel Aksel ile Üsteğmen Hacı Ali

Biber'in ifadeleri de alınmıꢀtır. Adıgeçenler PKK ile korucular arasında çatıꢀma çıktığını,

mağdurların teröristlerin açtığı ateꢀ sonucu öldüklerini belirtmektedirler. Dürbünle

16

baktıklarında teröristleri köyden kaçarken görmüꢀlerdir. Adıgeçen subaylar bir soruꢀturma

yürütmüꢀler ve mağdurların teröristler tarafından öldürüldüğü sonucuna varmıꢀlardır. Sonuç

olarak, toplanan kanıtlar ıꢀığında korucuların mağdurları öldürdüklerine iliꢀkin hiçbir

inandırıcı kanıta rastlanamamıꢀtır. Mağdurların teröristler tarafından mı yoksa korucular

tarafından mı öldürüldüğü kesin olarak belirlenememiꢀtir.

ꢁikayetçilerin ortaya attığı iddialar, tanık ifadelerine dayanmamaktadır. Soruꢀturma esnasında

verilen ifadeler mahkemede verilenlerle çeliꢀtiği için dikkate alınmaları mümkün değildir.

Tanık ifadeleri ve dosyanın içeriği suça iliꢀkin yeterli, belirleyici ve inandırıcı kanıtlar ortaya

koyamamıꢀtır. Dolayısıyla davalılar beraat etmelidir.

Baꢁvuranın Cumhuriyet Savcısı tarafından alınan 2 Temmuz 1996 tarihli ifadesi

86. Baꢀvuran, Silvan cumhuriyet savcısına zaten ifade verdiğini belirtmiꢀtir. Baꢀvuranın talebi

üzerine 30 Eylül 1994 tarihli ifadesi kendisine okunmuꢀtur. Baꢀvuran bu ifadeyi sürdürmek

istediğini belirtmiꢀtir.Baskı altında olmadığını ifade ederek bu yöndeki iddiaları reddetmiꢀtir.

Evi ve malları yakılmamıꢀtır. Temmuz 1993'te Ormandıꢀı ve Boyunlu köylerinde çatıꢀma

çıkmıꢀ ve teröristler kaçmıꢀtır. Olaydan sonra köy korucuları köyü aramıꢀlardır. Olay

esnasında iki kiꢀi öldürülmüꢀtür. Baꢀvuranın evi yakılmamıꢀtır. Kendisi de hiçbir makama

baꢀvurmamıꢀtır.

Ebedin Sezgir'in Cumhuriyet Savcısı tarafından alınan 2 Temmuz 1996 tarihli ifadesi

87. Tanık olayın vuku bulduğu sırada köyde bulunmamaktadır fakat köyde, muhtemelen

teröristlerle korucular arasında, çatıꢀma çıktığı kendisine söylenmiꢀtir. Çatıꢀma sırasında iki

kiꢀi öldürülmüꢀtür. Tanık baꢀvuranın evinin ya da bahçesinin yakıldığını ne duymuꢀ ne de

görmüꢀtür. Tanık, 1994'ün kıꢀ aylarında güvenlik güçleriyle girilen bir çatıꢀmada öldürülen

Mehmet Safi Aranacak'ı tanımaktadır. Köyde 25 hane bulunmakta olup baꢀvuran hala orada

yaꢀamakta; bağ ve bahçesinde çalıꢀmaktadır.

Ahmet Baykuꢁak'ın jandarmalar tarafından alınan 14 Nisan 2000 tarihli ifadesi

88. Tanık sık sık terörist saldırılara maruz kalan bir bölgede bulunan Bayrambaꢀı köyünde

yaꢀamaktadır. Birçok köylü teröristlerin baskısı nedeniyle evlerini terk etmiꢀler ve korucularla

güvenlik güçlerinin koruduğu daha güvenli bölgelere taꢀınmıꢀlardır. Sözkonusu dönemde

baꢀvuran, Basog ilçesindeki evinin kapı ve pencerelerini satmak üzere çıkararak Ormandıꢀı'na

taꢀınmıꢀtır. Ev terk edildiği için harabeye dönmekle birlikte hala çoğu bölümü sağlamdır.

Baꢀvuranın evi yanmamıꢀ ya da korucular tarafından tahrip edilmemiꢀtir. Tanığın tahminine

göre baꢀvuran Almanya'da yaꢀayan ve PKK üyesi olan oğlunun etkisinde kalmıꢀtır.

Kamil Simpil'in jandarmalar tarafından alınan 14 Nisan 2000 tarihli ifadesi

89. Tanık, yoğun terörist faaliyet nedeniyle Piꢀta vadisindeki evini ve bahçelerini terk etmek

zorunda kaldığı için Boyunlu köyünde yaꢀamaktadır. Baꢀvuran da dahil olmak üzere akrabası

olan birçok kiꢀi aynı ꢀeyi yapmıꢀtır. Baꢀvuranın Basog ilçesinde evi de teröristlerin tacizine

uğramıꢀtır. Bir keresinde vadiye bir PKK saldırısı olmuꢀ ve Sadık Simpil'le Medeni Simpil

yaralanmıꢀtır. Teröristler baꢀvuranın evine girerek çatıꢀmadan kaçmıꢀlardır. Baꢀvuran oradaki

evi terk etmiꢀ ve Ormandıꢀı'nda yaꢀamaya baꢀlamıꢀtır. Baꢀvuran evin ahꢀap döꢀemelerini

almak üzere geri dönmüꢀtür. Evin belli baꢀlı kısımları, baꢀvuran kiriꢀleri kaldırdığı için bazı

taꢀlar döküldüğü halde hala sağlamdır. Baꢀvuranın evinin korucular tarafından yıkılması

17

sözkonusu değildir. Tüm köylüler baꢀvuranın oğlunun Almanya'da yaꢀadığını ve PKK'yı

desteklediğini bilmektedir.

3. Fotoğraflar

Hükümet tarafından sunulan fotoğraflar

90. 15 Temmuz 1998 tarihinde Hükümet, 11 Eylül 1998 tarihli bir tutunakla birlikte iki

fotoğraf sunmuꢀtur.

91. Her iki fotoğrafta da baꢀvuran olduğu düꢀünülen bir ꢀahıs Ormandıꢀı'ndaki evinin önünde

ayakta dururken gözükmektedir. Tek katlı ev çatılı ve sağlamdır.

Baꢁvuran tarafından sunulan fotoğraflar

92. 22 Haziran 2000 tarihinde, baꢀvuranın avukatları baꢀvuranı evinin dıꢀındayken gösteren

iki renkli fotoğraf sunmuꢀtur. Sözkonusu fotoğraflarda, metruk, çatısız, tuğla ve taꢀları

baꢀvuranın boyuna varan bir ev gözükmektedir.

II. ĐLGĐLĐ ĐÇ HUKUK VE UYGULAMA

93. Mahkeme, diğer davalarda özellikle de 16 Eylül 1996 tarihli Akdivar vd-Türkiye kararı,

RD 1996-IV, §§ 28-43, 28 Kasım 1997 tarihli Menteꢀ vd- Türkiye kararı, RD 1997-VIII, §§

36-51; 24 Nisan 1998 tarihli Selçuk ve Asker-Türkiye kararı, RD 1998-II, §§ 33-45 ; 25

Mayıs 1998 tarihli Gündem-Türkiye kararı, RD 1998-III, §§ 32-45 ; 16 Kasım 2000 tarihli

23819/94 no'lu Bilgin-Türkiye kararının ilgili paragraflarında sunulan iç hukuk özetlerine

atıfta bulunmaktadır.

A. Olağanüstü Hal

94. Yaklaꢀık 1985 yılından beri, Türkiye’nin güneydoğusunda güvenlik güçleriyle PKK

üyeleri arasında çatıꢀmalar hüküm sürmektedir. Bu çatıꢀma asker ya da sivil binlerce cana mal

olmuꢀtur.

95. Olağanüstü Hal Kanunu (Kanun no.2935, 25 Ekim 1983) uyarınca iki önemli Kanun

Hükmünde Kararname (KHK) çıkarılmıꢀtır. Birincisi 10 Temmuz 1987 tarihinde çıkarılan

285 Sayılı KHK olup, onbir güneydoğu ilinin onunu kapsayan bir olağanüstü hal bölge

valiliği kurmaktadır. Anılan KHK’nin 4. maddesinin b ve d fıkraları uyarınca tüm özel ve

genel kolluk kuvvetleriyle Jandarma Asayiꢀ Komutanlığı bölge valisinin emrine

verilmektedir.

96. Đkincisi 16 Aralık 1990 tarihinde çıkarılan 430 Sayılı KHK’dir. Bu KHK de bölge

valisinin yetkilerini güçlendirmiꢀtir. Örneğin, bölge valisi görev alanı içindeki yargıçlar ve

savcılar da dahil olmak üzere kamu görevlilerinin ve çalıꢀanlarının yer değiꢀtirmesine karar

verebilir. Đlgili KHK’nin 8. maddesi ꢀöyledir:

"Bu Kanun Hükmünde Kararname ile Đçiꢀleri Bakanına, Olağanüstü Hal Bölge Valisine ve olağanüstü hal

bölgesi dahilindeki il valilerine tanınan yetkilerin kullanılması ile ilgili her türlü karar ve tasarruflarından dolayı

bunlar hakkında cezai, mali veya hukuki sorumluluk iddiası ileri sürülemez ve bu maksatla herhangi bir yargı

merciine baꢀvurulamaz. Kiꢀilerin sebepsiz uğradıkları zararlardan dolayı Devletten tazminat talep etme hakları

saklıdır."

18

B. Đdari sorumluluğa iliꢁkin Anayasal hükümler

97. Türk Anayasasının 125. maddelerinin 1. ve 7. fıkraları aꢀağıdaki gibidir:

"Đdarenin her türlü eylem ve iꢀlemlerine karꢀı yargı yolu açıktır… Đdare, kendi eylem ve iꢀlemlerinden doğan

zararı ödemekle yükümlüdür."

98. Bu hüküm olağanüstü hal ve savaꢀ hali de dahil olmak üzere hiçbir sınırlamaya tabi

değildir. 125. maddenin son hükmü, "sosyal risk" kuramına dayalı mutlak ve objektif

sorumluluk taꢀıyan idarenin, sorumlu tutulabilmesi için mutlaka hatalı olduğunun

kanıtlanmasını da gerekli kılmamaktadır. Dolayısıyla, idare, kimliği belirsiz kiꢀilerce ya da

teröristlerce iꢀlenen fiillerden zarar gören ꢀahıslara, kamu düzeni ve güvenliğiyle ya da

bireysel yaꢀam ve mülkiyetin korunmasıyla ilgili görevlerini yerine getirmediği gerekçesiyle

tazminat ödeyebilir.

99. Đdare aleyhine her türlü dava, yargılama usulü yazılı olan idare mahkemelerine açılır.

C. Ceza hukuku ve usulü

100. Türk Ceza Kanunu (TCK) ꢀu fiilleri suç saymıꢀtır:

- Bir kimsenin bir ꢀeyi iꢀlemek veya iꢀlemesine müsaade etmek ya da o ꢀeyi iꢀlememeye

mecbur etmek için diğer bir kimseye zor kullanması veya onu tehdit etmesi (madde 188);

- tehdit (madde 191)

- kiꢀinin konutunu kanunsuz olarak aramak (madde 193 ve 194);

- bir kimseyi iꢀkence veya kötü muameleye tabi tutmak (madde 243 ve 245);

- bir baꢀkasının malına kasten zarar vermek (526 vd maddeler)

101. Bu suçlarla ilgili tüm ꢀikayetler, Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununun 151 ve 153.

maddeleri uyarınca cumhuriyet savcısına ya da yerel idari makamlara yapılabilir. Cumhuriyet

Savcısı, ihbar veya herhangi bir suretle bir suçun iꢀlendiği ꢀüphesini uyandıracak bir durumla

karꢀılaꢀır karꢀılaꢀmaz kamu davası açmaya gerek olup olmadığına karar vermek üzere hemen

soruꢀturma açmakla mükelleftir (Madde 153). ꢁikayetler yazılı ya da sözlü yapılabilir. Bir

ꢀikayetçi, savcının cezai kovuꢀturma baꢀlatılmasına gerek olmadığı yönündeki kararına itiraz

edebilir.

102. ꢁikayet konusu fiilleri iꢀlediğinden ꢀüphe edilenler askeri personelse, verilen emirlere

uymadıklarında, Askeri Ceza Kanununun 86 ve 87. maddelerine uyarınca, zarara sebebiyet

vermek, insan yaꢀamını tehlikeye düꢀürmek ve mala zarar vermekten kovuꢀturulabilirler. Bu

durumda, soruꢀturma CMUK’a göre yetkili makam nezdindeki (asker olmayan) ꢀahıslarca ya

da zanlının hiyerarꢀik üstü tarafından baꢀlatılabilir (Askeri Mahkemelerin Kuruluꢀ ve

Đꢀleyiꢀine iliꢀkin 353 Sayılı Kanun’un 93 ve 95. maddeleri)

103. Eğer zanlı bir Devlet görevlisi ya da memuru ise, yerel idare kurullarından lüzum-u

muhakeme kararı alınması gerekmektedir. Đdare kurulu kararları Danıꢀtay’da temyiz

edilebilir; idare kurullarının vermiꢀ olduğu men-i muhakeme kararları Danıꢀtay tarafından

re’sen incelenir.

D. Medeni Hukuk Hükümleri

104. Memurlar tarafından iꢀlenen maddi ve manevi zarara sebebiyet veren herhangi bir

yasadıꢀı fiil, bu cürüm olsun iꢀkence olsun, olağan medeni hukuk mahkemeleri önünde

19

tazminat davası konusu olabilir. Borçlar Kanununun 41. maddesi uyarınca, gerek kasten gerek

ihmal ve savsaklama yahut tedbirsizlik ile haksız bir surette diğer kimseye zarar veren ꢀahıs, o

zararın tazminine mecburdur. Maddi kayıplar, Borçlar Kanununun 46. maddesi, manevi

kayıplar ise yine aynı yasanın 47. maddesi uyarınca medeni hukuk mahkemeleri tarafından

tazmin edilir. Terörist ꢀiddetin sebep olduğu zararlar ise Sosyal Yardımlaꢀma ve Dayanıꢀma

Fonu tarafından karꢀılanabilir.

E. 285 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Etkisi

105. Terör suçlarının sözkonusu olduğu durumlarda, cumhuriyet savcılarının yetkileri,

Türkiye genelinde kurulmuꢀ bulunan Devlet Güvenlik Mahkemelerine (DGM) ve bunların

savcılarına geçer.

106. Olağanüstü hal bölgesinde görev yapan güvenlik gücü mensuplarının iꢀlediği suçlar

bakımından da Cumhuriyet Savcılarının yetkileri bulunmamaktadır. 285 sayılı KHK'nin 4§1

hükmü, bölge valisinin emrindeki tüm güvenlik görevlilerinin, görevleri sırasında iꢀledikleri

suçlar bakımından 1914 Sayılı Memurin Muhakematı Kanununa tabi olacaklarını

öngörmektedir. Bu arada bir baꢀka kanun 1914 Sayılı Kanunun yerini almıꢀtır. Dolayısıyla,

güvenlik güçleri tarafından suç iꢀlendiği ihbarını alan herhangi bir savcı görevsizlik kararı

vererek dosyayı Đdare Kuruluna göndermekle mükelleftir. Memurlardan oluꢀan idare

kurullarına vali baꢀkanlık eder. Kurul tarafından verilen men-i muhakeme kararları Danıꢀtay

tarafından re'sen incelenir. Lüzum-u muhakeme kararı alındıktan sonra davayı soruꢀturma

görevi savcınındır.

HUKUK

I. MAHKEMENĐN OLAYLARA ĐLĐꢀKĐN DEĞERLENDĐRMESĐ

A. Genel Đlkeler

107. Mahkeme kanıtların değerlenderilmesinde kanıt standardı olarak "makul ꢀüphenin

ötesini" benimsemiꢀtir. Bu tür bir kanıt, yeteri kadar güçlü, açık ve tutarlı çıkarımların ya da

olgulara iliꢀkin çürütülemez varsayımların birarada bulunmasını gerektirir. Bu bağlamda

tarafların kanıt toplanırken takındığı tutumlar dikkate alınmalıdır (18 Ocak 1978 tarihli

Đrlanda-Đngiltere kararı, Series A no.25, p.65, § 161).

108. Mahkeme kendi rolünün ikincil niteliğine hassasiyet göstermektedir ve davanın

koꢀullarının kaçınılmaz kıldığı durumlar haricinde, ilk derece mahkeme rolünü üstlenmek

konusunda ihtiyatlı olmalıdır (örneğin, 4 Nisan 2000 tarihli McKerr-Đngiltere kararı,

no.28883/95). Đç hukukta bir kovuꢀturmanın yapılmıꢀ olduğu durumlarda, Mahkeme, yerel

mahkemenin değerlendirmesi yerine kendi değerlendirmesini geçiremeyeceği gibi önündeki

kanıtları değerlendirme görevi de genel bir kural olarak anılan mahkemelere aittir (22 Eylül

1993 tarihli Klaas-Almanya kararı, Series A no.269, s.17, § 29). Mahkeme yerel

mahkemelerinin bulgularıyla bağlı olmamakla birlikte, bu mahkemeler tarafından ulaꢀılan

sonuçlardan farklı sonuçlara ulaꢀabilmesi için ikna edici unsurlar gerekmektedir (bkz. üstte

anılan Klaas kararı, s.18, §30).

109. Fakat iddiaların Sözleꢀme'nin 2 ve 3. maddeleriyle ilgili olduğu hallerde Mahkeme’nin

incelemesi daha kapsamlı olmalıdır. (bkz. 4 Aralık 1995 tarihli Ribitsch-Avusturya kararı,

20

Series A no. 336, s.24, § 32). Eğer yerel mahkemede benzer iddialarla ilgili cezai kovuꢀturma

yürütülmüꢀse, ceza hukuku sorumluluğunun, Sözleꢀmeyle üstlenilen uluslararası hukuk

sorumluluğundan farklı olduğunu göz önünde tutmak gerekmektedir. Mahkeme'nin yetkisi

uluslararası hukuk sorumluluğuyla sınırlıdır. Sözleꢀmenin getirdiği sorumluluk, Sözleꢀme'nin

amaçları temelinde ve ilgili uluslararası hukuk ilkeleri ıꢀığında yorumlanması ve uygulanması

gereken, Sözleꢀme hükümlerine dayanmaktadır. Bir Devletin kendi organ, görevli ve

memurlarının eylemleri nedeniyle Sözleꢀme uyarınca yüklendiği sorumluluk, ulusal ceza

mahkemelerince incelenen ve kiꢀisel cezai sorumlulukla ilgili iç hukuk meseleleriyle

karıꢀtırılmamalıdır. Bu bakımdan birilerinin suçlu ya da masum olduğu ꢀeklinde bir sonuca

ulaꢀmak, Mahkemenin alanı dıꢀında kalmaktadır.

B. Mahkemenin bu davaya iliꢁkin değerlendirmesi

1. Arka plan

110. Baꢀvuran, Silvan ilçesi Ormandıꢀı köyüne yaklaꢀık iki km. uzaklıkta Basog mezrasında

yaꢀamaktadır. Baꢀvuranın sunduğu görüꢀlerde iddia edilenin aksine, Ormandıꢀı köyü,

21689/93 nolu, Ahmet Özcan vd-Türkiye baꢀvurusunda, Komisyon incelemesinin konusu olan

Ormaniçi köyüyle aynı köy değildir. Özcan davasındaki Ormaniçi köyü, 100 km kadar

güneydoğudaki Eruh ilçesine bağlıdır. Dolayısıyla baꢀvuranın görüꢀ ve ifadelerinde Ormaniçi

köyüne yapılan atıflar yanlıꢀtır (bkz. 9-19 ve 31-32. paragraflar).

111. Ormandıꢀı köyü, 1993 yılında PKK'nın eylemler yaptığı ve güvenlik güçlerinin PKK'ya

yönelik operasyonlar yürüttüğü bir bölgede bulunmaktadır.

112. Ormandıꢀı köyünde korucu yani köyü korumak ve güvenlik güçlerine yardım etmek

üzere atanan köylüler bulunmamaktadır. Yakındaki Boyunlu köyü ise koruculara sahip olup

korucubaꢀı Đhsan Simpil (bazı belgelerde Sümbül)'dir. Đhsan'ın kardeꢀleri Eꢀref ve Mehmet

Zaman da korucudur.

113. Đki köy arasında Ocak 1992'de ya da o tarihlerde daha önce de benzer bir olay yaꢀandığı

anlaꢀılmaktadır. Ormandıꢀı'ndan iki köylünün 11 Ocak 1992 tarihli dilekçesinde Đhsan, Eꢀref

ve Mehmet Zaman'ın köye ateꢀ açtığı ve Boyunlu köyünün, iki köy arasındaki arazi

uyuꢀmazlığı nedeniyle Ormandıꢀı köylülerinden nefret ettikleri iddia edilmektedir. Uzun

süreden beri devam eden arazi uyuꢀmazlığından 27 Temmuz 1993 tarihli dilekçeyle 2

Ağustos 1993 tarihli ifadede de bahsedilmektedir (bkz. 58-59. paragraflar). Dolayısıyla

Mahkeme, sözkonusu iki köy arasındaki düꢀmanca duyguların geçmiꢀten

kaynaklanabileceğini dikkate almak durumundadır.

2. Ormandıꢀı köyünde 23 Temmuz 1993 tarihinde meydana gelen olaylar

114. Baꢀvuran, sunduğu görüꢀlerde sözkonusu olaydan, Ormandıꢀı'nda 24 Temmuz 1993

günü meydana gelen olay diye bahsetmekle birlikte, diğer tüm belgelerde ve iç soruꢀturma

esnasında alınan tanık ifadelerinde olay tarihi 23 Temmuz 1993 olarak geçmektedir.

Mahkeme, önündeki kanıtlar ıꢀığında, olayın 23 Temmuz günü akꢀama doğru meydana

geldiğini düꢀünmektedir.

115. Olaylara karıꢀtığını kabul eden koruculardan alınan ifadeler tutarlılık arz etmektedir. Bu

ꢀahıslar köyün dıꢀında odun toplayan korucularla PKK üyeleri arasında çatıꢀma çıktığını

belirtmektedirler. Çıkan çatıꢀma sonucu iki korucu yaralanır. Bu durum, kurꢀun yaraları

21

nedeniyle tedavi gördüklerini gösteren tıbbi raporlarla da teyit edilmiꢀtir. Bu köylülerden biri

korucubaꢀı Đhsan Simpil'in kardeꢀidir. Olayların bu tarzda anlatılıꢀına göre, yaralıların

yardımına koꢀan korucular, daha sonra Ormandıꢀı'na kaçan teröristlerin peꢀine düꢀmüꢀ ve ateꢀ

orada da sürmüꢀtür. Đki köylü teröristlerin geliꢀigüzel ateꢀ etmesi sonucu öldürülmüꢀtür.

116. Ormandıꢀı köylülerinden alınan ifadelerin hiçbirinde herhangi bir çatıꢀmadan

bahsedilmemektedir. Mehmet Sabri Matyar'ın 31 Ağustos 1993, Sevket Aslan'ın 1 Eylül

1993, Hasan Manar'ın 2 Eylül 1993, Mehmet Zeki Matyar ile Azize Matyar'ın 13 Eylül 1993

tarihli ifadeleri herhangi bir terörist ya da çatıꢀmanın varlığını reddetmektedir. Teröristlerle

korucular arasındaki çatıꢀmadan söz eden tek ifade, öldürülen çocuğun babası Mehmet Zeki

Matyar'ın 24 Temmuz 1993 tarihli ilk ifadesidir. Adıgeçen ꢀahsın 13 Eylül 1993 tarihinde

verdiği ifadeyle taban tabana zıt olan bu ifadede Zeki Matyar, olaya bizzat ꢀahit olduğuna

iliꢀkin herhangi bir iddiada bulunmamaktadır. 24 Temmuz tarihli ifadede baꢀvuran, oğlunun

çatıꢀmada öldürüldüğünün kendisine söylendiğini, baskı altında olduğunu ve bir sopayla

saldıran Biꢀar Nibak'ın sorumluların korucular olduğunu iddia etmesi için baskı yaptığını

söylemiꢀtir. Bu ifade Mehmet Zeki Matyar'ın 24 Temmuz 1993 tarihinde Silvan Devlet

Hastanesi Acil Polikliniğinde muayene edildiğini ve kafada, sırtta ve kaburga kemiklerinde

çürüklerin ve kırıkların olduğunu gösteren bir rapor ile de desteklenmiꢀtir.

117. Baꢀvuran Mehmet Zeki Matyar'a hem 24 Temmuz 1993 tarihli ifadesini hem de aynı

tarihli vukuat raporunu imzalaması için jandarma tarafından baskı yapıldığını; Zeki Matyar'ın

gerçekleri yansıtan ifadesinin savcıya verdiği 13 Eylül 1993 tarihli ifade olduğunu, yani

adıgeçenin olay sırasında köyde olduğunu ve oğlunun korucu baꢀı tarafından vurulduğunu

gördüğünü, herhangi bir silahlı çatıꢀma olmadığını belirtmiꢀtir. Bununla birlikte Zeki

Matyar'ın karısının 13 Eylül 1993 tarihli ifadesinde olayı farklı ꢀekilde anlattığı; olay

sırasında oğlunun kendisiyle birlikte olduğunu ve dıꢀardan gelen bir merminin oğluna isabet

ettiği sırada evin içine saklanmakta olduklarını ifade ettiği görülmektedir. Zeki Matyar'ın

karısının anlattıklarına göre kocası köyün dıꢀında olduğu için, oğlunun öldürülmesine tanık

olması mümkün değildir.

118. Mahkeme, baꢀvuran ve ailesi tarafından Haziran-Temmuz 2001'de verilen son ifadelerde

bu kez, korucular ile teröristler arasında köy dıꢀında bir çıkan bir çatıꢀmanın varlığından söz

edildiğine dikkat çekmektedir. Bu anlatımlar, korucuların iddia ettiği dere kenarındaki olayı

doğrular görünmektedir. Bununla birlikte baꢀvuran ifadesinde, dere kenarındaki olayda iki

korucu yaralanınca diğer korucuların öç almak için Ormandıꢀı'na geldiğini ve köye ateꢀ

açtıklarını söylemektedir. Olayın sebebinin bu olduğu ilk defa ortaya atılmaktadır.

119., Seve Nibak ve Cihan Matyar'ın öldürülmesiyle ilgili davayı gören Diyarbakır Ağır Ceza

Mahkemesi, 1 Temmuz 1996 tarihli kararıyla bir çatıꢀmanın vuku bulduğu sonucuna

varmıꢀtır. Anılan mahkeme, korucuların ve jandarmaların, teröristlerin Ormandıꢀı'na

kaçtıkları, korucuların da onları takip ettikleri ꢀeklindeki anlatımlarını kabul etmiꢀtir. Đlgili

yerel mahkeme köylülerden alınan ifadeleri özetleyerek, yargılama boyunca, köylülerden

hiçbirinin, Boyunlu korucularının iki köylüyü öldürdüklerine ꢀahit olduklarına bir iddiada

bulunulmadıklarını tespit etmiꢀtir. Anılan mahkeme bazı tanıkların, köylülerin korucuları

suçlamaları için teröristler tarafından baskı altında tutulduğunu belirttiklerine dikkat çekerek,

olaylarda korucuları suçlu bulmak için yeterli kanıt bulunmadığına karar vermiꢀtir.

120. Bu davada, iki köylünün öldürülmesi Mahkeme'nin incelemesi kapsamında değildir.

Bununla birlikte, Diyarbakır Ağır Ceza Mahkemesinin kararı Ormandıꢀı'ndaki olaylarla ilgili

ifadelerin çeliꢀkili niteliğini vurgulamaktadır.

22

121. Mahkeme, üzerinden 8 yıldan daha fazla geçmiꢀ bir olayla ilgili olan davada, iddialar

arasındaki tutarsızlıkları, özellikle de korucuların teröristleri izlemek için mi köye girdiklerini;

kendilerini korumak için mi yoksa teröristlerin kaçmasını önlemek için mi ateꢀ ettiklerini;

veya köylülere misillemede bulunmak için mi köye girdiklerini belirleyebilecek durumda

değildir. Đki köy arasındaki husumet, Boyunlu korucularının Ormandıꢀı'na saldırmaları için

fazladan bir neden oluꢀturabileceği gibi, Ormandıꢀı köylülerinin olaylarla ilgili olarak hemen

Boyunlu korucularını suçlamasına da yol açmıꢀ olabilir. Jandarmanın, PKK'yı suçlamaları

için köylüleri baskı altında tuttuğu iddiası da aynı ꢀekilde, PKK’nın köylüleri, korucuları

suçlamaları için baskı altında tuttuğu iddiasıyla örtüꢀmektedir.

122. Baꢀvuranın da artık kabul etmiꢀ göründüğü gibi, kanıtlar, korucuların, olayların

Ormandıꢀı köyünün dıꢀında PKK'yla girdikleri çatıꢀmayla baꢀladığı yönündeki iddialarını

desteklemektedir. Jandarma koruculara destek olmak ve teröristleri takip etmek için köye

gelmiꢀtir. Mahkeme'nin, Ormandıꢀı köyünde neler olduğu konusunda baꢀka herhangi bir

saptaması bulunmamaktadır.

3. Baꢀvuranın evine saldırıldığı iddiası

123. Baꢀvuran Basog'daki evinin ve mallarının, Ormandıꢀı'nı basan korucuların ve

jandarmanın saldırısına uğradığını iddia etmektedir. Mahkemeye sunduğu son görüꢀte,

baꢀvuran evinin duvarlarının mermilerle delik deꢀik edildiğini ve camlarının kırıldığını iddia

etmektedir. Yine baꢀvuranın iddialarına göre korucular evin dıꢀındaki çuvalları ateꢀe

vermiꢀler, mermilerle deꢀik ederek zirai araçlara zarar vermiꢀler ve hasadı yapılmıꢀ ürünleri

yakmıꢀlardır.

124. Baꢀvuran bu olaylarla ilgili olarak ilk kez 28 Temmuz 1993 tarihinde ĐHD'ye verdiği

ifadeyle ꢀikayette bulunmuꢀtur. Bu ꢀikayetlerini 28 Ekim 1998 ve 27 Haziran 2001 tarihli

müteakip ifadelerinde de sürdürmüꢀtür.

125. Bu ifadelerde güvenilirliklerini olumsuz yönde etkileyen birçok çeliꢀki bulunmaktadır.

Bu ifadeler özellikle evde meydana gelen hasarın derecesi konusunda farklılıklar

göstermektedir. 28 Temmuz 1993 tarihli ilk ifadesinde baꢀvuran, hem evinin hem de

ekinlerinin yandığını iddia etmiꢀ fakat evinde bulunan eꢀyalara hiçbir ꢀey olmadığını

söylemiꢀtir. 27 Haziran 2001 tarihli ifadesinde baꢀvuran yine evinin ateꢀe verildiğini ve

yakıldığını belirtmiꢀtir. Hükümet iddialarına cevaben 22 Haziran 2000 tarihinde sunduğu

ifadede ise evinin durduğunu, 23 Temmuz 1993 tarihli saldırıdan sonra evinin açılan ateꢀ

sonucu zarar gördüğünü ama hala barınılabilir durumda olduğunu belirmiꢀtir. Bu sefer de

baꢀvuran, oğlu Burhan'ın kendisini Bayrampaꢀa Jandarma Karakolundan çıkarabilmek için

olaydan bir yıl sonra evi yaktığını iddi etmiꢀtir.

126. Bu ifadelerin, evin ve zirai aletlerin açılan ateꢀ sonucu zarar gördüğü ve ürünün yakıldığı

konusunda tutarlı oldukları doğrudur. Bununla birlikte Mahkeme, yakın zamana kadar bu

iddiaların bağımsız olarak ortaya konmadığını gözlemlemiꢀtir. Đç hukuktaki yargılama

sırasında sunulan ifadelerin hiçbirinde baꢀvuranın evinin zarar gördüğünden bahsedilmediği

için, Ormandıꢀı'ndaki olaylarla ilgili olduğu sürece, bu yorum ꢀaꢀırtıcı değildir. Baꢀvuran,

Strazburg'a yaptığı baꢀvurunun akabinde savcı tarafından sorgulanmıꢀ ve savcıya evinin,

bahçesinin ve tarlalarının korucular tarafından yakılmadığını ifade etmiꢀtir. Silvan

Cumhuriyet Savcısına verdiği 2 Temmuz 1996 tarihli ifadede de baꢀvuran evinin olay

23

esnasında yakılmadığını ifade etmiꢀ, herhangi bir baskı altında olmadığını iddia ederek daha

önceki zarar iddialarını reddetmiꢀtir. Baꢀvuran Mahkeme huzurunda ise savcıya verdiği bu

ifadelerin gerçek olmadığını, korku ve baskı nedeniyle önceki iddialarını reddettiğini ileri

sürmüꢀtür. Mahkeme bu iddiaları aꢀağıda inceleyecektir.

127. Haziran-Temmuz 2001'de baꢀvuran, korucuların Basog'da ailesinin yaꢀadığı eve

saldırmalarına tanık olduklarını iddia eden aile üyelerinin ifadelerini ilk kez sunmuꢀtur.

Mahkeme, baꢀvuranın karısına ve kızına ait olan ifadelerin kelimesi kelimesine birbirinin aynı

olduğunu gözlemlemiꢀ ve verilen bir kalıpla yazıldığı izlenimini edinmiꢀtir. Bu ifadeleri,

baꢀvuranın, olayın hemen akabinde kendi ifadesinde dile getirdiği evin içindeki hiçbir eꢀyaya

zarar gelmediği yönündeki iddiayla bağdaꢀtırmak çok zor görünmektedir. Baꢀvuranın karısı

ve kızı sözkonusu ifadelerinde evde kullanılmaz hale gelmiꢀ eꢀyaların ayrıntılı bir dökümünü

yapmaktadırlar. Mahkeme, baꢀvuranın oğlu Burhan'ın, baꢀvuranın 28 Ekim 1998 tarihli

ifadesinde belirttiği gibi, jandarmaların tehdidiyle olaydan sonra evlerini yaktığına hiç

değinmediğine de dikkat çeker. Halime Eruncak'ın 2 Temmuz 2001 tarihli ifadesinde

korucuların Basog'a giderek baꢀvuranın evine ateꢀ ettiklerinden bahsedilse de, iddia ettiğine

göre bu köylü olay sırasında Ormandıꢀı köyünde, yani Basog’tan iki km. uzakta

bulunmaktadır. Yani adıgeçenin ifadesi görgü tanıklığı sayılamaz.

128. Mahkeme, korucuların ya da jandarmaların, baꢀvuranın evine ve eꢀyalarına zarar

verdikleri sonucuna varmasını sağlayacak yeterli, tutarlı ya da güvenilir kanıt bulunmadığını

düꢀünmektedir.

4.Müteakip Olaylar

129. Mahkeme, baꢀvuran tarafından sunduğu çeꢀitli ifadelerden baꢀvuranın Basog'daki evinde

yaꢀamaya devam edip etmediğini, yaꢀıyorsa bile ne kadar süredir yaꢀadığını belirlemenin

imkansız olduğunu düꢀünmektedir. Bazı iddialara göre, ise baꢀvuran Basog'da jandarmanın

baskısına maruz kalana kadar altı ay ya da bir yıl yaꢀamıꢀ ve sonra da Ormandıꢀı'ndaki

oğlunun yanına taꢀınmıꢀtır. Baꢀvuranın karısına göre ise Silvan'a taꢀınmıꢀlardır.

130. Baꢀvuranın korucularla ilgili olarak Cumhuriyet Savcısına baꢀvurmadığı hususu

tartıꢀılmamaktadır. Baꢀvuran, ĐHD aracılığıyla Strazburg'a baꢀvuruda bulunduktan sonra,

Bayrambaꢀı Karakoluna çağrılarak, yaptığı baꢀvuru nedeniyle jandarmalar tarafından tehdit

edildiğini iddia etmektedir. Komisyon baꢀvuruyu Hükümet'e 12 Temmuz 1994 tarihinde

bildirmiꢀtir. Baꢀvuranın evinin ve ürününün korucular tarafından yakıldığı iddiasını reddettiği,

jandarmalar tarafından yazılan 29 Eylül 1994 tarihli tutanakta belirtildiği üzere, baꢀvurunun

Hükümete bildirilmesinden sonra baꢀvuranın iddialarına iliꢀkin bir soruꢀturma açılmıꢀtır.

Ertesi gün baꢀvuran Silvan Cumhuriyet Savcısına ifade vermiꢀ ve Komisyon'a yaptığı

baꢀvuruyu ve korucuların herhangi bir yasadıꢀı fiili olduğunu reddetmiꢀtir. Bu red ve

baꢀvuranla birlikte ꢀikayette bulunan Mehmet Safi Arancak'ın ölümü karꢀısında Cumhuriyet

Savcısı kanıt yetersizliği nedeniyle takipsizlik kararı vermiꢀtir.

131. Baꢀvuran, oğlunu evini yakmaya zorlamak için jandarmalar tarafından olaydan bir yıl

sonra gözaltına alındığını da iddia etmiꢀtir (bkz. 31-32. paragraflardaki 28 Ekim 1998 tarihli

ifade). Mahkeme, baꢀvuranın oğlunun ifadesinde bu olaydan bahsedilmediğine daha önce

dikkat çekmiꢀtir. Baꢀvuran, 27 Haziran 2001 tarihli en son ifadesinde 14 gün gözaltında

tutulduğu iddiasını sürdürerek iꢀkence ve kötü muameleye maruz bırakıldığını eklemiꢀtir.

Hiçbir ayrıntı verilmemiꢀtir. Savcıya herhangi bir iꢀkence ꢀikayetinde bulunulmadığı da

anlaꢀılmaktadır.

24

132. 11 Eylül 1996 günü ya da o civarlarda, baꢀvuranın evinin dıꢀında fotoğrafları çekilmiꢀ ve

bu fotoğraflar 1998 yılında Hükümet tarafından Komisyon'a sunulmuꢀtur. Baꢀvuran,

jandarma komutanı sağlam bir evin fotoğrafını istediği için, oğlunun Ormandıꢀı'ndaki evinin

önünde fotoğrafının çekildiğini iddia etmiꢀtir. Baꢀvuran Mahkemeye, kendi evi olduğunu ve

jandarmaların tehdidiyle oğlu tarafından yakıldığını iddia ettiği harabeye dönmüꢀ bir evin

fotoğraflarını göndermiꢀtir.

133. Baꢀvuran 2 Temmuz 1996 tarihinde de savcı tarafından sorgulanmıꢀ, savcı ayrıca köy

muhtarının ifadesini de almıꢀtır. Bu ifadelerde de köy korucularına karꢀı iddiaları teyit eder

nitelikte hiçbir ꢀeye rastlanmamıꢀtır. Baꢀvuran, savcının huzuruna çıkmadan önce kendisinin

ve muhtarın jandarmalar tarafından tehdit edildiğini, bu nedenle evinin yakıldığını söylemeye

cesaret edemediğini iddia etmiꢀtir. Bu iddiayı destekleyici nitelikte bağımsız bir kanıt

bulunmamaktadır.

5. Halime Eruncak tarafından yapılan ꢀikayetler

134. Mehmet Safi Eruncak'ın dul karısı Halime Eruncak (Arancak) 2 Temmuz 2001 tarihli

ifadesinde kocasının Ormandıꢀı'ndaki evleri ve ürünleriyle ilgili olarak 24 Temmuz 1994

tarihinde yaptığı ꢀikayeti sürdürmek ve ayrıca onun ölümüyle ilgili olarak da ꢀikayette

bulunmak istediğini belirtmektedir (bkz. para.39).

135. Mahkeme, adıgeçenin kocası tarafından yapılan ꢀikayetlerin Komisyon'un 13 Mayıs

1996 tarihli kabuledilebilirlik kararıyla listeden çıkarıldığını hatırlatır. Baꢀvuranın bu

davadaki temsilcileri, adıgeçen tarafından imzalanmıꢀ bir yazı sunamadıkları gibi,

Mahkeme'ye Halime Eruncak’ın ꢀikayetlerinin esasıyla ya da bu ꢀikayetlerin Sözleꢀme'nin 35.

maddesindeki kabuledilebilirlik kriterlerine, özellikle de altı ay kuralına uygunluğuyla ilgili

görüꢀ de belirtmemiꢀlerdir. Sözkonusu olayların üzerinden geçen sürenin uzunluğunu göz

önünde bulunduran Mahkeme, 13 Mayıs 1996 tarihinde listeden çıkarılan ꢀikayetleri ele

almayacağı gibi,bu baꢀvuru bağlamında yapılan yeni ꢀikayetleri de incelemeyecektir.

II. SÖZLEꢀMENĐN 3. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

136. Sözleꢀme'nin 3. maddesi aꢀağıdaki gibidir.

“Hiç kimse iꢀkenceye, insanlık dıꢀı ya da onur kırıcı ceza veya iꢀlemlere tabi tutulamaz."

137. Baꢀvuran, korucular ve jandarma tarafından kendisine, ailesine, evine karꢀı yapılan

silahlı saldırının ve canlarını kurtarmak için kaçmak zorunda kalmalarının, Sözleꢀme'nin 3.

maddesi anlamında insanlık dıꢀı ve küçük düꢀürücü muamele ya da cezaya tekabül ettiğini

belirtmektedir. Baꢀvuran maruz kaldığı ꢀiddetin kasti, cezalandırıcı ve yaꢀamı tehdit edici

niteliğine de iꢀaret etmektedir. Sözleꢀme'nin 3. maddesinin ihlalinin, Devlet'in korucu

sistemini gerektiği gibi düzenleyememesinden ya da ciddi kötü muamele iddialarını

araꢀtırmamasından kaynaklandığını da iddia etmektedir.

138. Hükümet, olayların baꢀvuranın iddia ettiği ꢀekilde vuku bulduğunu redderek, köyde

meydana gelen herhangi bir zarar ya da hasarın, teröristlerin kaçarken Ormandıꢀı'ndan

geçmeleri ve bu esnada da etrafa ateꢀ açmaları sonucu oluꢀtuğunu ifade etmektedir.

25

139. Mahkeme baꢀvuranın evine ve ailesine iddia edildiği türde bir saldırıda bulunulduğunun

gerektiği gibi (makul ꢀüphenin ötesinde) kanıtlanmadığı sonucuna varmıꢀtır.

140. Bundan dolayı, Mahkeme'ye göre, Sözleꢀme'nin 3. maddesi ihlal edilmemiꢀtir.

III. SÖZLEꢀMENĐN 8. MADDESĐYLE 1 NO'LU PROTOKOLÜN 1. MADDESĐNĐN

ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

141. Sözleꢀme'nin 8. maddesi aꢀağıdaki gibidir:

“1. Herkes özel ve aile hayatına, konutuna ve haberleꢀmesine saygı gösterilmesi hakkına sahiptir.

2. Bu hakkın kullanılmasına bir kamu otoritesinin müdahalesi, ancak ulusal güvenlik, kamu emniyeti,

ülkenin ekonomik refahı, dirlik ve düzenin korunması, suç iꢀlenmesinin önlenmesi, sağlığın veya

ahlakın veya baꢀkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması için, demokratik bir toplumda, zorunlu

olan ölçüde ve yasayla öngörülmüꢀ olmak koꢀuluyla söz konusu olabilir.”

142. 1 No'lu Protokolün 1. maddesinin 1. fıkrası aꢀağıdaki gibidir:

“Her gerçek ve tüzel kiꢀi, maliki olduğu ꢀeyleri barıꢀçıl bir biçimde kullanma hakkına sahiptir. Kamu

yararı gerektirmedikçe ve uluslararası hukukun genel ilkeleri ile hukukun aradığı koꢀullara

uyulmadıkça, hiç kimse mülkiyetinden yoksun bırakılamaz.

143. Baꢀvuran ailesiyle birlikte oturduğu eve kasten saldırılmasının, köyünden ayrılmak

zorunda bırakılmasının, mallarının, ürününü ve diğer malzemelerinin yok edilmesinin açıkça

her iki hükmün de ihlalini teꢀkil ettiğini düꢀünmektedir. Baꢀvurana göre yetkililer tarafından

köylerin sistematik olarak yok edilmesi uygulaması olduğunu gösteren yeterli kanıtlar da

mevcuttur.

144. Hükümet, olayların baꢀvuranın iddia ettiği ꢀekilde vuku bulduğunu redderek, köyde

meydana gelen herhangi bir zarar ya da hasarın teröristlerin kaçarken Ormandıꢀı'ndan

geçmeleri ve bu esnada da etrafa ateꢀ açmaları sonucu oluꢀtuğunu ifade etmektedir.

145. Mahkeme, eldeki kanıtlarla baꢀvuranın evinin ne zaman ve kim tarafından yakıldığı ya

da orada yaꢀamayı ne zaman ve hangi koꢀullarda bıraktığı konusunda herhangi bir bulguya

ulaꢀmanın mümkün olmadığını hatırlatır. Sonuç olarak, baꢀvuranın evine ve mülküne verilen

zararla ilgili olarak Devlet'in sorumluluğu konusundaki ꢀikayetleri kanıtlanamamıꢀtır.

Dolayısıyla üstteki hükümlerin ihlaliyle ilgili bir saptamaya ulaꢀılamamıꢀtır.

IV. SÖZLEꢀMENĐN 14 VE 18. MADDELERĐNĐN ĐHLALĐ ĐDDĐASI

146. Sözleꢀme'nin 14. maddesi aꢀağıdaki gibidir:

“Bu Sözleꢀme'de tanınan hak ve özgürlüklerden yararlanma, cinsiyet, ırk, renk, dil, din, siyasal yada

baꢀka görüꢀler, ulusal veya sosyal köken, ulusal bir azınlığa mensup olma, servet, doğuꢀ veya herhangi

baꢀka bir durum bakımından hiçbir ayrım gözetilmeksizin sağlanır.”

147. Sözleꢀme'nin 18. maddesi aꢀağıdaki gibidir:

“Bu Sözleꢀme'nin hükümleri gereğince, sözü edilen hak ve özgürlüklere getirilen sınırlamalar ancak

öngörülen amaçlar için uygulanabilir.”

26

148. Mahkeme, bu davada saptanan olgular ıꢀığında, bu iki hükmün ihlal edilmediği sonucuna

varmıꢀtır.

V. SÖZLEꢀMENĐN 6 VE 13. MADDELERĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

149. Baꢀvuran, Sözleꢀme uyarınca dile getirdiği ꢀikayetlerle ilgili olarak, Türkiye'nin

güneydoğusunda, Sözleꢀme'nin 13. maddesinin gerekli kıldığı etkili iç hukuk yollarının

mevcut olmadığından yakınmıꢀtır. Ayrıca, medeni haklarının ihlal edilmesinden dolayı

tazminat alabilmek için iç hukuk mahkemesine de baꢀvuramadığını iddia ederek Sözleꢀme'nin

6. maddesini de öne sürmüꢀtür.

150. Sözleꢀme'nin 6/1. hükmü aꢀağıdaki gibidir:

"Herkes, gerek medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili nizalar, gerek cezai alanda kendisine yöneltilen

suçlamalar konusunda karar verecek olan, yasayla kurulmuꢀ bağımsız ve tarafsız bir mahkeme

tarafından davasının makul bir süre içinde görülmesini isteme hakkına sahiptir."

Sözleꢀme'nin 13. maddesi aꢀağıdaki gibidir:

“Bu sözleꢀmede tanınmıꢀ olan hak ve özgürlükleri ihlal edilen herkes, ihlal fiili resmi görev ifa eden

kimseler tarafından bu sıfatlarına dayanılarak yapılmıꢀ da olsa, durumun düzeltilmesi için ulusal bir

makama baꢀvurma hakkına sahiptir.”

151. Baꢀvuran, saldırı güvenlik güçleri tarafından baꢀlatılıp yürütüldüğü için kendisinin

baꢀvurabileceği etkili iç hukuk yolları olmadığını, köylülerin tehdit sonucu olaylara iliꢀkin

gerçekleri yansıtmayan ifadeler vermek zorunda kaldıklarını; olağanüstü hal uygulamasının

hüküm sürdüğü ve güvenlik güçlerinin denetimindeki bir bölgede iddialarını dinletmenin ya

da herhangi bir yetkiliyi harekete geçirmenin kendisi açısından olanaksız olduğunu dile

getirmiꢀtir. Baꢀvuranın ꢀikayetleriyle ilgili olarak yürütülen soruꢀturmalar tamamıyla yetersiz

ve eksiktir.

152. Hükümet baꢀvuranın yetkililere ꢀikayette bulunmadığını ve savcı tarafından

sorgulanırken mallarına zarar verildiğini iddia etmediğini öne sürmüꢀtür. Baꢀvuranın

iddialarının konusunu oluꢀturan olay köylülerin ve korucuların ifadelerini alan Silvan

Cumhuriyet Savcısı tarafından sorgulanmıꢀtır. Soruꢀturma ve yargılamanın sonunda,

korucular, kendileriyle ilgili kanıtlar yetersiz olduğu için serbest bırakılmıꢀtır.

153. Mahkeme, korucuların ya da jandarmaların baꢀvuranın mallarına iddia edildiği ꢀekilde

zarar verdiklerini sabit görmemektedir. Bu ꢀartlar altında Mahkeme, Sözleꢀme'nin 6.

maddesine aykırı olarak medeni haklarının belirlenmesi için baꢀvuranın mahkemeye

baꢀvurma hakkının engellendiği sonucuna ulaꢀmamıꢀtır.

154. Baꢀvuranın dile getirdiği Sözleꢀme'nin 13. maddesiyle ilgili olarak Mahkeme, kendi

içtihatları uyarınca, anılan hükmün yalnızca bir bireyin, Sözleꢀmeyle güvence altına alınan bir

hakkın ihlali nedeniyle mağdur olduğu yolunda "tartıꢀılabilir bir iddia" sunduğu durumlarda

uygulandığını hatırlatır (bkz.27 Nisan 1988 tarihli Boyle ve Rice-Đngiltere, Seri A no. 131 §

52). Baꢀvuranın iddialarının kanıttan yoksun olduğu düꢀünüldüğünde, kendisi "tartıꢀılabilir

bir iddia" sahibi olarak görülemez. Bu nedenle 13. maddenin bu davada uygulanması

sözkonusu olmayıp herhangi bir ihlal görülmemiꢀtir.

27

VI. SÖZLEꢀMENĐN ESKĐ 25. MADDESĐNĐN ĐHLALĐ ĐDDĐASI

155. Eski 25. madde (ꢀimdiki 34. madde) aꢀağıdaki gibidir:

“Bu Sözleꢀmede tanınan hakların Yüksek Akit Taraflardan birince ihlalinden zarar gördüğü iddiasında

bulunan her gerçek kiꢀi, devlet dıꢀı her kuruluꢀ veya özel kiꢀilerden oluꢀan her topluluk, hakkında

ꢀikayet vaki olan Yüksek Akit Tarafın bu konuda Komisyon'un yetkisini tanıdığını bildirmiꢀ olması

halinde, Avrupa Konseyi Genel Sekreteri'ne sunulacak bir dilekçe ile Komisyon'a baꢀvuruda

bulunabilir. Yüksek Akit Taraflardan böyle bir bildirimde bulunmuꢀ olanlar, bu hakkın etkin bir

biçimde kullanılmasına hiçbir suretle engel olmamayı taahhüt ederler...”

156. Baꢀvuran Komisyon ve Mahkeme'ye yaptığı baꢀvuruyla ilgili olarak baskıya maruz

kaldığına iliꢀkin ꢀikayette bulunmuꢀtur. Baꢀvuran, jandarma tarafından birkaç kez gözaltına

alındığını, 29 Eylül 1994 tarihinde jandarmalar, 30 Eylül 1994 tarihinde de savcı tarafından

alınan ve gerçeği yansıtmayan ifadeleri imzalamaya zorlandığını, gözaltındayken müteaddit

defalar baꢀvurusuyla ilgili olarak sorgulandığını ve tehdit edildiğini öne sürmüꢀtür. Baꢀvuran

ayrıca, jandarmaların, kendisinin olamayan sağlam bir evin önünde fotoğraflarını çektiklerini

ve bu fotoğraflarla Komisyonun aldatılmaya çalıꢀıldığını da eklemiꢀtir.

157. Hükümet, bizzat baꢀvuranın olayla ilgili olarak ulusal makamlara bir ꢀikayetinin

olmadığını ve baꢀvurusunun gerçekliğinin ꢀüpheli olduğunu ileri sürmüꢀtür. Baꢀvuran

herhangi bir ꢀikayette bulunmaksızın Silvan Cumhuriyet Savcısı tarafından sorgulanmıꢀtır.

Hükümet, baꢀvuranın Komisyon ya da Mahkeme'ye yaptığı baꢀvuruyla ilgili olarak tehdit

edildiğini ya da baskı altına alındığını reddetmiꢀtir.

158. Mahkeme, Sözleꢀme’nin eski 25. maddesi (ꢀimdiki 34. madde) uyarınca oluꢀturulan

bireysel baꢀvuru sisteminin etkili bir ꢀekilde iꢀleyebilmesi için, baꢀvuranlara ya da potansiyel

baꢀvuruculara Sözleꢀme Organlarına serbestçe baꢀvurabilme hakkının tanınmasının ve

yetkililer tarafından kendilerine ꢀikayetlerini geri almaları ya da değiꢀtirmeleri yönünde

herhangi bir baskı yapılmamasının büyük önem taꢀıdığını hatırlatır. Bu bağlamda, “baskı”

kavramı, sadece doğrudan ve açık olarak yapılan baskıları değil aynı zamanda baꢀvuranı

Sözleꢀme organlarına baꢀvurmaktan caydırmaya yönelik dolaylı eylem ve temasları da

içermektedir.

Fakat, yetkililer ve baꢀvuran arasında cereyan eden temasların Sözleꢀme’nin eski 25/1

maddesine uygun olup olmadığının değerlendirilmesi davanın özel koꢀullarının ıꢀığında

yapılmalıdır. Baꢀvuranların, bir iç soruꢀturma yürüten yetkililer tarafından Sözleꢀme uyarınca

yaptıkları baꢀvurularla ilgili olarak sorgulanmaları ise, kullanılan usullerin, bireysel baꢀvuru

hakkınının uygulanmasını engelleyici nitelikte görülebilecek, yasadıꢀı ve kabuledilemez bir

baskı oluꢀturup oluꢀturmadığı bakımından değerlendirilmelidir.(Salman-Türkiye [GC],

21986/93, § 130).

159. Mahkeme, baꢀvuranın gözaltı ve kötü muameleyle ilgili iddialarını kanıtlayamadığı

sonucuna varmıꢀtır. Mahkeme, baꢀvuranın 29 Eylül 1994 tarihinde jandarmalar tarafından,

Komisyona yaptığı baꢀvurunun konusunu teꢀkil eden olaylarla ilgili olarak sorgulandığını

saptamıꢀtır (par.130). Bununla birlikte Mahkeme, elindeki kanıtların, Devlet makamlarının,

baꢀvuranın baꢀvurusunu çekeceği ya da ꢀikayetini değiꢀtireceği hesabıyla baꢀvurana baskı

yaptığı veya bireysel baꢀvuru hakkını engellediği sonucuna varmak için yeterli olmadığı

görüꢀündedir.

28

160. Dolayısıyla Mahkeme davalı Devlet'in Sözleꢀme'nin eski 25/1 maddesi uyarınca

üstlendiği yükümlülüklere aykırı davrandığı sonucuna varmamıꢀtır.

BU NEDENLERLE MAHKEME,

1.Oybirliğiyle Sözleꢀme'nin 3. maddesinin ihlal edilmediğine;

2.Oybirliğiyle Sözleꢀme'nin 8. maddesiyle 1 No'lu Protokol'ün 1. maddesinin ihlal

edilmediğine;

3. Oybirliğiyle Sözleꢀme'nin 14. ve 18. maddelerinin ihlal edilmediğine;

4.Oybirliğiyle Sözleꢀme'nin 6. ve 13. maddelerinin ihlal edilmediğine;

5. Dörde karꢀı üç oyla davalı Devlet'in Sözleꢀme'nin eski 25/1 maddesi uyarınca üstlendiği

yükümlülüklere uyduğuna karar vermiꢀtir.

Đngilizce verilen iꢀbu karar, 16 Kasım 2000 tarihinde Đçtüzüğün 77/2 ve 77/3 hükümleri

uyarınca yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.

Vincent Berger

Sekreter

Lucius Caflish

Baꢀkan

Sözleꢀme'nin 45/2 ve Mahkeme içtüzüğünün 74/2 hükümleri uyarınca, Sn. Hedigan'ın

muhalefet ꢀerhi bu karara eklenmiꢀtir.

YARGIÇ

HEDĐGAN'IN YARGIÇ KURIS'ĐN DE ĐꢀTĐRAK ETTĐĞĐ KISMĐ

MUHALEFET ꢀERHĐ

Davalı Devlet'in Sözleꢀme'nin eski 25/1 maddesi uyarınca üstlendiği yükümlülüklere uyduğu

yönündeki tespit hariç Mahkeme'nin kararıyla hemfikirim. Bu bakımdan üzüntüyle

belirtmeliyim ki çoğunluğun görüꢀüne karꢀıyım.

Eski 25. madde (ꢀimdiki 34. madde) bireysel baꢀvuru sisteminin kalbidir. Baꢀvuranlar,

misilleme korkusu olmaksızın ve bu tür bir missilleme korkusunu doğurabilecek baskıyla ya

da baꢀvurularının sonucunda gelecekte herhangi bir önyargıyla karꢀılaꢀmaksızın ꢀikayetlerini

Mahkeme huzuruna getirebilmelidirler. Gizli amaçlı zorlama niteliği taꢀıyan baskılar da

olmamalıdır. Bu tür bir baskı çeꢀitli türlerde olabilir; baꢀvuranların, yetkililer tarafından

inandırıcı bir açıklama getirilmeksizin Mahkeme'ye yaptıkları baꢀvuru hakkında

sorgulanmaları benim kanaatimce bu tür bir sorgulamanın bir tür yasadıꢀı baskı olduğu

varsayımını ortaya çıkarmaktadır.

Her davanın yasadıꢀı baskı unsuru taꢀıyıp taꢀımadığı hususunun kendi olgularıyla

değerlendirilmesi gerektiğine katılıyorum. Yine de, benim görüꢀüme göre, genel kural olarak,

Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi önünde dava konusu olan yetkililer, baꢀvuranı bu

baꢀvuruyla ilgili olarak sorguluyorsa, bu sorgulamanın baꢀvuranı yargılama sürecinden

caydırma eğilimi taꢀıdığına iliꢀkin bir varsayım ortaya çıkmaktadır.

Bu davada, Mahkeme, baꢀvuranın jandarmalar tarafından Komisyon'a yaptığı baꢀvurunun

konusuyla ilgili olarak 29 Eylül 1994 günü sorgulandığını tespit etmiꢀtir (bkz. 130. paragraf).

Ayrıca baꢀvuran ertesi gün Silvan cumhuriyet savcısıyla görüꢀmek üzere çağrılmıꢀtır.

Baꢀvuranın ertesi gün savcıyla görüꢀmesinden önce jandarmaların niçin bu tür bir görüꢀmeye

ihtiyaç duyduklarına iliꢀkin hiçbir gerekçe öne sürülmemiꢀtir.

29

Kanaatimce bu koꢀullarda üstte öne sürdüğüm varsayım çürütülememiꢀtir. Bundan dolayı

bana göre Hükümet, Sözleꢀme uyarınca üstlendiği etkili baꢀvuru hakkını hiçbir biçimde

engellememe yükümlülüğünü yerine getirmemiꢀtir (bkz. 16 Kasım 2000 tarihli Bilgin-

Türkiye kararı (Bölüm 2), §134).

Üstte dikkat çektiğim türde bir varsayımın ortaya çıkmadığına inanmıꢀ olsaydım bile,

yetkililerin hiçbir açıklama yapmaksızın baꢀvuranla yaptıkları görüꢀmelerin çakıꢀmasının,

davalı Devlet'in baꢀvuranı baꢀvurusu hakkında sorgulayarak onu gerçekten baskı altına almayı

amaçladığı çıkarımına yol açacak olgusal dayanağı sağladığı sonucuna varırdım.

30