C O N S E I L D E  
L ' E U R O P E  
AVRUPA  
KONSEYĐ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
DÖRDÜNCÜ DAĐRE  
MANSUROĞLU - TÜRKĐYE DAVASI  
(Baꢀvuru no: 43443/98)  
KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ  
STRAZBURG  
26 ꢀubat 2008  
Đꢀbu karar Sözleꢀme’nin 44 § 2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek  
olup ꢀekli bazı düzeltmelere tabi tutulabilir.  
1
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2008. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan ve 43443/98 baꢀvuru no’lu davanın nedeni bu ülke  
vatandaꢀları Emine Mansuroğlu ve eꢀi ꢁerifali Mansuroğlu’nun (baꢀvuranlar) Avrupa Đnsan  
Hakları Komisyonu’na (AĐHK) 22 Temmuz 1998 tarihinde Temel Đnsan Hakları ve  
Özgürlüklerini güvence altına Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) eski 25. maddesi  
uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.  
Baꢀvuranlar adli yardımdan yararlanarak Đstanbul barosu avukatlarından ꢁ. Turan, M. Đriz, R.  
Doğan ve Y. Aydın tarafından temsil edilmiꢀlerdir.  
Baꢀvuru AĐHS’nin 11. no’lu Protokolü’nün yürürlüğe girdiği 1 Kasım 1998 tarihinde Avrupa  
Đnsan Hakları Mahkemesi’ne (AĐHM) geçmiꢀtir (11 no’lu Protokol’ün 5/2. maddesi).  
OLAYLAR  
I. DAVANIN KOꢀULLARI  
Baꢀvuranlar Emine Mansuroğlu ve ꢁerifali Mansuroğlu sırasıyla 1932 ve 1933 doğumludur  
ve 15 Ağustos 1996 tarihinde ölen Mazlum Mansuroğlu’nun (1972 doğumlu) ebeveynidirler.  
Baꢀvuranlar olayların meydana geldiği dönemde Olağanüstü Hal Bölgesinde yer alan Tunceli  
ili, Kocakoç ilçesi Çerme köyüne bağlı bir mezrada ikamet etmekteydiler.  
Taraflar arasında ihtilaf konusu olan dava olayları ꢀu ꢀekilde özetlenebilir:  
A. 15 Ağustos 1996 tarihli kaza  
1. Baꢀvuranlar tarafından aktarıldığı haliyle  
E. Mansuroğlu 15 Ağustos 1996 tarihinde komꢀu köyden silah sesleri geldiğini duyar. Hemen  
akabinde özel polis harekât ekipleri baꢀvuranın ikamet ettiği Çerme köyüne gelir.  
Üç polis E. Mansuroğlu’nu, oğlu Mazlum’u, komꢀuları M. Ekici ve V. Ekici’yi baꢀvuranların  
bahçesinde toplar. Mazlum askerlik görevi sırasında ayaklarında oluꢀan rahatsızlık nedeniyle  
terlikleriyle dıꢀarı çıkmıꢀtır.  
Polisler bu kiꢀilere yere yatmalarını emretmiꢀ ve dipçiklerle vurmaya baꢀlamıꢀtır. Bu duruma  
karꢀı çıkan E. Mansuroğlu polisler tarafından hırpalanmıꢀtır. E. Mansuroğlu daha sonra telsiz  
konuꢀmasına ꢀahit olmuꢀtur:  
«- Sakallıyı buldunuz mu?  
-
-
Evet.  
Getirin onu.»  
Telsizle yapılan eꢀkâle uyan Mazlum kimlik kartını göstermiꢀ ve bir yanlıꢀlık olduğunu ve  
baꢀka birisiyle karıꢀtırıldığını söylemiꢀtir. Polisler kimlik belgelerine ihtiyaçları olmadıklarını  
belirterek ona dipçiklerle vurmuꢀlardır.  
Polisler M. Ekici, V. Ekici ve köylülerden biriyle birlikte Mazlum’u beraberlerinde götürmüꢀ,  
daha sonra da baꢀvuranların evlerinde arama yapmıꢀlardır.  
2
Olaydan haberdar olan baꢀvuran ꢁerifali Mansuroğlu hemen Çerme istikametine yola  
koyulmuꢀtur. Mezraya yaklaꢀtığında arabadan inmiꢀ, yürümeye baꢀlamıꢀ, tepeye  
mevzilenmiꢀ askerleri görmüꢀ ve onlara mezradan olduğunu söylemiꢀtir. Askerler onu tepeye  
kadar elleri havada yürümeye zorlamıꢀlar, adıgeçen yürürken evinin arkasında yere uzanmıꢀ  
eꢀofmanlı iki kiꢀi görmüꢀtür. Tepeye varmadan önce, kalp hastası olduğunu söylemesine  
rağmen askerler tepeye kadar koꢀmaya zorlamıꢀlardır. Baꢀvuran ꢁerifali Mansuroğlu,  
askerlere 50 metre kala kimliğini ve sağlık karnesini çıkarmıꢀ, polislerden biri sağlık karnesini  
almıꢀ, adıgeçene bir yumruk atmıꢀ ve karneyi suratına fırlatmıꢀtır.  
Polisin topladığı köylüleri gören baꢀvuran M. Ekici’ye oğlunun nerede olduğunu sormuꢀtur.  
M. Ekici Mazlum’un bir araçla götürüldüğü yanıtını vermiꢀtir.  
Bu arada polisler o civarda çıkan bir çatıꢀmada ölen ve PKK mensubu olduklarından  
ꢀüphelendikleri iki kiꢀinin cesedini getirmiꢀlerdir. Devamında, orada bulunan ve aralarında M.  
Ekici ve R.Ç.’nin de bulunduğu birçok kiꢀi yakalanmıꢀtır.  
Baꢀvuran daha sonra Tunceli’nin merkezinde bir panzer üzerinde içlerinden birinin Mazlum’a  
ait olabileceği üç cesedin çıplak olarak teꢀhir edildiğini iꢀitmiꢀtir.  
Baꢀvuranlar ertesi gün aralarında maktulün kız kardeꢀi de dahil diğer aile fertleri ile buluꢀmak  
için Tunceli’ye gitmiꢀlerdir.  
2. Hükümet tarafından aktarıldığı haliyle  
Hükümetin resmi belgelere dayanarak verdiği bilgiye göre 15 Ağustos 1996 tarihinde saat  
12.45 sularında güvenlik güçleri Tunceli il merkezine saldırı düzenleme hazırlığında olan üç  
PKK militanının Çerme’ye geldiği yönünde isimsiz bir ihbar almıꢀtır. Bu kiꢀiler Serhat, Đvis  
ve Hayri kod adlı M. Oral, H. Korkmalı ve Y. Karanlık idi.  
Bu ihbar üzerine 37 kiꢀiden oluꢀan özel zırhlı polis ekibi Çerme’ye gitmiꢀtir. Saat 15  
sularında devriye gezen ekipler Hasan Ekici’nin evinin arkasında beliren üç kiꢀiyi görmüꢀtür.  
Polisler ile teröristler arasında çıkan çatıꢀmada üç terörist ölü olarak ele geçirilmiꢀtir. Buna  
dair ayrıntılar raporda yer almaktadır.  
Operasyonun sonunda güvenlik güçleri Hasan Ekici’nin evinde arama yapmak istemiꢀlerdir.  
Adıgeçen ve ailesinin diğer fertleri M. Ekici, V. Ekici, B. Ekici, F. Ekici ve Ekici ile M.T. ve  
R.Ç. isimli köylüler polislere karꢀı koymuꢀlar, akarsuya doğru kaçmaya çalıꢀırken  
yakalanmıꢀlardır. Hasan Ekici’nin evinde ele geçirilen belge ve mühimmat ꢀu ꢀekildedir:  
-
-
-
-
-
-
-
-
PKK ile ilgili bilgilerin yer aldığı iki not defteri  
PKK ile ilgili bilgiler içeren iki telefon fihristi  
Bir telefon konuꢀmasının dökümü  
Bir intihar saldırısı faili PKK mensubunun el yazısıyla ve daktiloyla yazdığı notlar  
PKK teröristlerinden birinin ölüm haberinin yer aldığı gazete kesiği  
PKK’ya iliꢀkin bilgilerin yer aldığı altı sayfalık belge  
Altı el yapımı el bombası  
Đki av tüfeği (seri no: 369982 ve 20897) ve bunlara ait dokuz fiꢀek.  
3
Yapılan aramanın ardından bu kiꢀiler gözaltına alınmıꢀlardır. Sorgulamaları sırasında Hasan  
Ekici ve M.T., PKK ile olan bağlantılarını itiraf etmiꢀlerdir, adı geçenler bunun üzerine  
tutuklanarak cezaevine konulmuꢀlardır. Diğer köylüler serbest bırakılmıꢀtır.  
B. Ön soruꢁturma ve Mazlum Mansuroğlu’nun ölümüne iliꢁkin yapılan ꢁikayet  
Tunceli’de yine 15 Ağustos 1996 tarihinde adli tıp uzmanı olmayan bir ekip tarafından üç  
ceset üzerinde otopsi yapılmıꢀtır. Kimlikleri tespit edilemeyen cesetler 1’den 3’e kadar  
numaralandırılmıꢀtır. 1 numaralı cesedin bıyıklı kahverengi gözlü birine ait olduğu, 3  
numaralı cesedin kahverengi saçlı ve kahverengi gözlü bir kiꢀiye ait olduğu belirtilmiꢀtir.  
Diğer iki cesedin sırasıyla H. Korkmalı (kod adı Đvis) ve M. Oral (kod adı Serhat) olduğu  
tespit edilmiꢀtir.  
Hekimler 2 numaralı cesetle ilgili ayrıntılı rapor hazırlamıꢀlardır. Hekimler kesin ölüm  
nedeninin kurꢀun yarası nedeniyle beyin kanaması olduğu sonucuna varmıꢀlardır; bu sonucun  
aleni olması nedeniyle klasik bir otopsiye gerek görmemiꢀlerdir.  
Her üç cesede ait giysilerin ise fazlasıyla zarar görmüꢀ olmaları nedeniyle saklanmalarına  
gerek görülmediğine dair rapor düzenlenmiꢀtir.  
16 Ağustos 1996 tarihinde Mazlum’um kız kardeꢀi Tunceli Cumhuriyet Savcısı’nın eꢀliğinde  
Tunceli Devlet Hastanesine gitmiꢀ ve 2 numaralı cesedin kardeꢀine ait olduğunu teꢀhis etmiꢀ,  
kardeꢀinin hiçbir zaman PKK’nın eylemlerine katılmadığını ileri sürmüꢀtür.  
Aynı gün tutuklu bulunan M. Ekici üç cesedi teꢀhis etmesi için getirilmiꢀ, adı geçen 1 ve 3  
numaralı cesetlerin Đvis ve Serhat kod adlı kiꢀilere ait olduğunu, buna karꢀın 2 numaralı  
cesedin Mazlum Mansuroğlu’na ait olduğunu söylemiꢀtir.  
Yine 16 Ağustos 1996 tarihinde, baꢀvuran, 15 Ağustos 1996 tarihinde evlerine baskın  
düzenleyen üç polis memurunun kimliklerinin tespit edilmesini ve cezalandırılmalarını talep  
ettiği resmi ꢀikayetini Savcıya sunmuꢀtur. Baꢀvuran, sözkonusu üç polis memurunu,  
Mazlum’a iꢀkence etmek, Mazlum’u ortadan kaldırmak ve öldürmek ile suçlamıꢀtır.  
Baꢀvuran, oğlunu korumaya çalıꢀırken kendisinin de hakarete uğradığını ve dövüldüğünü  
iddia etmiꢀtir.  
Bu bağlamda baꢀvuran, komꢀuları Ekici ve Tekin ailesinden birçok kiꢀiyi görgü tanığı  
göstermiꢀtir.  
Baꢀvuran, ayrıca polis memurlarının evlerini aramasından ve iki av tüfeği ile oğlu Mazlum’un  
cüzdanı, ehliyeti, askerlik belgeleri ve fotoğrafları gibi kiꢀisel evraklarını gizlice almalarından  
ꢀikayetçidir.  
17 Ağustos 1996 tarihinde, baꢀvuranlar, Savcıdan, mermilerin atıꢀ mesafesinin tespit  
edilmesine ve ꢀayet Mazlum’un vücudunda tespit edilen diğer izlerin ölümden önce mi sonra  
mı oluꢀtuğunun belirlenebilmesi için klasik bir otopsi yapılması talimatını vermesini  
istemiꢀlerdir.  
Savcı bu talebi kabul etmiꢀtir; aynı gün Tunceli’de ek bir muayene raporu hazırlanmıꢀtır.  
4
Savcının isteği üzerine, ceset, Malatya Adli Tıp Kurumu’na gönderilmiꢀtir. Burada, bir  
patoloji uzmanın da hazır bulunmasıyla Adli Tıp Kurumu doktorları klasik otopsi  
yapmıꢀlardır.  
Ceset, Tunceli Emniyet Müdürlüğü’ne bağlı bir polis memuru tarafından, 15 Ağustos 1996  
tarihindeki çatıꢀma sırasında öldürülen teröristlerden biri olarak teꢀhis edilmiꢀtir. Hazır  
bulunan baꢀvuranın avukatı, bahsedilen çatıꢀmanın, polislerin Mazlum’a, baꢀını taꢀa vurarak  
ve tekmeleyerek saldırmalarından 15 dakika önce komꢀu mezrada meydana geldiğini  
belirtmiꢀtir.  
Otopsi raporunda ateꢀli silahların neden olduğu yaralanmalar sayılmıꢀtır.  
Adli tıp uzmanları, Mazlum’un yüzünün bir bölümünün “patlayan bir bomba” nedeniyle  
tamamen hasar gördüğünü tespit etmiꢀlerdir. Ayrıca yüzünde, bombanın patlaması sonucu  
ortaya çıkan gaza bağlı olarak siyahlıklar ile biri çene ucundan diğeri sol yanağından çıkan  
“ꢀarapnel parçaları” görülmüꢀtür.  
Bir mermi ve muhtemelen el bombasından çıkan onlarca metal parça, cesetten çıkarılmıꢀ ve  
mühürlenmiꢀtir.  
Ayrıca doktorlar, vücutta özellikle sırt kısmında yeni ve eski, değiꢀik boylarda çok sayıda  
sıyrık tespit etmiꢀlerdir. Sıyrıkların çoğunluğu açık kül rengi deri lekeleri ꢀeklindedir ve deri  
altı ekimoz sayısının azlığı göz önüne alındığında, sözkonusu lezyonların, cesedin  
sürüklenmesi ile post-mortem kaynaklı olduğunu düꢀünmek gerekmektedir.  
Doktorlara göre, ilk iki raporda belirtilenin aksine, sol omuzda tespit edilen 3-4 cm’lik üç  
lezyonun, kesici silahlardan değil de daha çok ꢀarapnel parçaları veya vücudu sıyıran  
kurꢀunlardan kaynaklanmıꢀtır.  
Vücudu delip geçen özellikle üç kurꢀun, raporda “ölümcül” olarak nitelendirilmiꢀtir. Vücutta  
bulunan dördüncü kurꢀun ise ölümcül nitelikli değildir.  
Sözkonusu dört kurꢀun sırttan öne doğru ilerleyen bir yol izlemiꢀtir. Kurꢀun izleri göz önüne  
alındığında, yakından ateꢀ edilmiꢀtir. Bununla birlikte, atıꢀ mesafesi ancak, Đstanbul Adli Tıp  
Kurumu tarafından maktulün giysilerinin balistik incelemesi ile belirlenebilinirdi. Otopsiyi  
yapan ilk ekibin, maktulün giysilerini saklamaya gerek olmadığına kanaat getirmesinden  
dolayı balistik inceleme hiçbir zaman gerçekleꢀmemiꢀtir.  
Ölüm nedeni, “ateꢀli silah ve muhtemelen bir el bombasından kaynaklanan patlamaya bağlı  
beyin ve ciğerlerin delinmesi sonucunda iç ve dıꢀ kanama” olarak belirlenmiꢀtir.  
Yine 17 Ağustos 1996 tarihinde, R.Ç. polis karakolunda, olay günü, Hasan Ekici’nin evine  
yağ almak için gittiğini, ardından Ekici ile konuꢀmak isteyen PKK’lı üç teröristin geldiğini  
gördüğünü ifade etmiꢀtir. Bu üç terörist, daha sonra Mazlum Mansuroğlu’nun evine gitmiꢀtir.  
O esnada, polis operasyonu baꢀlamıꢀtır, üç terörist ve Mazlum, akarsuya doğru kaçmıꢀlar ve  
içlerinden üçü ölmüꢀtür.  
Ertesi gün sorgulanan Ekici, kendisinin ve hayatta iken Mazlum’un da PKK mensubu  
olduğunu kabul etmiꢀtir. Ekici, olay günü, Serhat, Đvis ve Hayri kod adlı üç silahlı PKK’lının,  
Mazlum’a gitmeden önce kendi evine geldiklerini ifade etmiꢀtir. Köye baskın düzenleyen  
5
polisleri fark eden üç terörist ve Mazlum, akarsuya doğru kaçmıꢀlardır. Çatıꢀma, kısa bir süre  
sonra baꢀlamıꢀ ve polislerin, Serhat ve Đvis kod adlı teröristler ile Mazlum’un cesedi ile  
bölgeden ayrılmaları ile sona ermiꢀtir.  
Ekici ayrıca, polisler tarafından el konulan el bombalarının, yasa dıꢀı belgelerin ve iki av  
tüfeğinin kendisine ait olduğunu kabul etmiꢀtir.  
Birkaç gün sonra yeniden ifadesi alınan Ekici, söylediklerinden vazgeçmiꢀ ve sözü edilen iki  
av tüfeğinin aslında Mazlum’a ait olduğunu ifade etmiꢀtir.  
20 Ağustos 1996 tarihinde, baꢀvuran, Tunceli Devlet Hastanesi’nde sağlık muayenesinden  
geçmiꢀtir. 6110/81 dosya numarası ile düzenlenen nihai rapor, sonuçlarını tasdik ettiği geçici  
rapora atıfta bulunmaktadır. Rapora göre, baꢀvuranın klinik tablosu, baꢀvuranın beꢀ gün  
geçici iꢀgöremezliğini tespit etmekte ve toplam on gün istirahatini gerektirmektedir.  
21 Ağustos 1996 tarihinde, baꢀvuran ve köylüler, E. Ekici, Z.A, F.Ekici ve H.Ekici (Hasan  
Ekici’nin eꢀi) Tunceli noterinden, 15 Ağustos 1996 tarihli olayın konu olduğu beyanlarının  
tasdik edilmesi talebinde bulunmuꢀlardır (sözkonusu beyana tanıklık etmek için köylüler,  
H.A. , M.B. , K.A. , G.D. , N. K. , Y.A. , H.Z. , C.A. , M.Y ve H.B hazır bulunmuꢀlardır).  
Aynı gün baꢀvuranların avukatları, tamamı Çerme’de ikamet eden V. Ekici, F. Ekici, E. Ekici,  
B. Ekici adlı görgü tanıklarının dinlenmesi talebiyle savcılığa baꢀvurmuꢀlardır.  
Avukatlar ayrıca, mevtanın giysilerinin balistik incelenme yapılması için Đstanbul’daki Adli  
Tıp Kurumu’na gönderilmesini talep etmiꢀlerdir.  
Malatya Adli Tıp Grup Baꢀkanlığı Mazlum’un cesedinden alınan kan tahlili sonuçlarını  
açıklamıꢀtır. Tahlillerde normalin çok üzerinde alkolemiye rastlandığı gözükmektedir.  
Malatya Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet Savcısı 5 Eylül 1996 tarihinde PKK’ya  
yardım ve yataklık ettiği gerekçesiyle M. Ekici’nin mahkumiyetini talep etmiꢀtir. Savcılık,  
adıgeçen ꢀahsın ‘örgüt üyesi üç kiꢀiyi evinde’ barındırdığına iliꢀkin yapılan bir ihbarın  
ardından yakalandığını belirtmiꢀtir.  
Đlgili, 3 Ekim 1996 tarihinde yapılan duruꢀmada, baskı altında alındığı gerekçesiyle daha önce  
verdiği ifadeleri inkar etmiꢀtir. Đlgili, aslında 15 Ağustos 1996 tarihinde komꢀusu Mazlum’un  
evinden zorla götürüldüğünü ifade etmiꢀtir.  
Baꢀvuranlar Tunceli Cumhuriyet Savcısına gönderdikleri 7 Ekim 1996 tarihli mektupta, 16  
Ağustos 1996 tarihinde yaptıkları ꢀikayeti desteklemek üzere M. Ekici’yi ꢀahit  
göstermiꢀlerdir. Baꢀvuranlar ayrıca, 15 Ağustos 1996 tarihinde gözaltına alınan köylülere  
ꢀiddet uygulandığını gösteren tıbbi raporları da mektuba eklemiꢀlerdir.  
Buna karꢀın savcı, güvenlik güçlerine isnat edilen adam öldürme ve ꢀahsi eꢀyaların çalınması  
gibi olayların olağanüstü hal valiliğinin yetkisine tabi olduğu gerekçesiyle ratione materiae  
görevsizlik kararı vererek dosyayı Tunceli Đl Đdare Kurulu’na havale etmiꢀtir. Zira dosyanın  
soruꢀturulması memurin muhakematı hakkındaki kanuna tabi idi.  
Baꢀvuran, 17 ꢁubat 1997 tarihli bir mektupla yürütülen idari soruꢀturmaların seyri hakkında  
bilgi almak için Tunceli’deki idari makamlar nezdinde giriꢀimde bulunmuꢀ ancak bir sonuç  
6
alamamıꢀtır. Baꢀvuran aleyhte tanıklar Hanım Ekici, F. Ekici, F.T. ve L.S.’nin ifadelerinin  
alınmasına yönelik herhangi bir iꢀlem yapılmadığına dikkat çekmekteydi.  
Baꢀvuranların avukatı 19 Mart 1997 tarihinde il idare kurulu önünde bu talebi bir kez daha  
gündeme getirmiꢀtir. ‘Güvenlik güçleriyle teröristler arasında çıkan bir çatıꢀma sırasında  
öldürülen Mazlum Mansuroğlu’nun yakınları tarafından dile getirilen iddialara iliꢀkin olarak  
yapılan soruꢀturma’ya atıfta bulunan il idare kurulu baꢀvuranların dosyanın seyri hakkında  
bilgi talebinde bulunamayacaklarını zira yapılan yargılamada müdahil taraf teꢀkil etmeyi  
ihmal ettiklerini bildirmiꢀtir.  
Baꢀvuranlar 2 Temmuz 1997 tarihinde Tunceli Emniyet Müdürlüğü Teftiꢀ Kurulu  
Baꢀkanlığı’na mektupla baꢀvuruda bulunmuꢀlardır. Baꢀvuranlar mektuplarında, 21 Ağustos  
1996 tarihli taleplerine rağmen daha evvel tanık gösterdikleri kimselerin – ad ve adreslerini  
yinelemiꢀlerdir- hiçbirinin soruꢀturma mercileri tarafından dinlenmediğine dikkat  
çekmiꢀlerdir.  
Aynı gün baꢀvuran H. Ekici, F. Ekici, R.Ç., F.T. ve L.S.’yi il idare kurulu önünde yeniden  
tanık olarak göstermiꢀtir.  
Polislerden kaçmayı baꢀaran dört PKKlıdan biri olan Hayri kod adlı Y. Karanlık 28 Eylül  
1997 tarihinde polise ifade vermiꢀtir. Đfadesinde, Mazlum Mansuroğlu ile kendilerine  
katılması ile konuꢀtuklarını, jandarmanın geldiğini görünce militan Mazlum’la birlikte  
akarsuya doğru kaçmaya baꢀladıklarını, diğerleri suyun akıꢀ yönünde kaçarken, kendisini aksi  
yöne gittiğini söylemiꢀtir.  
Y. Karanlık ertesi gün savcı tarafından dinlenmiꢀtir. Đꢀkence altında alındığı gerekçesiyle daha  
önce verdiği ifadeyi inkar etmiꢀtir. Adıgeçen, Çerme olayına karıꢀmıꢀsa da silahlı olmadığı  
için çatıꢀmaya katılmadığını belirtmiꢀtir.  
Đl Đdare Kurulu 2 Temmuz 1998 tarihinde dosya üzerinden men’i muhakeme kararı vermiꢀtir.  
Kararın ilgili bölümünde, müteveffa Mazlum’un ‘ PKK’nın silahlı militanı olarak kuryelik ve  
vergilendirme gibi faaliyetler içinde bulunduğu’ ve ‘güvenlik kuvvetleri ile teröristler  
arasında çıkan çatıꢀma esnasında ölü olarak ele geçirildiği’ ; evinden alınarak yargısız infaza  
kurban edildiği yolundaki iddiaların dayanaksız olduğu ifade edilmiꢀtir.  
Đl Đdare Kurulu, memurin muhakematı kanununda öngörülen kontrolün gerçekleꢀtirilmesi  
maksadıyla bu kararı 12 Kasım 1998 tarihinde re’sen Danıꢀtay’a sevk etmiꢀtir.  
Baꢀvuranlar ise bu karara itiraz etmiꢀlerdir.  
Y. Karanlık 6 Ekim 1998 tarihinde DGM tarafından ömür boyu hapse mahkûm edilmiꢀtir.  
Baꢀvuran ꢁerifali Mansuroğlu 22 Mayıs 2000 tarihinde oğluna iliꢀkin yargılamanın seyri  
hakkında bilgi almak için giriꢀimde bulunmuꢀtur. Ertesi gün baꢀvurana davanın Danıꢀtay  
önünde görülmekte olduğu bilgisi verilmiꢀtir. Danıꢀtay’ın 26 Ekim 2000 tarihinde men’i  
muhakeme kararını onaylaması üzerine karar kesinlik kazanmıꢀtır.  
C. Baꢁvuranın (Emine Mansuroğlu) kendi namına yaptığı ꢁikâyet  
7
Verilen tıbbi rapora istinaden baꢀvuran evlerine baskın düzenleyen üç polis hakkında 15  
Ağustos 1996 tarihinde meydana gelen olayda kendisine kötü muamelede bulundukları  
iddiasıyla suç duyurusunda bulunmuꢀtur. Orta boylu ve bıyıklı polisin kendisine vurduğunu  
kır saçlı ve uzun boylu olanın ise yalnızca küfrettiğini belirtmiꢀtir. Baꢀvuran ayrıca  
Mazlum’un ölümüne iliꢀkin ifadesini yinelemiꢀtir.  
19 ꢁubat 2001 tarihinde Savcılık, Tunceli Valiliği’nden ‘efrada sui muamele’ gerekçesiyle  
haklarında ithamda bulunulan polisler aleyhinde soruꢀturma izni talebinde bulunmuꢀtur.  
Savcılık bu olayın daha önce Mazlum’un ölümü ile ilgili olarak yapılan tahkikata konu  
olduğunu belirtmiꢀtir.  
23 ꢁubat 2001 tarihinde soruꢀturma izni verilmiꢀtir. Valilik Tunceli Đl Emniyet Müdürünü  
konuyla ilgili iddiaları araꢀtırmakla görevlendirmiꢀtir. Valilik ayrıca halihazırdaki baꢀvurunun  
AĐHM’ye sunulduğu bilgisini de vermiꢀtir.  
15 Ağustos 1996 yılında yapılan operasyona katılan 37 polisten yalnızca B.E., M.A., Y.Ç. ve  
Ü.Ç. hakkında 13 Mart 2001 tarihinde kovuꢀturma baꢀlatılmıꢀtır. Zira polislerin geriye kalanı  
baꢀka ꢀehirlere tayin olmuꢀlardı. Đhtilaf konusu operasyon sırasında M.A. ve Ü.Ç. Çerme  
giriꢀini kapatmakla; Y.Ç. ise uzaktan meslektaꢀlarının güvenliğini sağlamakla görevliydi.  
Đlgililerin tamamı beyanlarında baꢀvuranın iddialarının gerçek dıꢀı olduğunu, kendisini hiçbir  
zaman görmediklerini aldıkları yegane adli tedbirin Hasan Ekici’nin evinde yaptıkları arama  
olduğunu iddia etmiꢀlerdir.  
Verilen resmi bilgiye göre 15 Mart tarihinde bir müfettiꢀ baꢀvuranı dinlemiꢀtir. Đfade  
tutanakları AĐHM’ye iletilmemiꢀtir ancak müfettiꢀe göre davacı, kendisine kötü muamelede  
bulunan polisleri teꢀhis edemeyecek durumda olduğunu belirtmiꢀtir.  
Köylü R.Ç. bir kez de müfettiꢀ tarafından sorgulanmıꢀtır. R.Ç. polislerin baꢀvuranı  
tanımadığını ve polisler tarafından dövüldüğünü görmediğini, ancak Mazlum’u üç PKK  
militanıyla birlikte dere yatağına doğru koꢀarken gördüğünü beyan etmiꢀtir.  
Müfettiꢀ 16 Mart 2001 tarihli raporunda baꢀvuranın iddialarının asılsız olduğu ve halihazırda  
cezai takibat yapılmasına mahal olmadığı neticesine varmıꢀtır. Müfettiꢀ, 20 Ağustos 1996  
tarihli tıbbi rapora iliꢀkin olarak baꢀvuranın da aralarında bulunduğu köylülerin çıkan çatıꢀma  
yüzünden paniğe kapılarak ‘sağa sola koꢀtukları’ ‘arazinin engebeli olması sonucu düꢀerek’  
yaralandıkları sonucuna ulaꢀmıꢀtır.  
Valilik 23 Mart 2001 tarihinde aldığı kararla müfettiꢀin raporunu onaylayarak kovuꢀturma  
izni talebini geri çevirmiꢀtir.  
Valiliğe göre baꢀvuran, polislerden oğlunu sorarak ‘eğer oğluma bir ꢀey olursa ben bu evi  
yakarım ve bunu sizin üzerinize atarım’ ꢀeklinde tehditkâr sözler sarf etmiꢀti.  
20 Nisan 2001 tarihinde baꢀvuran bu karara karꢀı Malatya Bölge Đdare Mahkemesi nezdinde  
itiraz etmiꢀtir.  
Savcı sonuç olarak 7 Mayıs 2001 tarihinde dosya hakkında takipsizlik kararı vermiꢀtir.  
8
HUKUK  
I. AĐHS’NĐN 2. MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA  
Baꢀvuranlar oğulları Mazlum Mansuroğlu’nun güvenlik güçlerince kaçırıldığını ve  
öldürüldüğünü ileri sürmekte ve bu ölüm olayı ile ilgili yürütülen soruꢀturmaların yetersiz ve  
tek taraflı olduğundan ꢀikayetçi olmaktadır. Baꢀvuranlar bu yönde AĐHS’nin 2. maddesine  
atıfta bulunmaktadır.  
A. Tarafların görüꢁleri  
1. Hükümet  
Hükümet isimsiz yapılan bir ihbarın ardından güvenlik güçlerinin meꢀru olarak PKK terör  
örgütü ile bağlantılarından ciddi olarak ꢀüphelenilen kiꢀilerin yakalanması için harekete  
geçtiklerini hatırlatmaktadır. Hükümet bu bağlamda R.Ç ve M. Ekici’nin görgü tanıklıklarına  
göndermede bulunmaktadır. Hükümet olaylar sırasında polislerin karꢀılarına silahla çıkan ve  
aralarında Mazlum Mansuroğlu’nun da bulunduğu üç kiꢀinin kimliklerinden bihaber  
olduklarını belirtmektedir.  
Hükümetin diğer argümanları iç hukuktaki sürecin geniꢀ bir bölümünü oluꢀturmaktadır.  
Hükümet maktulün geçmiꢀi hakkında Mazlum Mansuroğlu’nun silahlı örgütün  
militanlarından biri olduğunu dile getiren Y. Karanlık’ın beyanlarını dayanak olarak ele  
almaktadır. Y. Karanlık yapmıꢀ olduğu eylemleri ve Çerme olayına karıꢀtığını hiçbir zaman  
inkâr etmediğinden, onun içtenlikle söylediklerinin baꢀvuranlarının uydurduklarına göre daha  
inandırıcı olması gerekir.  
Hükümet sözü edilen ölüm olayının güvenlik güçlerinin meꢀru müdafaa yapmak durumunda  
kaldıkları çatıꢀma sırasında uzun menzilli bir silahtan açılan ateꢀ sonucu meydana geldiğini  
belirtmektedir. Hükümet AĐHM’yi aktarılan olayların AĐHS’nin 2. maddesinin ikinci  
paragrafının a) ve b) bendi alanına girdiği sonucuna varmaya davet etmektedir.  
Ölüm olayı ile ilgili sürdürülen soruꢀturma hakkında Hükümet özellikle baꢀvuran Emine  
Mansuroğlu’nun sürece etkili olarak katılabilmesi için aldıkları kovuꢀturma tedbirlerini  
hatırlatmaktadır. Hükümet Tunceli Đl Đdari Kurulu’nun soruꢀturmayı tamamen yasal çerçevede  
yürüttüğünü ve tespit edilen veriler ıꢀığında men-i muhakemeden baꢀka karar vermesine  
imkan olmadığını savunmaktadır.  
Hükümet bahse konu soruꢀturmanın AĐHS’nin 2. maddesinin usul bakımından tüm gereklerini  
yerine getirdiğini düꢀünmektedir.  
2. Baꢀvuranlar  
Baꢀvuranlar Hükümetin ölen kiꢀilerin kimliklerini operasyondan önce bilmediğini iddia  
edemeyeceğini, çünkü bu kiꢀilerin isimlerinin polise açıkça ihbar edildiğini (M. Oral, H.  
Korkmalı ve Y. Karanlık) ileri sürmektedir.  
Baꢀvuranlar bu doğrultuda R.Ç. ve M. Ekici’nin ilk baꢀtaki ifadelerinde uyuꢀmazlıkların  
bulunduğunu ortaya koymaktadır. Adıgeçenler önce Mazlum’un üç militanla birlikte koꢀarak  
9
kaçtığını söylemiꢀlerdir ki bu durum ayaklarındaki rahatsızlığı nedeniyle askerlik hizmetinden  
muaf olan ve üstelik de sarhoꢀ olan bir kiꢀi için ihtimal dahilinde değildir.  
Her halükarda olay yeri raporunda dört değil, üç kiꢀiden bahsedilmektedir.  
Baꢀvuranlar polislerin yalnızca üç ꢀüpheli gördükleri, M. Oral’ın ve H. Korkmalı’nın ölü  
olarak ele geçtiği ve Y. Karanlık’ın kaçmayı baꢀardığı verisinden hareketle, polislerin  
oğullarını kaçırdığını ve Y. Karanlık’ı ellerinden kaçırmalarını örtbas etmek onu Y. Karanlık  
olarak göstermek amacıyla öldürdükleri sonucunu çıkarmaktadır.  
Baꢀvuranlar yetkililerin evlerinde arama yaptıklarını inkar etmelerine dikkat çekmektedir;  
ꢀayet yetkililer Mazlum’u terörist olarak kabul ediyorlarsa, bu durumda öldürülmesinin  
ardından evde arama yapmaları gerekmez miydi? Baꢀvuranlar bu bağlamda Ekici’lerde  
bulunduğu öne sürülen iki av tüfeğinin aile yadigârı olduğunu, M. Ekici’nin tüfeklerin  
evlerinden çalındığını daha sonra itiraf ettiğini ileri sürmektedir.  
Baꢀvuranlara göre 15 Ağustos 1996 tarihli ilk otopsinin ölüm olayını çevreleyen koꢀulları  
güvenilir ꢀekilde sonuçlandırmasına imkan yoktur; zira Mazlum’un giysilerinin ve vücuduna  
isabet eden mermilerin balistik incelemesi yapılmamıꢀtır. Maktulün giysileri muhafaza  
edilmediğinden baꢀvuranlar bu durumda CMUK’un 153. maddesinin 2. paragrafı uyarınca suç  
unsurunun oluꢀtuğunu iddia etmektedirler.  
Baꢀvuranlar Hükümetin iddiasının aksine oğullarının uzun menzilli bir silahtan açılan ateꢀ  
sonucu öldüğünün kanıtlanamadığını öne sürmektedirler: uzun menzilden açılan ateꢀ ile yakın  
menzilden açılan ateꢀ arasında 35-40 cm erimi olan kısa mesafeden atıꢀ bulunmaktadır.  
Baꢀvuranlar son olarak hukukçulardan oluꢀmayan idari merciinin, her türlü bağımsızlık ve  
tarafsızlık kavramını inkar ederek, karꢀı görgü tanıklarının hiçbirini dinlemeksizin suçlanan  
polislerin ifadelerini kabul etmesini ve bütün soruꢀturma belgelerinde Mazlum’un terörist  
olarak nitelendirilmesine müsaade etmesini kınamaktadır.  
B. AĐHM’nin değerlendirmesi  
1. Genel ilkeler  
a. AĐHS’nin 2. maddesinin maddi bakımından  
Yaꢀam hakkını güvence altına alan 2. madde AĐHS’nin istisnaya izin verilmeyen en temel  
hükümlerinden biridir. Sözkonusu madde aynı zamanda 3. madde ile birlikte Avrupa  
Konseyi’ni oluꢀturan demokratik toplumların temel değerlerinden birini güvence altına  
almaktadır. AĐHS’nin hedef ve amacı 2. maddenin, teminatlarını etkili ve uygulanabilir  
kılacak ꢀekilde, yorumlanmasını ve uygulanmasını gerektirir. Bu nedenle yaꢀam hakkından  
mahrumiyetin meꢀru kılınabileceği ꢀartlar dar bir ꢀekilde yorumlanmalıdır (Anık vd.-Türkiye,  
no: 63758/00, 5 Haziran 2007; sözü edilen Erdoğan vd., Akkum vd.-Türkiye no: 21894/93,  
Velikova-Bulgaristan no: 41488/98, Salman-Türkiye no: 21986/93; McCann vd.-Birleꢀik  
Krallık 27 Eylül 1995).  
2. maddenin lafzı, bir bütün olarak okunduğunda 2. paragrafın sadece bir bireyin kasten  
öldürülmesine izin verilen durumları tanımlamadığını, kasıt olmadan ölümle sonuçlanması  
imkan dahilinde olan güç kullanmaya izin verilen durumları açıkladığını gösterir. Ölümcül  
10  
güce kasti olarak baꢀvurma, bunun zorunluluğunu değerlendirirken göz önünde  
bulundurulacak faktörlerden sadece biridir. Ancak, zor kullanmanın (a), (b) ve (c) fıkralarında  
ortaya konan amaçlardan birine ulaꢀmak için «mutlaka zorunlu” olması ve hedeflenen amaçla  
«kesin olarak orantılı» olması gerekmektedir. (sözü edilen Anık vd., Erdoğan vd., Akkum vd.,  
McKerr-Birleꢀik Krallık no: 28883/95, sözü edilen McCann vd.).  
Devletin görevlilerinin ölümcül güce baꢀvurmaları belli hallerde meꢀru sayılabilmekle birlikte  
2. madde kendilerine açık çek vermemektedir. Devlet görevlilerinin fiillerinin sınırlarının  
kurallarla çizilmemiꢀ olması ve bu konuda keyfiliğe izin verilmesi, insan haklarına saygı  
ilkesi ile bağdaꢀmamaktadır.  
AĐHS’nin 2/1 maddesinin ilk cümlesi devleti iç hukuki düzende kendi yargısına tabi kiꢀilerin  
yaꢀam haklarının korunması için gerekli önlemleri almayı zorunlu kılmaktadır. Bu doğrultuda  
Devletin yükümlülüğü bireye karꢀı iꢀlenecek suçları caydıracak hukuki ve idari bir çerçeve  
oluꢀturarak ve ihlalleri engelleyecek, ortadan kaldıracak ve cezalandıracak bir mekanizma  
kurarak yaꢀama hakkını güvence altına almaktadır. (sözü edilen Erdoğan vd-Türkiye,  
Makaratzis-Yunanistan no: 50385/99, Kılıç-Türkiye no: 22492/93).  
Bu bağlamda sözkonusu hukuki ve idari çerçeve öncelikli olarak güç kullanımı ve ateꢀli  
silahlara baꢀvurulması hakkındaki yasaların uygulanmasında sorumluların sınırlarını  
belirlemek, uluslararası kuralları göz önünde bulundurmak durumundadır: polis memurlarının  
gerek planlı bir operasyon kapsamında gerek beklenmedik ꢀekilde tehlikeli olduğu  
değerlendirilen bir ꢀahsın takibinde görevlerini ifa ederken belirsizlik içinde olmamaları  
gerekmektedir (sözü edilen Anık vd., Erdoğan vd., Makaratzis).  
Bu husus mevcut baꢀvurudakine benzer, ulusal yasa ile yetkilendirilen polis operasyonlarının  
keyfi güç kullanımına ve hatta kaçınılabilir kazalara karꢀı etkili ve uygun güvenceleri  
sağlayan bir sistem dahilinde yasa ile yeterince sınırlandırılması gerektiği anlamına  
gelmektedir (Akpınar ve Altın-Türkiye kararı no: 56760/00; sözü edilen Makaratzis; Hilda  
Hafsteinsdottir-Đzlanda no: 40905/98, 8 Haziran 2004).  
b. AĐHS’nin 2. maddesinin usulü bakımından  
AĐHS’nin 2. maddesinin usulü bakımından yer alan yükümlülüklere iliꢀkin bkz. Kanlıbaꢀ-  
Türkiye (no: 32444/96, 8 Aralık 2005) ve sözü edilen Makaratzis kararı, ayrıca Finucane-  
Birleꢀik Krallık kararı (no: 29178/95).  
2. Bu ilkelerin mevcut baꢀvuruya uygulanması  
a. AĐHS’nin 2/2 maddesi açısından olayların tespiti ve ispat yükümlülüğüne iliꢁkin ön  
değerlendirmeler  
AĐHM, AĐHS uyarınca Savunmacı Devletin sorumluluklarını yerine getirmediğine iliꢀkin  
ciddi ve dayanaklı gerekçelerin olup olmadığını saptamak amacıyla tarafların sunmuꢀ  
oldukları deliller ıꢀığında ve ihtiyaca binaen resen edindiği unsurlar ıꢀığında bu sorunları  
incelemeye alacaktır (Yaꢀa-Türkiye 2 Eylül 1998, sözü edilen McCann vd. Đrlanda-Birleꢀik  
Krallık 18 Ocak 1978, mutatis mutandis Artico-Đtalya kararı 13 Mayıs 1980).  
AĐHM, delilleri değerlendirmek maksadıyla ‘her türlü makul ꢀüpheden uzak’ delil ölçütüne  
baꢀvurmaktadır Bununla birlikte, böylesi bir delil, yeterli derecede ciddi, belirli ve tutarlı bir  
11  
göstergeler demetinden yahut çürütülemeyen karineler demetinden de doğabilmektedir (Bkz.  
diğerleri arasında Ağdaꢀ-Türkiye no: 34592/97, 27 Temmuz 2004, Gömi vd.-Türkiye no:  
35962/97, 21 Aralık 2006, sözü edilen Yaꢀa, Aydın-Türkiye 25 Eylül 1997, Kaya-Türkiye  
kararları 19 ꢁubat 1998).  
Tüm bu sözü edilenler ıꢀığında ve/veya 2. maddenin 2. paragrafında tanımlandığı üzere  
Devletin görevlililerinin aꢀırı güç kullanmaları sonucu ölüme sebebiyet verdikleri ihtilaf  
konusu edilmediğinde, Savunmacı Hükümete uygun ve ikna edici araçlarla baꢀvuran tarafın  
iddialarını çürütme sorumluluğu düꢀmektedir.  
Özellikle Devletin yetkililerinin ve görevlilerinin, ki bunlar olayların tam olarak nasıl  
meydana geldiğini bilen ve gerekli tüm bilgilere eriꢀebilen kiꢀilerdir, tamamıyla kontrolü  
altındaki kiꢀilerin yaralanması veya ölmesi hallerinde –örneğin polis veya askeri operasyonlar  
sırasında- mağdur yakınları tarafından öne sürülen iddiaları doğrulamak veya çürütmek  
Devletin sorumluluğudur (sözü edilen McKerr, ve ilgili referanslar; Çelikbilek-Türkiye no:  
27693/95, 31 Mayıs 2005, 3. maddede yer alan ilkelerle ilgili olarak bkz. örneğin sözü edilen  
Akkum vd. ve ilgili kısımlar).  
Bu yaklaꢀım, Savunmacı Hükümet’in sadece kendi tasarrufunda buluna bilgileri vermemesi  
nedeniyle olayların tespit edilememesi durumunda, AĐHM’nin baꢀvuranların iddialarının  
kabuledilebilirliği konusunda Savunmacı Hükümet aleyhine sonuca varmasına izin veren  
AĐHS’nin 38/1 maddesi ile aynı anlayıꢀtadır. (sözü edilen Akkum vd.; Timurtaꢀ –Türkiye no:  
23531/94, ilgili bölümler; sözü edilen Çelikbilek).  
Đlgili içtihadından doğan öğretiye uygun olarak (Bkz, örneğin, Moussaiev ve diğerleri-Rusya,  
baꢀvuru no: 57941/00, 58699/00 ve 60403/00, 26 Temmuz 2007, Akkum ve diğerleri;  
Erdoğan ve diğerleri; Anık ve diğerleri Çelikbilek) AĐHM, objektif olarak devlet organlarına  
isnat edilebilecek nedenlerden dolayı dava koꢀullarını tam olarak tespit etmesinin  
engellenmesi durumunda, olayların meydana geliꢀi hakkında tatmin edici ve inandırıcı  
açıklamalarda bulunmanın ve baꢀvuranların iddialarını çürütebilecek sağlam kanıt unsurları  
sunmanın Savunmacı Devlet’in sorumluluğunda olduğunu belirtmektedir. Aksi takdirde,  
AĐHM, baꢀvuranların iddialarının yerinde olduğu sonucuna ulaꢀabilir (Bkz. Toğcu-Türkiye,  
27601/95, 31 Mayıs 2005, kıyaslayınız Ağdaꢀ ve Gömi kararlarında kabul edilen sonuçlar,  
sözkonusu iki karar ıꢀığında incelenen Akpınar ve Altun).  
Bu durum, devlet görevlileri tarafından kontrolleri altındaki koꢀullarda öldürücü güç  
kullanımı olduğunu belirten bir baꢀvurunun AĐHS’nin 2/2. maddesine uygunluğunu ortaya  
koyan bir iddia karꢀısında, sözkonusu gücün, “mutlaka gerekli” olmanın ötesine geçmediğini  
ve bu hükmün amaçları ile “kesinlikle orantılı” olduğunu ortaya koymanın Savunmacı  
devletin yükümlülüğünde olduğunu göstermektedir.  
b. Mazlum Mansuroğlu’nun öldürülmesi hakkında  
i. Đhtilaflı ölümde Devlet görevlilerinin sorumluluğu  
Mevcut davada, hiç kimse, Mazlum Mansuroğlu’nun, 15 Ağustos 1996 tarihinde, terörle  
mücadeleye karꢀı yürütülen bir operasyon sırasında polis tarafından kullanılan güç sonucu ölü  
bulunduğuna itiraz etmemiꢀtir.  
Buna karꢀın taraflar, baꢀvuranların oğullarının öldürülme biçimde anlaꢀmazlık içindedirler.  
12  
Baꢀvuran tarafın baꢀlıca iddiası, hiçbir zaman PKK üyesi olmayan Mazlum Mansuroğlu’nun,  
Çerme operasyonundan sorumlu polis memurlarının ellerinden kaçan PKK örgütü mensubu  
üçüncü PKK’lı yerine kaçırıldığı ve öldürüldüğü yönündedir.  
Mazlum’un zorla alıkonulduğu iddiasına kadar olan ihtilaflı döneme iliꢀkin olarak  
baꢀvuranların ifadeleri birbirini tamamlamakta ve ulusal mahkemeler önünde dile getirilen  
iddialarla, baꢀvuru formunda olayların anlatıldığı bölümle ve AĐHM’ye sunulan yazılı  
görüꢀlerle uyuꢀmaktadır. Baꢀvuranların ifadeleri ayrıca, sözkonusu ölüme tanıklık eden beꢀ  
görgü tanığı tarafından onaylanan beyanlar ile de desteklenmiꢀtir.  
Mevcut dava koꢀullarında, AĐHM, prima facie ꢀikayetlerini desteklemek için baꢀvuranların  
yapabilecekleri her ꢀeyi yaptıkları kanaatindedir. Ayrıca, daha ikna edici kanıt unsurları  
sunmak zorunda, hatta sunacak halde değillerdi, çünkü eğer varsa bu tür kanıt unsurları ancak  
Hükümet’in elinde bulunabilirdi. (mutatis mutandis, Akkum, Çelikbilek).  
AĐHM, diğer unsurların yanı sıra, ulusal planda yürütülen soruꢀturmaların sonuçlarından  
hareketle Hükümet’in Mazlum Mansuroğlu’nun ölümüne iliꢀkin açıklamalar getirip  
getirmediğini ve baꢀvuranların iddialarını çürütüp çürütmediğini araꢀtıracaktır.  
ii. Mevcut davada kullanılan gücün gerekliliği ve orantılılığı hakkında  
Dava koꢀullarına iliꢀkin olarak, AĐHM, terör eylemlerinin Türkiye’nin güneydoğusunda çok  
ꢀiddetli olduğu bir dönemde (sözü edilen Kanlıbaꢀ, 8 Aralık 2005), AĐHS’nin 2/2 maddesi ile  
uyuꢀan nedenlere dayanarak, PKK militanı olduğu belirtilen sözkonusu üç kiꢀiye karꢀı,  
ihtilaflı operasyona baꢀvurmanın “uygun ve geçerli bir kanı”dan kaynaklanmıꢀ olabileceğini  
kabul etmeye hazırdır.  
Müdahalenin ardından polis memurları tarafından düzenlenen olay hakkındaki rapor göz  
önüne alındığında, AĐHM, mevcut davada, güvenlik güçlerinin, polis memurlarının ve baꢀka  
kiꢀilerin hayatı pahasına hareket etme riski getirecek gerçekdıꢀı bir yük getirmeden,  
hareketlerini planlamak ve ꢀüphelilerin tutumlarını öngörmek için yeterince zamanları  
olduğunu gözlemlemektedir (kıyaslayınız, örneğin, Gömi, McCann vd.)  
Amaç, üç ꢀüphelinin yakalanması idiyse, hiçbir unsur, yetkili polis memurlarının olaylardan  
önceki aꢀamada, ölümcül veya ölümcül olamayan yöntemler arasında bir ayırım yaptıklarını  
veya barıꢀçı yollarla ꢀüphelilerin teslim olmasını amaçladıklarını göstermemektedir.  
Sözkonusu ölümcül güce baꢀvurmanın yasallığına iliꢀkin olarak resmi bir soruꢀturma  
yürütülmemesinden dolayı (Bakınız, Anık ve diğerleri; Kanlıbaꢀ), mevcut dava koꢀullarında  
hiçbir unsur, saldırı silahları ve el bombaları gibi patlayıcılar taꢀıyan otuz yedi polis  
memurunun, tehlikeli teroristlerin söz konusu olduğu durumlarda bile, demokratik bir Avrupa  
toplumunda kanunların uygulanmasından sorumlu kiꢀilerin alması beklenen tüm tedbirleri  
alarak görevlerini yerine getirmeleri gerektiği bilinciyle donatılıp donatılmadıklarını belirleme  
imkanı tanımamaktadır (Erdoğan ve diğerleri).  
Bu genel gözlemlerden hareketle, AĐHM, ihtilaflı operasyonun, ölümcül güce baꢀvurmayı  
asgari düzeye indirecek ꢀekilde yürütüldüğüne ikna olamamaktadır (Anık ve diğerleri;  
Akpınar ve Altun; Erdoğan ve diğerleri; Akkum ve diğerleri; Makaratzis; McCann ve  
13  
diğerleri). Aꢀağıda belirtilen hususları dikkate alarak AĐHM, bu konu üzerinde daha fazla  
durmanın gerekli olmadığı kanaatindedir.  
Hükümet, “ihtilaflı ölümün, meꢀru müdafaa durumunda güvenlik güçlerinin de yer aldığı  
silahlı çatıꢀma sırasında uzak mesafeden açılan ateꢀ sonucunda meydana geldiğini”  
belirtmektedir.  
Üç ꢀüphelinin, polislerin uyarı atıꢀlarına karꢀılık vermeyi tercih ettikleri farz edilse dahi, daha  
önce yukarıda da belirtildiği üzere, polis memurları, “sıcak temasta” bulunduklarını öne  
sürememiꢀlerdir (Anık ve diğerleri, Bubbins-Birleꢀik Krallık, 50196/99 ve Andronicou ve  
Constantinou- Kıbrıs). Meydana gelen çatıꢀma, Hükümet’in savunduğu kadar ꢀiddetli  
olmamıꢀtır. Zira görünüꢀte hiçbir polis memuru, vücut bütünlüğüne halel getirecek  
muamelelere maruz kalmamıꢀtır (Erdoğan ve diğerleri, Gömi).  
Her ne olursa olsun, mevcut davada, hiçbir belgenin, polis memurları tarafından kullanılan  
silahların adaletin kullanımına sunulduğunu veya ilgili uzmanlar tarafından inceleme konusu  
yapıldığını belirtmemesinin gözlemlenmesi daha büyük bir önem taꢀımaktadır. Burada ciddi  
bir ihmalkârlık sözkonusudur, zira ilgili yetkililerin ellerinde en azından Mazlum’un  
cesedinden çıkarılabilen ve saklanan mermilerden biri bulunmaktaydı. Sözkonusu mermi,  
balistik incelemelere çok uygundu ve sonuç olarak, ölümcül atıꢀların kaynağı olan silahların  
tespit edilmesi için önemli bir kanıt unsuru oluꢀturmaktaydı.  
Atıꢀ mesafeleri, yadsınamaz bir önem taꢀımaktaydı; ancak sözkonusu mesafeler hiçbir zaman  
tatmin edici bir ꢀekilde belirtilmemiꢀtir. Hükümet’e göre atıꢀların “uzun mesafeden”  
yapıldığına iliꢀkin olarak dosyadan çıkarılabilecek tek güvenilir bilgi, dört merminin  
gerçekten “yakın mesafeden” atılmamasıdır. Ancak bu bağlamda AĐHM, Đstanbul Adli Tıp  
Kurumu’nda Mazlum Mansuroğlu’nun giysileri üzerinden balistik inceleme yapılmadan atıꢀ  
mesafelerinin belirlenemeyeceğini anlamak için cesede, iki kere Tunceli’de üçüncü kez de  
Malatya’da otopsi yapılmasının gerekli olmasını ꢀaꢀkınlıkla karꢀılamaktadır.  
Ancak adli bir memurun, “tamamen parçalandıkları” ve “hiçbir önem taꢀınmadıkları”  
gerekçesiyle Mazlum’un giysilerinin muhafaza edilmemesinde sakınca görmemesinden dolayı  
böyle bir inceleme yapılamamıꢀtır.  
AĐHM’ye göre, Hükümet tarafından sunulan fotoğraflar bu memurun yorumunu  
destekleyemez çünkü, her halukarda, günümüz adli tabibi tarafından sunulan imkânlar göz  
önüne alındığında, bir kanıtın kullanılabilir nitelikte veya ortadan kaldırılacak nitelikte olup  
olmadığı hususunda karar vermek, kesinlikle, konunun uzmanı olmayan birinin görevi  
değildir (benzer bir durum için, bakınız, Kamil Uzun-Türkiye, baꢀvuru no: 37410/97, 10  
Mayıs 2007).  
Ölümcül atıꢀların kaynağının belirlenmesindeki sözkonusu eksikliklere ciddi baꢀka bir  
ihmalkârlık daha eklenmiꢀtir: dosyadaki hiçbir unsur, 13 Mart 2001 tarihi itibarıyla,  
operasyona katılan otuz yedi polis memurunun müdahalenin meydana geliꢀi hakkında  
gerektiği gibi sorgulandıklarını göstermemektedir. Ayrıca bu tarih itibarıyla, baꢀvuranın ikinci  
ꢀikayeti ile ilgili olarak yalnızca dört polis memuru sorgulanmıꢀtır ve bunlar arasından  
anlaꢀılan yalnızca bir polis memuru, operasyonda aktif olarak yer almıꢀtır.  
14  
Bu koꢀullarda, yetkililerin, kaçınılmaz olduğu belirtilen ölümle sonuçlanmıꢀ koꢀulların  
tamamını aydınlatmaya muktedir polis veya polislerin kimliklerini tespitine gerçekten  
çalıꢀtıkları söylenemez.  
Mazlum Manzuroğlu’nun davranıꢀları ile ilgili olarak ise AĐHM, cesedin ve maktulün  
yakınlarında bulunan mermilerin yerine iliꢀkin hiçbir fotografik kanıtın sunulmadığını not  
etmektedir. Bununla birlikte dosyaya eklenen fotoğraflar, yetkililerin dediği gibi, raporda  
kalaꢀnikov taꢀıdığı belirtilen “sakallı” kiꢀinin Mazlum Mansuroğlu olduğu yönünde tahminde  
bulunma olanağı sağlayan izler içermektedir. Bu durumda, balistik incelemeler ve sözkonusu  
silah üzerindeki el ve parmak izlerinin adli tıp bulguları ve kullanılan fiꢀeklerin kovanı  
olmaksızın, dosyada, olayların meydana geldiği dönemde, Mazlum Mansuroğlu’nun silahlı  
olduğu ve silahını polislere karꢀı kullandığını gösteren somut hiçbir unsurun bulunmadığını  
gözlemlemek yeterli olacaktır.  
Sonuç olarak, ne sözkonusu polis memurlarının, nasıl bu kadar ciddi yararlanmalara neden  
olacak ꢀekilde mermi ve patlayıcılarla mutlak vurucu güç kullanma zorunluluğu içinde  
olduklarını ne silahlı çatıꢀma sırasında öldürücü tüm mermilerin Mazlum Mansuroğlu’nun  
sırtına isabet etmesini anlamak mümkündür.  
Mevcut davada Hükümet, baꢀvuranların iddialarını çürütecek durumda değildir (Taniꢀ ve  
diğerleri-Türkiye, baꢀvuru no: 65899/01; Akkum ve diğerleri; Canan-Türkiye, baꢀvuru no:  
39436/98, 26 Haziran 2007). Ancak bu durum, özellikle baꢀvuranın ve beꢀ görgü tanığının  
Mazlum’u görüꢀ mesafesinden kaybetmesinin ardından meydana gelen olaylar hususunda  
sürüp giden tutarsızlıkları dikkate alan, AĐHM’yi aradan geçen zamanı dikkate alarak yapılan  
değerlendirmenin sağlayacağı avantaj (Bubbins) kendisini büyük bir özen göstermekten  
alıkoymaz. Dahası belirli bir zaman ve mekanda meydana gelen olaylar sırasında “uygun ve  
geçerli bir kanıya” dayalı ölümcül güce baꢀvurmak, daha sonra bu kanının yanlıꢀ olduğu  
anlaꢀılsa dahi AĐHS’nin 2/2 maddesi çerçevesinde doğrulanabilir bir eylem olabilir. (Akkum  
ve diğeleri; McCann ve diğerleri; Andronicou ve Constantinou).  
Ayrıca AĐHM, polis memurlarının, baꢀvuranların oğullarının ellerinden kaçan terörist  
olduğunu zannettikleri için bilinçli olarak öldürdüklerine dair olan karineyi de temel  
alamamaktadır.  
Buna karꢀın, Mazlum Manzuroğlu’na karꢀı kullanılan ölümcül gücün “mutlaka gerekli”  
olandan fazla olmadığını ve AĐHS’nin 2. maddesi ile öngörülen amaçlardan biri veya tümüyle  
“kesinlikle orantılı” olduğunu ortaya koyamadığından, bu olayda devletin sorumluluğu  
bulunmaktadır.  
Bu nedenle AĐHS’nin bu hükmü esas bakımından ihlal edilmiꢀtir.  
c) Mazlum Mansuroğlu’nun ölümü hakkında yürütülen soruꢁturmanın etkisiz olduğu  
iddiası hakkında  
AĐHM, yetkililerin, Mazlum Manzuroğlu’nun ölümünün meydana geliꢀ koꢀullarının tespitini  
sağlayacak hiçbir soruꢀturma yürütmedikleri sonucuna varmasına neden olan zaafiyetleri  
yukarıda saymıꢀtır.  
Bunlara belirtilmesi gereken diğer eksiklikler de eklenmektedir.  
15  
AĐHM, baꢀvuranların sundukları 16 Ağustos 1996 tarihli ꢀikayet dilekçesi üzerine Tunceli  
Savcısının, Mazlum Manzuroğlu’nun cesedi üzerinde yapılmasını istediği post-mortem  
muayenelerin pek de verimli olmadığını ve ifadeleri güvenlik güçlerinin iddialarını  
destekleyen R.Ç’nin ve M. Ekici’nin sorgulandığını gözlemlemektedir. Dosya, ister  
sözkonusu dilekçe olsun isterse de 21 Ağustos ve 7 Ekim tarihli dilekçeler çerçevesinde olsun  
baꢀvuran taraf tarafından belirtilen tanıkların dinlenip dinlenmediği hususuna açıklık  
getirmemektedir.  
25 Ekim 1996 tarihinde, sözkonusu savcının davayı Tunceli Đl Đdare Kurulu’na  
göndermesinden önce, baꢀvuranlar konudan haberdar edilmemiꢀlerdir. Bundan sonra da bu  
durum devam etmiꢀtir. Son olarak, dosyayı incelemeye baꢀlamasının ardından sözkonusu  
Kurul, müdahil tarafı oluꢀturmadıkları gerekçesiyle hukuki yolları ileri sürerek baꢀvuranların  
taleplerini reddetmiꢀtir. Buna karꢀın, olayların yetkililer tarafından sunulan resmi ꢀekline  
uygun olan Y. Karanlık’ın ifadesi, soruꢀturmaların bu safhasında kabul edilmiꢀtir.  
Y. Karanlık’ın ifadesinin kabul edilmesi, Đl Đdare Kurulu’nun dosyanın içeriği hakkında karar  
vermesinden önce alınan son tedbir olmuꢀtur.  
Hükümet’in savunduğunun aksine, bu ꢀekilde hareket etme, baꢀvuranları soruꢀturmaların  
dıꢀında tutma ve dolayısıyla sözkonusu güvenlik güçlerinin inkârlarının tamamını kabul etme  
isteğini ortaya koymaktadır. AĐHM’nin daha önce birçok kez belirttiği üzere, mevcut davada  
olduğu gibi, böyle bir durum, idari organlar tarafından yürütülen soruꢀturmaların yürütme  
karꢀısında bağımsız olmamalarından dolayı duyulan ꢀüpheleri teyit etmektedir (Sultan Öner  
ve diğerleri- Türkiye, no: 73792/01, 17 Ekim 2006 ve bu kararda yapılan atıflar; Kanlıbaꢀ).  
Bu gerekçeler, AĐHS’nin 2. maddesinin usul bakımından ihlal edildiği sonucuna ulaꢀmak için  
yeterlidir.  
II. AĐHS’NĐN 3. ve 13. MADDELERĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA  
Baꢀvuranlar, baꢀta oğulları Mazlum Manzuroğlu’nun öldürülmeden önce kötü muameleye  
maruz kalmasından ꢀikayetçidir. Sonra da Manzuroğlu’nun annesi, 15 Ağustos 1996 tarihinde  
oğlunu korumaya çalıꢀırken kendisinin, darp, yaralama ve hakaretlere maruz kaldığını  
belirtmiꢀtir.  
Bu bağlamda baꢀvuranlar, AĐHS’nin 3. maddesine müstakilen veya 13. maddesi ile birlikte  
atıfta bulunmaktadırlar.  
A. Tarafların savları  
1. Hükümet  
Hükümet, Mazlum Mansuroğlu’nun cesedinin üzerinde, hayatta olduğu sırada bir iꢀkenceye  
maruz kaldığını gösteren izlere değil, çatıꢀma esnasında bir el bombasının patlaması  
sonucunda isabet eden ꢀarapnel parçalarının neden olduğu sıyrıklara rastlanıldığını gösteren  
17 Ağustos 1996 tarihli post mortem muayene raporuna dikkat çekmektedir.  
ꢁikayetin ikinci kısmına iliꢀkin olarak Hükümet Emine Mansuroğlu’nun vücudunda herhangi  
bir kötü muamele izine rastlanıldığını gösteren hiçbir unsur bulunmadığını belirten 20  
Ağustos 1996 tarihli rapora atıfta bulunmaktadır.  
16  
Ayrıca, konuyla ilgili olarak yapılan soruꢀturmalarda bu iddiayı destekleyen herhangi bir  
bulguya rastlanmamıꢀtır. Bir kiꢀinin tanıklığı gibi yeterli bir unsur bulunmadığından,  
AĐHS’nin 13. maddesi anlamında konuyla ilgili olarak daha derin bir soruꢀturma yapılmaması  
tabii idi.  
2. Baꢀvuranlar  
Emine Mansuroğlu’nun ꢀikayetine iliꢀkin olarak baꢀvuranlar, 20 Ağustos 1996 tarihinde  
geçici iꢀ göremezlik raporu verilmesinin kesinlikle bir nedeni olduğunu ve bunu açıklamanın  
Hükümete düꢀtüğünü ifade etmektedirler. Her halükarda baꢀvuranlar olayların üzerinden beꢀ  
yıl geçtikten sonra baꢀlatılan sözde soruꢀturma sonucunda güvenlik mensupları yerine  
davacının iftiracılıkla suçlandığından ꢀikayetçi olmaktadırlar.  
B. AĐHM’nin değerlendirmesi  
1. Mazlum Mansuroğlu’na iliꢀkin olarak AĐHS’nin 3. ve 13. maddeleri yönünden yapılan  
ꢀikayetlerin ilk kısmı hakkında  
Mevcut davada AĐHS’nin 2. maddesinin gerek esası gerekse usulü bakımından ihlal edildiği  
tespitini göz önünde bulunduran AĐHM, baꢀvuranların müteveffa oğullarına iliꢀkin olarak  
baꢀvuruda gündeme getirilen asıl hukuki sorunları incelediği kanaatine varmaktadır. Dava  
olaylarının ve tarafların argümanlarının tamamını dikkate alan AĐHM netice itibarıyla  
mevtaya iliꢀkin olarak 3. ve 13. madde yönünden yapılan ꢀikayetleri ayrıca incelemeye gerek  
olmadığını değerlendirmektedir (bkz., Kamil Uzun, adıgeçen, prg. 64, 10 Mayıs 2007 ; Feyzi  
Yıldırım – Türkiye, no: 40074/98, prg. 96, Demirel ve diğerleri – Türkiye, no: 75512/01, prg.  
29, 24 Temmuz 2007 ; Mehmet ve Suna Yiğit – Türkiye, no: 52658/99, prg. 43, 17 Temmuz  
2007 ; Kapan ve diğerleri – Türkiye, no: 71803/01, prg. 45, 26 Haziran 2007).  
2. Baꢀvuran Emine Mansuroğlu’na iliꢀkin olarak AĐHS’nin 3. ve 13. maddeleri yönünden  
yapılan ꢀikayetler hakkında  
a. ilk gözlemler  
8 Nisan 2003 tarihli kabuledilebilirliğe iliꢀkin kararında AĐHM, baꢀvurunun bu bölümünün  
incelenmesinin Emine Mansuroğlu’na iliꢀkin olarak AĐHS’nin 3. ve 13. maddeleri yönünden  
dile getirilen ꢀikayetlerin esasıyla birleꢀtirilmesine karar vererek (bkz., sözgelimi, Michael  
Joseph Walker – Birleꢀik Krallık, no: 34979/97) altı ay süresi kuralına riayet edilip edilmediği  
meselesini re’sen gündeme getirmiꢀtir.  
Kabuledilebilirlik aꢀamasında AĐHS’nin 35/1 maddesi bakımından gerekçesiz ve baꢀvuranlara  
atfedilebilecek atalet dönemlerini cezalandıran içtihadını göz önünde bulunduran AĐHM, altı  
ay süresinin dies a quo belirlenirken baꢀvuranın ikinci ꢀikayetini müteakip baꢀlatılan usul  
iꢀleminin ne ölçüde hesaba katılacağı sorusuna cevap verebilmek için yeterli bilgiye sahip  
değildi (bkz., sözgelimi, Hamail Bayram ve ꢁekir Yıldırım – Türkiye, no: 38587/97, 29 Ocak  
2002 ; Muazzez Epözdemir – Türkiye, no: 57039/00, 31 Ocak 2002 ; Siti Bulut ve Hatice  
Yavuz – Türkiye, no: 73065/01, 28 Mayıs 2002).  
Bununla birlikte dosyanın mevcut durumunda ilk ꢀikayetin yapıldığı 16 Ağustos 1996 ila  
ikinci ꢀikayetin yapıldığı 14 ꢁubat 2001 tarihi arasında geçen sürenin haklı olarak gerekçeli  
17  
olarak sayılabileceği kanaatindedir. Nitekim ilk ꢀikayete iliꢀkin süreç 26 Ekim 2000 tarihinde  
men’i muhakeme kararıyla sonuçlanmıꢀtır. Bu sürecin tamamen dıꢀında bırakılmıꢀ olan  
baꢀvuranlar Emine Mansuroğlu’na iliꢀkin ꢀikayetleriyle ilgili olarak hiçbir iꢀlem  
yapılmadığını ancak bu tarihten sonra anlayabilmiꢀlerdir. Her halükarda AĐHM, baꢀvuranın,  
oğlunun öldürülmesinin aydınlatılması konusunun esas önemi haiz olduğu bir dönemde kendi  
davasına ilgisini kaybetmekle suçlanamayacağı kanaatindedir.  
Bu ꢀikayete iliꢀkin olarak, son iç hukuk aꢀamasına mevcut baꢀvuru sunulduktan sonra ancak  
AĐHM kabuledilebilirliğe iliꢀkin kararını vermeden önce 7 Mayıs 2001 tarihinde ulaꢀılmıꢀtır  
(Ringeisen – Avusturya, 16 Temmuz 1971 tarihli karar, prg. 91) ; dolayısıyla altı ay süresi  
sözkonusu ꢀikayetin esastan incelenmesi açısından bir engel teꢀkil etmemektedir.  
b.Emine Mansuroğlu’na kötü muamelede bulunulduğu iddiaları hakkında  
AĐHM daha evvel de, AĐHS’nin 2. maddesi çerçevesinde Hükümet tarafından yapılan  
açıklamaların bilhassa baꢀvuranların evlerinin önünde meydana gelen olaylarla ilgili  
iddialarını çürütmeye imkân vermediğini tespit etmiꢀti. Bu olgu aynı zamanda baꢀvuran  
Emine Mansuroğlu’na göre polisler tarafından yapılan kötü muamelelerin kaynağı olan  
olayları da kapsamaktadır.  
Bu bağlamda, ispat yükü ve olayların tespitiyle ilgili olarak AĐHS’nin 2. maddesinde getirilen  
ilkeler AĐHS’nin 3. maddesi yönünden yapılan ꢀikayetin incelenmesi için de geçerlidir. Bu  
itibarla sözkonusu ꢀikayete neden olan koꢀulların izahı Hükümete düꢀmektedir ki bu ꢀikayet  
20 Ağustos 1996 tarihinde verilen raporla desteklenmekteydi.  
Bu çerçevede Hükümet sözkonusu raporda kötü muamele izlerinden söz edilmediğine dikkat  
çekmektedir.  
AĐHM, ‘nihai’ rapor adı verilen bu raporda esasen bir geçici rapordan bahsedildiğini ve bu  
raporda varılan sonuçların yinelenmeksizin onaylandığını tespit etmektedir. Bununla birlikte,  
sözkonusu tespitlerin beꢀ gün iꢀ göremezlik raporu ve on gün istirahat verilmesine neden  
olabilecek derecede ciddi bir klinik tablo arz eden ‘yaralara’ iliꢀkin olduğu soruꢀturma  
evrakından anlaꢀılmaktadır.  
Her ne olursa olsun, ꢀayet Hükümet sözkonusu sonuçların baꢀvuranın savını desteklemek için  
ikna edici olmadığını göstermek arzusunu taꢀıyor idiyse yukarıda anılan geçici raporu  
sunması gerekirdi.  
Hükümet konuyla ilgili olarak 14 ꢁubat 7 Mayıs tarihleri arasında yürütülen soruꢀturmaya  
atıfta bulunmaktadır. Ancak AĐHM, yapılan soruꢀturma sonucunda baꢀvuranın iddialarını  
tartıꢀmalı hale getirir nitelikte herhangi bir unsur tespit edememiꢀtir.  
Sözkonusu ikinci soruꢀturmayı yürütmekle görevli müfettiꢀ ve valinin yürütmeye tabi  
olmaları meselesinin dıꢀında, ister sözkonusu müfettiꢀin isteksizliği yüzünden isterse  
operasyona katılan polislerin tamamının sayısını tespit etmek ve ifadelerini almak  
noktasındaki yetersizliği nedeniyle olsun yapılan soruꢀturmanın uygun nitelikte olmadığı da  
ortadadır. Baꢀvuranın huzurunda yapılan teꢀhis ve yüzleꢀtirme iꢀlemlerini de anlamsız hale  
getirmiꢀtir. Halbuki baꢀvuran kendisine dayak atan ve küfür eden polisleri tarif etmiꢀti.  
18  
Bu çerçevede, Hükümetin sözkonusu ifade tutanağını vermemesi nedeniyle, baꢀvuranın  
kendisine saldırıda bulunanları tanımadığını bildirdiği ꢀeklindeki müfettiꢀ tarafından sarf  
edilen ifade bir sonuca götürmemektedir.  
Mevcut davada müfettiꢀ dört polisle birlikte R.Ç.’yi dinlemiꢀtir ancak baꢀvuran tarafından  
tanık olarak gösterilen kiꢀilerden hiçbiri dinlenilmemiꢀtir, dolayısıyla baꢀvuran soruꢀturmanın  
dıꢀında bırakılmıꢀtır.  
Diğer dört polisin beyanlarına iliꢀkin olarak AĐHM, neredeyse basmakalıp bu ifadelerin  
inandırıcılıktan yoksunlukla malul oldukları kanaatindedir. Esasen ihtilaflı operasyon  
esnasında 37 güvenlik mensubu farklı görevlerle küçük gruplar halinde farklı bölgelerde  
konuꢀlandırılmıꢀlardı. Dolayısıyla bu dört polisin baꢀvuranı gerçekten de görmemiꢀ olmaları  
muhtemeldi. Bu durumda sözkonusu güvenlik mensuplarının, baꢀvuranın, kendi bilgileri  
dıꢀında, Mansuroğlu Ailesinin evinin önünde gerçekleꢀmesi muhtemel olaylara iliꢀkin yalan  
söyleyip söylemediğini bilmeleri mümkün değildi.  
AĐHM, nasıl olup da önce polis müfettiꢀi sonra da valinin sözkonusu ifadeleri eksiksiz olarak  
tekrar ettiğini anlamakta güçlük çekmektedir.  
Hakkında herhangi bir adli iꢀlem yapılmadığı gözüken R.Ç. ise Mazlum aleyhindeki  
ifadelerini iki kez teyit etmiꢀtir. Bununla birlikte baꢀvuran tarafın tanıklarıyla; bilhassa da 2  
Temmuz 1997 tarihinde Tunceli Đl Đdare Kurulu önünde adını açıkça zikreden baꢀvuranla  
yüzleꢀtirilmemesi sebebiyle R.Ç.’nin beyanları yeterli olmayacaktır.  
Zaten Đl Đdare Kurulu’na göre, çatıꢀma nedeniyle paniğe kapılarak ‘sağa sola’ kaçan insanların  
arasında ‘arazinin engebeli olması sonucu düꢀerek’ yaralanmıꢀ olan baꢀvurana iliꢀkin olarak  
20 Ağustos 1996 tarihinde düzenlenen tıbbi raporun hiçbir kıymeti yoktu.  
Böylesi bir varsayım adli bir soruꢀturma sonucunda ya da uygun adli tıp değerlendirmeleri  
sonucunda varılabilecek bir sonuçla herhangi bir ꢀekilde benzerlik arz etmemektedir.  
Bu itibarla AĐHM, Hükümetin ihtilaf konusu soruꢀturmanın baꢀvuranın ꢀikâyetini destekler  
mahiyette ‘uygun unsur’ bulunmaması nedeniyle ihtilaf konusu soruꢀturmanın  
sonuçlanmadığı yönündeki savını kabul etmeyecektir. Bunun nedeni ise, daha ziyade,  
sözkonusu dönemde devleti temsil eden kimseler karꢀısında hissedilen kırılganlığı artırma  
pahasına böylesi unsurları araꢀtırma niyetinin hatta var olan unsurları teyit etme niyetinin  
olmayıꢀıdır. Bu çerçevede hatırlatmak gerekir ki müfettiꢀ ve vali, baꢀvuranın, PKK’ya ve  
PKK’nın bölücü propagandasına destek vermek amacıyla güvenlik güçlerini gözden  
düꢀürerek Türkiye’yi AĐHM önünde tartıꢀmalı hale getirmeye çalıꢀtığı kanaatindeydiler.  
Konuyla ilgili olarak herhangi bir adli tedbir alınmamasından dolayı AĐHM bu iddianın (bkz.,  
diğer birçokları arasında, Kanlıbaꢀ, adıgeçen, prg. 63 ; Hasan Kılıç – Türkiye, no: 35044/97,  
prg. 41, 28 Haziran 2005 ; Uçkan – Türkiye, no: 42594/98, prg. 35, 22 Haziran 2006) hususi  
bir cevabı hak etmediği kanaatindedir. Zaten Hükümet de bu iddiayı AĐHM önünde yeniden  
gündeme getirmemiꢀtir.  
Özetle, etkisiz olduğu gibi uygun da olmayan idari soruꢀturma sonuçlarını esas alan Hükümet  
baꢀvuranın AĐHS’nin 3. maddesi bakımından yaptığı ꢀikayete konu olan olayları  
açıklayamamıꢀtır.  
Dolayısıyla Emine Mansuroğlu’na iliꢀkin olarak AĐHS’nin bu hükmü ihlal edilmiꢀtir.  
19  
Bu tespite neden olan koꢀullar aynı zamanda baꢀvuranların 13. madde bakımından ꢀikayetçi  
oldukları koꢀulları da kapsamaktadır. Bu itibarla AĐHM sözkonusu mesele hakkında ayrıca bir  
karara varmasına gerek olmadığı kanaatindedir (bkz., sözgelimi, Evaldsson ve diğerleri –  
Đsveç, no: 75252/01, prg. 67, 13 ꢁubat 2007).  
III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA  
A. Tazminat  
Baꢀvuranların avukatı, 24 yaꢀında olan Mazlum Mansuroğlu’nun ölmeden önce ailesinin  
evinde yaꢀadığına, para kazandığına ve bu parayı ailesine yardım etmek amacıyla verdiğine  
iꢀaret etmektedir. Mevcut davada Mazlum’un ölümünden kaynaklanan maddi desteğin  
kaybını kesin surette hesaplanamayacağını kabul eden avukat, Çalıꢀma ve Sosyal Güvenlik  
Bakanlığı tarafından yayınlanan yıllık asgari ücret tarifesi tutarını esas alarak Mazlum’un en  
az 19 yıl çalıꢀabileceği varsayımından hareket etmektedir.  
Böylece baꢀvuran taraf 19.958 ABD Doları (1996 yılından 2003 yılının sonuna kadar geçen  
sürede ortaya çıkan zarar)’na ek olarak yıllık ortalama 2.453 ABD Doları’na tekabül edecek  
ꢀekilde 2004 yılından itibaren baꢀlatılmak suretiyle 46.607 ABD Doları olarak hesapladıkları  
zararın tazmini talebinde bulunmaktadırlar.  
Baꢀvuranlar ayrıca 150 ABD tutarındaki defin masrafının da iadesini istemektedirler.  
Özetle baꢀvuranlar toplam maddi zararlarını 66.715 ABD Doları olarak hesaplamaktadırlar.  
Bu rakam 56.755 Euro’ya tekabül etmektedir.  
Manevi tazminata iliꢀkin olarak ise ilgililer, oğullarının ve baꢀvuran Emine Mansuroğlu’nun  
maruz bırakıldığı durum sonucunda yaꢀadıkları dayanılmaz acıyı ileri sürerek 100.000 Euro  
talep etmektedirler.  
Hükümet bu taleplerin herhangi bir belgeyle desteklenmediğine ve ölenin öğrenim görmemiꢀ  
bir çiftçi olduğu cihetle abartılı olduğuna, ailesine maddi yardımda bulunmasının ihtimal dıꢀı  
olduğuna dikkat çekmektedir.  
Manevi tazminat talebine iliꢀkin olarak ise Hükümet, baꢀvuranların iddialarının temelden  
yoksun oluꢀu dikkate alınarak yalnızca sembolik bir meblağın düꢀünülmesi gerektiği  
kanaatindedir.  
Baꢀvuranların zararlarına yönelik taleplerine iliꢀkin olarak, AĐHM içtihadında iddia edilen  
zararla AĐHS’nin ihlali arasında açık bir illiyet bağı olması gerektiği ortaya konulmuꢀtur ki bu  
gereği halinde gelir kaybı nedeniyle bir tazminata hükmedilmesini de kapsar (bkz., diğerleri  
arasında, Çakıcı – Türkiye, no: 23657/94, prg. 127). AĐHM; AĐHS’nin 2. maddesinin esası  
bakımından devletin sorumluluğu bulunduğunu tespit etmiꢀtir. Bununla birlikte, sözkonusu  
meblağın hesaplanmasına iliꢀkin aktüariyel verilerin doğru olduğu varsayılsa dahi müteveffa  
Mazlum Mansuroğlu’nun eꢀi ve ya da çocuğu bulunmamaktaydı ve ailesinin ekonomik olarak  
kendisine bağımlı olup olmadığının yahut ne ölçüde bağımlı olduğunun bilinmesine imkan  
tanıyacak teyit edilebilir nitelikte herhangi bir bilgi mevcut değildir. Bununla beraber AĐHM,  
ailesiyle birlikte yaꢀayan Mazlum’un bir ailedeki yetiꢀkin her birey gibi ꢀu ya da bu ꢀekilde  
cüzi de olsa ailesine katkıda bulunmuꢀ olması gerektiği kanaatindedir (bkz., mutatis mutandis,  
Öneryıldız – Türkiye, no: 48939/99, prg. 168).  
20  
Tüm unsurları değerlendiren AĐHM bu baꢀlık altında toplam 5.000 Euro ödenmesine  
hükmetmektedir.  
AĐHM ayrıca, cenaze masrafları baꢀlığı altında talep edilen 150 ABD Doları’nın makul  
olduğu hükmüne varmaktadır. Bu nedenle AĐHM bu miktarın tamamının ödenmesine  
hükmeder.  
Manevi tazminata iliꢀkin olarak ise AĐHM, oğullarına iliꢀkin olarak AĐHS’nin 2. maddesinin  
ihlalleri nedeniyle baꢀvuranların hiç kuꢀkusuz acı çektikleri kanaatindedir. Baꢀvuran Emine  
Mansuroğlu açısından bu acı, AĐHS’nin 3. maddesi yönünden tespit edilen ihlale neden olan  
koꢀullar sebebiyle iyice artmıꢀ olmalıdır.  
Yine de AĐHM bu baꢀlık altında talep meblağın aꢀırı olduğuna hükmetmektedir. Konuyla  
ilgili içtihadından (bkz., sözgelimi, Akkum ve diğerleri, adıgeçen, prg. 298) ilham alan AĐHM  
ꢁerifali Mansuroğlu’na 9.000 Euro, Emine Mansuroğlu’na ise 13.000 Euro ödenmesine  
hükmeder.  
B. Yargılama masraf ve giderleri  
Yargılama masraf ve giderleri baꢀlığı altında baꢀvuranlar 6.024 Euro talep etmektedirler.  
Ancak 240.000.000 TL tutarındaki tercüme makbuzu dıꢀında herhangi bir belge  
sunmamaktadırlar.  
Hükümet yalnızca gerçekten yapılmıꢀ masrafların iade edilebileceğini, bu nedenle de tüm  
harcamaların fatura, makbuz, vs. ile belgelendirilmesi gerektiğini hatırlatmaktadır. Hükümet,  
Türkiye’de avukatlık ücretlerinin vergiye tabi olması nedeniyle baꢀvuranların avukatının  
verdiği hizmet karꢀılığında yasaya uygun hareket ederek müvekkillerinden alacağını talep  
edebilmek için avukatlık ücret sözleꢀmesi hazırlaması gerektiğini belirtmektedir. Böyle  
olmaması durumunda bu yönde herhangi bir iade sözkonusu olamamaktadır.  
Hükümet gibi AĐHM de, AĐHS’nin 41. maddesi anlamında ancak gerçekten ve gerekli olduğu  
için yapıldığı ve makul bir oranda olduğu kanıtlanan masraflarının iadesinin mümkün  
olduğunu anımsatır (Nikolova – Bulgaristan, no: 31195/96, prg. 79).  
Halihazırda AĐHM’nin elinde, yaklaꢀık 141 Euro tutarındaki bir tercüme makbuzunun dıꢀında  
yazılı herhangi kanıt bulunmamaktadır. Daha evvel Avrupa Konseyi tarafından adli yardım  
baꢀlığı altında 630 Euro tutarında bir ödeme yapıldığı cihetle bu meblağ tazmin edilmiꢀ  
sayılır.  
Bu itibarla AĐHM baꢀvuranların yargılama masraf ve giderlerine iliꢀkin taleplerini kabul  
etmeyecektir.  
C. Gecikme faizi  
AĐHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranına üç  
puanlık bir artıꢀın ekleneceğini belirtmektedir.  
21  
BU GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM, OYBĐRLĐĞĐ ĐLE  
1. Müteveffa Mazlum Mansuroğlu’na iliꢀkin olarak AĐHS’nin 2. maddesinin gerek esas  
gerekse usul bakımından ihlal edildiğine ;  
2. Baꢀvuran Emine Mansuroğlu’na iliꢀkin olarak AĐHS’nin 3. maddesinin ihlal edildiğine ;  
3. Müteveffa ile ilgili olarak AĐHS’nin 3. maddesi yönünden yapılan ꢀikayete ve AĐHS’nin  
2. ve / veya 3. maddesiyle bağlantılı olarak 13. madde yönünden yapılan ꢀikayetlere  
iliꢀkin ayrıca bir karara varmaya gerek olmadığına ;  
4. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,  
döviz kuru üzerinden Y.T.L.’ye çevrilmek üzere Savunmacı Hükümet tarafından,  
i. maddi tazminat olarak baꢀvuranlara 5.000 Euro (beꢀ bin Euro) ve 150 ABD Doları  
(yüz elli Amerikan Doları) ;  
ii. manevi tazminat olarak ꢁerifali Mansuroğlu’na 9.000 (dokuz bin Euro), Emine  
Mansuroğlu’na ise 13.000 (on üç bin Euro) ödenmesine ;  
iii.bu miktarın yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutulmasına;  
b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet  
tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan  
fazlasına eꢀit oranda faiz uygulanmasına;  
5. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;  
KARAR VERMĐꢀTĐR.  
Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.  
paragraflarına uygun olarak 26 ꢁubat 2008 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.  
22