C O N S E I L D E  
L ' E U R O P E  
AVRUPA  
KONSEYĐ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
MAHSUN TEKĐN- TÜRKĐYE DAVASI  
(Baꢀvuru no: 52899/99)  
KARAR  
STRAZBURG  
20 Aralık 2005  
Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli  
bazı düzeltmelere tabi olabilir.  
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2005. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan ve (52899/99) baꢀvuru no’lu davanın nedeni bu  
ülke vatandaꢀı olan Mahsun Tekin’in (baꢀvuran) 31 Mayıs 1999 tarihinde Avrupa Đnsan  
Hakları Mahkemesi’ne (AĐHM), Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34. maddesi  
uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.  
Baꢀvuran Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi önünde Ankara barosu avukatlarından  
Selahattin Kaya tarafından temsil edilmektedir.  
OLAYLAR  
I. DAVANIN KOꢀULLARI  
Baꢀvuran 1976 doğumludur. Baꢀvurusunu yaptığı sırada Aydın Cezaevi’nde (Türkiye)  
bulunmaktadır.  
Baꢀvuran 31 Mayıs 1997 tarihinde polisler tarafından yakalanmıꢀtır. Baꢀvuranın  
yasadıꢀı bir terör örgütünün “genç öğrenci cephesi”ne üye olduğundan ꢀüphe edilmiꢀtir. Aynı  
gün Emniyet Müdürlüğü’nde gözaltına alınmıꢀtır.  
Baꢀvuran gözaltında bulunduğu sırada polisler tarafından sorgulanmıꢀtır. Baꢀvuran  
imzaladığı ifadesinde sözkonusu terör örgütüne üye olduğunu ve bu örgüte yandaꢀ toplamak  
amacıyla faaliyetlerde bulunduğunu kabul etmiꢀtir.  
6 Haziran 1997 tarihinde baꢀvuran Adli Tıp Doktoru tarafından muayene edilmiꢀtir.  
Adli Tıp Doktoru tarafından hazırlanan raporda baꢀvuranın vücudunda herhangi bir kötü  
muamele izine rastlanılmadığı belirtilmiꢀtir.  
Aynı gün, baꢀvuran önce Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet Baꢀsavcısı  
tarafından dinlenmiꢀtir. Baꢀvuran yasadıꢀı örgüte mensup olduğunu ve bu örgütün  
faaliyetlerine katıldığını inkar etmiꢀtir. Baꢀvuran aynı zamanda gözaltında kendisine baskı  
yağıldığını iddia etmiꢀ fakat Cumhuriyet Baꢀsavcısı, kötü muamele izinin tespit edilmediğini  
belirten sağlık raporunu hatırlatmakla yetinmiꢀtir.  
Yine 6 Haziran tarihinde, baꢀvuran Devlet Güvenlik Mahkemesi Hakimi’ne sevk  
edilmiꢀtir. DGM Hakimi baꢀvuranın tutuklu yargılanmasına karar vermiꢀtir. Baꢀvuran yine  
aleyhinde yapılan suçlamaları inkar etmiꢀtir.  
9 Haziran 1997 tarihinde, baꢀvuran yeniden Ankara Adli Tıp Doktoru tarafından  
muayene edilmiꢀtir. Adli Tıp Kurumu Doktoru ilk raporda yer alan teꢀhisleri yinelemiꢀ ve  
baꢀvuranın kendisine soğuk su tutulduğunu, bunun göğsünde ağrılara sebep olduğunu, fakat  
bunların sonradan geçtiğini iddia ettiğini belirtmiꢀtir.  
Belirtilmeyen bir tarihte, Cumhuriyet Savcısı baꢀvuranı biri askeri hakim olmak üzere  
üç hakimden oluꢀan DGM önünde itham etmiꢀtir. Baꢀvuranı yasadıꢀı silahlı örgüt üyesi olmak  
ve bu örgütün “genç öğrenci kolları” adına faaliyetlerde bulunmakla suçlamıꢀ ve Türk Ceza  
Kanunu’nun 168§2. maddesi ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu’nun 5. maddesi  
uyarınca mahkum edilmesini talep etmiꢀtir.  
7 Temmuz 1997 tarihinde DGM’de yapılan duruꢀma sırasında, baꢀvuran, aleyhindeki  
suçlamaları reddetmiꢀ ve polislerin baskısı altında ifadesini verdiğini iddia etmektedir.  
2
10 Haziran 1998 tarihli bir kararla, DGM baꢀvuranı üzerine atılı fiillerden suçlu  
bularak TCK’nin 168§2 maddesi uyarınca on beꢀ yıl hapis cezasına mahkum etmiꢀtir. DGM  
kararında, baꢀvuranın yalanlamalarına rağmen, dosyada yer alan delillerin iddianamenin  
olaylara iliꢀkin yorumunu desteklediği kanaatindedir.  
Baꢀvuran, 27 Temmuz 1998 tarihinde kararın temyizine gitmiꢀtir. Yargıtay, 29 Aralık  
1998 tarihli bir kararla DGM kararını onamıꢀtır.  
HUKUK AÇISINDAN  
AĐHS’nin 3. maddesine atıfta bulunan baꢀvuran gözaltındayken kötü muameleye  
maruz kaldığını iddia etmektedir. Baꢀvuran kendisini yargılayan ve mahkum eden Ankara  
Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin bünyesinde bir askeri hakim bulunmasından dolayı  
“bağımsız ve tarafsız bir mahkeme” tarafından adilce yargılanmadığı iddiasında  
bulunmaktadır. Adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini, gözaltında bulunduğu sırada avukat  
yardımından faydalanamadığını ve mahkumiyetinin yalnızca baskı altında alınan ifadesine  
dayandığını ileri sürmektedir. Baꢀvuran bu itibarla AĐHS’nin 6§§1 ve 3. maddesinin c)  
bendine atıfta bulunmaktadır.  
I. KABULEDĐLEBĐLĐRLĐK HAKKINDA  
A. AĐHS’nin 3. maddesinin ihlal edildiği iddiası hakkında  
1. Altı ay süresi  
Hükümet altı ay süresine uyulmadığını belirtmektedir. ꢁahin-Türkiye (karar),  
no:25091/94, 2 Aralık 1996 tarihli kararında benimsenen tutumu hatırlatmakta ve baꢀvuranın  
en geç 6 Aralık 1997 tarihine kadar baꢀvurusunu yapması gerektiğini belirtmektedir.  
Baꢀvuran 6 Haziran 1997 tarihinde Cumhuriyet Savcısı önünde gözaltındayken kötü  
muameleye maruz kaldığını iddia etmiꢀ, sağlık raporuna dayanan Cumhuriyet Savcısı ise bu  
iddiaları incelememiꢀtir. Hükümet baꢀvuranın bu tarihten kısa süre sonra iç hukuk yollarının  
etkisiz olduğunu anlamıꢀ olması gerektiğini belirtmektedir.  
AĐHM, iç hukuk yollarının bulunmadığı durumlarda, altı ay süresi baꢀvuruda dava  
konusu olayın meydana geldiği tarihten itibaren baꢀlamaktadır. Bununla birlikte, baꢀvuran bir  
baꢀvuru yapmıꢀsa ve bu baꢀvuruyu etkisiz kılan nedenlerden daha sonra haberdar olmuꢀsa ya  
da haberdar olması gerekiyorsa, altı ay süresi haberdar olduğu ya da olması gerektiği andan  
itibaren iꢀlemeye baꢀlar (Bkz. mutatis mutandis, Mehmet Laçin-Türkiye, no: 23654/94, 15  
Mayıs 1995 tarihli Komisyon kararı, (DR) 81, s. 76).  
Esas itibariyle, 6 Haziran 1997 tarihinde Cumhuriyet Savcısı’nın baꢀvuranın kötü  
muameleye iliꢀkin iddialarını reddetmesinin ardından, baꢀvuran 7 Temmuz 1997 tarihinde  
yapılan duruꢀma sırasında DGM önünde iddialarını yinelemiꢀtir. DGM’de yapılan on  
duruꢀma sırasında, baꢀvuranın gözaltında bulunduğu sırada kötü muameleye maruz kaldığına  
dair hiçbir iddiada bulunmadığı bir gerçektir. Bununla birlikte, 27 Temmuz 1998 tarihinde  
sunduğu temyiz dilekçesinde, gözaltında verdiği ifadenin geçersiz olduğunu ve baskı altında  
ifade verdiğini belirtmektedir. Buna karꢀın, Yargıtay’ın 29 Aralık 1998 tarihli kararında  
baꢀvuranın kötü muamele yapıldığına iliꢀkin iddialarına atıf yapılmamıꢀtır. Bu nedenle,  
3
baꢀvuranın, 29 Aralık 1998 tarihinde alınan Yargıtay kararından önce, iddialarına iliꢀkin  
baꢀvuru yollarının etkisiz olduğunu bilmesinin mümkün olmadığı düꢀünülebilir.  
Sonuç olarak AĐHM Hükümet’in itirazını reddetmektedir.  
2. Diğer kabuledilebilirlik kriterleri  
Hükümet, baꢀvuranın gözaltında bulunduğu sırada kötü muameleye maruz kaldığı  
yönündeki iddialarını destekleyecek hiçbir kanıt sunmadığını belirtmektedir. Sonuç olarak  
baꢀvurunun bu kısmının temelden yoksun olduğu gerekçesiyle kabuledilemez ilan edilmesi  
gerektiği kanaatindedir.  
AĐHM, kötü muamele iddialarının delillerle desteklenmesi gerektiğini  
hatırlatmaktadır. AĐHM delilleri değerlendirirken “her türlü makul ꢀüpheciliğin ötesinde”  
ilkesinden yararlanmaktadır; bu türden bir delil, yeteri kadar ciddi, açık ve birbiriyle uyumlu  
bir dizi emareden ya da çürütülemeyecek karinelerden oluꢀabilir (Bkz. Örneğin, Irlanda-  
Birleꢀik Krallık, 18 Ocak 1978 tarihli karar, A serisi no: 25, §161 in fine).  
AĐHM, baꢀvuranın dile getirdiği kötü muamele iddialarının göğsünde ağrıya neden  
olan vücuda soğuk su tutulması ile ilgili olduğunu gözlemlemektedir. AĐHM fiziksel ya da  
ruhsal izler bırakacak türden olmayan muamelelerin 3. madde alanına girebileceğini kabul  
etmektedir (Büyükdağ-Türkiye, no: 28340/95, § 53, 21 Aralık 2000).  
Esasında AĐHM, baꢀvuranın gözaltında bulunduğu sırada kendisine yapılan kötü  
muamelenin (soğuk su tutulması) ꢀekli hakkında ayrıntılı bilgiyi, yalnızca 9 Haziran 1997  
tarihinde yapılan ikinci muayenesi sırasında Adli Tıp Doktoru’na verdiğini gözlemlemektedir.  
Daha sonra, baꢀvuran DGM Cumhuriyet Savcısı ve Yargıtay’da ifadelerini inkar etmekle  
yetinmiꢀ, ꢀimdi AĐHM önünde ileri sürdüğü kötü muamelenin cinsini belirtmeden, baskı  
altında ifade verdiğini belirtmiꢀtir.  
AĐHM, DGM’de yapılan 7 Temmuz 1997 tarihindeki ilk duruꢀmadan, kararın verildiği  
10 Haziran 1998 tarihine kadar, on duruꢀma yapılmıꢀtır. Bütün bu duruꢀmalar sırasında  
baꢀvuran hiçbir ꢀekilde kötü muameleye maruz kaldığı iddiasında bulunmamıꢀ, yalnızca  
tutuksuz yargılanmayı talep etmekle yetinmiꢀtir.  
Ayrıca, ilk dilekçesinde baꢀvuran kötü muameleye maruz kaldığı iddialarına iliꢀkin  
ayrıntılı açıklamada bulunmamıꢀ, 9 Haziran 1997 tarihli sağlık raporuna gönderme yapmakla  
yetinmiꢀtir. Bu raporda, 6 Haziran 1997 tarihli raporda yer alan tespitler yinelenmiꢀ, hiçbir  
kötü muamele izine rastlanılmadığı, yalnızca baꢀvuranın vücuduna soğuk su tutulduğu  
yönünde ifadelerinin olduğu belirtilmiꢀtir. AĐHM, Mahkemenin 22 Haziran 1999 tarihli bir  
yazıyla baꢀvuranın avukatını 3. maddenin ihlal edildiği iddiası ile ilgili olarak bu konuda  
ayrıntılı bilgi sunmaya davet ettiğini not etmektedir. 23 Eylül 1999 ve 18 Ekim 1999  
tarihinde, baꢀvuranın avukatı mektuba cevap olarak baꢀvuranın maruz kaldığı kötü  
muameleleri genel olarak anlatmıꢀ, fakat baꢀvuranın hangi sebepten dolayı mağdur olduğunu  
belirtmemiꢀtir.  
Bu koꢀullar altında, AĐHM kendisine iletilen kötü muamele iddialarının, adli  
makamların bilgisine yeteri kadar iletildiğinin kabul edilemeyeceğini ve bu nedenle  
baꢀvuranın, kötü muamele iddialarıyla ilgili avukatının ve kendisinin daha ciddi bir dayanak  
sunmadan, derinlemesine bir soruꢀturma yapılmasını haklı ve yerinde olarak  
4
bekleyemeyeceğini düꢀünmektedir (Bkz., örneğin, ꢁ.T-Türkiye (karar), no: 28310/95, 9 Kasım  
1999, ve Kaplan, adıgeçen, karꢀılaꢀtırın Aksoy-Türkiye, 18 Aralık 1996 tarihli karar, Derleme  
Hükümler ve Kararlar 1996-VI). Bu noktada, AĐHM baꢀvuranın iddialarının “savunulabilir”  
olarak değerlendirilemeyeceğini belirtmektedir. Adli makamların AĐHS’nin 3. maddesi  
uyarınca “etkili soruꢀturma” yürütme zorunluluğunu yerine getirmediğinin de  
düꢀünülemeyeceği görüꢀündedir. Bu koꢀullarda AĐHM’yi baꢀvuranın ꢀikayetçi olduğu kötü  
muamelenin polisler tarafından yapıldığını düꢀünmeye itecek ve/veya AĐHM’nin olayda adli  
makamların tutumlarını değerlendirmesini sağlayacak hiçbir unsur mevcut değildir (Bkz.,  
diğerleri arasında, Yılmaz-Türkiye (karar), no: 50743/99, 30 Mayıs 2000; Fidan-Türkiye  
(karar), no: 24209/94, 29 ꢁubat 2000; Uykur-Türkiye (karar), no: 24599/95, 9 Kasım 1999; ve  
ꢁ.T., adıgeçen).  
AĐHM, baꢀvurunun bu kısmının AĐHS’nin 35§3 maddesi uyarınca dayanaktan yoksun  
olduğuna karar vermiꢀtir.  
B. AĐHS’NĐN 6. MADESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA  
AĐHM içtihatlarından doğan kriterler ıꢀığında (Bkz. Özellikle Çıraklar-Türkiye, 28  
Ekim 1998 tarihli karar, derleme 1998-VII) ve elindeki mevcut deliller göz önüne alındığında  
AĐHS’nin 6. maddesine iliꢀkin ꢀikayetlerin esastan incelenmesi gerektiğine karar vermiꢀtir.  
Bunun dıꢀında baꢀka hiçbir kabuledilemezlik gerekçesi bulunmamaktadır.  
II. ESAS HAKKINDA  
A. Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin Bağımsızlığı ve Tarafsızlığı Hakkında  
AĐHM daha önce buna benzer ꢀikayetlerin dile getirildiği birçok dava incelediğini ve  
bunların AĐHS’nin 6 § 1 maddesinin ihlali yönünde sonuçlandığını ortaya koymaktadır (Bkz.  
adıgeçen Özel, § § 20-21, ve adıgeçen Gençel, PP 11-12).  
AĐHM mevcut davayı incelemiꢀ ve Hükümet’in davayı farklı ꢀekilde sonuçlandıracak  
hiçbir tespit ve delil sunmadığı kanaatine varmıꢀtır. AĐHM, Ceza Kanunu’nda öngörülen  
suçlardan ötürü Devlet Güvenlik Mahkemesi’nde yargılanan baꢀvuranın, aralarında asker  
kökenli bir hakimin yer aldığı mahkeme önüne çıkma konusunda endiꢀe duymasının  
anlaꢀılabilir olduğu kanısındadır. Dolayısıyla baꢀvuran, Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin  
davanın gerekçesine yabancı mülahazalar ıꢀığında sebepsiz bir yargı kararı almasından haklı  
olarak kaygı duymaktadır. Bu nedenle baꢀvuranın, bu yargı merciinin tarafsız ve bağımsız  
olmadığı yönündeki ꢀüphelerinin dikkate alınması gerekmektedir (Incal –Türkiye, 9 Haziran  
1998 tarihli karar, Derleme 1998-IV, s. 1573, § 72 ).  
AĐHM, baꢀvuranları yargılayıp mahkum eden Devlet Güvenlik Mahkemesinin  
AĐHS’nin 6 § 1 maddesinde yer alan bağımsız ve tarafsız bir mahkeme niteliğini taꢀımadığı  
sonucuna varmıꢀtır.  
B. Cezai Yargılama Sürecinin Adilliği Hakkında  
Hükümet bir ihlalin varlığını kabul etmemektedir.  
5
AĐHM, daha önceki benzer davalarda da dile getirildiği üzere, tarafsızlıktan ve  
bağımsızlıktan yoksun bir mahkemenin, hiçbir surette, yargı yetkisi altındaki kiꢀilere adil ve  
hakkaniyete uygun bir yargılama süreci temin edebileceğinin varsayılamayacağını hatırlatır.  
Baꢀvuranın, davasının bağımsız ve tarafsız bir mahkeme önünde görülmesi hakkının  
ihlal edildiği tespiti ıꢀığında, AĐHM, mevcut ꢀikayeti incelemeye gerek olmadığı kanaatine  
varmıꢀtır (Bkz. diğerleri arasında adıgeçen Çıraklar kararı, s. 3074, §§ 44-45).  
II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA  
AĐHS’nin 41. maddesinde yer alan unsurlar.  
Baꢀvuran adil tazmin talebinde bulunmamıꢀtır. Sonuç olarak, mahkemenin 27 Kasım  
2002 tarihli yazıda belirtilen süre içinde cevap verilmediği gözönüne alındığında, 29§3  
maddenin uygulanması kararıyla birlikte AĐHM, AĐHS’nin 41. maddesi uyarınca herhangi bir  
ödeme yapılmasına gerek olmadığı kanaatine varmıꢀtır.  
AĐHM, bir baꢀvuran hakkında mahkumiyet kararı veren mahkemenin, AĐHS  
bakımından tarafsız ve bağımsız bir mahkeme olmadığı sonucuna vardığında, en uygun  
tazminin, prensip olarak, baꢀvuranın gerekli zaman içinde, tarafsız ve bağımsız bir mahkeme  
tarafından yeniden yargılanması olacağı kanaatindedir (Öcalan-Türkiye [GC], no:46221/99,  
§210, CEDH 2005-…).  
BU GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM OY BĐRLĐYLE,  
1. AĐHS’nin 3. maddesine iliꢀkin ꢀikayetin kabuledilemez olduğuna;  
2. AĐHS’nin 6. maddesine iliꢀkin ꢀikayetin kabuledilebilir olduğuna;  
3. Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin bağımsızlık ve tarafsızlıktan yoksun  
olması nedeniyle AĐHS’nin 6§1 maddesinin ihlal edildiğine;  
4. AĐHS’nin 6. maddesi uyarınca yapılan diğer ꢀikayetlerin incelenmesine gerek  
olmadığına;  
Karar vermiꢀtir.  
Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77§§ 2 ve 3  
maddesine uygun olarak 20 Aralık 2005 tarihinde yazıyla bildirilmiꢀtir.  
6
7