CONSEIL DE

L'EUROPE

AVRUPA

KONSEYİ

İKİNCİ KISIM

KINAY VE KINAY - TÜRKİYE DAVASI

(Başvuru no: 31890/96)

KARAR

(Dostane Çözüm)

STRAZBURG

USULİ İŞLEMLER

Davanın nedeni, Türk vatandaşları olan Makbule ve Ramazan Kınay'ın

("başvuranlar"), 21 Mayıs 1996 tarihinde, İnsan Haklarını ve Temel Hakları Korumaya

Dair Sözleşmenin ("Sözleşme") eski 25.maddesi uyarınca, Türkiye aleyhine Avrupa

İnsan Hakları Komisyonuna ("Komisyon") yaptığı başvurudur (başvuru no. 31890/96).

Başvuranlar, İstanbul'da avukatlık yapan Sn. Bedia Buran, Sn. Naciye Kaplan

ve Filiz Kostak tarafından temsil edilmektedir. Bu davaya yönelik olarak Türk

Hükümeti bir Ajan tayin etmemiştir.

Başvuranlar, Sözleşmenin 3, 5, 6, 8, 13 ve 14. maddesine dayanarak OHAL

bölgesinde güvenlik güçlerince köylerinden çıkarılmalarından ve mülklerinin zarar

görmesinden şikayet etmektedir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

Başvuru, l Kasım 1998 tarihinde, Sözleşme'nin 11 No'lu Protokolü yürürlüğe

girdiğinde, anılan Protokol'ün 5. maddesinin 2. fıkrası uyarınca Mahkeme'ye

gönderilmiştir.

30 Mayıs 2000 tarihinde tarafların görüşlerini alan Mahkeme davayı

kabuledilebilir bulmuştur.

1 Kasım 2001 tarihinde Mahkeme Dairelerin oluşumlarını değiştirmiştir (İçtüzük

25 § 1). Dava yeni oluşturulan 2. Daireye verilmiştir.

29 Nisan 2001 tarihinde Daire Sekreteri, yazışma teatisini müteakiben, taraflara

Sözleşmenin 38§1 Maddesinin (b) bendi uyarınca dostane çözüm yolunu önermiştir.

6 Haziran 2002 tarihinde başvuranlar ve 29 Ağustos 2002 tarihinde Hükümet

Mahkemeye, dostane çözüm yolunu kabul ettiklerini bildirmişlerdir.

OLAYLAR

Her ikisi de 1956 doğumlu olan başvuranlar İstanbul'da yaşamaktadır.

Tarafların sunduğu şekliyle olaylar aşağıdaki şekliyle özetlenebilir.

A. Başvuranın sunduğu şekliyle olaylar

Başvuranlar 18 Eylül 1994 tarihine kadar Muş ili, Malazgirt ilçesi, Dirimpınar

köyünde yaşamıştır.

Ramazan Kınay, Diyarbakır Cezaevinde kendisine verilen bir hapis cezasını

çekmekte iken, köy muhtarı köylülere ve başvuran Makbule Kınay'a evlerinin güvenlik

güçleri tarafından yakılacağını söylemiştir. Bu bilgi üzerine, köylülerden bazıları

evlerini boşaltmışlardır.

18 Eylül 1995 günü, akşam saat 8.00 sıralarında, güvenlik güçleri, özel tim

ekipleri Jandarma ve 50-60 kişilik köy korucusu grubu başvuranların köyüne

gelmiştir. Güvenlik güçleri başvuranların evinde arama yapmış ve Makbule Kınay'ın

değerli eşyalarını aşağılamışlar ve itip kakmışlardır. Daha sonra başvuranların evine

benzin döküp içindeki eşyalarla birlikte ateşe vermişlerdir.

Makbule Kınay, evlerini yakan korucuların Malazgirt ilçesi Nurettin köyünden

olduklarını fark etmiştir.

Evi yakılan Makbule Kınay, akrabalarının Muş Bulanık ilçesinde bulunan

evlerine taşınmıştır. Güvenlik güçlerinin tehditleri üzerine İstanbul'a yerleşmiştir.

Daha sonra, tarlalarında bulunan 75 ton arpanın köy korucuları tarafından

toplandığını öğrenmiştir.

15 Mart 1995 tarihinde Ramazan Kınay şartlı tahliye edilmiştir. 30 Kasım 1995

tarihinde, Malazgirt Cumhuriyet Savcılığına sunulmak üzere, Üsküdar Cumhuriyet

Savcılığına bir dilekçe ile başvurmuştur. Dilekçesinde, kendilerinin ve akrabalarının

evlerinin köy korucuları tarafından yakıldığından şikayet etmiştir. Kendisine köye

dönmesine izin verilmesini ve zararlarının telafi edilmesini talep etmiştir.

Başvuranın şikayetleri hakkında herhangi bir soruşturma açılmamıştır.

B. Hükümetin sunduğu şekliyle olaylar

Başvuran Ramazan Kınay, PKK üyesi olmaktan ceza almıştır, iddia konusu

olayların olduğu dönemde hapis cezasını tamamlamakta idi.

Yetkili makamlar, başvuranın iddiaları hakkında bir soruşturma yürütmüşlerdir.

5 Aralık 1997 tarihinde, Malazgirt Jandarma Komutanı Dirimpınar köyü

muhtarının ifadesini almıştır. İfadesinde, muhtar, başvuranın iddialarını yalanlamıştır.

Muhtar, köyde halen yaşamakta olan aileler olduğunu ve Makbule Kınay'ın köyde

kendi isteğiyle ayrıldığını beyan etmiştir.

Tapu sicil kayıtlarına göre başvuranlar, yaklaşık 11 dönümlük tarlaya sahiptirler.

Yetkililer tarafından yürütülen soruşturma sonrasında, söz konusu dönemde

bölgede operasyon yapılmadığı ve bu bölgede korucu olmadığı anlaşılmıştır.

HUKUK

29 Ağustos 2002 tarihinde Mahkeme Hükümetten aşağıdaki bildirimi almıştır:

"1. Türk Hükümeti'nin, 31890/96 no'lu başvurunun dostane çözüme

kavuşturulması çerçevesinde, başvuranlara ex gratia olarak 59.000 (ellidokuzbin

Euro) EUR tutarında ödeme yapmayı teklif ettiğini bildiririm. Her türlü maddi ve

manevi zarar ile masrafı kapsayan bu meblağ, Mahkemenin, Avrupa İnsan Hakları

Sözleşmesi'nin 39. maddesi uyarınca verdiği kararın bildirilmesini müteakiben üç ay

içerisinde, başvuranlar veya temsilcileri adına açılan bir banka hesabına, ödenmesi

gerekebilecek her türlü vergiden muaf olarak ve ödeme günündeki kur üzerinden

Türk Lirası cinsinden ödenecektir. Bu ödeme davanın nihai kararını oluşturacaktır.

2. Türk Hükümeti, bu tür olayları önlemeye yönelik Türk mevzuatının ve

Hükümet kararlığının mevcudiyetine rağmen, Makbule ve Ramazan Kınay'ın

davasındaki gibi, güneydoğu bölgesinde görevli kamu görevlilerinin neden olduğu

konut, mal ve mülk tahribatından, sivillerin kövlerini terk etmeye zorlanmalarından ve

yetkili makamların bu tür olayları gereğince soruşturmamasından üzüntü

duymaktadır.

3. Başvuranların davasındaki yetersizliklerin ve eylemlerin Sözleşmenin 8 ve

13. maddelerinin ve 1 No'lu Protokolün 1. maddesinin ve verilen zararın ve duygusal

acıların Sözleşmenin 3.maddesinin ihlalini oluşturduğu kabul edilmektedir.

Hükümetimiz, bu maddelerle korunan hakların güvence altına alınmasını sağlamak

üzere uygun talimatları vereceğini ve gereken tüm önlemleri alacağını ve gelecekte

bu talimatlara riayet edileceğini taahhüt etmektedir. Bu bağlamda, bu başvuruya

benzer şartlar taşıyan davaların daha etkili soruşturulması amacıyla yeni hukuki ve

idari düzenlemeler getirildiği kaydedilmektedir.

4. Hükümet, Türkiye ile ilgili Mahkeme kararlarının uygulanmasının Bakanlar

Komitesi tarafından denetlenmesinin bu ve benzer davalarda ve bu bağlamda

kaydedilecek gelişmeleri teminat altına almakta uygun bir mekanizma olduğunu

düşünmektedir. Bu amaçla, sürecin gerektirdiği işbirliği sürdürülecektir.

5. Hükümet, davayı, Sözleşmenin 43 § l maddesi uyarınca Büyük Daireye

götürülmesini talep etmeyeceğini de taahhüt etmektedir."

6 Haziran 2002 tarihinde, Mahkeme, başvuranların temsilcisinden aşağıdaki

bildirimi almıştır:

"I. Başvuranların temsilcisi olarak Türk Hükümetinin 31890/96 no'lu

başvurumuzun dostane çözümü için bize 59.000 Euro (ellidokuzbin Euro) tutarında

ödeme yapma teklifini dikkate aldığımızı bildiririz. Her türlü vergiden muaf olacak bu

miktar, Sözleşmenin 39. maddesi uyarınca, maddi-manevi zararı ve davayla ilgili

yapılan harcamaları kapsayacak ve Mahkeme kararından itibaren üç ay içerisinde

belirttiğimiz banka hesabına ödeme günündeki kur üzerinden Türk Lirası cinsinden

ödenecektir.

2. Yapılan teklifi kabul ettiğimizi ve Türkiye Cumhuriyeti aleyhindeki başvuruyla

ilgili tüm şikayetlerden vazgeçtiğimizi bildiririz. Bu ödeme davanın nihai çözümünü

oluşturacaktır.

3. Bu bildirim Hükümet ile bizim ulaştığımız dostane çözüm çerçevesinde

yapılmıştır.

4. Ayrıca, davayı, Sözleşmenin 43 § l maddesi uyarınca, Büyük Daireye

götürülmesini talep etmeyeceğimizi de taahhüt ederiz."

Mahkeme, tarafların üzerinde uzlaştıkları anlaşmayı dikkate almakta

(Sözleşmenin 39. maddesi) ve bu anlaşmanın, Sözleşme ve eki Protokollerde

tanımlanan insan haklarına saygı ilkesine uygun olduğuna kanaat getirmektedir

(Sözleşme'nin 37 § l ve İçtüzüğün 62 § 3 maddeleri).

Dolayısıyla dava zabıtlardan düşürülmelidir.

BU NEDENLERDEN DOLAYI MAHKEME, OYBİRLİĞİYLE

1. Davanın, zabıtlardan düşürülmesine karar vermiş;

ve tarafların davanın Büyük Daire'de tekrar görüşülmesini talep

etmeyeceklerine ilişkin taahhütlerini dikkate almıştır.

Bu karar, 26 Kasım 2002 tarihinde, İçtüzüğün 77. maddesinin 2. ve 3. fıkralarına

uygun bir biçimde İngilizce verilmiş ve yazılı olarak tebliğ edilmiştir.