COUNCIL  
AVRUPA  
OF EUROPE  
KONSEYĐ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
DÖRDÜNCÜ DAĐRE  
KEMAN/TÜRKĐYE  
(Baꢀvuru no. 68446/01)  
KARAR  
STRAZBURG  
20 Kasım 2007  
Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli  
düzeltmelere tabi olabilir.  
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2007. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
USULĐ ĐꢀLEMLER  
Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan 68446/01 no’lu davanın nedeni T.C.  
vatandaꢀı Gürcan Keman’ın (“baꢀvuran”), Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 13 Kasım  
2000 tarihinde Avrupa Đnsan Hakları ve Temel Özgürlükler Sözleꢀmesi’nin (“AĐHS”) 34.  
maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.  
Baꢀvuran, Đzmir Barosu avukatlarından S. Özay tarafından temsil edilmiꢀtir.  
OLAYLAR  
DAVANIN KOꢀULLARI  
Baꢀvuran 1964 doğumludur ve Manisa’da yaꢀamaktadır.  
1991 senesinde baꢀvuran, devlet hizmetine kabul edilmek için girdiği sınavda baꢀarılı  
olmuꢀ ve müteakiben T.C. Yüksek Öğrenim ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğü, hakkında  
istihdam öncesi güvenlik soruꢀturması baꢀlatmıꢀtır. Soruꢀturma sırasında baꢀvuranın baꢀvuru  
formunda sabıkasının olduğunu belirtmediği anlaꢀılmıꢀtır.  
14 Ocak 1992’de Genel Müdürlük, soruꢀturmada elde ettiği olumsuz bilgiler, özellikle  
de, 1980’de baꢀvuranın öğretmenlerinden birini tehdit etmekten suçlu bulunmuꢀ ve sonradan  
para cezasına çevrilen dört ay yirmi günlük hapis cezasına çarptırılmıꢀ olması nedeniyle  
baꢀvuranın boꢀ bir kadroya atanmak için uygun olmadığına karar vermiꢀtir.  
1. Duruꢀmaların birinci kısmı  
7 Ocak 1992’de baꢀvuran, Genel Müdürlüğün 14 Ocak 1992 tarihli kararının iptal  
edilmesini isteyerek Ankara Đdare Mahkemesi’nde dava açmıꢀtır.  
26 Ekim 1993’te Ankara Đdare Mahkemesi davayı reddetmiꢀtir. Baꢀvuran itiraz  
etmiꢀtir.  
18 Aralık 1995’te Danıꢀtay, baꢀvuranın istihdam edilmek için uygun olduğu sonucuna  
vararak Ankara Đdare Mahkemesi’nin kararını iptal etmiꢀtir.  
22 Aralık 1998’de Danıꢀtay, Genel Müdürlüğün mahkeme kararının düzeltilmesine  
iliꢀkin talebini reddetmiꢀtir.  
10 Mart 1999’da Ankara Đdare Mahkemesi, Danıꢀtay kararına uymuꢀtur. Baꢀvuranın,  
söz konusu boꢀ kadronun tüm gereklerini 657 Nolu Kanun’da öngörüldüğü ꢀekilde yerine  
getirdiği sonucuna varmıꢀtır. Bu nedenle, baꢀvuranın devlet memuru olmak için uygun  
olduğuna karar vermiꢀtir.  
8 Haziran 1999’da Genel Müdürlük itiraz etmiꢀtir.  
31 Ekim 2001’de Danıꢀtay itirazı reddetmiꢀtir.  
30 Mayıs 2002’de Danıꢀtay, kararının düzeltilmesi isteğini reddetmiꢀtir.  
2. Duruꢀmaların ikinci kısmı  
Belirsiz bir tarihte baꢀvuran, 14 Ocak 1992 tarihli karar sonucu uğradığını iddia ettiği  
maddi ve manevi zarar için tazminat talep ederek Ankara Đdare Mahkemesi’nde Genel  
Müdürlük aleyhine yeni bir dava açmıꢀtır.  
28 Aralık 1999’da Ankara Đdare Mahkemesi, baꢀvurana maddi zarar için belirli bir  
miktar tazminat ödenmesine karar vermiꢀ ancak manevi zararının karꢀılanması talebini  
reddetmiꢀtir. Baꢀvuranın tazminat taleplerini kısmen kabul eden mahkeme, ayrıca mahkeme  
masraflarının taraflarca paylaꢀılması gerektiğine karar vermiꢀtir.  
26 Nisan 2000’de Genel Müdürlük, baꢀvuranın hiçbir zarara uğramadığını ve bu  
nedenle mahkeme masraflarını kendisinin karꢀılaması gerektiğini ileri sürerek Danıꢀtay  
nezdinde karara itiraz etmiꢀtir.  
30 Mayıs 2002’de Danıꢀtay, Ankara Đdare Mahkemesi kararının kanuna ve usule  
uygun olduğuna karar vererek itirazı reddetmiꢀtir.  
HUKUK  
I. AĐHS’NĐN 6/1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI  
Baꢀvuran, duruꢀmaların birinci kısmının AĐHS’nin ilgili kısmı aꢀağıda kaydedilen 6/1.  
maddesinde öngörülen “makul süre” gereğine uygun olmadığı hususunda ꢀikayette  
bulunmuꢀtur:  
“Herkes ... medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili nizalar ... konusunda karar verecek olan ... bir  
mahkeme tarafından davasının makul bir süre içinde ... görülmesini istemek hakkına sahiptir.”  
Hükümet, bu iddiaya itiraz etmiꢀtir.  
Göz önüne alınması gereken süre 7 ꢁubat 1992’de baꢀlamıꢀ ve 30 Mayıs 2002’de sona  
ermiꢀtir. Bu nedenle, iki dereceli yargılamada yaklaꢀık on yıl üç ay sürmüꢀtür.  
A. Kabuledilebilirliğe iliꢁkin  
AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde baꢀvurunun dayanaktan yoksun  
olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca, baꢀvurunun baꢀka açılardan bakıldığında da  
kabuledilemezlik unsuru taꢀımadığını tespit etmektedir. Bu nedenle, baꢀvuru kabuledilebilir  
niteliktedir.  
B. Esas  
AĐHM, dava iꢀlemlerinin uzunluğunun makul olup olmamasının, davanın koꢀulları  
ıꢀığında ve davanın karmaꢀıklığı, baꢀvuranın ve ilgili makamların tutumları ve itiraz etmesi  
halinde baꢀvuranın karꢀılaꢀacağı riskler gibi kriterler ıꢀığında değerlendirilmesi gerektiğini  
yinelemektedir.  
AĐHM sıklıkla mevcut davada ortaya konulana benzer konuların gün ıꢀığına çıktığı  
davalarda AĐHS’nin 6/1. maddesinin ihlal edildiği sonucuna varmıꢀtır.  
Sunulan materyalleri inceleyen AĐHM, Hükümet’in bu davada farklı bir sonuca  
varmasını sağlayacak ikna edici hiçbir tespit ve delil sunmadığı kanısındadır. Konuya iliꢀkin  
içtihadını gözönüne alan AĐHM, sözkonusu davada dava iꢀlemlerinin uzunluğunun  
gereğinden fazla olduğu ve “makul süre” gereğini karꢀılamadığı kanaatindedir.  
Dolayısıyla bu hususta AĐHS’nin 6/1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.  
II. AĐHS’YE ĐLĐꢀKĐN DĐĞER ĐHLAL ĐDDĐALARI  
Baꢀvuran, ayrıca, AĐHS’nin 6. ve 1 Nolu Protokol’ün 1. maddelerine dayanarak  
Ankara Đdare Mahkemesi’nin, telafi olarak ve avukatının yargılama masraf ve harcamaları  
için kendisine ödenmesine karar verilen tazminatın yeterli ve orantılı olmadığı hususunda  
ꢀikayette bulunmuꢀtur. Son olarak, AĐHS’nin 14. maddesine dayanarak siyasi görüꢀleri  
nedeniyle kamu hizmetinde boꢀ bir kadroya atanmadığını ileri sürmüꢀtür.  
AĐHM, dava dosyasında söz konusu maddelerinin ihlal edildiğini gösteren bir bulguya  
rastlamamıꢀtır. Sonuç olarak, baꢀvurunun bu kısmı açıkça dayanaktan yoksundur ve  
AĐHS’nin 35. paragrafının 3. ve 4. maddeleri uyarınca reddedilmelidir.  
III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI  
AĐHS’nin 41. maddesine göre  
“Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve Protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleꢀmeci  
Tarafın iç hukuk bu ihlali ancak kısmen telafi edilebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde, hakkaniyete  
uygun surette, zarar gören tarafın adil tazminine hükmeder.”  
A. Tazminat  
Baꢀvuran, maddi ve manevi tazminat olarak 20,000 Euro (EUR) talep etmiꢀtir.  
Hükümet, talep edilen meblağın haddinden fazla olduğunu ve haksız zenginleꢀmeye  
yol açmaması gerektiğini belirtmiꢀtir.  
AĐHM tespit edilen ihlal ve talep edilen maddi tazminat arasında illiyet bağı  
bulunmadığını kaydetmektedir. Bu nedenle, talebi reddetmektedir. Ancak AĐHM, baꢀvuranın  
manevi zarara uğramıꢀ olması gerektiği kanısındadır. Dolayısıyla, baꢀvurana manevi tazminat  
olarak 6,500 EUR ödenmesine karar vermiꢀtir.  
B. Yargılama masraf ve giderleri  
Baꢀvuran ayrıca Mahkeme önünde yaptıkları masraflar için 5,000 EUR talep etmiꢀtir.  
Hükümet, baꢀvuranın talebinin asılsız olduğunu ileri sürmüꢀtür.  
AĐHM içtihadına göre baꢀvuran, gerçek ve gerekli oldukları kanıtlandığı ve miktarları  
makul olduğu sürece yaptığı masrafların telafi edilmesi hakkına sahiptir. Söz konusu davada,  
sahip olduğu bilgileri ve yukarıda kaydedilen kriterleri göz önüne alan AĐHM, bu baꢀlık  
altında tazminat ödenmemesine karar vermiꢀtir.  
C. Gecikme Faizi  
Gecikme faizi Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı orana  
yüzde üç puanlık bir ekleme yapılarak belirlenecektir.  
BU GEREKÇELERE DAYANARAK, AĐHM OYBĐRLĐĞĐ ĐLE  
1. Dava iꢀlemlerinin gereğinden fazla uzun olmasına iliꢀkin ꢀikayetin kabuledilebilir ve  
baꢀvurunun kalan kısmının kabuledilemez olduğuna;  
2. AĐHS’nin 6/1. maddesinin ihlal edildiğine;  
3. (a) AĐHS’nin 44. maddesinin 2. paragrafı gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç  
ay içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Yeni Türk Lirası’na çevrilmek üzere ve her  
türlü vergi ve kesintiden muaf tutularak Savunmacı Hükümet tarafından baꢀvurana yargılama  
masraf ve giderleri için 6,500 (altı bin beꢀ yüz) EUR ödenmesi gerektiğine;  
(b)Sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar, Avrupa  
Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan fazlasına eꢀit oranda faiz  
uygulanmasına,  
8. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddedilmesine karar vermiꢀtir.  
Đꢀbu karar, Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ ve Mahkeme Đç Tüzüğü’nün 77. maddesinin 2. ve  
3. paragrafları gereğince 20 Kasım 2007 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.  
T.L. EARLY  
Nicolas BRATZA  
Katip Yardımcısı  
Baꢀkan