CONSEIL DE  
L'EUROPE  
AVRUPA  
KONSEYĐ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
ĐKĐNCĐ DAĐRE  
KEMAL BALIKÇI - TÜRKĐYE DAVASI  
(Baꢀvuru no: 20605/03 )  
KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ  
STRAZBURG  
7 Ekim 2008  
Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek olup bazı  
ꢀekli düzeltmelere tabi olabilir.  
1
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2008. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
USUL  
Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (20605/03) no’lu davanın nedeni T.C. vatandaꢀı  
Kemal Balıkçı’nın (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne (AĐHM) 18 Nisan 2003  
tarihinde Avrupa Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunması Sözleꢀmesi’nin (AĐHS)  
34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.  
Baꢀvuran, AĐHM önünde Tunceli Barosu avukatlarından B. Yıldırım tarafından temsil  
edilmektedir.  
OLAYLAR  
I. DAVANIN KOꢀULLARI  
1966 doğumlu olan baꢀvuran Tunceli’de ikamet etmektedir. Baꢀvuran Tunceli Barosu  
avukatlarından B. Yıldırım tarafından temsil edilmektedir.  
11 Mayıs 1987 tarihinde baꢀvuranın babası Ali Balıkçı, Tunceli ꢀehir merkezinde bulunan 15  
no’lu parsele iliꢀkin olarak Tunceli Asliye Hukuk Mahkemesi önünde kadastro planına itiraz  
etmiꢀtir.  
Ali Balıkçı’nın da hazır bulunduğu 22 Ekim 1987 tarihli ikinci duruꢀmada Asliye Hukuk  
Mahkemesi ratione materiae görevsizlik kararı vererek dosyayı Tunceli Kadastro  
Mahkemesi’ne havale etmiꢀtir.  
Kadastro Mahkemesi 6 Kasım 1987’de ilk duruꢀma tarihini tayin etmiꢀtir. 1993, 1994 ve 1996  
yıllarında üç kiꢀi davaya müdahil taraf olarak katılmıꢀtır.  
Ali Balıkçı’nın vefatının kayda geçirildiği 16 Nisan 1999 tarihli duruꢀmaya kadar mahkeme  
altmıꢀ dört duruꢀma düzenlemiꢀtir. Bu duruꢀmaların yarısına yakını Ali Balıkçı’nın gıyabında  
yapılmıꢀtır.  
Mahkeme 16 Nisan 1999 tarihli duruꢀmada Ali Balıkçı’nın varislerinin aranması talimatı  
vermiꢀtir.  
18 Haziran 1999 tarihli duruꢀmada mahkeme, varislere davayı takip etme niyetinde olup  
olmadıklarının sorulmasına karar vermiꢀtir.  
Mahkemece verilen bir ekspertiz emri 10 Ekim 2000 tarihinde gerçekleꢀtirilmiꢀtir.  
10 Kasım 2002 tarihinde bir ekspertiz daha yapılmıꢀtır. Bu ekspertiz sonucunda jeoloji ve  
ziraat mühendisleri ile fen bilirkiꢀisi tarafından üç rapor hazırlanmıꢀtır.  
Mirasçıların avukatlarının da hazır bulunduğu 12 Mart 2003 tarihli duruꢀmada mahkeme,  
mahkemeye sunulan tapu kaydı örneğinin ihtilaf konusu taꢀınmaz malları ihtiva etmediği  
gerekçesiyle baꢀvuranın talebini reddetmiꢀtir.  
Hükmün açıklandığı tarihe kadar mahkeme yirmi yedi duruꢀma düzenlemiꢀtir. Bu  
duruꢀmaların en az sekizinde Ali Balıkçı’nın varislerinden biri yahut avukatları hazır  
bulunmuꢀtur. Baꢀvuran hiçbir duruꢀmaya ꢀahsen katılmamıꢀtır.  
2
Baꢀvuran kadastro planının hatalı olduğu iddiasıyla 3 Nisan 2003 tarihinde temyize gitmiꢀtir.  
Yargıtay 12 Aralık 2003 tarihinde ilk derece mahkemesinin kararını onamıꢀtır. Bu karar  
baꢀvurana 5 Ocak 2004 tarihinde tebliğ edilmiꢀtir.  
HUKUK  
I. AĐHS’NĐN 6/1 MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA  
Baꢀvuran yargılama süresinin AĐHS’nin 6/1 maddesinde öngörülen ‘makul süre’ ilkesine  
aykırı olduğunu iddia etmektedir.  
Hükümet bu sava karꢀı çıkmaktadır.  
Dikkate alınması gereken dönem 11 Mayıs 1987 tarihinde baꢀlayarak 12 Aralık 2003  
tarihinde sona ermiꢀtir. Dolayısıyla yargılama iki dereceden mahkeme önünde yaklaꢀık 16 yıl  
7 ay sürmüꢀtür.  
A. Kabuledilebilirliğe iliꢁkin  
Hükümet iç hukuktaki baꢀvuru yollarının tüketilmediği itirazında bulunmaktadır. Hükümet  
baꢀvuranın karar düzeltme isteminde bulunmadığını ve ꢀikayetlerini ulusal makamların  
bilgisine sunmadığını iddia etmektedir.  
Baꢀvuran bu sava itiraz etmektedir. Baꢀvuran Türk Hukuku’nda yargılama süresi yönünden  
itirazda bulunmaya imkan sağlayan bir baꢀvuru yolu bulunmadığını kaydetmektedir.  
AĐHM, ceza davalarının süresi yönünden yapılan ꢀikayetlere iliꢀkin olarak Hükümetin  
gündeme getirdiği benzer itirazları baꢀvuranların iç hukuk düzleminde etkili bir baꢀvuru  
yoluna sahip olduklarının kanıtlanamaması nedeniyle daha evvel de reddetmiꢀtir (Tendik ve  
diğerleri – Türkiye, no: 23188/02, prg. 36, 22 Aralık 2005, mutatis mutandis, Yağcı ve Sargın  
– Türkiye, 8 Haziran 1995, prg. 44). Mevcut davada Hükümet tarafından sunulan görüꢀler bu  
içtihattan ayrılmaya imkan vermemektedir.  
Bu itibarla AĐHM Hükümetin itirazını reddeder.  
Hükümet ayrıca, baꢀvuranın mağdur sıfatına itiraz etmektedir. Hükümet, baꢀvuranın, hiçbir  
duruꢀmaya katılmadığı, avukatının ise sadece birkaç duruꢀmaya katıldığı cihetle AĐHM  
önünde mağduriyet iddiasında bulunamayacağını savunmaktadır.  
Baꢀvuran bu sava itiraz etmektedir. Bu çerçevede baꢀvuran 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun  
29. maddesine atıfta bulunmaktadır.  
AĐHM, baꢀvuran bu duruꢀmalardan hiçbirine katılmasa da avukatının bazı duruꢀmalara  
katıldığını tespit etmektedir. Bu itibarla baꢀvuran vekili vasıtasıyla davayı ꢀu ya da bu  
biçimde takip etmekteydi. Ayrıca ilgili yasada, davanın, tarafların gıyabında dahi devam  
edebilmesi öngörülmektedir. Dolayısıyla baꢀvuran uzun yargılama süresi nedeniyle  
mağduriyet iddiasında bulunabilir.  
3
Dolayısıyla Hükümetin bu itirazı da reddedilmelidir. Ayrıca mevcut baꢀvurunun baꢀka  
herhangi bir kabuledilemezlik gerekçesinin bulunmadığını belirleyen AĐHM baꢀvuruyu  
kabuledilebilir ilan eder.  
B. Esasa iliꢁkin  
Hükümet taꢀınmaz mallara iliꢀkin davaların diğer davalardan daha karmaꢀık olduğunu  
savunmaktadır. Hükümete göre bu tür davalar taꢀınmaz malların cinsinin ve konumunun  
incelenmesini gerektirmektedir. Bunun için mahkemenin sürecin her aꢀamasına iliꢀkin  
belgeleri incelemesi gerekmektedir. Hükümet, baꢀvuranın ya da babasının belgelerin  
toplanması konusunda katkı sağlamadığını dolayısıyla yargılamanın uzamasına neden  
olduklarını ileri sürmektedir.  
Bir yargılama süresinin makul nitelikte olup olmadığı, AĐHM içtihadıyla ortaya konulan  
kıstaslara ve davanın koꢀullarına, bilhassa da davanın karmaꢀıklığına, baꢀvuranın ve yetkili  
makamların tutumuna ve davanın ilgililer açısından arz ettiği öneme bakılarak değerlendirilir  
(bkz., diğer birçokları arasında, Frydlender – Fransa, no: 30979/96, prg. 43).  
Kendisine sunulan tüm unsurları inceleyen AĐHM baꢀvuranın, babasının ve avukatının  
duruꢀmalarda hazır bulunmamasının mevcut dava koꢀullarında yargılama süresinin  
uzamasının asıl nedeni olarak mütalaa edilemeyeceği kanaatindedir.  
Duruꢀma tutanaklarından yargılama süresinin aslında davaya müdahil olan üçüncü ꢀahısların  
katılımı, belgelerin toplanması, bilirkiꢀi raporlarının tanzim edilmesi gibi hususlara bağlı  
olduğu anlaꢀılmaktadır. Bu nedenle davanın belli bir karmaꢀıklık arz ettiğini kabul etmek  
gerekmektedir. Ancak bu karmaꢀıklık yargılamanın on altı yıl altı ay sürmesini haklı  
çıkaracak düzeyde değildir.  
Konuyla ilgili içtihadını ve yukarıda ifade olunanları göz önünde bulunduran AĐHM mevcut  
davadaki ihtilaflı yargılama süresinin uzun olduğu ve “makul süre” koꢀulunu karꢀılamadığı  
hükmüne varmaktadır.  
Dolayısıyla AĐHS’nin 6/1 maddesi ihlal edilmiꢀtir.  
II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA  
A. Tazminat  
Maddi tazminata iliꢀkin herhangi bir talepte bulunmayan baꢀvuran maruz kaldığını iddia ettiği  
manevi zararın tazmini için 25.000 YTL (12092 Euro) talep etmektedir.  
Hükümet bu talebe itiraz etmektedir.  
AĐHM baꢀvuranın belli bir haksızlığa uğradığı kanaatindedir. Bu konuyla ilgili emsalleri göz  
önünde bulunduran AĐHM talep edilen meblağın makul olduğu kanaatindedir. Bu itibarla  
AĐHM talep ettiği meblağın tamamının baꢀvurana ödenmesine hükmeder.  
B. Yargılama masraf ve giderleri  
4
Baꢀvuran ayrıca, ulusal mahkemeler önünde yaptığı masraf ve harcamalar için 3.000 YTL  
talep etmektedir. Baꢀvuran AĐHM önünde yaptığı masraf ve harcamalar için de 3.000 Euro  
talep etmektedir. Baꢀvuran bu talepleriyle ilgili olarak herhangi bir belge sunmamıꢀtır.  
Hükümet AĐHM’yi bu talepleri reddetmeye davet etmektedir.  
AĐHM içtihadına göre bir baꢀvuran yaptığı masraf ve harcamaların iadesini ancak bu masraf  
ve harcamaların gerçekliğini, gerekliliğini ve makul nispette olduğunu ispatladığı müddetçe  
elde edebilir. Mevcut davada elindeki unsurları ve yukarıda anılan kıstasları göz önünde  
bulunduran AĐHM baꢀvuranın yargılama masraf ve giderlerine iliꢀkin taleplerini reddeder.  
C. Gecikme faizi  
AĐHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranına üç  
puanlık bir artıꢀın ekleneceğini belirtmektedir.  
BU GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM, OYBĐRLĐĞĐ ĐLE  
1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna ;  
2. AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğine ;  
3. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,  
ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden YTL’ ye çevrilmek üzere, Savunmacı Devlet  
tarafından, miktara yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutularak manevi tazminat  
baꢀlığı altında baꢀvurana 12.092 Euro (on iki bin doksan iki Euro) ödenmesine;  
b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet  
tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan  
fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına ;  
4. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine ;  
Karar vermiꢀtir.  
Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve  
3. paragraflarına uygun olarak 7 Ekim 2008 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.  
5