CONSEIL DE

L'EUROPE

AVRUPA

KONSEY

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

KAYGISIZ - TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no: 33106/04)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

24 Kasım 2009

Đꢀbu karar Sözleꢀme’nin 44 / 2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek olup

ꢀekli bazı düzeltmelere tabi tutulabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan ve (33106/04) baꢀvuru no’lu davanın nedeni bu

ülke vatandaꢀı, 1939 doğumlu ve Đzmir’de ikamet eden Asiye Gülümser Kaygısız’ın

(baꢀvuran) 29 Temmuz 2004 tarihinde Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne Avrupa Đnsan

Hakları Sözleꢀmesi’nin 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.

Baꢀvuranlar Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (AĐHM) önünde Đzmir Barosu avukatlarından

M. Serezli ve F. Serezli tarafından temsil edilmektedir.

OLAYLAR

Baꢀvuran 2 Eylül 1996 tarihinde kamulaꢀtırma bedelinin artırılması talebinde bulunmuꢀtur.

Birçok temyiz baꢀvurusunun ardından, Đzmir Asliye Hukuk Mahkemesi 23 Eylül 2003 tarihli

hükmü ile kamulaꢀtırma tarihi olan 20 Ağustos 1996 tarihinden itibaren hesaplanacak

gecikme faiziyle birlikte baꢀvurana 100.554.157.004 TL ek kamulaꢀtırma bedeli ödenmesine

karar vermiꢀtir. 22 Aralık 2003 tarihinde bu karar Yargıtay tarafından onanmıꢀtır. Baꢀvuranın

avukatı 2 Ocak 2004 tarihinde bu kararın bir örneğini edinmiꢀtir. Baꢀvuran 9 ꢁubat 2004

tarihinde Đzmir Đcra Müdürlüğü’ne giderek resen icra takibi baꢀlatmıꢀtır. Ek kamulaꢀtırma

bedeli baꢀvurana 2 Mayıs 2005 tarihinde ödenmiꢀtir.

HUKUK

Baꢀvuran Türkiye’deki yüksek enflasyon oranı karꢀısında gecikme faizinin yetersiz olması

nedeniyle taꢀınmazlarının gerçek değerini elde edemediğinden ꢀikayetçi olmaktadır.

Hükümet görüꢀ bildirmemiꢀtir.

AĐHM bu konudaki yerleꢀik içtihadına göre, maddi bir zararın olup olmadığını değerlendirmek

açısından gecikme döneminde paranın uğradığı değer kaybı dikkate alındığında baꢀvurana

ödemesi gerçekleꢀtirilen meblağ ile alacaklı olduğu miktar arasında bir fark olup olmadığının

bilinmesi gerektiğini hatırlatır (Bkz. Akkuꢀ-Türkiye kararı, 9 Temmuz 1997).

Bu hesaplama yöntemi ıꢀığında, AĐHM ek kamulaꢀtırma bedelinin herhangi bir değer kaybına

uğramadığını, ödenen bu meblağın uğranıldığı öne sürülen zararı karꢀılayacak hatta onun da

üzerinde tam bir telafi sağladığını kaydetmektedir. Đç hukukta verilen nihai karar ile ek

kamulaꢀtırma bedelinin ödenmesi arasında geçen süre Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesi

anlamında enflasyonun etkisiyle tazminatın değer kaybetmesi olarak nitelendirilmemektedir.

Dayanaktan yoksun bulunan bu ꢀikayetin AĐHS’nin 35/3 ve 4. maddelerine uygun olarak

reddedilmesi gerekmektedir.

Baꢀvuran icra takibini müteakip baꢀlatılan tazminat sürecinin uzunluğunun aꢀırı olduğundan

yakınmaktadır.

Hükümet baꢀvuranın AĐHS’nin 35/1 maddesinde öngörülen altı ay kuralına riayet etmediğini

savunmaktadır. Hükümete göre bu süre baꢀvuranın avukatının iç hukuktaki nihai kararın bir

örneğini edindiği 2 Ocak 2004 tarihinden itibaren baꢀlamalıdır.

AĐHM ne türden bir yargılama olursa olsun bir kararın icrasının AĐHS’nin 6. maddesi uyarınca

«davanın» bütünleyen bir parçası olarak sayılması gerektiğini hatırlatır (Bkz. Hornsby-

Yunanistan kararı, 19 Mart 1997). Baꢀvuranın yargılamanın uzunluğunun aꢀırı olduğu

yönündeki ꢀikayeti ile ilgili olarak altı ay kuralının Đzmir Asliye Hukuk Mahkemesi’nin

baꢀvurana tazminat ödenmesine hükmettiği 2 Mayıs 2005 tarihinde baꢀlaması gerekir. Baꢀvuru

29 Temmuz 2004 tarihinde yapılmıꢀtır, dolayısıyla AĐHM Hükümetin itirazını reddetmektedir.

AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde baꢀvurunun dayanaktan yoksun

olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru

bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.

Esasa gelince, göz önünde bulundurulması gereken dönem 2 Eylül 1996 tarihinde baꢀlayıp 2

Mayıs 2005 tarihinde sona ermektedir. Bu süre sekiz yıl sekiz aydır. AĐHM daha önce de

mevcut baꢀvurudakine benzer sorunları ortaya koyan birçok kararı incelediğini ve AĐHS’nin

6/1 maddesinin ihlal edildiği sonucuna vardığını kaydetmektedir (Bkz. birçokları arasında,

Frydlender-Fransa kararı, no: 30979/96).

Geriye AĐHS’nin 41. maddesinin uygulanması kalmaktadır. Baꢀvuran 1.970.022 Euro maddi

tazminat, iç hukukta ve AĐHM önünde yapmıꢀ olduğu yargılama giderleri için ise 4.018 Euro

talep etmekte, kanıtlayıcı belge niteliğinde Đzmir Barosu’nun avukatlık ücret tarifesini

sunmaktadır. Baꢀvuran manevi tazminat konusunda takdiri AĐHM’ye bırakmaktadır.

Hükümet ispat edici bir yönü bulunmadığı gerekçesiyle bu miktarlara karꢀı çıkmaktadır.

AĐHM ihlal tespiti ile öne sürülen maddi tazminat arasında herhangi bir illiyet bağı

kuramamakta ve bu talebi reddetmektedir. Buna karꢀın, baꢀvurana 4.560 Euro manevi

tazminatın ödenmesini uygun görmektedir.

Yargılama masraf ve giderleri ile ilgili olarak, ilgili kanıtlayıcı belgelerin yokluğunda ve

mahkemenin bu konudaki yerleꢀik içtihadı ıꢀığında, AĐHM bu talebi reddetmektedir.

AĐHM gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına

uyguladığı orana üç puanlık bir artıꢀın ekleneceğini kaydetmektedir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Yargılamanın uzunluğunun aꢀırı olduğu yönündeki ꢀikayetin kabuledilebilir, bunun dıꢀında

kalan ꢀikayetlerin kabuledilemez olduğuna;

2. AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğine;

3. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,

miktara yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutularak ödeme tarihindeki döviz kuru

üzerinden TL’ ye çevrilmek üzere, Savunmacı Devlet tarafından baꢀvurana 4.560 (dört bin

beꢀ yüz altmıꢀ) Euro manevi tazminat ödenmesine:

b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet

tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan

fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;