CONSEIL DE  
L'EUROPE  
AVRUPA  
KONSEYĐ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
HÜSEYĐN ERTÜRK - TÜRKĐYE DAVASI  
(Baꢀvuru no: 54672/00)  
KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ  
STRAZBURG  
22 Eylül 2005  
Đꢀbu karar AĐHS’nin 44 § 2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek olup,.  
ꢀekli bazı düzeltmelere tabi olabilir.  
1
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2005. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan ve (54672/00) baꢀvuru no’lu davanın nedeni  
T.C. vatandaꢀı Hüseyin Ertürk’ün (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 8 Aralık  
1999 tarihinde Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin Temel Đnsan Haklarını güvence altına  
alan 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.  
OLAYLAR  
Baꢀvuran 1957 doğumlu olup, Đstanbul’da ikamet etmektedir.  
Baꢀvuran, 19 Ekim 1981 yılından bu yana çalıꢀtığı T. Đꢀ Bankası’ndaki iꢀinden Đꢀ Kanunu’nun  
13. ve 14. maddelerinin uygulanması doğrultusunda 5 Nisan 1993 tarihinde çıkarılmıꢀ, kıdem  
tazminatı ve yazılı bildirim kendisine iletilmiꢀtir.  
Baꢀvuran 11 Ocak 1994 tarihinde, 10 Ocak 1985 tarihli iꢀ kazası sonucu oluꢀan zararın tazmin  
edilmesi istemiyle Đstanbul Đꢀ Mahkemesi’nde (Mahkeme) tazminat davası açmıꢀtır. O tarihte  
sol dizini çalıꢀma masasındaki metal çekmeceye çarptığını, bu yaralanma nedeniyle  
«sinoviyal düğümü»’nün meydana geldiğini ileri süren baꢀvuran, sağlık durumunun giderek  
kötüleꢀtiğini ve aynı zamanda iꢀitme yetisini kısmen yitirdiğini, iꢀten çıkarılmasının zımni  
olarak % 45 oranında iꢀitme kaybına yol açtığını iddia etmiꢀtir. Baꢀvuran, bununla birlikte  
görme bozukluğu, kronik depresyon ve endiꢀe halini belirtir bir sağlık raporunu sunmuꢀtur.  
Mahkeme, 22 Mart 1994 tarihinde ilk duruꢀmayı gerçekleꢀtirmiꢀ ve baꢀvurandan SSK’ya  
giderek iddia ettiği sağlık sorunlarının iꢀ kazası sonucu oluꢀup oluꢀmadığını tetkik ettirmesini  
talep etmiꢀtir.  
Mahkeme, 22 Mart 1994’ten 4 Ekim 1995’e kadar sekiz duruꢀma yapmıꢀ, duruꢀmalar  
boyunca SSK raporunun alınmadığını tespit ederek bu yönde çağrı yapılması gerektiğini  
kaydetmiꢀtir. Bu son tarihte sözkonusu raporun dosyaya eklendiğini belirten Mahkeme,  
tanıkları dinlemiꢀ, vakıf senedinin dosyaya eklenmesini kararlaꢀtırmıꢀtır.  
Mahkeme, 7 Aralık 1995, 7 Mart ve 23 Mayıs 1996 tarihlerindeki duruꢀmalar sırasında görgü  
tanıklarını dinlemiꢀtir.  
Mahkeme, 10 Eylül 1996 tarihinden 13 Nisan 1999’a kadar on beꢀ duruꢀma  
gerçekleꢀtirmiꢀtir.  
Baꢀvuranın avukatı 19 Kasım 1996 tarihinde mesleki gerekçelerle duruꢀma tutanağını ve 30  
Ocak 1997 tarihinde baꢀvuranın sağlık raporlarına yer verilen ara kararı talep etmiꢀtir.  
Baꢀvuranın temsilcisi, 8 Nisan 1997 tarihinde Mahkeme’ye yazılı olarak müvekkili ile ilgili  
beꢀ sağlık kurumunun dosyalarını gönderdiğini, bunlardan üç tanesinin belgelerin olmadığı  
yanıtını verdiğini ifade etmiꢀtir. Avukat, dosyanın Adli Tıp Kurumu’na gönderilmesini talep  
etmiꢀ, duruꢀmada bulunmama gerekçesini mesleki zorunluluklara bağlamıꢀtır.  
Bankanın hukuki temsilcisi, 17 Haziran 1997 tarihinde mesleki gerekçelerle duruꢀma  
tutanağını istemiꢀtir.  
Baꢀvuranın avukatı, 16 Eylül 1997 Mahkeme’ye davadan çekildiği bilgisini iletmiꢀtir.  
2
Baꢀvuran 18 Aralık 1997 tarihindeki duruꢀmada hazır bulunmuꢀ, avukat tutma imkânının  
bulunmadığını belirterek Mahkeme’ye Barodan tayin edilecek bir avukat aracılığıyla temsil  
edilmek istediğini beyan etmiꢀtir.  
Mahkeme tarafından iꢀ güvenliği koꢀulları ve sağlık sorunları hakkında görevlendirilen  
uzman 23 Mart 1998 tarihinde raporunu hazırlamıꢀ, buna göre 506 sayılı Kanun’un 11/A-a-b  
maddesine uygun olarak iꢀ yerinde ve çalıꢀma sırasında meydana gelmesi doğrultusunda  
baꢀvuranın kazasının iꢀ kazası olarak sayılabileceğini ifade etmiꢀtir.  
Bununla birlikte, Mahkeme tarafından talep edilen ve 11 Mayıs 1998 tarihinde hazırlanan  
tamamlayıcı bilirkiꢀi raporunda kazanın tamamen tesadüfi olduğu ve kusurun ne bankaya ne  
de baꢀvurana yüklenebileceği sonucu çıkmıꢀtır.  
Mahkeme, 16 Temmuz 1998 tarihinde bir adli tıp uzmanının görevlendirilmesini ve  
baꢀvuranın sağlık durumu derecesinin mağdur olduğunu iddia ettiği kaza ile ilintili olup  
olmadığının tespit edilmesini talep etmiꢀtir.  
Baꢀvuran Mahkeme’ye göndermiꢀ olduğu 4 Kasım 1998 tarihli yazıda Mahkeme tarafından  
istenilen doğrultuda bağımsız uzman doktorların bulunmaması nedeniyle bu talebi reddetme  
gerekçesini belirtmiꢀtir. Baꢀvuran 12 Nisan 1999 tarihinde Mahkeme’nin dosyada yer alan  
raporlara dayalı olarak karara hükmetmesini istemiꢀtir.  
Mahkeme, 13 Nisan 1999 tarihinde almıꢀ olduğu kararla, sunulan unsurlar ıꢀığında sözü  
edilen kaza ile sağlık yetersizliği arasında hiçbir illiyet bağı bulunmadığını dikkate alarak  
baꢀvuranın tazminat talebini reddetmiꢀtir.  
Yargıtay 22 Haziran 1999 tarihinde Đlk derece mahkemesi’nin kararını onamıꢀtır.  
HUKUK AÇISINDAN  
I. AĐHS’NĐN 6 § 1. MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI  
AĐHS’nin 6., 4., ve 18. maddelerine atıfta bulunan baꢀvuran hakkaniyete uygun olarak  
yargılanmadığından ve yargı süresinin uzunluğundan ꢀikayetçi olmaktadır.  
AĐHM, baꢀvuran tarafından öne sürülen iddiaların daha ziyade Sözleꢀme’nin 6. maddesinin  
uygulama alanına girdiğini, bu nedenle yapılan ꢀikayetleri bu çerçevede inceleyeceğini  
kaydetmektedir.  
A. Yargı sürecinin uzunluğu hakkında  
Baꢀvuran, yargı sürecinin uzunluğu ile AĐHS’nin 6 § 1. maddesinde öngörülen «makul süre»  
ilkesinin ihlal edildiğini ileri sürmektedir.  
Hükümet, bu iddiaya karꢀı çıkmakta ve davanın karmaꢀık bir yapısının olduğunun bilinmesi  
gerektiğini ve her ꢀeyden önce avukatının birçok defa duruꢀma tutanağını talep etmesi  
nedeniyle gecikmenin baꢀvurandan kaynaklandığını ifade etmektedir.  
Dikkate alınacak dönem 11 Ocak 1994’te baꢀlamakta ve 22 Haziran 1999’da sona ermektedir.  
Bu süreç iki mahkeme için yaklaꢀık beꢀ yıl beꢀ ay sürmüꢀtür.  
3
1. Kabuledilebilirlik hakkında  
AĐHM, bu ꢀikayetin AĐHS’nin 35 § 3. maddesi uyarınca temelden yoksun olmadığı tespitinde  
bulunmaktadır. Baꢀka hiçbir kabuledilemezlik gerekçesi tespit edilmemiꢀtir.  
2. Esas hakkında  
AĐHM, yargı sürecinin makul yapısının dava koꢀullarını takiben ve mahkeme yerleꢀik  
içtihatları, özellikle davanın karmaꢀıklığı, baꢀvuranın ve yetkili mercilerin tutumu ve  
ilgililerin sözü edilen davadaki giriꢀimleri ıꢀığında değerlendirildiğini hatırlatmaktadır (Bkz.  
diğerleri arasında Frydlender-Fransa kararı, no: 30979/96, § 43, AĐHM 2000-VII). Mahkeme  
ayrıca gösterilecek özel ihtimamın itilaflı durum için önem arz ettiğini eklemektedir (Bkz.  
Ruotolo-Đtalya kararı, 27 ꢁubat 1992, seri: A no:230-D, s. 39, § 17).  
AĐHM, daha önce de mevcut baꢀvurudakine benzer sorunların AĐHS’nin 6 § 1. maddesinin  
ihlaline yol açtığını kaydetmektedir (Bkz. sözü edilen Frydlender kararı).  
AĐHM, Mahkemeye sunulan unsurları incelenmesinden, davanın özel bir karmaꢀık yapısı  
bulunmadığı ve sözkonusu yargı sürecinin uzunluğunun baꢀvuranın tutumu ile  
açıklanamayacağı tespitinde bulunmaktadır. Sosyal Sigortalar Kurumu’nun raporunun  
beklenmesi on sekiz aydan fazla sürmüꢀtür. Ulusal yargı makamlarına yüklenebilecek böylesi  
bir yavaꢀlık AĐHS’ye aykırı olan makul süre aꢀımı tespitine götürmektedir.  
Ayrıca, davaya olan yaklaꢀım ilgili bakımından dikkate alınması gereken unsurlar arasındadır.  
(Bkz. diğerleri arasında, Zimmermann ve Steiner-Đsviçre kararı, 13 Temmuz 1983, seri: A no:  
66, § 24, ve Alenet de Ribemont-Fransa kararı, 10 ꢁubat 1995, seri: A no: 308, § 47). Mevcut  
baꢀvuruda, iꢀ alanında bir itilaf sözkonusu olduğundan özel bir itina göstermek gerekir (Sözü  
edilen Ruotolo, kararı s. 39, § 17).  
Bu nedenle, AĐHS’nin 6 § 1. maddesi bu bakımdan ihlal edilmiꢀtir.  
B. Yargılamanın adilliği hakkında  
Baꢀvuran, aynı zamanda yargılamanın hakkaniyete uygun olmadığından ꢀikayetçi olmaktadır.  
AĐHM, baꢀvuranın iç hukuktaki mahkemelerin yapmıꢀ olduğu ꢀikayetin gerekçelerini dikkate  
almadan verdikleri karara itiraz ettiğini hatırlatmaktadır. AĐHM, her ꢀeyden önce ulusal  
yetkililere ve özellikle yargı organlarına iç hukuku yorumlama ve uygulama yükümlülüğünün  
düꢀtüğünü hatırlatmaktadır (Bkz. Schenk-Đsviçre kararı 12 Temmuz 1988, seri: A no:140, s.  
29, § 45).  
Bu bağlamda, AĐHM ulusal yargının baꢀvuranın davasını rahatça dile getirme imkânının  
bulunduğu yargı sürecinin sonunda kararını verdiğini hatırlatmaktadır. Baꢀvuranın Đꢀ  
Mahkemesi’nin almıꢀ olduğu karardan memnun olmaması AĐHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlali  
için yeterli değildir. Bu ꢀartlarda, dava dosyasının incelenmesinden görüldüğü üzere izlenen  
sürecin bütünü bakımından AĐHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlal edildiğine dair hiçbir sonuç  
çıkmamaktadır (Bkz. diğerleri arasında Dambreville-Fransa kararı, no: 51866/99, 13 Mayıs  
2001).  
Bu ꢀikayetin dayanaktan yoksun olması nedeniyle AĐHS’nin 35 §§ 3. ve 4. maddeleri  
bakımından reddedilmesi gerekmektedir.  
4
II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐ’NĐN UYGULANMASI  
A. Tazminat  
Baꢀvuran, uğradığı maddi ve manevi zarar için 50.000.000.000 TL. talep etmektedir.  
Hükümet, bu miktara karꢀı çıkmaktadır.  
AĐHM, mevcut davada sadece yargı sürecinin uzunluğu nedeniyle AĐHS’nin 6. maddesinin  
ihlal edildiğini hatırlatmaktadır. Yalnızca bu ihlalden kaynaklanan zararlar sonucu itibariyle  
tazmin edilir.  
AĐHM, yargı sürecinin uzunluğunun «makul süreyi» aꢀması ile baꢀvuranın manevi zararının  
giderilmesi için bir tazminatın ödenmesini haklı çıkardığına itibar etmektedir.  
AĐHS’nin 41. maddesinde yer aldığı ꢀekliyle hakkaniyete uygun olarak baꢀvurana 3.000 Euro  
ödenmesi kararlaꢀtırılmıꢀtır.  
B. Masraf ve harcamalar  
Baꢀvuran, AĐHM nezdinde yapmıꢀ olduğu masraf ve harcamalar için 295.400.000 TL. talep  
etmektedir.  
Mahkemenin bu yöndeki yerleꢀik içtihadına göre bir baꢀvuran yapmıꢀ olduğu masraf ve  
harcamaların gerçekliğini ve gerekliliğini makul oranlarda ortaya koyduğu ölçüde bu yönde  
bir tazminat elde edebilir. Mevcut durumda sunulan deliller ve görüꢀler ıꢀığında AĐHM, talep  
edilen miktarın bütünü üzerinde uzlaꢀmak gerektiği kanısındadır.  
C. Gecikme Faizi  
AĐHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranına 3  
puanlık bir artıꢀın ekleneceğini belirtmektedir.  
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, MAHKEME, OYBĐRLĐĞĐYLE,  
1. Yargı sürecinin uzunluğuna dair ꢀikayetin kabuledilebilir, bunun dıꢀındakilerin  
kabuledilemez olduğuna;  
2. AĐHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlal edildiğine;  
3. a) AĐHS’nin 44 § 2. maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,  
miktara yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden  
Y.T.L.’ye çevrilmek suretiyle, Savunmacı Hükümetin baꢀvurana;  
i.  
manevi zarar için 3.000 (üç bin) Euro;  
ii.  
iii.  
masraf ve harcamalar için 180 (yüz seksen) Euro ödemesine;  
belirtilen miktarların her türlü vergiden muaf tutulmasına;  
5
b) Sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ve ödemenin yapılmasına kadar, Avrupa Merkez  
Bankasının o dönem için geçerli faizinin üç puan fazlasına eꢀit oranda basit faizin  
uygulanmasına;  
4. Adil tazmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;  
KARAR VERMĐꢀTĐR.  
Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77 §§ 2. ve 3.  
maddelerine uygun olarak 22 Eylül 2005 tarihinde yazıyla bildirilmiꢀtir.  
6