CONSEIL

AVRUPA

DE L’EUROPE

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

KĐPRĐTÇĐ -TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no:14294/04)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

3 Haziran 2008

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli

düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (14294/04) no’lu davanın nedeni T.C. vatandaꢀı

Mehmet Ali Kipritçi’nin (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 22 Mart 2004

tarihinde Temel Đnsan Hakları ve Özgürlüklerini güvence altına alan Avrupa Đnsan Hakları

Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.

Baꢀvuran, Konya Barosu avukatlarından E. Özdemir tarafından temsil edilmektedir.

OLAYLAR

I. DAVANIN KOꢁULLARI

Baꢀvuran, 1961 doğumludur ve Konya’da ikamet etmektedir.

9 Kasım 1996 tarihli bir iddianame ile Konya Ağır Ceza Mahkemesi Cumhuriyet Savcısı,

Belediye kaynaklarını zimmetine geçirdiği gerekçesiyle baꢀvuran hakkında ceza davası

açmıꢀtır.

26 Kasım 1996 tarihinde Ağır Ceza Mahkemesi, sözkonusu davanın ilk duruꢀmasını

gerçekleꢀtirmiꢀtir. Đleri bir tarihte mahkeme, Belediye’de çalıꢀan iki memur hakkında açılan

dava ile baꢀvuranın davasının esas bakımından birleꢀtirilmesine karar vermiꢀtir.

6 ꢁubat 1997 tarihinde, idare tarafından yürütülen disiplin soruꢀmasının ve zimmetine para

geçirdiği sonucuna ulaꢀılmasının ardından baꢀvuranın görevine son verilmiꢀtir.

26 Kasım 1996 tarihinden 4 Mart 2002 tarihine kadar mahkeme, otuz dört duruꢀma

gerçekleꢀtirmiꢀtir. Avukatlarının da hazır bulunduğu duruꢀmalar sırasında mahkeme,

baꢀvuranı ve diğer iki sanığı dinlemiꢀ, tanıkların ifadelerine baꢀvurmuꢀ ve bilirkiꢀi ve karꢀı

bilirkiꢀi raporlarının düzenlenmesine hükmetmiꢀtir. Bilirkiꢀi raporları, mutabık bir ꢀekilde,

baꢀvuranın böyle bir suç iꢀlemediğini belirtmiꢀtir. Ardından özellikle söz konusu sonuçlara

dayanarak, birçok kez baꢀvuran, davasının hızlanması için dosyasının tefrikini talep etmiꢀtir.

Ancak baꢀvuranın talepleri hiçbir zaman kabul edilmiꢀtir.

14 Mart 2002 tarihli bir kararla, Ağır Ceza Mahkemesi, diğer iki sanığı hapis ve para cezasına

çarptırırken baꢀvuranın atılı olaylardan beraatına karar vermiꢀtir. Diğer iki sanığın aksine

baꢀvuran, kendisi ile ilgili kararın nihai hale gelmesi için Ağır Ceza Mahkemesi’nin kararına

karꢀı temyiz baꢀvurusunda bulunmamıꢀtır. Bununla birlikte baꢀvuran, kararın kesinleꢀtiği

tarih ile ilgili olarak kendisinin bilgilendirilmediğini belirtmektedir.

7 Mart 2003 tarihinde, baꢀvuran, mahkemeden, görevine son veren 6 ꢁubat 1997 tarihli

kararın iptali ve bu kararın esas bakımından incelenmesi amacıyla Konya Đdare

Mahkemesi’ne baꢀvuruda bulunabilmesi için kararının nihai hale geldiğini belirten belgenin

kendisine verilmesini talep etmiꢀtir.

Buna karꢀın mahkeme, diğer sanıkların 14 Mart 2002 tarihli karara karꢀı temyiz baꢀvurusunda

bulundukları gerekçesiyle baꢀvuranın talebini reddetmiꢀtir. Ayrıca 27 Mart 2003 tarihinde de

mahkeme, dosyanın Yargıtay’a gönderildiğine ve halen mahkeme kalemine dönmediğine

kanaat getirerek baꢀvuranın itirazını reddetmiꢀtir.

4 Eylül 2003 tarihinde baꢀvuran tarafından düzenlenen ikinci itiraz baꢀvurusu da 16 Eylül

2003 tarihinde Ağır Ceza Mahkemesi tarafından reddedilmiꢀtir.

23 Eylül 2003 tarihinde yine baꢀvuranın itirazı üzerine mahkeme, baꢀvuran ile ilgili olarak,

ihtilaflı kararın 21 Mart 2002 tarihinde nihai hale geldiği tespitine varmıꢀ ve bu bağlamda

gerekli tedbirlerin alınmasına hükmetmiꢀtir.

Bunun üzerine, 24 Eylül 2003 tarihli bir karar ile Đdare Mahkemesi, Đdare’nin baꢀvuranı

suçladığı suçlardan baꢀvuranın beraat etmesi nedeniyle, 6 ꢁubat 1997 tarihli göreve son verme

kararının iptaline karar vermiꢀtir.

HUKUK

I. AĐHS’NĐN 6/1 MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA

Baꢀvuran, yargılama süresinin “makul süre” ilkesini ihlal ettiğini ve masumiyet karinesi

hakkına riayet edilmediğini ileri sürmüꢀ, ancak bu son iddiasını desteklememiꢀtir. Bu

bağlamda, AĐHS’nin 6. maddesinin 1. ve 2. paragraflarına atıfta bulunmaktadır. Baꢀvuranın

ꢀikayetlerinin sunumunu göz önüne alarak, AĐHM, baꢀvurunun AĐHS’nin 6/1 maddesi

bakımından incelenmesinin uygun olacağı kanaatindedir.

A. Kabuledilebilirliğe iliꢀkin

Hükümet, altı ay kuralına riayet edilmediğini belirtmektedir. Hükümet, özellikle, nihai iç

hukuk kararının 23 Eylül 2003 tarihli olduğunu ve baꢀvuranın AĐHM tarafından alındı

kaꢀesinin vurulduğu tarih olan 6 Nisan 2004 tarihinde yani nihai iç hukuk kararının ardından

altı aydan fazla bir süre sonra baꢀvuruda bulunduğunu gözlemlemektedir.

Baꢀvuran bu iddiaya karꢀı çıkmaktadır. Baꢀvuran özellikle AĐHM’ye baꢀvurusunu gönderdiği

tarih olan 22 Mart 2004 tarihinde baꢀvuruda bulunduğunu belirtmektedir. Baꢀvuran,

AĐHM’ye taahhütlü gönderme makbuzu ile 22 Mart 2004 tarihli alındı makbuzunun bir

kopyasını sunmaktadır. Ayrıca aynı gün baꢀvuran baꢀvurusunu e-posta olarak da sunduğunu

ve bu baꢀvurunun dosyasına eklendiğini belirtmektedir.

AĐHM, altı ay süresinin hesaplanması için dikkate alınacak tarihin, baꢀvurunun yapıldığı veya

AĐHM’ye baꢀvurunun gönderildiği tarih olduğunu ve geçerli olanın posta kaꢀesi olduğunu

baꢀvurunun üzerine vurulan alındı kaꢀesi olmadığını hatırlatmaktadır. Ayrıca, AĐHM, altı ay

süresinin hesaplanmasına nihai iç hukuk karar tarihi ile yani baꢀvuranın sözkonusu karardan

haberdar edildiği tarih ile baꢀlandığını hatırlatmaktadır. Mevcut davada, AĐHM, sözkonusu iç

hukuk kararının Ağır Ceza Mahkemesi’nin 14 Mart 2002 tarihli kararı olduğunu ve

baꢀvuranın iꢀbu karardan, kararın nihai hale geldiği tarih olan 23 Eylül 2003 tarihinde

bilgilendirildiğini belirtmektedir. Bu durumda AĐHM, baꢀvuranın karardan bilgilendirildiği

tarihin 23 Eylül 2003 tarihi olduğu kanaatindedir. Üstelik dosyada bulunan unsurları göz

önüne alarak, AĐHM, baꢀvurunun, postane tarafından gönderildi kaꢀesinin vurulduğu tarih

olan 22 Mart 2004 tarihinde yani nihai iç hukuk kararından itibaren altı aylık süre içerisinde

yapıldığı kanaatine varmaktadır.

Bu durumda AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde baꢀvurunun dayanaktan

yoksun olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik

unsuru bulunmadığını tespit eder.

B. Esas

Dikkate alınacak dönem, 19 Kasım 1996 tarihinde baꢀlamıꢀ ve 14 Mart 2002 tarihinde sona

ermiꢀtir. Böylece, bu dönem, tek bir mahkemede, beꢀ yıl üç aydan fazla sürmüꢀtür.

Hükümet, birçok bilirkiꢀi ve karꢀı bilirkiꢀi raporlarının düzenlenmesini ve çok sayıda tanığın

dinlenmesini gerektiren davanın karmaꢀık yapısı göz önüne alındığında yargılama süresinin

çok uzun olmadığı kanaatindedir.

Baꢀvuran, iddiasını yinelemektedir.

AĐHM, dava süresinin makul yapısını, dava koꢀullarında ve özellikle davanın karmaꢀıklığı,

baꢀvuran ve yetkili mercilerin tutumları olmak üzere AĐHM içtihadı tarafından benimsenen

kriterleri dikkate alarak değerlendirdiğini hatırlatmaktadır (Pélissier ve Sassi-Fransa, baꢀvuru

no: 25444/94).

AĐHM, mevcut davadakine benzer sorunları ortaya koyan birçok dava incelemiꢀ ve AĐHS’nin

6/1 maddesinin ihlal edildiği sonucuna ulaꢀmıꢀtır (Pélissier ve Sassi).

Takdirine sunulan unsurların tamamını incelemesinin ardından AĐHM, mevcut davada farklı

bir sonuca ulaꢀmak için Hükümet’in hiçbir tespit ve delil sunmadığı kanaatindedir. Konuya

iliꢀkin içtihadını göz önüne alarak AĐHM, mevcut davada ihtilaflı yargı süresinin çok uzun

olduğu ve “makul süre” gerekliliğine riayet etmediği kanaatindedir.

Bu durumda AĐHS’nin 6/1 maddesi ihlal edilmiꢀtir.

III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA

A. Tazminat

Baꢀvuran, maruz kaldığı manevi zarar için 46.250 Euro talep etmektedir.

Hükümet, bu iddialara karꢀı çıkmaktadır.

AĐHM, baꢀvuranın belli bir manevi zarara maruz kaldığı kanaatindedir. AĐHM, hakkaniyete

uygun olarak baꢀvurana bu baꢀlık altında 3.000 Euro verilmesine hükmetmektedir.

B. Yargılama masraf ve giderleri

Baꢀvuran, avukatlık ücreti için 3.000 Euro ve çeviri ve diğer masraflar için 750 Euro olmak

üzere AĐHM önünde yapmıꢀ olduğu yargılama masraf ve giderleri için 3.750 Euro talep

etmektedir. Ancak baꢀvuran talebini desteklemek için hiçbir belge sunmamıꢀtır.

Hükümet, bu iddialara karꢀı çıkmaktadır.

AĐHM içtihadı uyarınca bir baꢀvuran yargılama masraf ve giderlerinin geri ödemesini ancak

gerçekliği, gerekliliği ve makul oranda oldukları ortaya konulduğu sürece elde edebilir.

Mevcut davada sahip olduğu unsurları ve yukarıda sözü edilen kriterleri göz önüne alarak

AĐHM, yargılama masraf ve giderlerine iliꢀkin talebi reddetmektedir.

C. Gecikme faizi

Gecikme faizi Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı orana üç

puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenecektir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;

2. AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğine;

3. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,

her türlü vergiden muaf tutularak ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden YTL’ ye

çevrilmek üzere, Savunmacı Devlet tarafından baꢀvurana 3.000 Euro (üç bin Euro)

manevi tazminat ödenmesine;

b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet

tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç

puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;

4. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;

KARAR VERMĐꢁTĐR.

Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.

paragraflarına uygun olarak 3 Haziran 2008 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.