CONSEIL DE

L'EUROPE

AVRUPA

KONSEYİ

AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ

KÖK - TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no: 1855/02)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

19 Ekim 2006

Đꢀbu karar AĐHS'nin 44§2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli

bazı düzeltmelere tabi olabilir,

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan (1855/02) baꢀvuru no'lu davanın nedeni, bu ülke vatandaꢀı

Mualla Kök'ün (baꢀvuran) 10 Ekim 2000 tarihinde Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi'nin (AĐHS) 34.

maddesi uyarınca Avrupa Đnsan Haklan Mahkemesi'ne (Mahkeme) yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.

Baꢀvuran, Đstanbul Barosu avukatlarından B. Đstanbullu tarafından temsil edilmektedir.

OLAYLAR

DAVA ꢁARTLARĐ

Baꢀvuran, 1962 Bulgaristan doğumlu olup Đstanbul'da ikamet etmektedir.

Baꢀvuran tıp eğitimini tamamladıktan sonra 20 Aralık 1989 tarihnde Bulgaristan'ın Adrino

Hastanesi'nde kadın hastalıkları ve doğum uzmanlık eğitimine baꢀlamıꢀtır. Baꢀvuran, uzmanlık

eğitimini Türkiye'ye zorunlu göçe tabi tutulması nedeniyle 1990 yılında yanda bırakmak durumunda

kalmıꢀtır.

Baꢀvuran, 24 Temmuz 1990 tarihinde kendisine verilen denklik belgesi uyarınca Haseki Hastanesi

{Sağlık Bakanlığı Haseki Hastanesi)''ııde sözleꢀmeli doktor olarak çalıꢀmaya baꢀlamıꢀtır.

18 Mart 1994 tarihinde tıp diplomasının tescil edilmesi ve ihtisasını Türkiye'de sürdürebilmek için

Bulgaristan'da ki staj süresinin tanınması amacıyla Sağlık Bakanlığı'na bir dilekçe sunmuꢀtur.

26 Mayıs 1994 tarihinde verilen kararla üniversite diploması tescil edilmiꢀtir.

Buna karꢀın uzrfıanlık stajı süresinin geçerli saydması talebi Tababet Uzmanlık Tüzüğünün 26.

maddesi uyarınca 17 Ocak 1995 tarihinde verilen bir kararla reddedilmiꢀtir. 12 Nisan 1993 tarihinde

değiꢀtirilen ve 30 Nisan 1993 tarihinde yürürlüğe giren bu tüzük tıpta uzmanlık eğitimine yurtdıꢀında

baꢀlamıꢀ kimselerin Türkiye'de aynı dalda eğitimlerine devam edebilmeleri için tıpta Uzmanlık

Sınavına (TUS) katılarak bu sınavda baꢀarılı olmalarını öngörmekteydi,

Baꢀvuran, Ankara îdare Mahkemcsi'ne Sağlık Bakanlığı'nın 17 Ocak 1995 tarihli kararının iptali

talebiyle baꢀvuruda bulunmuꢀtur. Baꢀvuran ayrıca, bu kararın yürütmesinin durdurul mas ı m da talep

etmiꢀtir.

îdare Mahkemesi, baꢀvuranın yürütmeyi durdurma talebi hakkında hüküm vermeden önce aldığı 13

Nisan 1995 tarihli ara kararla, dosyanın tekemmül etmesine ve Sağlık Bakarilığı'ndan cevabi görüꢀ

talep edilmesine karar vermiꢀtir.

Đdare Mahkemesi, 7 Temmuz 1995 tarihli ara kararında Sağlık Bakanlığı'nın esasa iliꢀkin görüꢀlerini

sunmak için süre uzatma talebini kabui etmiꢀtir.

Đdare Mahkemesi 28 Temmuz 1995 tarihinde verdiği kararla yürütmeyi durdurma talebini

redddetmiꢀtir.

1 ꢁubat 19% tarihinde Đdare Mahkemesi, baꢀvuranın Sağlık Bakanhğı'nm kararıma iptali

talebini, tartıꢀmalı kararın yürürlükteki tüzüğe uygun olduğu gerekçesiyle reddetmiꢀtir.

Mahkeme ayrıca sözkonusu talebin iç tüzükte öngörülen ꢀartları taꢀımadığı kanaatine

varmıꢀtır.

Baꢀvuran, 1 ꢁubat 1996 tarihli kararın temyizi için Danıꢀtay'a baꢀvuruda bulunmuꢀtur.

Danıꢀtay 5 Mart 1999 tarihinde, Sağlık Bakanlığı'ndan ek bilgi talebinde bulunarak, karara

varmak için sözkonusu bilgileri beklemeyi kararlaꢀtırmıꢀtır.

17 Kasım 1999 tarihinde Danıꢀtay, idarenin belirlenen süre Đçerisinde cevap vermemesi

üzerine 5 Mart 1999 tarihli karanın yinelemeye karar vermiꢀtir.

5 Ocak 2000 tarihinde Sağlık Bakanlığı, Danıꢀtay'ın sorusuna cevap vererek talep edilen

bilgileri sunmuꢀtur.

8 ꢁubat 2000 tarihinde Danıꢀtay Đlk derece mahkemesinin kararını onamıꢀtır.

4 Mayıs 2000 tarihinde baꢀvuran Danıꢀtay'a karar düzeltme istemiyle baꢀvuruda bulunmuꢀtur.

Danıꢀtay'ın 19 Aralık 2000 tarihinde aldığı karar aꢀağıdaki gibidir:

" (...) Sağlık Bakanlığı'nın aꢀağıda belirtilen hususlarda her türlü bilgiyi mevcut kararın tebliğinden itibaren otuz

gün içinde sunmaya davet edilmesine idari yargılama usulü kanununun 20. maddesi uyarınca oybirliğiyle karar

verilmiꢀtir.

- Bulgaristan'dan zorunlu göç nedeniyle Türkiye'ye gelenler hakkında özel düzenlemeler yapılmıꢀ mıdır?

- Davacının emsali durumunda olan kiꢀiler için ne gibi iꢀlemler tesis edilmiꢀtir?

- Bu kiꢀilere kolaylık sağlanmıꢀ mıdır?

Dava dosyası incelemesinden bu kararın aynı gün baꢀvurana tebliğ edildiği anlaꢀılmaktadır.

Bununla birlikte, yine aynı taı-ihte Danıꢀtay, baꢀvuran tarafından yapiĐan yürütmenin

durdurulması istemi hakkında karar vermeden Önce Sağlık Bakanlığı'nın cevabının

beklenilmesine karar vermiꢀtir. Bu karar baꢀvurana tebliğ edilmiꢀtir.

Sağlık Bakanlığı 16 Mart 2001 tarihli bir mektupla, Danıꢀtay tarafından Đstenen bilgileri

iletmiꢀtir. Sağlık Bakanlığı, asistanlık eğitimine dört yi! ara vermiꢀ olması sebebiyle

baꢀvuranın sözkonusu alanm gerekli kıldığı koꢀulları yerine getirmemiꢀ olduğunu bildirmiꢀtir.

Bakanlık ayrıca, Tababet Uzmanlık Tüzüğünün 26. maddesi uyarınca tıpta uzmanlık

eğitimlerine yurtdıꢀında baꢀlamıꢀ kimselerin Tıpta Uzmanlık Sınavına (TUS) girmeleri ve

Türkiye'de aynı dalda eğitimlerine devam edebilmek için bu sınavda baꢀarılı olmalarının

öngörüldüğünü belirtmiꢀtir.

Dosyadaki unsurlardan 16 Mart 2001 tarihli mektubun baꢀvurana tebliğ edilmediği

anlaꢀılmaktadır. Baꢀvuran 9 Nisan 200 i tarihinde verdiği bir dilekçeyle, 19 Aralık 2000

tarihli kararın ihlali sebebiyle karar düzeltme isteminin kabulünü talep etmiꢀtir.

Danıꢀtay, 26 Nisan 2001 tarihinde karar düzeltme istemini reddetmiꢀtir.

HUKUK AÇISINDAN

I. KABULEDĐLEBĐLĐRLÎK

AÎHM, baꢀvurunun, AĐHS'nin 35 § 3. maddesi uyarınca açıkça dayanaktan yoksun olduğunun ilan

edilemeyeceğini tespit etmektedir. Baꢀka hiçbir kabul edilemezlik gerekçesi bulunmamaktadır. Bu

nedenle baꢀvuru, kabuledilebilirdir.

II. AĐHS'NĐN 6 § 1. MADDESĐNĐN ĐHLALĐ ĐDDĐASI HAKKINDA

Baꢀvuran, mevcut davada idari mahkemeler önünde geçen sürenin AĐHS'nin 6 § 1. maddesi anlamında

makul süreyi aꢀtığım iddia etmektedir. Baꢀvuran ayrıca, Danıꢀtay önündeki hukuki iꢀlemin aynı

düzenlemeyle garanti altına alınmıꢀ hakkaniyete uygun bir dava hakkının ayrlmaz bir parçası olan

silahların eꢀitliği ilkesini ihlal ettiği iddiasında bulunmaktadır.

Hükümet bu iddiaya karꢀı çıkmaktadır.

A. 6 § 1. maddenin uygulanabilirliği hakkında

Hükümet, ilke bağlamında, 6 § 1. maddenin mevcut davada uygulanamaz olduğunu ileri sürerek, idari

mahkemelere taꢀman ihtilafın medeni hak ve yükümlülüklere iliꢀkin bir Đhtilaf olmadığını ifade

etmiꢀtir. Hükümet, tıp ihtisasının Türk Hukukunca güvence altına alınmıꢀ bir hak olmadığının altını

çizmektedir. Baꢀvuran, yurtdıꢀında baꢀladığı Đhtisasını devam ettirebilmek için bir dava açmıꢀtır.

Halbuki Türk Hukuku ihtisas eğitimine kabulü belli ꢀartlara bağlamıꢀtır. Baꢀvuran bu ꢀartları

taꢀımamaktaydı. Öte yandan Hükümet'e göre, bir devlet hastanesinde çalıꢀan baꢀvuranın bu talebi

mesleki hayatına Đliꢀkin bir talep olarak değerlendirilebilir.

Baꢀvuran, 6. maddenin bu davada uygulanabilir olduğunun altını çizmekledir.

AĐHMVın yerleꢀik içtihadına göre, " medeni hak ve yükümlülüklere Đliꢀkin itirazlar" terimleri,

sonuçları bu türden hak ve yükümlülükler için belirleyici olan yargılama usullerinin tamamını kapsar

(Ringeisen -Avusturya, 16 Temmuz 1971 tarihli karar). Bu noktada 6 § 1. madde, ne daha sonra ortaya

çıkan sonuçlarla ne de zayıf bir bağla yetinmez. Medeni hak ve yükümlülükler Đtirazın konusunu ya da

konularından birini teꢀkil etmelidir. Aynı zamanda, tartıꢀmalı hukuki iꢀlemin sonucu bu türden bir hak

için belirleyici olmalıdır (Le Compte, Van Leuven ve De Meyere - Belçika, 23 Haziran 1981 tarihli

karar). Bu düzenleme, bir yargılama sonucunda ortaya çıkan karar ilgilinin medeni hak ve

yükümlülükleri üzerinde dolaylı ve tesadüfi bir etki yaptığında değil, ancak doğrudan bir etki

yaptığında uygulanır ( Frank Surmont ve Helana De Meurechy ve diğerleri - Belçika 6 Temmuz 1989

tarihli Komisyon kararı). Diğer taraftan, AĐHM, bir mesleğe kabulün bir tüzükle belli ꢀartlara

bağlanabileceğini ve ilgilinin bu ꢀartları haiz olması halinde sözkonusu mesleğe girme hakkını elde

etmiꢀ olacağına hükmetmiꢀtir (De Moor - Belçika, 22 Haziran 1994). Ayrıca AÎHM, bir devlet, hukuki

baꢀvuru yolu açık haklar tanıdığında, sözkonusu hakların ilkece 6 § Đ. madde anlamında, medeni

haklar olarak kabul edilebileceği kanaatine varmıꢀtı (Tinnelly & Sons Ltd. Ve diğerleri ve McElduffve

diğerleri -- Birleꢀik Krallık, 10 Temmuz 1998 talihli karar).

Mevcut davada, sözkonusu "itiraz"m Sağlık Bakanlığı tarafından 17 Ocak 1995 tarihinde alınmıꢀ

karardan sonra gerçekleꢀtiği açıktır. Baꢀvuranın gerçek ve ciddi olan itirazı, özel

sektör yahut kamu sektöründe uzman doktor olarak çalıꢀmak amacıyla yurtdıꢀında baꢀladığı tıp

ihtisasını sürdürme hakkını elde etme amacına yönelikti. Tartıꢀmalı hukuki iꢀlem, itiraz edilen kararın

iptaline yol açabilirdi. Sözgelimi, uzmanlık stajı süresini geçerli saydırmaya yönelik talebinin reddi, bu

yüzden sözkonusu hak için doğrudan belirleyici nitelikte olmuꢀtur.

Sonuç olarak Mualla Kök'ün ihtisasını devam ettirmesi konusunun 6 § 1. madde anlamında medeni bir

hak niteliği taꢀıyıp taꢀımadığını belirlemek gerekmektedir.

AÎHM, "medeni nitelikli hâk ve yükümlülükler" kavramının özerkliğine hükmetmiꢀse de, bu alanda

ilgili devletin mevzuatının önemsiz addedilemeyeceğine hükmettiğini de hatırlatmaktadır (König -

Almanya, 28 Haziran 1978 larihli karar). Sonuç olarak bir hakkjn AĐHS'de ifade edilen anlamıyla

medeni nitelikli bir hak olarak kabul edilip edilmeyeceğine karar verilirken yalnızca hukuki niteliğe

değil, aynı zamanda maddi içerik ve sözkonusu devletin içhukukutıun maddi içeriğe yaptığı etkilere de

bakılmalıdır. Bunun dıꢀında, kontrol iꢀleminin Đcrası sırasında AĐHS'nin konu ve amacını gozöııünde

tutmak AĐHM'nin görevidir {Perez- Fransa, no: 47287/99, § 57).

Sözkonusu hakkin medeni niteliğiyle ilgili olarak AÎHM, tıp mesleğine iliꢀkin içtihadına atıfta

bulunmaktadır (KönĐg, adıgeçcn, §§ 91-92, Le Compte, Van Leuven ve De Meyere, adıgeçen, §§ 44-

45, Âlherl ve Le Compte - Belçika, 10 ꢁubat 1983 tarihli karar, § 27 ve Kraika -Đsviçre 19 Nisan 1993

tarihli karar, § 25). Türk Hukukunda doktorluk mesleği serbest meslekler arasında yer almaktadır.

Gerekli izni aldıktan soma doktor, mesleğini yapıp yapmamakta özgürdür ve ister bir devlet

hastanesinde isterse özel bir hastanede çalıꢀabilir. Diğer taraftan. Sağlık sektörü kapsamında yeralan

hizmetler genelde kamu idaresine özgü faaliyetlerden uzaklaꢀmıꢀtır. Zira bu tür hizmetler, Devlet'in ya

da diğer kamusal idarelerin genel menfaatlerinin korunması amacını taꢀıyan faaliyetlere, kamu

gücünün icrasının doğrudan ya da dolaylı olarak katılımını gerektirmemektedir ( bkz. Pellegrin -

Fransa, no: 28541/95, § 41).

Tıp doktoru olan baꢀvuran idare mahkemesine baꢀvurmakla, doktorluk ihtisasına kabul talebini

reddeden idari kararın iptalini amaçlamaktaydı. Baꢀvuran, yürürlükteki düzenlemelerin bazı istisnalar

öngördüğünü ileri sürerek sözkonusu kararın hukuka aykın nitelikte olduğunu iddia etmiꢀti ( kıyas için

Van Mark ve diğerleri - Hollanda, 26 Haziran 1986 tarihli karar). Buna karꢀın, baꢀvuranın istenen

ꢀartları yerine getirmediği ortaya çıkmıꢀtır. Bu arada baꢀvuranın ihtisasını sürdürme talebine iliꢀkin

düzenli olarak yapılan bir sınava girme hakkı vardı (bkz. mutalis mutandis, AFatiere - Fransa, no:

39615/99, 28 Mart 2000 tarihli karar ve mutalis mutandis, Kraska, adıgeçen, § 26).

Yukarıda belirtilenlerin ıꢀığında, medeni nitelikli bir hakka iliꢀkin bir yargılamanın kurallara uygun

olması için hukuki baꢀvuru yoluna gitmek gerekir. Zaten baꢀvuran bu hukuki yola baꢀvurmuꢀtur. Bu

nedenle mevcut durumda, medeni nitelikte bir hakka iliꢀkin bir "itirazın" ortaya çıktığı ve idari

mahkeme tarafından hükme bağlandığı sonucuna varmak uygun düꢀecektir.

Bu nedenle 6 § ). madde mevcut davada uygulanabilir.

B. 6 § 1. maddeye iliꢀkin değerlendirme

1. Yargılama süresi

AĐHM, her iki tarafın da değerlendirmeye alınacak sürecin baꢀlangıcının Ankara Đdare Mahkemesi'ne

davanın intikal ettiği tarih olan 10 Nisan 1995 tarihi olduğu noktasında birleꢀtiğini gözlemlemektedir.

Aynı ꢀekilde, Danıꢀtay'ın baꢀvuranın karar düzeltme talebini reddettiği 26 Nisan 2001 tarihînin de

sürecin sona erdiği tarih olduğu noktasında taraflar aynı görüꢀtedirler.

AĐHM ise, AĐHS organlarının, maddi bir hatanın düzeltilmesi Đçin yapılan bir yargılamanın, medeni

nitelikte bir hakka iliꢀkin bir itirazı çözüme kavuꢀturmaya ya da ceza alanına ait bir suçlamanın esasına

iliꢀkin hüküm vermeye yönelik olmadığı sürece, AĐHS'nin 6. maddesinin uygulama alanma girmediği

yönünde bir içtihatta bulunduğunu anımsatmaktadır (Wiot - Fransa, 43722/98, § 22, 7 ocak 2003).

Sözkonusu düzeltme yargılamasının ilke olarak, yargılama süresi hesaplanırken gözönünde

bulundurulan döneme dahil edilmemesi gerekirdi (bkz. aynı yönde, Mehmet özel ve diğerleri - Türkiye,

no: 50913/99, § 34, 26 Nisan 2005). Buna karꢀın AĐHM, mevcut davada baꢀvuran tarafından yapılmıꢀ

karar düzeltme baꢀvurusunun maddi bir hatayı düzeltmeye matuf olmadığını; ancak, idarenin itiraza

konu olan uygulamasının iptalini amaçladığım tespit etmektedir. Diğer yandan Danıꢀtay, bazı hukuki

sorunları aydmhğa kavuꢀturmak amacıyla savunmacı tarafa esasa iliꢀkin sorular yönelterek davayı

esastan incelemiꢀtir. Sonuç olarak, AĐHM, düzeltmeye iliꢀkin dönemin de hesaba katılması gerektiği

kanaatindedir (bkz. Wiot, adıgeçen, § 22, ve Erdokovy - Đtalya, no: 40982/98, 30 Mart 1999).

AĐHM, yargılama sürecinin 10 Nisan 1995 tarihinde baꢀlayıp 26 Nisan 2001 tarihinde sona ererek

yaklaꢀık altı yıl sürdüğü noktasında taraflarla mutabıktır. Yargılama, ön idari yargılamadan sonra üç

dereceden mahkemede görülmüꢀtür.

AĐHM, bir yargılamanın süresinin, dava koꢀullan, konuya iliꢀkin içtihatlar, özellikle de davanın

karmaꢀıklığı ve baꢀvuranın ve yetkili mercilerin tutumlarının gözönünde bulundurularak

değerlendirilebileceğini anımsatmaktadır (bkz. diğerleri arasında, Pelissier ve Sassi - Fransa, no:

25444/94, § 67).

AĐHM, Danıꢀtay'ın temyiz incelemesinde aꢀırı derecede yavaꢀ hareket ettiğini kaydetmektedir.

Mahkeme'nĐn dava dosyasının eksik olduğunu farkederek 5 Mart 1999 tarihinde ek soruꢀturma

talebinde bulunması için yaklaꢀık üç yıl geçmesi gerekmiꢀtir. Üstelik, temyiz baꢀvurusunun karara

bağlanması için baꢀvuranın on bir ay beklemesi gerekmiꢀtir.

AUlM'nin baꢀvuranın talebine makul süre içerisinde cevap verilmediği sonucuna varması içĐıl bu

unsurlar yeterlidir. Bu nedenlerle AĐHS'nin 6 § 1 maddesi ihlal edilmiꢀtir.

2. Silahların eꢀitliği

a) Uygun ilkeler

AĐHM'ye göre, hakkaniyete uygun dava kavramı davalı tarafların, sunulmuꢀ her türden delil ve görüꢀ

hakkında apriori haberdar olabilmelerini, bu delil ve görüꢀleri tartıꢀabilmelerini de içermektedir ( bkz.,

diğerleri arasında, Vermelileri - Belçika, 20 ꢁubat 1996 tarihli karar, Lobo

Machado - Portekiz, 20 ꢁubat 1996 tarihli karar, Kress - Fransa no:39594/98, § 74, Yvon -Fransa, no:

44962/98, § 38).

AĐHM'ye göre, hakkaniyete uygun dava kavramı tarafların, iddialarını amacıyla gerekli olan unsurları

ortaya koyabilmelerini ve yargıcın kararına etki etmek amacıyla sunulmuꢀ her türlü delil ve görüꢀten

haberdar olmalarını ve bunları müzakere edebilmelerini sağlayan vicahi yargılama hakkını da

içermektedir ( Nideröst- Huber - Đsviçre 18 ꢁubat 1997 tarihli karar, § 24).

Bu ilke, taraflarca sunulmuꢀ delil ve görüꢀler için geçerli olabildiği gibi bağımsız bir yargıç, bir

hükümet temsilcisi ( Kress, adıgeçen, ve APBP - Fransa, no: 38436/97, 21 Mart 2002), bir idare (

Krcmâf ve diğerleri - Çek Cumhuriyeti, no: 35376/97, § 44, 3Mart 2000) yahut alınan karan veren

mahkeme tarafından sunulmuꢀ delil ve görüꢀler ( Nideröst - Huber adıgeçen) için de geçerlidir.

DĐğer yandan, bizzat yargıç, bilhassa bir temyiz talebini reddettiğinde veya re'sen kabul edilmiꢀ bir

gerekçeye istinaden bir uyuꢀmazlık hakkında hükme vardığında vĐGahilik ilkesine riayet etmelidir (

Skondrianos - Yunanistan, no: 63000/00, 74291/01, 74292/01, §§ 29-30, 18 Aralık 2003, ve Clinique

des AcaCias ve diğerleri - Fransa, no: 65399/01, 65406/01, 65405/01 ve 65407/01, § 38, 13 Ekim

2005).

b) Bu ilkelerin uygulan in ası

Mevcut davada Danıꢀtay davanın tetkiki çerçevesinde, aynı zamanda davanın tarafı olan Sağlık

Bakanlığından 19 Aralık 2000 tarihinde davacının emsali durumunda olan kiꢀilere iliꢀkin mevzuat

konusunda ve bu kiꢀiler için ne gibi idari iꢀlemler yapıldığı hususunda ayrıntılı bilgi talep etmiꢀtir.

Bakanlık, 16 Mart 2001 tarihinde baꢀvuranın hukuki durumunun incelenmesine iliꢀkin bir mektup

göndererek ilgilinin sözkonusu alana özgü ꢀartları yerine getirmediğini belirtmiꢀtir. Bu belgenin

ilgiliye tebliğ edilmediği noktasında hiçbir itiraz mevcut değildir.

Baꢀvurana göre, bu bilgilerin kendisine tebliğ edilmemesi hakkaniyete uygun bir dava hakkına iliꢀkin

silahların eꢀitliği ilkesiyle bağdaꢀmamaktadır.

Hükümet, Danıꢀtay tarafından re'sen talep edilmiꢀ bilgilerin yalnızca bazı hukuki sorulara yanıt

aramaya matuf olduğu takdirde, idari mahkemelerce re'sen yapılan bir incelemede davalı tarafların

görüꢀlerinin tebliğ edilmesine gerek olmadığını değerlendirmektedir.

AĐIfM, Hükümet'in savına katılmamaktadır. AĐ1IM, Yüksek Mahkememin sözkonusu yargılamada,

aynı zamanda davanın tarafı olan Sağlık Bakanlığınca sunulmuꢀ, yargılamanın sonucunu belirleyen

asıl unsur olan ve baꢀvuranın talebini reddetmesine neden olan gerekçelere iliꢀkin bilgilere dikkat

etmemesinin pek muhtemel gözükmediği kanaatindedir.

Diğer yandan, AĐHM, baꢀvuran tarafından yapılan karar düzeltme baꢀvurusunun incelenmesinde

Danıꢀtay tarafından usule dönük tek bir iꢀlem yapıldığını gözlemlemektedir. Danıꢀtay, Đdari Yargılama

Kanunu'nun 20. maddesi uyarınca, Sağlık Bakanlığı'nı kararda talep edilen her türlü bilgiyi sunmaya

davet etmiꢀtir. Danıꢀtay, sözkonusu bilgilerin ulaꢀmasından sonra baꢀvuranın talebini reddetmiꢀtir.

Sonuç olarak, Danıꢀtay tarafından

re'sen talep edilmiꢀ bilgilerin, Yüksek Mahkeme'nin daha sonra benimseyeceği yaklaꢀım açısından

belirleyici etkide olduğu açıktır.

AĐHM, sonuç olarak, bu türden belgelerin, Türk Yüksek Mahkemesi'nin karan açısından gerçek

etkisinin büyük önem arzetmediğini anımsatmaktadır. Đhtilaflı taraflar, bir belge hakkında yorumda

bulunmaları gerektiği kanaatini taꢀıyorlarsa bunu belirtmek imkanına sahip olmalıdırlar. Burada

yargılanabilĐrlerin adaletin iꢀleyiꢀine olan güveni sözkonusudur. Sözkonusu güven, bir dava

dosyasında yer alan her türlü belge hakkında görüꢀ bildirebilrne Özgürlüğü üzerine kuruludur

(Nideröst - Huber, adıgeçen, §§ 27 ve 29, ve F.R. - Đsviçre, no: 37292/97, §§ 37 ve 39, 28 Haziran

2001).

AĐHM, AĐHS'nin 6 § 1. maddesiyle herꢀeyden önce tarafların ve adaletin iyi idaresinin menfaatlerinin

korunmasının amaçlandığının altını çizmektedir (bkz. mutatis mutandis, Acquaviva - Fransa, 21

Kasım 1995 tarihli karar, § 66).

Sonuç olarak, 6 § 1. maddeyle güvence altına alınmıꢀ hakkaniyete uygun dava hakkı, baꢀvuranın

Sağlık Bakanlığı tarafından 16 Mart 200 Đ tarihinde sunulmuꢀ bilgiler hakkında yorum yapabilme

salahiyetine sahip olmasını gerektirmekteydi. Oysa bu imkan baꢀvurana tanınmamıꢀtır.

Bu tespit, AĐHS'nin 6 § 1. maddesinin bu bakımdan ihlal edildiği anlamına gelmektedir.

Bunun" dıꢀında baꢀvuran 19 Aralık 2000 tarihli kararın kendisine tebliğ edilmemesinden de ꢀikayetçi

olmaktadır. Bana karꢀın AĐHM, dava dosyasından kararın aynı gün baꢀvurana tebliğ edildiğini tespit

etmektedir.

III i NO'LU EK PROTOKOL' ÜN 2. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKĐNDA

1 No Tu Ek Protokol'ün 2. maddesine atıfta bulunan baꢀvuran eğilim hakkının engellendiğini iddia

etmektedir.

Hükümet bu iddiaya karꢀı çıkmaktadır.

AĐHM, baꢀvuranın, ihtisasını Türkiye'de sürdürebilmek amacıyla Bulgaristan'daki staj süresinin

tanınması talebinde bulunduğunu müꢀahade etmektedir. Bu istem, baꢀvuranın yürürlükteki mevzuatın

gereklerini yerine getirmediği gerekçesiyle reddedilmiꢀtir.

AĐHM, baꢀvuran tarafından yapılan baꢀvurunun incelenmesine iliꢀkin yagılamada AĐHS'nin 6 § 1.

maddesinin ihlal edildiği sonucuna varmıꢀ olduğunu anımsatmaktadır. Bununla beraber AĐHM,

AĐHS'nin 6 § 1. maddesinin gereklerine riayet edildiği takdirde yargılama sonucunda ortaya

çakabilecek üzerinde tahmin yürütmek durumunda değildir.

Sonuç olarak yetkili makamların, baꢀvuranın Bulgaristan'da yaptığı ihtisas stajı süresini tanımayı

reddetmeleri, ilgilinin eğitim hakkını kısıtlandığı anlamını taꢀımamaktadır.

Bu nedenle, 1 No'lu Ek Protokol'ün 2. maddesi ihlal edilmemiꢀtir.

IV. AĐHS'NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI

AĐHS'nin 41. maddesi;

"Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve Protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleꢁmeci

Tarafın Đç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde, hakkaniyete

uygun bîr surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder."

A. Tazminat

Baꢀvuran, elde edemediği ücretler için maddi tazminat olarak 3 000 000 Euro talep etmektedir. Bunun

dıꢀında baꢀvuran, 2 000 000 Euro manevi tazminat talep etmektedir.

Hükümet bu talebi, baꢀvuranın davanın lehine sonuçlanması durumunda kendisine belli bir miktarda

ödeme yapılmasına hak kazanacağı varsayımından hareket etttiği gerekçesiyle reddetmektedir.

AÎHM, iddia edilen maddi zarar için ne idari mahkemeler önünde geçen yargılama süresi ne de

adıgeçen mahkemelerde yapılan yargılamaların hakkaniyetten yoksun olmasının gerekçe olarak ileri

sürülemeyeceği kanaatindedir. Bu nedenle AÎHM, yapılan yargılamanın AĐHS'nin 6 § 1. maddesinin

gereklerine uygun yürütülmüꢀ olması durumunda ortaya çıkması muhtemel sonuç hakkında tahmin

yürütmek durumunda değildir ( Bayrak- Almanya, no: 27937/95, § 38, 20 Aralık 2001, Perote Pellon -

ispanya, no:45238/99, § 58, 25 Temmuz 2002, ve Storck -Almanya* ™>: 61603/00, § 176).

Manevi tazminat konusunda ise AÎHM, AĐHS'nin 6 § 1. maddesinin ihlali tespitinin baꢀvuranın

uğradığı manevi zararı tazmin için yeterli olmayacağı kanaatindedir. Öte taraftan AÎHM, baꢀvuran

tarafından talep edilen miktarın aꢀırı olduğu kanaatindedir. Đhlal edildiğine hükmettiği AÎHS

maddelerinin niteliğini gözönünde bulunduran AĐHM, hakkaniyete uygun olarak 41. madde uyarınca

ilgiliye manevi tazminat olarak 3 000 Euro Ödenmesine karar vermiꢀtir.

B. Masraf ve harcamalar

Baꢀvuran, ulusal mahkemeler ya da AĐHM önünde yaptığı masraf ve harcamaların kendisine geri

ödenmesi talebinde bulunmamıꢀtır. Bu türden bir sorun res'en incelemeyi gerektirmemekledir.

C. Gecikme faizi

Gecikme faizi olarak, Avrupa Merkez Bankasının marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranına

üç puan eklenecektir.

BU GEREKÇELERE DAYALĐ OLARAK, AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE;

1. Baꢀvurunun kabul edilebilir olduğuna;

2. AĐHS'nin 6 § 1. maddesinin yargılama suresi bakımından ihlal edildiğine;

3.

îdare'den istenen bilgilerin baꢀvurana tebliğ edilmemesi nedeniyle AĐHS'nin 6 § 1

maddesinin ihlal edildiğine;

4. a) AlHS'nin 44 § 2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,

döviz kuru üzerinden Y.T.L.'ye çevrilmek üzere ve miktara yansı ti labilecek her türlü

vergiden muaf tutularak, Savunmacı Hükümet tarafından baꢀvurana manevi tazminat olarak

3 000 Euro (Üç bin) ödenmesine;

b) Sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren Ödemenin yapılmasına kadar Hükümet tarafından,

Avrupa Merkez Bankası'nm o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan fazlasına eꢀit oranda faiz

uygulanmasına;

5. AdĐl tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;

Karar vermiꢀtir.

Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM'nin iç tüzüğünün 77 §§ 2 ve 3.

maddesine uygun olarak 19 Ekim 2006 tarihinde yazıyla bildirilmiꢀtir.