CONSEIL DE  
L'EUROPE  
AVRUPA  
KONSEYĐ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
KONDU- TÜRKĐYE DAVASI  
(Baꢀvuru no:75694/01)  
KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ  
STRAZBURG  
23 Ocak 2007  
Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli  
bazı düzeltmelere tabi olabilir.  
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2007. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan ve 75694/01 baꢀvuru no’lu davanın nedeni bu  
ülke vatandaꢀı olan Mahfuz Kondu’nun (baꢀvuran), Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne  
(AĐHM) 17 Eylül 2001 tarihinde Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin Temel Đnsan Haklarını  
güvence altına alan 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.  
Baꢀvuran, AĐHM önünde Diyarbakır Barosu avukatlarından Mesut Beꢀtaꢀ ve Meral  
Beꢀtaꢀ tarafından temsil edilmektedir.  
OLAYLAR  
I. DAVA KOꢀULLARI  
Baꢀvuran 1977 doğumlu olup Batman’da ikamet etmektedir.  
27 Ocak 1994 tarihinde yapılan bir arama sırasında baꢀvuran, Emniyet Müdürlüğü  
görevlilerince PKK üyesi olduğundan ꢀüphe edilen Y.Y. isimli ꢀahsın evinde sorguya  
çekilmiꢀtir. Baꢀvuranın üzerinde ruhsatsız bir tabanca ve iki adet ꢀarjör bulunmuꢀtur.  
Baꢀvuran aynı gün gözaltına alınmıꢀtır. Baꢀvuranın üzerinde bulunan belgelerden 3 Eylül  
1980 doğumlu olduğu anlaꢀılmıꢀtır. Bununla birlikte görevliler baꢀvuranın fiziksel görünüꢀü  
ile yaꢀı arasında bir fark olduğunu gözlemlemiꢀlerdir.  
Baꢀvuran, 2 ꢁubat 1994 tarihinde Batman Cumhuriyet Savcısı ve Sulh Hakimi  
tarafından dinlenmiꢀtir. Baꢀvuran, Cumhuriyet Savcısı’na verdiği ifadesinde sivil insanların  
evlerine düzenlenen üç bomba saldırısına katıldığını beyan etmiꢀtir. Sulh Hakimi’ne verdiği  
ifadesinde ise örgüt bünyesinde Bağlar Mahallesi sorumlusu olduğunu ifade etmiꢀ fakat bazı  
eylemlere katıldığı iddiasını reddetmiꢀtir. Sulh Hakimi baꢀvuranın tutuklanmasına karar  
vermiꢀ ve baꢀvuranın nüfus kayıt örneğinin gönderilmesini talep etmiꢀtir.  
Diyarbakır Devlet Güvenlik Mahkemesi (DGM) Cumhuriyet Savcısı 18 ꢁubat 1994  
tarihinde, baꢀvuranı, Y.Y. isimli ꢀahsı ve üçüncü bir ꢀahsı, yasadıꢀı bir örgüt bünyesinde  
devletin egemenliği altında bulunan topraklardan bir kısmını devlet idaresinden ayırmak  
amacıyla terörist eylemlerde bulunmakla itham etmiꢀ ve Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 125.  
maddesi uyarınca ceza davası açmıꢀtır. Ayrıca baꢀvuranın, 1993 yılının Kasım ayında  
gerçekleꢀtirilen bombalı saldırı eylemlerinde yer aldığı tespit edilmiꢀtir. DGM Cumhuriyet  
Savcısı, baꢀvuranın yaꢀının küçük olması sebebiyle TCK’nın 55. maddesi uyarınca cezanın  
yirmi yıl hapis cezasına çevrilmesini talep etmiꢀtir.  
DGM önündeki ilk duruꢀma 13 Nisan 1994 tarihinde baꢀvuranın yokluğunda  
gerçekleꢀtirilmiꢀtir. DGM, baꢀvuran aleyhindeki suçlamaların ciddiyeti, dosyanın kapsamı ve  
delil durumunu dikkate alarak baꢀvuranın avukatı tarafından dile getirilen serbest bırakma  
talebini reddetmiꢀtir.  
Baꢀvuranın fiziksel görünümü ile belgelerde yer alan yaꢀı arasında bir fark  
bulunduğunu tespit eden DGM, baꢀvuranın yaꢀının tespit edilmesi amacıyla 1 ꢁubat 1995  
tarihinde sağlık muayenesi yapılmasını talep etmiꢀtir.  
Baꢀvuran tarafından dile getirilen serbest bırakma talepleri, sağlık raporunun  
düzenlenme tarihine kadar reddedilmiꢀtir.  
2
Diyarbakır Devlet Hastanesi tarafından düzenlenen ve baꢀvuranın fotoğrafının  
bulunduğu 6 Ekim 1995 tarihli sağlık kurulu raporunda, Klinik ve Radyolojik muayeneler  
sonucunda baꢀvuranın on sekiz-on dokuz yaꢀlarında olduğu belirtilmiꢀtir.  
Baꢀvuranın yaꢀ tahsis raporuna itiraz etmesi üzerine DGM 22 Kasım 1995 tarihinde,  
derinlemesine bir inceleme yapılması amacıyla sağlık dosyasının Adli Tıp Kurumu’na sevk  
edilmesine karar vermiꢀtir.  
Adli Tıp Kurumu derinlemesine bir inceleme yaptıktan sonra 5 Mayıs 1997 tarihinde,  
6 Aralık 1996 tarihinde çekilen film grafilerinden baꢀvuranın on dokuz yaꢀında olduğu  
belirtmiꢀtir. Ayrıca, kafatası ve iskelet muayenesinden baꢀvuranın olayların meydana geldiği  
1993 yılında on altı yaꢀlarında olduğu ifade edilmiꢀtir.  
22 Haziran 1999 tarihinde, 4390 sayılı Kanun yürürlüğe girmiꢀ ve askeri hakim  
DGM’nin bünyesinden çıkarılmıꢀtır.  
DGM 8 Aralık 1999 tarihinde, sağlık raporlarından ve baꢀvuranın fiziksel  
görünüꢀünden yola çıkarak nüfus kayıtlarında ilginin doğum tarihinin 3 Eylül 1977 olarak  
düzeltilmesine ve ölüm cezasına mahkum edilmesine karar vermiꢀtir. Olayların meydana  
geldiği dönemde baꢀvuranın on sekiz yaꢀından küçük olması sebebiyle verilen ceza, TCK’nın  
55. maddesi uyarınca yirmi yıl hapis cezasına çevrilmiꢀtir.  
Yargıtay, 6 Nisan 2000 tarihinde Nüfus Đdare Temsilcisi bulundurulmadan yaꢀ tahsisi  
yapıldığı gerekçesiyle usule aykırılıktan verilen kararı bozmuꢀtur.  
DGM, 19 Ocak 2001 tarihinde baꢀvuranı ve avukatını dinledikten sonra Nüfus Đdare  
Temsilcisi de bulundurularak bozmadan önceki kararın aynısını vermiꢀtir. Kararda aleyhteki  
delillere ve baꢀvuranın Sulh Hakimi ve DGM önünde verdiği ifadelere yer verilmiꢀtir. Karar,  
diğer sanıkların ifadelerine ve S.K. isimli kiꢀinin yazılı ifadesine ve olay yeri incelemelerine  
dayanmaktadır. Duruꢀma tutanaklarından, baꢀvuranın DGM’ye PKK’nın savunulduğu ve bu  
örgüt bünyesinde yer aldığının belirtildiği bir savunma sunduğu tespit edilmektedir.  
Yargıtay, 4 Haziran 2001 tarihinde düzenlenen bir duruꢀma ile verilen kararı  
onamıꢀtır.  
HUKUK AÇISINDAN  
I. KABULEDĐLEBĐLĐRLĐK HAKKINDA  
Hükümet, baꢀvuranın AĐHS’nin 5 § 3. maddesi uyarınca tutuklu yargılama süresine  
iliꢀkin ꢀikayetiyle ilgili olarak iç hukuk yollarının tüketilmediği itirazını yöneltmektedir.  
Hükümet, Kanun Dıꢀı Yakalanan veya Tutuklanan Kimselere Tazminat Verilmesi Hakkındaki  
466 sayılı Kanun uyarınca ilgili kiꢀinin tazminat talebinde bulunma hakkına sahip olduğunu  
belirtmektedir.  
AĐHM, baꢀvuranın tutukluluk süresinin yakalandığı tarih olan 27 Ocak 1994 tarihinde  
baꢀladığını ve mahkum edildiği 8 Aralık 1999 tarihinde son bulduğunu tespit etmektedir.  
Yargıtay’ın 6 Nisan 2000 tarihinde kararı bozması üzerine dava DGM’de tekrar görülmeye  
baꢀlamıꢀ ve AĐHS’nin 5 § 1. maddesinin c) bendi uyarınca ikinci bir tutukluluk dönemi  
baꢀlamıꢀtır. Tutukluluk süresi, DGM’nin aynı kararı vermesi ile 19 Ocak 2001 tarihinde son  
3
bulmuꢀtur. Bununla birlikte, tutuklu yargılama süresi ile ilgili ꢀikayet, nihai tutuklama  
kararından altı ay sonra 17 Eylül 2001 tarihinde yapılmıꢀtır (Graban-Polonya (karar), no:  
13851/02, 5 Temmuz 2005).  
Bu nedenle AĐHS’nin 35 § 1. maddesi uyarınca altı ay kuralına uyulmaması nedeniyle  
baꢀvurunun bu kısmının kabuledilemez ilan edilmesi ve 35 § 4. maddesi bakımından  
reddedilmesi uygun olacaktır.  
AĐHM tarafların sunduğu argümanların tümü ıꢀığında, baꢀvurunun geri kalan kısmının  
bu aꢀamada çözüme kavuꢀturulamayacak ancak esastan incelemeyi gerektiren ciddi ve hukuki  
sorunlara neden olduğu kanaatindedir. Bu nedenle bu ꢀikayetlerin AĐHS’nin 35 § 3. maddesi  
uyarınca açıkça dayanaktan yoksun olduğu ilan edilemez. Baꢀvuruda ayrıca baꢀka hiçbir  
kabuledilemezlik gerekçesi tespit edilmemiꢀtir.  
II. AĐHS’NĐN 3. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA  
Baꢀvuran, olayların meydana geldiği dönemde yaꢀının küçük olmasından dolayı cezai  
sorumluluğunun bulunmadığını belirtmektedir. Baꢀvuran, yargılama süresince talep edilen  
mahkumiyet cezası ve tutuklu olarak yargılandığı sırada kendisinden yaꢀça büyük kiꢀilerle  
aynı cezaevinde kalması nedeniyle sıkıntı yaꢀadığını ileri sürmektedir. Baꢀvuran ayrıca  
mahkemeye 100 kilometrelik mesafede bulunan bir cezaevine konulduğundan ꢀikayetçi  
olmaktadır. Bu nedenle tutuklu kaldığı süre içerisinde insanlık dıꢀı koꢀullarda elleri bağlı  
olarak tamamen kapalı bir aracın içerisinde mahkemeye gidip gelmek zorunda kaldığını iddia  
etmekte ve AĐHS’nin 3. maddesine atıfta bulunmaktadır.  
Hükümet, ayrıca Türk Hukuku’nda cezai sorumluluk yaꢀının on beꢀ olarak tespit  
edildiğini belirtmektedir. Hükümet, 6 Ekim 1995 tarihli sağlık raporuna atıfta bulunarak  
baꢀvuranın yargılandığı sırada on dokuz yaꢀında olduğunu ve 5 Mayıs 1997 tarihli sağlık  
raporundan, olayların meydana geldiği dönemde baꢀvuranın on altı yaꢀında olduğunun  
anlaꢀıldığını ifade etmektedir. Hükümet’e göre, cezai sorumluluğun baꢀvurana yüklenmesi ve  
yaꢀça büyük kiꢀilerle aynı cezaevine konulması, AĐHS’nin 3. maddesi ile güvence altına  
alınan hakları ihlal etmemektedir.  
AĐHM, 3. maddenin sınırları içerisinde kalabilmesi için kötü muamelenin en az ağrılık  
düzeyinde olması gerektiğini hatırlatmaktadır. Bu düzeyin değerlendirilmesi görecelidir;  
özellikle muamelenin ya da cezanın cinsi ve bağlamı, süresi, fiziksel ya da ruhsal etkileri ve  
bazı durumlarda da kurbanın cinsiyeti, yaꢀı ve sağlık durumu gibi davanın bütün koꢀullarına  
bağlıdır (Bkz., diğerleri arasında, Soering-Birleꢀik Krallık, 7 Temmuz 1989 tarihli karar).  
AĐHM, cezai sorumluluk yaꢀı ile ilgili olarak, Avrupa Konseyi üyesi Devlet’ler  
bünyesinde asgari cezai sorumluluk yaꢀı hususunda kesin bir kuralın olmadığını  
hatırlatmaktadır (T.-Birleꢀik Krallık, no: 24724/94, 16 Aralık 1999).AĐHM hazırlanan sağlık  
raporlarında, olayların meydana geldiği sırada baꢀvuranın on altı yaꢀında olduğunun  
belirtildiğini ifade etmektedir.6 Ekim 1995 tarihli sağlık raporunda bulunan fotoğrafla  
belgelerde belirtilen yaꢀ arasında bir fark bulunmaktadır. Sonuç olarak cezai sorumluluğun  
baꢀvurana yüklenmesi, AĐHS’nin 3. maddesinin ihlalini teꢀkil etmemektedir.  
Baꢀvuran aynı zamanda ölüm cezasına mahkum edilmesi nedeniyle sıkıntı  
yaꢀadığından ꢀikayetçi olmaktadır. Hiç kuꢀkusuz AĐHM, adıgeçen Soering davasında,  
özellikle de baꢀvuranın yaꢀı ile suçun iꢀlendiği tarihteki zihinsel durumu dikkate alındığında  
4
ölüm cezasının infazı nedeniyle oluꢀan ve artıꢀ gösteren tedirginliğin, baꢀvuranı AĐHS’nin 3.  
maddesi ile tespit edilen düzeyi aꢀan bir risk ile karꢀı karꢀıya bırakacağına kanaat getirmiꢀtir;  
bununla birlikte mevcut dava kesin olarak bu davadan ayrılmaktadır. Esasında AĐHM, Ceza  
Kanunu’nun 55. maddesinin on sekiz yaꢀından küçük çocuklar için verilen her türlü ölüm  
cezasının yirmi yıllık hapis cezasına çevrilmesini öngördüğünü tespit etmektedir. Bu nedenle,  
doğrudan uygulanabilir niteliği bulunan bir hüküm sözkonusu olduğundan, AĐHM baꢀvuranın  
hiçbir zaman ölüm cezasının infazı nedeniyle gerçek anlamda tehdit altında olmadığı  
kanaatindedir.  
Son olarak yine 3. madde bakımında, baꢀvuran ceza davası süresince kendisinden  
yaꢀça büyük kiꢀilerin bulunduğu bir cezaevine konulduğundan ꢀikayetçi olmaktadır. Üstelik  
baꢀvuran, elleri kelepçeli olarak bir aracın içerisinde cezaevinden yüz kilometre uzaklıktaki  
mahkemeye gidip gelmek zorunda kaldığını ileri sürmüꢀtür.  
AĐHM öncelikle bir muamele ya da cezanın “insanlık dıꢀı ya da “küçük düꢀürücü”  
olarak değerlendirilebilmesi için, yaꢀanan acının ve utancın, yasal ceza ya da muamelenin  
uygulanması nedeniyle kaçınılmaz olarak ortaya çıkabilecek acı ve utançtan daha fazla olması  
gerekmektedir. Yapılan muamelenin, mağduru küçük düꢀürme ya da aꢀağılama amacının  
bulunup bulunmadığı konusu dikkate alınması gereken baꢀka bir unsurdur (Bkz., diğerleri  
arasında, Raninen-Finlandiya, 16 Aralık 1997, Derleme Kararlar ve Hükümler). Bununla  
birlikte bu türden bir tespitin olmaması 3. maddenin ihlal edildiği tespitini de kesin olarak  
ortadan kaldırmamaktadır.  
Bununla ilgili olarak, sunduğu görüꢀlerde baꢀvuranın, örneğin Ceza Kanunu’nun 55 §  
2. maddesi ile öngörüldüğü üzere özel bir bölümde tutulup tutulmadığı gibi, cezaevinde içinde  
bulunduğu koꢀullar hakkında herhangi bir ꢀey söylemediği ve birinci baꢀvurusunda dile  
getirdiği ꢀikayetlerini desteleyecek hiçbir unsur sunmadığını tespit etmektedir. Bununla  
birlikte, baꢀvuranın yaꢀı ile ilgili olarak ortaya çıkan ꢀüphelerin yerinde olduğu ve ilk defa  
duruꢀmaya geldiğinde baꢀvuranın yaꢀının tespit edilmesi amacıyla DGM’nin sağlık  
muayenesi yapılmasını talep ettiğini not etmektedir. Zaten 6 Ekim 1995 tarihli sağlık  
raporunda bulunan fotoğraftaki fiziksel görünüꢀünden, olayların meydana geldiği dönemdeki  
yaꢀının on dört yaꢀından daha fazla olduğu ortaya çıkmaktadır. Ayrıca, cezanın infaz edildiği  
tarihte baꢀvuran on sekiz yaꢀını doldurmuꢀtur.  
Kelepçelerin kullanılması hususunda ise AĐHM, adıgeçen Raninen kararında, bir  
kiꢀinin baꢀkalarının gözü önünde kelepçelenmesinin baꢀlı baꢀına AĐHS’nin 3. maddesinin  
ihlalini teꢀkil edemeyeceğine karar verdiğini hatırlatmaktadır. AĐHM aynı zamanda  
baꢀvuranın mahkeme ile cezaevi arasındaki yol boyunca ne ꢀekilde kelepçelendiğini  
belirtmediğini not etmektedir. Bu durumda AĐHM, bu kelepçelerin AĐHS’nin 3. maddesi  
alanına girmesini gerektirecek bir sıkıntıya neden olduğu hususunu kabul edememektedir  
(Bkz., D.G.-Đrlanda, no: 39474/98).  
Yaꢀam koꢀullarına iliꢀkin hiçbir açıklamanın yapılmaması nedeniyle AĐHM,  
yetiꢀkinlerin bulunduğu cezaevinde kalmanın ve cezaevinden mahkemenin bulunduğu yere  
kadar kelepçeli olarak intikal etmenin 3. madde alanında değerlendirilebileceği hususunda  
ikna olmamıꢀtır.  
Sonuç olarak AĐHM, AĐHS’nin 3. maddesinin ihlal edilmediği kanaatindedir.  
III. AĐHS’NĐN 6 § 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA  
5
Baꢀvuran, kendisini mahkum eden Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin, bünyesinde  
askeri hakim bulunması nedeniyle bağımsız ve tarafsız bir mahkeme niteliği taꢀımadığını  
iddia etmektedir. Baꢀvuran aynı zamanda aleyhinde ciddi delillerin bulunmadığından ve ceza  
davasının süresinden ꢀikayetçi olmaktadır. Baꢀvuran, AĐHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlal  
edildiğini ileri sürmektedir.  
A. Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin bağımsızlığı ve tarafsızlığı hakkında  
DGM bünyesinde askeri hakim bulunması ile ilgili olarak AĐHM, Öcalan-Türkiye  
davasında bir sivilin kısmen de olsa askeri hakimden oluꢀan bir mahkeme önüne çıkmak  
zorunda kalması hususuna büyük önem verdiğini ve böyle bir durumun, demokratik bir  
toplumda mahkemelerin telkin etmesi gereken güveni ciddi biçimde etkilediği kanaatine  
vardığını hatırlatmaktadır. Daha sonra ise, itiraz konusu mahkemenin, soruꢀturma, duruꢀma  
ve karardan oluꢀan üç aꢀamada da yürütme ve yasamadan bağımsız olması gerektiğinin altını  
çizerek, askeri hakimin ilgili ceza mahkemesinde geçerli olan bir ya da birden fazla usulü  
muamelede yer alması durumunda, Devlet Güvenlik Mahkemesi’nde izlenen usul endiꢀeyi  
kafi derecede bertaraf edecek ꢀekilde tesis edilmedikçe, sanığın yargılamanın tamamının  
geçerliliğinden endiꢀe duyabileceğine kanaat getirmiꢀtir.  
Mevcut davada askeri hakim, Anayasa’nın değiꢀtirildiği 22 Haziran 1999 tarihinden  
önce usulü muamelelerde yer almıꢀtır; bununla birlikte karar askeri hakimin bulunmadığı 8  
Aralık 1999 tarihli duruꢀma sırasında verilmiꢀtir. Bu karar, usulüne uygun olarak yaꢀ tahsisi  
yapılmadığı gerekçesiyle 6 Nisan 2000 tarihinde Yargıtay tarafından bozulmuꢀtur. Bu nedenle  
DGM dosyayı yeniden incelemek durumunda kalmıꢀtır. DGM kararını vermeden önce, tekrar  
baꢀvuranı dinlemiꢀ ve karar gerekçelerinde baꢀvuranın DGM ve sulh hakimi karꢀısındaki  
beyanlarına atıfta bulunmuꢀtur (Ceylan-Türkiye (karar), no: 68953/01, 30 Ağustos 2005).  
Üstelik AĐHM, verilen bu son mahkumiyet kararının onanmasından önce baꢀvuranın Yargıtay  
önünde duruꢀmaya katılma hakkından faydalandığını tespit etmektedir.  
Yukarıda yer alan nedenlerden dolayı mevcut dava Öcalan-Türkiye davasından  
ayrılmaktadır ve AĐHM, davanın sona ermesinden önce askeri hakimin DGM bünyesinden  
çıkarılmıꢀ olmasının, baꢀvuranın kendisini yargılayan ve mahkum eden DGM’nin tarafsızlığı  
ve bağımsızlığı hakkındaki ꢀüphelerini bertaraf ettiğini kabul etmektedir.  
Bu nedenle AĐHS’nin 6 § 1. maddesi bu noktada ihlal edilmemiꢀtir.  
B. Cezai Yargılama Sürecinin Adilliği Hakkında  
Baꢀvuran aleyhinde ciddi kanıtların bulunmamasından dolayı ꢀikayetçi olmakta ve  
bunun adil yargılanma hakkını ihlal ettiğini ileri sürmektedir.  
AĐHM, AĐHS’nin 6 § 1. maddesinin delillerin toplanması da dahil olmak üzere adil  
yargılanma hakkını güvence altına aldığını hatırlatmaktadır (Bkz., diğerleri arasında,  
Ferrantelli ve Santangelo-Đtalya, 7 Ağustos 1996 tarihli karar, ve Pélissier ve Sassi-Fransa,  
no: 25444/94).  
AĐHS ile güvence altına alınan hak ve özgürlükleri ihlal etmeleri sözkonusu olduğu  
durumlar hariç, ulusal mahkemeler tarafından yapıldığı iddia edilen hukuka ve olaylara iliꢀkin  
hataları yorumlama yetkisi AĐHM’ye düꢀmemektedir. Ayrıca, AĐHS 6. maddesi ile adil  
6
yargılanma hakkını güvence altına alıyorsa da, delillerin kabuledilebilirliği ve  
değerlendirilmesi hususunu düzenlememektedir. Bu husus ilk aꢀamada iç hukuk ve ulusal  
mahkemelerin yetkisi dahilindedir (Garcia Ruiz-Đspanya, no: 30544/96).  
Mevcut davada AĐHM baꢀvuranın Diyarbakır DGM önünde olduğu kadar Yargıtay  
önünde de bir avukat tarafından temsil edildiğini ve gözaltında bulunduğu sırada verdiği  
ifadesine itiraz etme imkanına sahip olduğunu tespit etmektedir. AĐHM, baꢀvuranın  
suçluluğunu ortaya koyabilmek amacıyla DGM’nin her halükarda davanın çeꢀitli  
aꢀamalarında alınan baꢀvuranın, diğer sanıkların, tanıkların ve ꢀikayetçilerin ifadelerine ve  
baꢀvuranın evinde yapılan aramalara, olay tespit ve teꢀhis tutanaklarına ve olay tutanaklarına  
dayandığını not etmektedir. AĐHM, dosyada AĐHS’nin ihlaline iliꢀkin hiçbir delilin yer  
almadığına kanaat getirmektedir.  
C. Ceza davasının süresi hakkında  
Baꢀvuran son olarak cezai yargılamanın uzunluğundan ꢀikayetçi olmaktadır.  
Hükümet, dava koꢀulları dikkate alındığında yargılama süresinin makul olmadığı  
yönünde bir değerlendirme yapılamayacağını belirtmektedir. Hükümet davanın karmaꢀıklığını  
ve baꢀvurana yüklenen yükümlülüklerin altını çizmektedir. Dava konusu ceza yargılaması  
uzun süren ve zahmetli soruꢀturmaların yapılmasını gerekli kılmıꢀtır. Üstelik mahkeme,  
baꢀvuranın gerçek yaꢀının belirlenebilmesi amacıyla sağlık raporlarının düzenlenmesini  
beklemiꢀtir. Sonuç olarak adli makamlara yüklenilebilecek hiçbir ihmal veya gecikmeden söz  
etmek mümkün değildir.  
Baꢀvuran bu iddiaya karꢀı çıkmaktadır. Yaꢀ tahsisine iliꢀkin sağlık raporunun ancak  
26. duruꢀmada mahkeme iletilebildiğini belirtmektedir.  
AĐHM, değerlendirmeye alınacak dönemin baꢀvuranın yakalandığı 27 Ocak 1994  
tarihinde baꢀladığını ve Yargıtay’ın karar tarihi olan 4 Haziran 2001 tarihinde son bulduğunu  
tespit etmektedir. Böylece iki dereceli mahkeme için dava yedi yıl dört ay sürmüꢀtür.  
Davanın makul süresi, dava koꢀullarından, Mahkemenin içtihadından doğan  
kriterlerden yola çıkılarak ve özellikle de davanın karmaꢀıklığı, davacı ve yetkili makamların  
tutum ve davranıꢀları göz önüne alınarak değerlendirilmektedir (Bkz., diğerleri arasında,  
Pélissier ve Sassi).  
AĐHM, adaletin en kısa zamanda tecelli etmesi için yetkili mahkemelerden davaya  
özel imtina göstermelerinin gerekli olduğu bir durumda baꢀvuranın bütün yargılama süresi  
boyunca tutulu bulunduğu tespitini yapmaktadır (Bkz., Kalachnikov-Rusya, no: 47095/99, ve  
son olarak, Temel ve Taꢀkın-Türkiye, no: 40159/98, 30 Haziran 2005).  
AĐHM, takdirine sunulan bütün delilleri inceledikten sonra ve Mahkemenin bu  
konudaki içtihadı uyarınca mevcut davada yargılama süresinin aꢀırı uzun olduğuna ve “makul  
süre” ilkesine uymadığına kanaat getirmektedir.  
Sonuç olarak AĐHS’nin 6 § 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.  
IV. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA  
7
A. Tazminat  
Baꢀvuran uğradığını iddia ettiği maddi ve manevi zarar için 71.920 Yeni Türk Lirası  
(Y.T.L.) talep etmektedir.  
Hükümet bu iddialara karꢀı çıkmaktadır.  
AĐHM, hakkaniyete uygun olarak baꢀvurana tüm masraflarla birlikte 4.000 Euro  
(yaklaꢀık 36.693 Euro) ödenmesinin uygun olacağına kanaat getirmektedir.  
B. Masraf ve Harcamalar  
Baꢀvuran yerle mahkemeler ve AĐHM önünde yaptığı masraf ve harcamalar için  
11.289 Y.T.L. (yaklaꢀık 5.734 Euro) talep etmektedir. Baꢀvuran bununla ilgili olarak  
avukatlık ücret faturası sunmuꢀtur.  
Hükümet bu tutara itiraz etmektedir.  
AĐHM’nin içtihadı uyarınca, ancak gerçekten yapılan ve makul miktardaki masraf ve  
harcamalar geri ödenebilmektedir. Mevcut davada, elindeki unsurlar doğrultusunda ve  
belirtilen kriterler dikkate alındığında AĐHM, tüm masraf ve harcamalar için baꢀvurana 1.000  
Euro ödenmesinin makul olduğuna karar vermiꢀtir.  
C. Gecikme Faizi  
Gecikme faizi olarak, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına  
uyguladığı faiz oranına üç puan eklenecektir.  
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE;  
1. AĐHS’nin 5 § 3. maddesine iliꢀkin olarak dile getirilen ꢀikayetin kabuledilemez  
olduğuna, baꢀvurunun geri kalan kısmının kabuledilebilir olduğuna;  
2. AĐHS’nin 3. maddesinin ihlal edilmediğine;  
3. Diyarbakır Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin tarafsızlıktan ve bağımsızlıktan yoksun  
olduğu ve ceza davasının hakkaniyete uygun olarak görülmediği yönündeki iddialarla  
ilgili olarak AĐHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlal edilmediğine;  
4. Ceza davasının süresi nedeniyle AĐHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlal edildiğine;  
5. a) AĐHS’nin 44 § 2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay  
içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Y.T.L.’ye çevrilmek üzere her türlü  
vergiden muaf tutularak Savunmacı Hükümet tarafından baꢀvurana maddi ve manevi  
tazminat olarak 4.000 Euro (dört bin), masraf ve harcamalar için 1.000 Euro (bin)  
ödenmesine:  
b) Sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ve ödemenin yapılmasına kadar,  
Hükümetin, Avrupa Merkez Bankasının o dönem için geçerli faizinin üç puan  
fazlasına eꢀit oranda basit faizi uygulamasına;  
8
6. Adil tazmine iliꢀkin diğer taleplerin reddedilmesine;  
Karar vermiꢀtir.  
Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77 §§ 2 ve 3  
maddesine uygun olarak 23 Ocak 2007 tarihinde yazıyla bildirilmiꢀtir.  
9