CONSEIL DE

L'EUROPE

AVRUPA

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

KONUK - TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no: 49523/99)

KARAR

STRAZBURG

22 Haziran 2006

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli

bazı düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan ve (49523/99) baꢀvuru no’lu davanın nedeni bu

ülke vatandaꢀı olan Ali Konuk’un (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne (AĐHM)

17 Mayıs 1999 tarihinde Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesinin Temel Đnsan Haklarını güvence

altına alan 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.

Baꢀvuran, Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (AĐHM) önünde Đzmir Barosu

avukatlarından Çolakoğlu tarafından temsil edilmektedir.

OLAYLAR

I. DAVA KOꢀULLARI

Türk vatandaꢀı olan baꢀvuran 1952 doğumludur. Baꢀvurusunu yaptığı sırada Bergama

Cezaevinde bulunmaktadır.

Baꢀvuran, 26 Temmuz 1996 tarihinde Đzmir Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele

ꢁubesi polisleri tarafından, yasadıꢀı terör örgütü THKP-C aleyhinde baꢀlatılan bir operasyon

çerçevesinde evinde yakalanmıꢀtır. Baꢀvuran aynı gün gözaltına alınmıꢀtır.

Baꢀvuran gözaltında bulunduğu sırada, polisler tarafından sorgulanmıꢀ ve sözkonusu

yasadıꢀı örgüt adına yasak olan afiꢀ ve ilan dağıttığına iliꢀkin itirafın yer aldığı bir ifade

imzalamıꢀtır. Baꢀvuran ayrıca, 25 Temmuz 1996 tarihinde evinin yakınlarında bulunan bir

bankaya molotof kokteyli attığını kabul etmiꢀtir.

Baꢀvuran, 6 Ağustos 1996 tarihinde Đzmir Devlet Güvenlik Mahkemesi (DGM)

Cumhuriyet Baꢀsavcısı tarafından dinlenmiꢀtir. Baꢀvurana burada, yalnızca yasak olan afiꢀ ve

ilanları dağıttığını kabul ettiğinden polise verdiği ifadenin yalnızca bir kısmını kabul etmiꢀtir.

Baꢀvuran aynı gün DGM yedek hakimine sevk edilmiꢀtir. DGM yedek hakimi

baꢀvuranın tutuklu yargılanmasına karar vermiꢀtir. Baꢀvuran hakim karꢀısında, yalnızca

Cumhuriyet Savcısı’na yaptığı itirafları kabul etmiꢀtir.

21 Ekim 1996 tarihinde Cumhuriyet Savcısı, biri asker kökenli olan ve üç hakimden

oluꢀan DGM önünde baꢀvuranı itham etmiꢀtir. Cumhuriyet Savcısı, baꢀvuranı THKP-C

örgütüne üye olmakla, bu örgüte yardım ve yataklıkta bulunmakla suçlayarak, Türk Ceza

Kanunu’un 168 § 2. maddesi ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu’un 5. maddesi

uyarınca mahkum edilmesini talep etmiꢀtir.

Baꢀvuran, DGM önünde aleyhindeki bütün suçlamaları reddetmiꢀtir. Bu açıdan

baꢀvuran bir yandan polise baskı altında ifade verdiğini, diğer yandan da gözlerindeki

bozukluk nedeniyle imzaladığı ifadenin içeriğini okuyamadığını iddia etmektedir. Baꢀvuran

ayrıca, sözkonusu yasadıꢀı örgütün liderini tanımadığını ileri sürmektedir.

Kamuya ait alanlarda afiꢀ yapıꢀtırmak, ilan dağıtmak ve izinsiz yazılar yazmak

suçundan 3 Eylül 1997 tarihinde aleyhinde ikinci bir cezai soruꢀturma açılan baꢀvuran,

Karꢀıyaka Sulh Hukuk Mahkemesi tarafından verilen bir kararla serbest bırakılmıꢀtır.

Karꢀıyaka Sulh Hukuk Mahkemesi kararında, baꢀvuranın polise verdiği ifadeleri dikkate

almamıꢀ ve baꢀvuranın suçluluğunu ortaya koyabilecek yeterli delil bulunmadığına karar

vermiꢀtir.

DGM, 26 Mart 1998 tarihli bir kararla baꢀvuranı suçlu bularak sekiz yıl yirmi gün

hapis cezasına mahkum etmiꢀtir. DGM, kanıt unsurlarının iddianamede yer alan olayları

destekler nitelikte olduğuna kanaat getirmiꢀtir. DGM aynı zamanda, baꢀvuranın bankaya

molotof kokteyli atma eylemine karıꢀtığını tespit etmiꢀtir.

Baꢀvuran kararın temyizine gitmiꢀtir. Yargıtay Cumhuriyet Baꢀsavcısı

iddianamesinde, 26 Mart 1998 tarihli kararının bozulmasını talep etmiꢀtir.

Yargıtay,18 Kasım 1998 tarihinde açıklanan, 10 Kasım 1998 tarihli bir kararla temyiz

edilen kararı onamıꢀtır.

HUKUK AÇISINDAN

I. AĐHS’NĐN 6. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA

Baꢀvuran kendisini yargılayan ve mahkum eden Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin

bünyesinde bir askeri hakim bulunması nedeniyle “bağımsız ve tarafsız bir mahkeme”

tarafından adilce yargılanmadığı iddiasında bulunmaktadır.

Baꢀvuran aynı zamanda davasının hakkaniyete uygun olarak görülmediğini ifade

etmektedir. Bu itibarla AĐHS’nin 6 §§ 1. ve 3 b), c) ve d) maddesinin ihlal edildiğini iddia

etmektedir.

A. Kabuledilebilirliğe iliꢁkin

AĐHM içtihatlarından doğan kriterler ıꢀığında (Bkz. Özellikle Çıraklar-Türkiye, 28

Ekim 1998 tarihli karar, Derleme Kararlar ve Hükümler) ve elindeki mevcut deliller göz

önüne alındığında, AĐHS’nin 6. maddesine iliꢀkin ꢀikayetlerin esastan incelenmesi gerektiğine

karar vermiꢀtir. Bunun dıꢀında baꢀka hiçbir kabuledilemezlik gerekçesi bulunmamaktadır.

B. Esasa iliꢁkin

1. Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin Bağımsızlığı ve Tarafsızlığı Hakkında

AĐHM daha önce buna benzer ꢀikayetlerin dile getirildiği birçok dava incelediğini ve

bunların AĐHS’nin 6 § 1 maddesinin ihlali yönünde sonuçlandığını ortaya koymaktadır (Bkz.

adıgeçen Özel, ve Özdemir-Türkiye, no: 59659/00, 6 ꢁubat 2003).

AĐHM mevcut davayı incelemiꢀ ve Hükümet’in davayı farklı ꢀekilde sonuçlandıracak

hiçbir tespit ve delil sunmadığı kanaatine varmıꢀtır. AĐHM, “milli güvenliğe” iliꢀkin suçlardan

ötürü Devlet Güvenlik Mahkemesi’nde yargılanan baꢀvuranın, aralarında asker kökenli bir

hakimin yer aldığı mahkeme önüne çıkma konusunda endiꢀe duymasının anlaꢀılabilir olduğu

kanısındadır. Dolayısıyla baꢀvuran, Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin davanın gerekçesine

yabancı mülahazalar ıꢀığında sebepsiz bir yargı kararı almasından haklı olarak kaygı

duymaktadır. Bu nedenle baꢀvuranın, bu yargı merciinin tarafsız ve bağımsız olmadığı

yönündeki ꢀüphelerinin dikkate alınması gerekmektedir (Incal –Türkiye, 9 Haziran 1998

tarihli karar, Derleme 1998-IV).

AĐHM, baꢀvuranı yargılayıp mahkum eden Đzmir Devlet Güvenlik Mahkemesinin

AĐHS’nin 6 § 1 maddesinde yer alan bağımsız ve tarafsız bir mahkeme niteliğini taꢀımadığı

sonucuna varmıꢀtır.

2. Cezai Yargılama Sürecinin Adilliği Hakkında

Hükümet bir ihlalin varlığını kabul etmemektedir.

AĐHM, daha önceki benzer davalarda da dile getirildiği üzere, tarafsızlıktan ve

bağımsızlıktan yoksun bir mahkemenin, hiçbir surette, yargı yetkisi altındaki kiꢀilere adil ve

hakkaniyete uygun bir yargılama süreci temin edebileceğinin varsayılamayacağını hatırlatır.

Baꢀvuranın, davasının bağımsız ve tarafsız bir mahkeme önünde görülmesi hakkının

ihlal edildiği tespiti ıꢀığında, AĐHM, mevcut ꢀikayeti incelemeye gerek olmadığı kanaatine

varmıꢀtır (Bkz., diğerleri arasında, Çıraklar).

II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA

A. Maddi ve Manevi tazminat

Baꢀvuran 13.350 Euro tutarında maddi, 50.000 Euro tutarında da manevi zarara

uğradığını iddia etmektedir.

Hükümet, bu iddialara karꢀı çıkmaktadır.

Đddia edilen maddi zarara iliꢀkin olarak AĐHM, AĐHS’nin ihlal edilmemiꢀ olması

halinde Devlet Güvenlik Mahkemesi’ndeki davanın sonucunun ne olacağına dair spekülasyon

yapılamayacağını belirterek, baꢀvurana bu yönde bir tazminat ödenmesine gerek olmadığına

karar vermiꢀtir (Bkz, Findlay-Birleꢀik Krallık, 25 ꢁubat 1997, Derleme).

Manevi tazminata iliꢀkin olarak ise AĐHM mevcut davada ihlal tespitinin, adil tazmin

için baꢀlı baꢀına yeterli olduğu kanaatine varmıꢀtır (Çıraklar kararı).

AĐHM, mevcut davadakine benzer olaylarda, ilgilinin talebi doğrultusunda yeni bir

sürecin ya da yargılamanın baꢀlatılması ilke olarak tespit edilen ihlalin giderilmesi

bakımından uygun bir yöntemi oluꢀturmasına rağmen (Öcalan-Türkiye, no: 46221/99),

baꢀvuranın DGM tarafından mahkum edilmiꢀ olması konusunda, ihlal kararının tespitinin

iddia edilen manevi zararın adil tazmini için baꢀlı baꢀına yeterli olduğu kanaatine varmıꢀtır

(Biyan-Türkiye, no: 56363/00, 3 ꢁubat 2005).

B. Masraf ve Harcamalar

Baꢀvuran yerel mahkemeler ve AĐHM nezdinde yaptığı masraf ve harcamalar için

2.350 Euro talep etmektedir. Baꢀvuran, bununla ilgili olarak herhangi bir belge

sunmamaktadır.

Hükümet bu iddialara karꢀı çıkmaktadır.

Mahkemenin bu konudaki içtihadı ve mevcut unsurlar doğrultusunda AĐHM, masraf

ve harcamalar için 2.000 (iki bin) Euro ödenmesinin makul olduğuna karar vermiꢀtir.

C. Gecikme faizi

AĐHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz

oranına üç puanlık bir artıꢀın ekleneceğini belirtmektedir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;

2. Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin bağımsızlık ve tarafsızlıktan yoksun olması

nedeniyle AĐHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlal edildiğine;

3. AĐHS’nin 6. maddesine uyarınca yapılan diğer ꢀikayetlerin incelenmesine gerek

olmadığına;

4. Mevcut kararın kendisinin adil tazmin için baꢀlı baꢀına yeterli olduğuna;

5. a) AĐHS’nin 44 § 2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay

içinde, döviz kuru üzerinden Y.T.L.’ye çevrilmek üzere ve miktara yansıtılabilecek

her türlü vergiden muaf tutularak, Savunmacı Hükümet tarafından baꢀvurana masraf

ve harcamalar için 2.000 Euro (iki bin) ödenmesine;

b)Sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet

tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç

puan fazlasına eꢀit oranda faiz uygulanmasına;

6. Adil tazmine iliꢀkin diğer taleplerin reddedilmesine;

karar vermiꢀtir.

Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77 §§ 2 ve 3

maddesine uygun olarak 22 Haziran 2006 tarihinde yazıyla bildirilmiꢀtir.