CONSEIL DE

L'EUROPE

AVRUPA

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

KOꢀAL - TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢁvuru no: 23453/04 )

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

29 Nisan 2008

Đꢀbu karar Sözleꢀme’nin 44 § 2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek olup

ꢀekli bazı düzeltmelere tabi tutulabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan 23453/04 numaralı baꢀvurunun nedeni T.C. vatandaꢀı

Zekeriya Koꢀal’ın (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne (AĐHM) 10 Haziran 2004

tarihinde Temel Đnsan Hakları ve Özgürlüklerini güvence altına alan Avrupa Đnsan Hakları

Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.

Baꢀvuran bir avukat aracılığıyla temsil edilmemektedir.

OLAYLAR

DAVANIN KOꢀULLARI

Baꢀvuran 1959 doğumlu olup Ankara’da ikamet etmektedir.

Baꢀvuran Ankara’da TRT Genel Müdürlüğü’nde sözleꢀmeli olarak çalıꢀmaktaydı.

Radyo Televizyon Üst Kurulu’nun (RTÜK) 15 Mayıs 1995 tarihinde almıꢀ olduğu ve

baꢀvurana 16 Haziran 1995 tarihinde tebliğ edilen kararı ile baꢀvuranın sözleꢀmesindeki

statüsünü değiꢀtiren bir düzenleme yapılmıꢀtır.

Belirtilmeyen bir tarihte baꢀvuran ilgili adli mercilerde bu karara itirazda bulunmuꢀtur.

Baꢀvuran 3 Nisan 1996 tarihinde bu kararın iptal edilmesi talebiyle Danıꢀtay’a baꢀvurmuꢀtur.

Danıꢀtay 27 Aralık 1999 tarihinde bu baꢀvuruyu reddetmiꢀtir.

Baꢀvuran Danıꢀtay’ın bu kararına 31 Temmuz 2000 tarihinde Danıꢀtay Đdari Davalar Genel

Kurulu’nda itiraz etmiꢀtir.

Danıꢀtay Đdari Davalar Genel Kurulu 20 Kasım 2003 tarihinde aldığı ve baꢀvurana 21 Ocak

2004’te tebliğ edilen kararı ile temyiz edilen kararı onamıꢀtır.

HUKUK

I. AĐHS’NĐN 6/1 MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA

Baꢀvuran yargılamanın uzunluğunun AĐHS’nin 6/1 maddesinde öngörülen «makul süre»

ilkesinin ihlaline yol açtığını iddia etmektedir.

Hükümet bu iddiaya karꢀı çıkmaktadır.

Dikkate alınması gereken dönem Danıꢀtay’ın davayı ele aldığı 3 Nisan 1996 tarihinde

baꢀlayıp, 20 Kasım 2003’te sona ermektedir. Dava iki dereceli yargıda 7 yıl 7 aydan fazla

sürmüꢀtür.

A. Kabuledilebilirlik hakkında

Hükümet iç hukuk yollarının tüketilmediği itirazında bulunmaktadır. Hükümete göre

baꢀvuran yargılama sürecinin uzunluğuna iliꢀkin ꢀikayetini yargı süreci boyunca iç hukuktaki

mahkemeler önünde dile getirmemiꢀtir.

Baꢀvuran bu konuda görüꢀ bildirmemiꢀtir.

AĐHM bu ꢀikayetin iç hukuktaki baꢀvuru yolu ile ilgili ꢀikayetle ilintili olduğunu not

etmektedir. AĐHM bu ꢀikayeti AĐHS’nin 13. maddesi çerçevesinde inceleyecektir (Bkz.

mutatis mutandis Ebru ve Tayfun Engin Çolak-Türkiye kararı, 30 Mayıs 2006).

AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde baꢀvurunun dayanaktan yoksun

olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru

bulunmadığını tespit eder.

B. Esasa dair

AĐHM yargılama süresinin uygunluğunun davanın ꢀartları ıꢀığında ve aꢀağıdaki ölçütlere

bakılarak değerlendirilmesi gerektiğini hatırlatır: Davanın karmaꢀıklığı, baꢀvuran ve ilgili

mercilerin tutumu ve ihtilafta yer alan baꢀvuran için neyin tehlikede olduğu (bkz. birçok

içtihat arasında, Frydlender – Fransa [BD], no. 30979/96).

AĐHM bundan önce de bu baꢀvurudakine benzer sorunları ortaya koyan davaların ele

alındığını ve bunların 6/1 maddesinin ihlali ile sonuçlandığını kaydetmektedir (Bkz. sözü

edilen Frylender kararı).

AĐHM mahkemeye sunulan tüm delil unsurlarını incelemiꢀ ve Hükümetin Mahkemenin bu

davada farklı bir sonuca ulaꢀmasını sağlayacak ikna edici hiçbir tespit ve delil sunmadığını

belirlemiꢀtir. Bu yöndeki yerleꢀik içtihadını göz önüne aldığında AĐHM, bilhassa Danıꢀtay

Đdari Davalar Genel Kurulu önündeki mezkur yargı sürecinin aꢀırı olduğuna itibar etmektedir.

Özellikle davanın baꢀvuran açısından taꢀıdığı önem dikkate alındığında, bu süreç «makul

süre» koꢀulunu karꢀılamamaktadır.

II. AĐHS’NĐN 13. MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA

Baꢀvuran özellikle Türkiye’de yargı sürecinin uzunluğuna karꢀı herhangi bir baꢀvuru yolunun

bulunmadığından yakınmakta, bu bağlamda AĐHS’nin 13. maddesine göndermede

bulunmaktadır.

Hükümet bu duruma itiraz etmektedir.

AĐHM, yukarıda ele alınan ꢀikayet ile ilintili olduğunu hatırlatarak bu ꢀikayeti kabuledilebilir

nitelendirmektedir.

AĐHM, 13. maddenin 6. maddenin 1. paragrafında yer alan makul bir süre dahilinde davaların

görülmesi hakkının ihlal edildiği ꢀikayetine karꢀı ulusal mahkemeler önünde etkili bir baꢀvuru

hakkını güvence altına aldığını hatırlatır (Bkz. Kudla-Polonya kararı no: 30210/96). AĐHM

Hükümet tarafından öne sürülen ꢀikayet ve argümanların daha önce de reddedildiğini

hatırlatmakta ve mevcut baꢀvuruda da farklı bir sonuca varılacak gerekçenin yer almadığını

kaydetmektedir.

AĐHM bu baꢀvuruda baꢀvurana 6. maddenin 1. paragrafı gereğince davasının makul bir süre

dahilinde görülmesi hakkını iç hukukta sağlayacak baꢀvuru yolunun bulunmayıꢀı nedeniyle

AĐHS’nin 13. maddesinin ihlal edildiği sonucuna varmaktadır.

II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐ’NĐN UYGULANMASINA ĐLĐꢀKĐN

AĐHS’nin 41. maddesine göre “Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve Protokollerinin ihlal edildiğine

karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleꢀmeci Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi

edebiliyorsa, AĐHM, gerektiği takdirde, hakkaniyete uygun surette, zarar gören tarafın adil

tatminine hükmeder.”

A. Tazminat

Baꢀvuran 50.000 Euro maddi ve 25.000 Euro manevi tazminat talep etmektedir.

Hükümet bu miktarlara karꢀı çıkmaktadır.

AĐHM tespit edilen ihlal kararı ile öne sürülen maddi zarar arasında hiçbir illiyet bağı

olmadığından bu talebi reddetmektedir. Bunun yanı sıra, baꢀvuranın manevi bakımdan

haksızlığa uğradığını belirterek adı geçene hakkaniyete uygun 3.600 Euro ödenmesini

kararlaꢀtırmıꢀtır.

B. Yargılama masraf ve giderleri

Baꢀvuran bu konuda takdiri AĐHM’ye bırakmaktadır.

AĐHM’nin yerleꢀik içtihadına göre bir baꢀvuran gerçekliğini, gerekliğini kanıtladığı makul

miktarlardaki yargı giderlerini elde edebilir. AĐHM sunulan belgeler ve yerleꢀik içtihat

ıꢀığında bir avukat aracılığı ile temsil edilmeyen baꢀvurana bu baꢀlık altında 200 Euro

ödenmesine karar vermektedir.

C. Gecikme Faizi

AĐHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranına üç

puanlık bir artıꢀın ekleneceğini belirtmektedir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, MAHKEME, OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;

2. AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğine;

3. AĐHS’nin 13. maddesinin ihlal edildiğine;

4 a) AĐHS’nin 44 / 2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,

miktara yansıtılabilecek her türlü vergi ve masraflarla birlikte, ödeme tarihindeki döviz kuru

üzerinden Y.T.L.’ye çevrilmek üzere Savunmacı Hükümetin baꢀvurana

ii)

manevi tazminat olarak 3.600 (üç bin altı yüz) Euro ödemesine;

yargılama giderleri için 200 (iki yüz) Euro ödemesine;

b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapıldığı tarihe kadar Hükümet

tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan

fazlasına eꢀit oranda faiz uygulanmasına;