CONSEIL DE

L'EUROPE

AVRUPA

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

KUR - TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no:43389/98)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

23 MART 2006

Đꢀbu karar Sözleꢀme’nin 44 § 2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde

kesinleꢀecek olup ꢀekli bazı düzeltmelere tabi tutulabilir.

1

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan 43389/98 baꢀvuru no’lu davanın nedeni, Türk

vatandaꢀı Đsmail Kur’un (Baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne (AĐHM) 18 Haziran

1998 tarihinde, Avrupa Đnsan Hakları ve Temel Özgürlükleri Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) eski 25.

maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur. Baꢀvuran, Đzmir Barosu avukatlarından Z. Sedef

Özdoğan tarafından temsil edilmektedir.

OLAYLAR

1950 doğumlu baꢀvuran Đzmir’de ikamet etmektedir.

Baꢀvuran, Tunceli Đl Özel Đdare Müdürlüğü’nde ꢀoför olarak çalıꢀırken, 2 Aralık 1993

tarihinde, yasadıꢀı silahlı örgüte yardım yaptığı gerekçesiyle yakalanmıꢀtır. Baꢀvuran, 3

Aralık 1993 tarihine kadar gözaltında tutulmuꢀ ve bu tarihte Tunceli Sulh Hukuk Mahkemesi

baꢀvuranın tutuklanmamasına karar vermiꢀtir. Cumhuriyet Baꢀsavcısı bu karara itiraz etmiꢀtir.

Tunceli Asliye Ceza Mahkemesi, 3 Aralık 1993 tarihinde baꢀvuranın tutuklu yargılanmasına

karar vermiꢀtir. Baꢀvuran, 24 ꢁubat 1994 tarihinde serbest bırakılmıꢀtır.

Tunceli Devlet Güvenlik Mahkemesi (DGM) Cumhuriyet Baꢀsavcısı, baꢀvuranı Türk

Ceza Kanunu’nun 169. maddesi gereğince itham etmiꢀtir. Tunceli DGM, 7 Nisan 1995

tarihinde baꢀvuranın beraatine karar vermiꢀtir. Bu karar baꢀvurana 8 Haziran 1995 tarihinde

tebliğ edilmiꢀtir.

Baꢀvuran, gözaltına alınması ve tutuklanması nedeniyle uğradığı zarar gerekçesiyle,

tazminat davası açmıꢀtır. Baꢀvuran maddi tazminat olarak 753.985.000 TL ve manevi

tazminat için ise 2.500.000.000 TL istemiꢀtir.

Đzmir Ağır Ceza Mahkemesi, 24 Ekim 1996 tarihli kararla, sözkonusu tutukluluk

döneminde baꢀvuranın uğradığı gelir kaybı hakkındaki hesap incelemesini gözönüne alarak,

baꢀvurana maddi tazminat olarak 92.866.000 TL ve manevi tazminat olarak 150.000.000 TL

ödenmesine karar vermiꢀtir. Mahkeme, baꢀvuranın diğer taleplerinin dayanaktan yoksun

olduğuna ve iddia edilen diğer kayıplar kanıtlanmadığına kanaat getirmiꢀtir.

Baꢀvuran, 18 Kasım 1996 tarihinde, Ağır Ceza Mahkemesi kararının, gerekçe

göstermeksizin taleplerinin bir kısmını reddettiğini ileri sürerek temyiz baꢀvurusunda

bulunmuꢀtur.

Yargıtay, 3 Haziran 1997 tarihinde, Ağır Ceza Mahkemesi kararını onamıꢀtır.

Baꢀvurana verilen tutara, yıllık % 30 gecikme faizi de eklenmiꢀtir.

Baꢀvuran, 19 Aralık 1997 tarihinde dosyayı Đzmir Đcra Dairesi’ne sevk ettirmiꢀtir.

Đdare, 7 Haziran 1999 tarihinde, 1997 yılının sonuna kadar olan dönem için yıllık % 30

gecikme faizi ve 1998-1999 yılları için % 50 gecikme faizi ile birlikte 523.800.000 TL

tutarındaki tazminatı baꢀvurana ödemiꢀtir.

2

HUKUK AÇISINDAN

I. 1 NO’LU EK PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

HAKKINDA

Baꢀvuran, Đdare’nin tazminatı ödemede geciktiğini ve Devlet’in borçlarına uygulanan

faizin düꢀük olduğunu belirtmiꢀtir. Baꢀvuran, 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesini ileri

sürmektedir.

A. Kabuledilebilirlik Hakkında

AĐHM, tarafların argümanları ıꢀığında, baꢀvurunun esastan incelenmesi gereken ciddi

maddi ve hukuki sorunlara neden olduğuna kanaat getirmektedir. Buradan ꢀikayetin AĐHS’nin

35§3 maddesi uyarınca açıkça dayanaktan yoksun olduğunun söylenemeyeceği sonucu ortaya

çıkmaktadır. AĐHM, baꢀvurunun kabul edilmemesi için baꢀka hiçbir gerekçe tespit

etmemiꢀtir.

B. Esas Hakkında

Hükümet, Ağır Ceza Mahkemesi’nin tazminat adı altında baꢀvurana ödenmesine karar

verdiği miktara, olayların meydana geldiği dönemde yürürlükte olan gecikme faizinin de

eklendiğine dikkati çekmektedir. Sonuç olarak, Đdare 7 Haziran 1999 tarihinde, 1997 yılının

sonuna kadar olan dönem için yıllık % 30 gecikme faizi ve 1998 yılından tazminatın ödendiği

tarihe kadar olan dönem için % 50 gecikme faizi ile birlikte tazminatı baꢀvurana ödemiꢀtir.

Ancak baꢀvuran sözkonusu tazminatı Đdare’nin geç ödemesinden dolayı, hiçbir zarara

uğramamıꢀtır. Zira tazminat yürürlükte olan gecikme faizi ile birlikte baꢀvurana ödenmiꢀtir.

Baꢀvuran bu sava itiraz etmektedir.

AĐHM, ulusal mahkemelerin, 3 Haziran 1997 tarihli nihai kararlarıyla, sözkonusu

tutukluluk nedeniyle baꢀvuranın maruz kaldığı maddi ve manevi zarar adı altında Đdare’yi

tazminat ödemeye mahkum ettiğini tespit etmektedir.

Ancak Đdare, tazminatı (gecikme faizi ile birlikte) 7 Haziran 1999 tarihinde yani

yaklaꢀık iki yıl sonra ödemiꢀtir.

AĐHM, davada ele alınan dönem boyunca Türkiye’deki enflasyonun yıllık % 82,8

olduğunu not etmektedir. Oysa 3095 sayılı Kanun gereğince baꢀvuranın alacaklarına

uygulanan gecikme faiz oranı 1 Ocak 1998 tarihine kadar % 30, daha sonra bu tarihten

itibaren yıllık % 50 olmuꢀtur.

AĐHM’nin kanaatine göre, Yargıtay karar tarihindeki baꢀvuranın alacağının değeri ile

tazminatın ödendiği dönemdeki değer arasındaki fark, baꢀvurana önemli derecede zarara

uğratmıꢀtır (Bkz. uygulanabileceği ölçüde Akkuꢀ-Türkiye, 9 temmuz 1997 tarihli karar, 1997-

IV). Sadece Đdare’nin ihmallerinden kaynaklanan bu fark, AĐHM’yi baꢀvuranın davada aꢀırı

bir yük altında kaldığına dair bir değerlendirmede bulunmaya itmektedir.

Sonuç olarak 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.

3

II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA

A. Tazminat

Baꢀvuran, maddi tazminat olarak 1.733 Euro ve manevi tazminat olarak 6.577 Euro

istemektedir.

Hükümet bu iddialara itiraz etmektedir.

Konuya iliꢀkin AĐHM içtihadı ıꢀığında ve elinde bulunan ekonomik veriler ıꢀığında

kendi hesap yöntemini kullanarak AĐHM, maddi tazminat olarak baꢀvurana 1.260 Euro

ödenmesine karar vermektedir.

Manevi tazminat konusunda AĐHM, dava koꢀullarında ihlal tespitinin kendi baꢀına

yeterli adil tazmin oluꢀturduğuna kanaat getirmektedir.

B. Masraf ve Harcamalar

Baꢀvuran ulusal mahkemeler ve AĐHM önünde yapmıꢀ olduğu masraf ve harcamalar

için 1.500 Euro istemektedir.

Hükümet sözkonusu miktarın aꢀırı olduğuna kanidir.

AĐHM, elinde bulunan unsurları ve içtihadından çıkan kriterleri gözönüne alarak,

hakkaniyete uygun olarak masraf ve harcamalar için baꢀvurana 1.000 Euro ödenmesine karar

vermiꢀtir.

C. Gecikme Faizi

Gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına

uyguladığı faiz oranına üç puan eklenecektir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, MAHKEME, OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Baꢀvurunun kabul edilebilir olduğuna;

2. 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine;

3. Mevcut kararın tek baꢀına manevi tazminat için yeterli adil tazmin oluꢀturduğuna;

4. a) Bu kararın, AĐHS’nin 44§2 maddesine göre kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde

ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden YTL’ye çevrilmek üzere Savunmacı Hükümet’in

baꢀvurana,

i. maddi tazminat için 1.260 (bin iki yüz altmıꢀ) Euro;

ii. masraf ve harcamalar için 1.000 (bin ) Euro’yu;

iii. miktara yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutarak ödemesine;

4

b) Belirtilen süre bitiminden ödemenin yapıldığı tarihe kadar geçen süre için, yukarıda

belirtilen tutara, Avrupa Merkez Bankası’nın kredi faiz oranına üç puan eklemek suretiyle

gecikme faizi uygulanmasına;

5. Hakkaniyete uygun tazminata iliꢀkin diğer taleplerin reddine karar vermiꢀtir.

Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve 23 Mart 2006 tarihinde, Đçtüzüğün 77.

maddesinin 2 ve 3. fıkraları uyarınca yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.

5