CONSEIL DE

L'EUROPE

AVRUPA

KONSEYİ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

KURT VE FIRAT – TÜRKĐYE

(Baꢀvuru no. 26828/03)

KARAR

STRAZBURG

21 Nisan 2009

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli

düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

T.C. vatandaꢀları Fatma Kurt ve Zeynep Fırat (“baꢀvuranlar”) tarafından Türkiye

Cumhuriyeti aleyhine, 28 Nisan 2003 tarihinde, Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin

Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme’nin (Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi - AĐHS) 34. maddesi

uyarınca yapılan 26828/03 numaralı baꢀvuru sonucu bu dava görülmektedir.

Baꢀvuranlar, ꢁanlıurfa Barosu avukatlarından M. Birlik tarafından temsil edilmiꢀtir.

OLAYLAR

DAVANIN KOꢁULLARI

Baꢀvuranlar sırasıyla 1921 ve 1926 doğumludurlar ve Gaziantep’te ikamet

etmektedirler.

1999 tarihinde, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Birecik barajını kurmak amacıyla

Gaziantep Đli Nizip Đlçesi Aꢀağıçardak Köyü’nde baꢀvuranlara ait olan bir arsayı (746 sayılı

arsa) kamulaꢀtırmıꢀtır.

9 ꢁubat 1999 tarihinde, baꢀvuranlar Nizip Hukuk Mahkemesi’nde ek tazminat

talebiyle dava açmıꢀlardır.

30 Aralık 1999 tarihinde, Nizip Asliye Hukuk Mahkemesi, baꢀvuranlara,

15.748.251.500 Türk Lirası¹ek tazminat ve 28 ꢁubat 1999 tarihinden itibaren iꢀlemek üzere

yasal oranda faiz ödenmesine karar vermiꢀtir.

26 Haziran 2000 tarihinde, Yargıtay, ilk derece mahkemesinin kararını onamıꢀtır.

3 Aralık 2002 ve 23 Mayıs 2007 tarihlerinde, idare, baꢀvuranlara ek tazminat olarak

faizle birlikte sırasıyla 47.876.259.385²ve 24.628,81 Yeni Türk Lirası (YTL³)⁴ödemiꢀtir.

HUKUK

I. AĐHS’NĐN 6/1 MADDESĐNĐN VE EK 1 NO.’LU PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐNĐN

ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

Baꢀvuranlar, taꢀınmazlarının kamulaꢀtırılmasını müteakip ödenmesine karar verilen ek

tazminatın ödenmesindeki gecikmenin ve düꢀük faiz oranlarının maddi kayba uğramalarına

neden olduğu konusunda ꢀikayetçi olmuꢀlardır. Baꢀvuranlar, bu ꢀikayetlerini AĐHS’nin 6/1

maddesine ve Ek 1 No.’lu Protokol’ün 1. maddesine dayandırmıꢀlardır.

¹Đlgili zamanda yaklaꢀık 28.929 Euro karꢀılığı

²Đlgili zamanda yaklaꢀık 32.024 Euro karꢀılığı

³1 Ocak 2005 tarihinde Yeni Türk Lirası (Yeni Türk Lirası) eski Türk Lirası’nın (TL) yerine geçerek yürürlüğe

girmiꢀtir. 1YTL = 1.000.000 TL

⁴Đlgili zamanda yaklaꢀık 13.867 Euro karꢀılığı

Hükümet, baꢀvuranların, Borçlar Kanunu’nun 105. maddesi uyarınca olan hukuk

yolunu kullanmayarak iç hukuk yollarını tüketmediklerini belirtmiꢀtir. Hükümet,

baꢀvuranların, 28 Nisan 2003 tarihinde baꢀvuruda bulunduklarını, öte yandan Yargıtay’ın

kararını 26 Haziran 2000 tarihinde verdiğini ve böylece altı ay kuralına uymadıklarını

eklemiꢀtir.

AĐHM, Akkuꢀ – Türkiye kararında (9 Temmuz 1997) benzer ön itirazları reddetmiꢀ

olduğunu gözlemlemiꢀtir. Söz konusu davada aksi yönde bir karar vermek için bir gerekçe

görmemiꢀ ve dolayısıyla Hükümet’in itirazlarını reddetmiꢀtir.

AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde baꢀvurunun dayanaktan yoksun

olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca, baꢀvurunun baꢀka açılardan bakıldığında da

kabuledilemezlik unsuru taꢀımadığını tespit etmiꢀtir. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir

niteliktedir.

AĐHM, davanın esasına iliꢀkin olarak, geçmiꢀte benzer davalar incelemiꢀ ve AĐHS’nin

6/1 maddesinin ve Ek 1 No.’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlalini tespit etmiꢀ olduğunu

kaydetmiꢀtir (bkz., örneğin, Burdov – Rusya, no. 59498/00; Kaçar ve Diğerleri – Türkiye, no.

38323/04, no. 38379/04, 38389/04, no. 38403/04, no. 38423/04, no. 38510/04, 38513/04 ve

no. 38522/04, 22 Temmuz 2008). AĐHM geçmiꢀ davalardaki kararlarından sapmasını

sağlayacak hiçbir hususun mevcut olmadığı görüꢀündedir. AĐHM, yetkililerin ilk ödemeyi

Yargıtay’ın kararından iki yıl beꢀ ay sonra gerçekleꢀtirdiklerini ve ikinci ödemenin söz

konusu karardan yaklaꢀık yedi yıl sonra yapıldığını kaydetmiꢀtir. Sonuç olarak, AĐHM, yerel

mahkemeler tarafından hükmedilen ek tazminatın ödenmesindeki gecikmenin kamulaꢀtırma

makamına ait olduğunu ve mal sahiplerinin kamulaꢀtırılmıꢀ arsaya ek olarak kayba

uğramalarına neden olduğunu değerlendirmiꢀtir. Bu gecikme ve bir bütün olarak yargılamanın

uzunluğu sonucunda AĐHM, baꢀvuranların, kamu yararının gerektirdikleri ile mülkiyet

hakkına saygının korunması arasında temin edilmesi gereken adil dengeyi bozan, alıꢀılmıꢀın

dıꢀında ve haddinden fazla bir külfete katlanmak zorunda kaldıklarını tespit etmiꢀtir (bkz., M.

Kaplan – Türkiye, no. 29016/04, 9 Aralık 2008).

AĐHM, yukarıda belirtilenler ıꢀığında AĐHS’nin 6/1 maddesinin ve Ek 1 No.’lu

Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiği kararını vermiꢀtir.

II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI

Baꢀvuranlar, 17.000 Euro maddi tazminat ve 50.000 Euro manevi tazminat talebinde

bulunmuꢀlardır.

Hükümet, talep edilen miktarlara itiraz etmiꢀtir.

AĐHM, baꢀvuranların Ek 1 No.’lu Protokol’ün 1. maddesi uyarınca olan ꢀikayetlerine

iliꢀkin olarak, yukarıda belirtilen Akkuꢀ kararındaki hesaplama yöntemini kullanarak ve söz

konusu zamandaki ilgili ekonomik verileri göz önünde bulundurarak, yapılan iki ödemeden

sonra baꢀvuranların kayıplarını 1.100 Euro olarak hesaplamıꢀtır. AĐHM, içtihadı ıꢀığında,

Hükümet tarafından baꢀvuranlara ortaklaꢀa olarak hesaplanan kayıp miktarının ödenmesinin

baꢀvuranların maddi tazminat taleplerini karꢀılayacağını değerlendirmiꢀtir (bkz., diğer

kararların yanı sıra, Basoukou – Yunanistan, no. 3028/03, 21 Nisan 2005; Ahmet Kılıç –

Türkiye, no. 38473/02, 25 Temmuz 2006; Akıncı – Türkiye, no. 12146/02, 8 Nisan 2008;

yukarıda anılan Kaçar ve Diğerleri).

AĐHM, baꢀvuranların, sadece ihlal tespitiyle telafi edilemeyecek ölçüde manevi zarar

görmüꢀ oldukları kanısındadır. Dolayısıyla, AĐHM, dava olaylarını göz önünde bulundurarak

ve hakkaniyet temelinde değerlendirme yaparak, baꢀvuranların her birine 3.000 Euro tazminat

ödenmesine karar vermiꢀtir.

Baꢀvuranlar, ayrıca, AĐHM önünde yapılan yargılama masraf ve giderlerine karꢀılık

6.700 Euro talep etmiꢀlerdir.

Hükümet bu talebe itiraz etmiꢀtir.

AĐHM, baꢀvuranların dayanak göstermemeleri nedeniyle bu baꢀlık altında tazminat

ödenmemesine karar vermiꢀtir.

Gecikme faizi Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı

orana üç puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenecektir.

BU GEREKÇELERE DAYANARAK, AĐHM OYBĐRLĐĞĐ ĐLE

1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;

2. Đç hukukta verilen kararın geç uygulanması nedeniyle AĐHS’nin 6/1 maddesinin ve Ek 1

No.’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine;

3. a) AĐHS’nin 44. maddesinin 2. paragrafı gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç

ay içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirası’na çevrilmek üzere

Savunmacı Hükümet tarafından aꢀağıdaki tazminat miktarlarının ödenmesine;

(i) maddi tazminat olarak baꢀvuranlara ortaklaꢀa olarak 1.100 Euro (bin yüz Euro)

ile birlikte bu miktara tabi olabilecek her türlü vergi;

(ii) manevi tazminat olarak baꢀvuranların her birine 3.000 Euro (üç bin Euro) ile

birlikte bu miktara tabi olabilecek her türlü vergi;

b) Söz konusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar, Avrupa

Merkez Bankası’nın o dönem marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranının üç

puan fazlasına eꢀit oranda faiz uygulanmasına;

4. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine

KARAR VERMĐꢁTĐR.

Đꢀbu karar Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM Đç Tüzüğü’nün 77. maddesinin 2. ve

3. paragrafları gereğince 21 Nisan 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.

Françoise Elens-Passos

Katip Yardımcısı

Françoise Tulkens

Baꢀkan