CONSEIL DE

L'EUROPE

AVRUPA

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐBRAHĐM GÜLLÜ - TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no: 60853/00)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

14 Haziran 2007

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44 § 2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek olup,

ꢀekli bazı düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan ve (60853/00) baꢀvuru no’lu davanın nedeni bu ülke

vatandaꢀı Đbrahim Güllü’nün (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 29 Mayıs 2000

tarihinde Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) Temel Đnsan Haklarını güvence altına

alan 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur. Baꢀvuran Avrupa Đnsan Hakları

Mahkemesi (AĐHM) önünde Ankara barosu avukatlarından Kazım Genç tarafından temsil

edilmektedir.

OLAYLAR

17 Aralık 1997 tarihinde izinsiz yapılan bir gösteri sırasında baꢀvuran yakalanarak gözaltına

alınmıꢀtır. Baꢀvuran polise saldırma, polis araçlarını taꢀlama gibi suçlarla itham edilmiꢀtir.

Gözaltı sırasında sorgulanan baꢀvuran yasadıꢀı örgüt Devrimci Sosyalist Đꢀçi Hareketi üyesi

olduğunu, gösterinin yapıldığı gün polise karꢀı geldiğini, araçlara taꢀ attığını itiraf etmiꢀtir.

Baꢀvuran 23 Aralık 1997 tarihinde yetkili hakim karꢀısına çıkarılmıꢀ, hakim tutuklu

yargılanmasına karar vermiꢀtir.

Cumhuriyet Savcısı 22 Ocak 1998 tarihinde Devlet Güvenlik Mahkemesi (DGM) önünde

itham etmiꢀ ve TCK’nın 146 § 1. maddesinin uygulanmasını talep etmiꢀtir.

DGM, 14 Nisan 1999 tarihli bir kararla baꢀvuranı yasadıꢀı bir örgütün mensubu olmak ve

polise ꢀiddetle karꢀılık vermek suçlarından suçlu bulmuꢀ ve 3713 sayılı Kanun’un 7. ve

TCK’nın 495. maddesi uyarınca adı geçeni on yıl on ay hapis cezasına çarptırmıꢀtır.

Yargıtay 8 Kasım 1999 tarihinde bu kararı onamıꢀtır.

Yargıtay Cumhuriyet Baꢀsavcısı’nın esas hakkındaki mütalaası baꢀvurana tebliğ edilmemiꢀtir.

HUKUK AÇISINDAN

I. AĐHS’NĐN 6. MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA

Baꢀvuran kendisini yargılayıp mahkum eden Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin bünyesinde

askeri bir hakimi bulundurması nedeniyle bağımsız ve tarafsız bir mahkeme olmadığını iddia

etmektedir. Baꢀvuran aynı zamanda ceza mahkemelerinin gözaltında zorla alınan itirafları ve

hükümleri dikkate almasından ve Yargıtay Cumhuriyet Baꢀsavcısı’nın görüꢀünün zamanında

kendisine tebliğ edilmemesi ile adil yargılanma hakkından mahrum bırakıldığından ꢀikayetçi

olmaktadır. Baꢀvuran bu doğrultuda AĐHS’nin 6. maddesini öne sürmektedir.

A. Kabuledilebilirlik hakkında

Hükümet AĐHS’nin 35. maddesi uyarınca iç hukuk yollarının tüketilmediğini, bu bağlamda

baꢀvuranın iç hukuktaki yargı sürecinde Devlet Güvenlik Mahkemesinin bağımsızlığı ve

tarafsızlığı hakkındaki ꢀikayetini hiçbir surette dile getirmediğini savunmaktadır.

AĐHM daha önce Özel kararında buna benzer bir ꢀikayetin dile getirildiğini ve reddedildiğini

hatırlatmaktadır. Bu sonucu değiꢀtirecek hiçbir gerekçe yer almamaktadır ve Hükümetin

itirazı reddedilmektedir.

AĐHM yerleꢀik içtihadından ileri gelen kıstaslar ıꢀığında ve mahkemeye sunulan delillerin

değerlendirilmesinden baꢀvuranın ꢀikayetlerinin esastan incelenmesi gerektiğine itibar

etmektedir (Bkz. Incal-Türkiye kararı, 9 Haziran 1998 ve Çıraklar-Türkiye kararı, 28 Ekim

1998). Mahkeme ayrıca hiçbir kabuledilemezlik gerekçesi tespit etmemiꢀtir.

B. Esas hakkında

1. Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin bağımsızlığı ve tarafsızlığı hakkında

AĐHM, daha önceki kararlarda buna benzer pek çok ꢀikayetlerin dile getirildiğini ve bunların

AĐHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlali ile sonuçlandığını belirtmektedir. (Bkz. söz edilen Özel

kararı, §§ 33-34, ve Özdemir-Türkiye kararı, no: 59659/00, §§ 35-36, 6 ꢁubat 2003).

AĐHM, mevcut davada Hükümetin davanın seyrini farklı ꢀekilde sonuçlandıracak hiçbir

tespiti ve delili sunmadığını kaydetmekte, bunun yanı sıra aralarında askeri bir hakimin de yer

aldığı Devlet Güvenlik Mahkemesi karꢀısında baꢀvuranın «ulusal güvenliğe» dayalı suçlardan

yargılanması konusunda endiꢀe duymasının anlaꢀılabilir olduğu tespitinde bulunmaktadır.

Baꢀvuranlar, hakkında açılan davada Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin kararını yabancı

gerekçelere dayandırdığı ꢀüphesini duyabilir. Bu nedenle baꢀvuranın bu yargı makamının

tarafsız ve bağımsız olmadığı yönündeki ꢀüphelerinin dikkate alınması gerekir. (Bkz. Incal

kararı, § 72 ).

AĐHM, baꢀvuranı yargılayıp mahkum eden Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin 6 § 1. madde

uyarınca bağımsız ve tarafsız bir mahkeme olmadığı neticesine varmaktadır.

2. Ceza sürecinin adilliği hakkında

Hükümet bir ihlalin varlığına karꢀı çıkmaktadır.

AĐHM, daha önceki benzer davalarda, tarafsızlıktan ve bağımsızlıktan yoksun bir

mahkemenin, her halükârda kendi yargısına tabi kiꢀilere hakkaniyetli bir yargı

sağlayamayacağı hükmüne varıldığını hatırlatmaktadır.

Baꢀvuranın bağımsız ve tarafsız bir mahkemede yargılanma hakkının ihlalinin tespiti ıꢀığında

AĐHM, mevcut ꢀikayetin incelenmesini gerekli görmemektedir (Bkz. diğerleri arasında,

Çıraklar-Türkiye davası, Iꢀık kararı ve Akkaꢀ-Türkiye kararı, 23 Ekim 2003).

II. AĐHS’NĐN 10. MADDESĐYLE BĐRLĐKTE 14. MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ

ĐDDĐASI HAKKINDA

Baꢀvuran cezaya çarptırılması ve güvenlik güçlerinin müdahalesi nedeniyle ifade

özgürlüğünün ihlal edildiğinden yakınmaktadır. Baꢀvuran ayrıca Arap kökenli olması, dini

inanç ve görüꢀleri nedeniyle mahkum edildiğini ileri sürerek bu yönde AĐHS’nin 10.

maddesiyle birlikte 14. maddesine atıfta bulunmaktadır.

Hükümet bu iddiaya karꢀı çıkmaktadır.

AĐHM ulusal mahkemelerin baꢀvuranın eylemlerini genel bir değerlendirmeyle, ilgili

kanıtların dikkate alınmasının ardından baꢀvuranın yasadıꢀı bir örgüte mensup olduğuna ve

güvenlik güçleri ile çatıꢀmaya girdiğine kanaat getirdiklerini not etmektedir. Bu saptama

ıꢀığında AĐHM ilk olarak baꢀvuranın görüꢀlerini dile getirmesinden veya bir gösteriye

katılmasından dolayı değil yasadıꢀı bir örgüte üye olmak ve sözkonusu gösteri sırasında

polisle silahlı çatıꢀmaya girmek suçundan mahkum edildiğini gözlemlemektedir. Bu nedenle

ilgilinin mahkumiyeti 10. maddede yer alan bir hakkın ihlalini teꢀkil etmemektedir (Bkz.

diğerleri arasında, Kılıç-Türkiye kararı, no: 48498/98, 8 Temmuz 2003, Aksaç-Türkiye no:

41956/98, 15 Ocak 2004 ve ꢁirin-Türkiye kararı, no: 47328/99, 27 Nisan 2004).

14. madde açısından belirleyici hiçbir sorun yer almamaktadır.

Baꢀvurunun bu kısmı dayanaktan yoksundur ve AĐHS’nin 35 §§ 3. ve 4. maddesinin

uygulanmasına istinaden reddedilmesi gerekmektedir.

III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐ’NĐN UYGULANMASI

A. Tazminat

Baꢀvuran 28.963 Euro 20 Sent maddi, 50.000 Euro manevi tazminat talep etmektedir.

Hükümet bu miktarlara karꢀı çıkmaktadır.

AĐHM, olayların mevcut koꢀulları dikkate alındığında, ihlal kararının tespitinin manevi

tazmin için baꢀlı baꢀına yeterli olacağına itibar etmektedir (Bkz. sözü edilen Çıraklar kararı, s.

3074, § 49).

AĐHM, bir baꢀvuran hakkında verilen mahkumiyetin, 6 § 1 maddesine göre tarafsız ve

bağımsız olmayan bir mahkeme tarafından verildiği görüꢀüne vardığında, prensip olarak en

uygun tazminin, zamanında, tarafsız ve bağımsız bir mahkeme tarafından baꢀvuranı yeniden

yargılamanın olacağı kanaatine varmaktadır (Bkz. Öcalan-Türkiye no: 46221/99 ve Gençel

kararı, § 27).

B. Masraf ve harcamalar

Baꢀvuran iç hukukta ve AĐHM önünde yapmıꢀ olduğu harcamalar için 5.663 Euro talep

etmektedir.

Hükümet bu miktarın aꢀırı olduğunu belirtmektedir.

AĐHM, mahkemeye sunulan deliller ve bu yöndeki yerleꢀik içtihat ıꢀığında masraf ve

harcamalar için baꢀvurana 1.000 Euro ödenmesini kararlaꢀtırmıꢀtır.

C. Gecikme Faizi

Gecikme faizi olarak, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı

faiz oranına 3 puanlık bir artıꢀ eklenecektir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. AĐHS’nin 6. maddesi hakkındaki ꢀikayetlerin kabuledilebilir, bunun dıꢀında kalanların

kabuledilemez olduğuna;

2. Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin bağımsız ve tarafsız bir mahkeme olmadığı ꢀikayetine

dair AĐHS’nin 6. maddesinin ihlal edildiğine;

3. AĐHS’nin 6 § 1. ve 3 b) maddesi hakkındaki diğer ꢀikayetlerin incelenmesine gerek

olmadığına;

4. Mevcut kararın manevi tazminat bakımından baꢀlı baꢀına bir adil tazmini oluꢀturduğuna;

5 a) AĐHS’nin 44 § 2. maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,

ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Y.T.L.’ ye çevrilmek ve her türlü vergiden muaf

tutulmak üzere Savunmacı Hükümetin baꢀvurana yargı giderleri için 1.000 (bin) Euro

ödemesine;

b) Sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ve ödemenin yapılmasına kadar, Avrupa Merkez

Bankasının o dönem için geçerli faizinin üç puan fazlasına eꢀit oranda basit faizin

uygulanmasına;

6. Adil tazmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;

KARAR VERMĐꢀTĐR.

Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77 §§ 2. ve 3.

maddelerine uygun olarak 14 Haziran 2007 tarihinde yazıyla bildirilmiꢀtir.