CONSEIL DE

L'EUROPE

AVRUPA

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐBRAHĐM HALĐL YĐĞĐT- TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no: 23322/02)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

25 Nisan 2006

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek olup bazı

ꢀekli düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan ve (23322/02) baꢀvuru no’lu davanın nedeni Đbrahim

Halil Yiğit’in (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne (AĐHM) 13 Mayıs 2002

tarihinde Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesinin Temel Đnsan Haklarını güvence altına alan 34.

maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.

Baꢀvuran, Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi önünde ꢁanlıurfa Barosu avukatlarından Y.

Karataꢀ tarafından temsil edilmektedir.

OLAYLAR

I. DAVANIN KOꢀULLARI

Baꢀvuran 1986 doğumlu olup ꢁanlıurfa’da ikamet etmektedir.

27 Mart 1999 yılında Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (Đdare) baꢀvuranın ꢁanlıurfa Đli

Birecik Đlçesi Keskince Köyünde bulunan taꢀınmazını kamulaꢀtırmıꢀtır. Đdarenin bilirkiꢀi

heyeti sözkonusu arsa bedelini 8.209.440.000 T.L. olarak belirlemiꢀtir (yaklaꢀık 20.936 Euro).

Bu miktar baꢀvurana kamulaꢀtırma tarihinde ödenmiꢀtir.

Ödenen miktarı yetersiz bulan baꢀvuran bedel artırımı istemiyle 5 Nisan 1999 tarihinde

Birecik Asliye Hukuk Mahkemesi’ne baꢀvurmuꢀtur.

Asliye Hukuk Mahkemesi 30 Haziran 1999 tarihli kararıyla Đdarenin baꢀvurana 29 Nisan

1999 tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte 10.278.743.000 T.L. (yaklaꢀık 24.046 Euro) ek

bedel ödemesini kararlaꢀtırmıꢀtır.

Yargıtay 13 Aralık 1999 tarihinde bu kararı onamıꢀtır.

15 Kasım 2001 tarihinde Đdare baꢀvurana ek istimlak bedeli olarak 24.956.316.308 T.L.

(yaklaꢀık 18.496 Euro) ödemiꢀtir.

HUKUK AÇISINDAN

1. EK 1 NO’LU PROTOKOLÜN 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLMESĐ HAKKINDA

Baꢀvuran, Türkiye’deki yüksek enflasyon oranı karꢀısında yetkililerin ödediği ek bedelin

yetersiz olmasından ꢀikayetçi olmakta, bu konuda AĐHS’nin Ek 1 No’lu Protokolün 1.

maddesinin ihlal edildiğini ileri sürmektedir.

A. Kabul edilebilirliğe iliꢁkin

Hükümet öncelikle AĐHS’nin 35. maddesi uyarınca altı ay kuralına uyulmadığından AĐHM’yi

baꢀvuruyu reddetmeye davet etmektedir. Sözkonusu sürenin ilk günü Yargıtay’ın ilk derece

mahkemesi kararını onadığı tarih olan 13 Kasım 1999 tarihidir. Oysa baꢀvuran 13 Mayıs 2002

tarihinde, yani nihai karar tarihinden yaklaꢀık altı ay sonra AĐHM’ye baꢀvurmuꢀtur.

Baꢀvuran itiraz etmektedir.

Mevcut davada, AĐHM değerlendirmeye alınacak tarihin kamulaꢀtırmayı yapan Đdare

tarafından tutarın tamamının ödendiği yani 15 Kasım 2001 tarihi olduğunu düꢀünmektedir. Bu

nedenle 13 Mayıs 2002 tarihinde AĐHM’ye baꢀvurarak baꢀvuran AĐHS’nin 35. maddesinde

belirtilen koꢀulları yerine getirmiꢀtir.

Bu nedenle Hükümet’in itirazı reddedilmelidir.

Hükümet ikinci olarak, baꢀvuranın Borçlar Kanunu’nun 105. maddesi ile tanınan baꢀvuru

yolunu kullanmadığını belirtmektedir. Gecikme faizleriyle karꢀılanan zararın dıꢀında bir

zarara uğranıldığı ortaya konulması koꢀuluyla, ek istimlak bedelinin geç ödenmesi nedeniyle

meydana geldiği iddia edilen zararların tazmini, bu hüküm çerçevesinde mümkün olabilirdi.

AĐHM, Aka-Türkiye (adıgeçen karar, s. 2678-2679, §§ 34-37) davasında bu davadakine

benzer bir itirazı reddettiğini hatırlatmaktadır. AĐHM bu kararından ayrılmasını gerektirecek

bir neden görmemekte ve bu nedenle Hükümet’in itirazını reddetmektedir.

AĐHM, mahkemenin bu yöndeki içtihatları (Bkz. özellikle sözü edilen Akkuꢀ kararı) ve

elindeki mevcut unsurlar ıꢀığında baꢀvurunun esastan incelenmesi gerektiği görüꢀündedir.

Baꢀka hiçbir kabul edilemezlik gerekçesi bulunmamaktadır.

B. Esas Hakkında

AĐHM, daha önceki kararlarda benzer ꢀikayetlerin dile getirildiğini ve bunların Ek 1 no’lu

Protokolün 1. maddesinin ihlali ile sonuçlandığını dile getirmektedir (Bkz. sözü edilen Akkuꢀ

kararı, s. 1317, § 31, ve Aka kararı, s. 2682, §§ 50-51).

AĐHM mevcut davayı incelemiꢀ ve Hükümet’in davayı farklı ꢀekilde sonuçlandıracak hiçbir

tespit ve delil sunmadığı kanaatine varmıꢀtır. Ulusal mahkemelerin kararına göre

kamulaꢀtırmayı yapan idare tarafından baꢀvurana verilmesi gereken ek tazminatın

ödenmesindeki gecikme, baꢀvuranı, mülkünün kamulaꢀtırılmasına ilaveten ayrı bir zarara

daha sokmuꢀtur. Sözkonusu davanın toplam fiili süresine eklenen bu gecikme, AĐHM’yi,

baꢀvuranın toplum yararının gerektirdikleri ile mülkiyet hakkına saygının korunması arasında

hüküm sürmesi gereken adil dengeyi bozan alıꢀılmıꢀın dıꢀında ve ölçüsüz bir yüke katlanmak

zorunda kaldığı yönünde düꢀünmeye sevk etmektedir.

Sonuç olarak AĐHM, I No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine karar vermiꢀtir.

II. AĐHS’NĐN 6 § 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLMESĐ HAKKINDA

Baꢀvuran, kamulaꢀtırmanın yapıldığı 1999 yılında baꢀlayan ve 2001 yılı Kasım ayında ek

istimlak bedelinin ödenmesi ile son bulan hukuki yargılama sürecinin AĐHS’nin 6§1

maddesini ihlal ettiğinden ꢀikayetçi olmaktadır.

AĐHM sözkonusu ꢀikayetin AĐHS’nin 35§3 maddesine göre açıkça dayanaktan yoksun ilan

edilemeyeceğine kanaat getirmiꢀtir. Baꢀka hiçbir kabul edilemezlik gerekçesi

bulunmamaktadır. 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi kapsamında ulaꢀılan sonuç dikkate

alındığında, AĐHM ꢀikayetin ayrıca Sözleꢀme’nin 6§1 maddesi açısından incelenmesine gerek

olmadığına karar vermiꢀtir.

III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA

AĐHS’nin 41. maddesinde yer alan unsurlar.

A. Maddi ve manevi tazminat

Baꢀvuran 21.220 Euro (yirmi bir bin iki yüz yirmi) tutarında maddi zarara uğradığını iddia

etmektedir. Baꢀvuran ayrıca rakam belirtmeksizin manevi tazminat talebinde bulunmaktadır.

Hükümet bu iddialara karꢀı çıkmaktadır. Ayrıca, AĐHM’den bu konuda bir tazminat

ödenmesine karar verdiği taktirde, bu durumun hiçbir ꢀekilde haksız bir zenginliğe sebep

olmaması hususunu dikkate almasını istemektedir.

AĐHM, Akkuꢀ (adıgeçen karar, s. 1311, §§ 35-36 ve 39) kararında benimsenen hesaplama

yöntemini gözönünde bulundurarak ve ilgili ekonomik veriler ıꢀığında, baꢀvurana maddi

tazminat olarak 2.500 Euro (iki bin beꢀ yüz) ödenmesine karar vermiꢀtir.

Manevi tazminat konusunda ise, AĐHM olayların mevcut koꢀulları ıꢀığında ihlal kararının

baꢀlı baꢀına bir tazmin olacağını ifade etmektedir.

B. Masraf ve harcamalar

Baꢀvuran, AĐHM nezdinde yaptığı masraf ve harcamalar için 2.000 Euro (iki bin) tazminat

talebinde bulunmaktadır. Herhangi bir belge sunmamaktadır.

Hükümet bu iddialara karꢀı çıkmaktadır.

AĐHM masraf ve harcamalar konusunda, AĐHS’nin 41. maddesi alanında, gerçekliği,

zorunluluğu ortaya konulan ve makul miktarlarda olan masraf ve harcamaların geri

ödenebileceğini hatırlatmaktadır (Bkz., diğerleri arasında, Nikolava-Bulgaristan [Gc9,

no:31195/96, § 79, CEDH 1999-II).

Baꢀvuranın talebi belgelendirilmemiꢀ ve rakam belirtilmemiꢀ olsa da, baꢀvuranın AĐHM

nezdinde temsil edilmek üzere bir takım masraflarda bulunmuꢀ olabileceği

değerlendirilmektedir. Sonuç olarak AĐHM ilgili kiꢀiye tüm masraflarla birlikte 500 Euro

ödenmesinin makul olduğuna kanaat getirmiꢀtir.

C. Gecikme Faizi

Gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı

faiz oranına üç puan eklenecektir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Baꢀvurunun kabul edilebilir olduğuna;

2. AĐHS’ye Ek 1 no’lu Protokolünün 1. maddesinin ihlal edildiğine;

3. AĐHS’nin 6§1 maddesine yönelik yapılan ꢀikayetin incelenmesine gerek olmadığına;

4. Đhlal kararının tespitinin manevi tazmin için yeterli olacağına;

5. a) AĐHS’nin 44 § 2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,

döviz kuru üzerinden Y.T.L.’ye çevrilmek üzere ve miktara yansıtılabilecek her türlü

vergiden muaf tutularak, Savunmacı Hükümet tarafından baꢀvurana maddi tazminat için

2.500 Euro (iki bin beꢀ yüz), masraf ve harcamalar için 500 Euro (beꢀ yüz) ödenmesine;

b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet

tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan

fazlasına eꢀit oranda faiz uygulanmasına;

6. Adil tazmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;

karar vermiꢀtir.

Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77 §§ 2. ve 3.

maddelerine uygun olarak 25 Nisan 2006 tarihinde yazıyla bildirilmiꢀtir.