CONSEIL DE

L'EUROPE

AVRUPA

KONSEYİ

AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ

İBRAHİM YALÇINKAYA - TÜRKİYE DAVASI

(Başvuru no:14788/03)

KARARIN ÖZET ÇEVİRİSİ

STRAZBURG

30 Mayıs 2006

İşbu karar Sözleşme’nin 44 § 2. maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde

kesinleşecek olup şekli bazı düzeltmelere tabi tutulabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan 14788/03 başvuru no’lu davanın nedeni, bu ülke

vatandaşı İbrahim Yalçınkaya’nın (Başvuran) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne (AİHM)

15 Nisan 2003 tarihinde, Avrupa İnsan Hakları ve Temel Özgürlükleri Sözleşmesi’nin (AİHS)

34. maddesi uyarınca yapmış olduğu başvurudur.

Başvuran, Şanlıurfa Barosu avukatlarından M. Birlik tarafından temsil edilmektedir.

OLAYLAR

I. DAVA KOŞULLARI

Başvuran, 1939 doğumlu olup Gaziantep’te ikamet etmektedir.

1999 tarihinde, başvurana ait iki taşınmaz, Birecik barajı projesi çerçevesinde Enerji

ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından kamulaştırılmıştır. Başvurana kamulaştırma bedeli

ödenmiştir.

Ödenen tutar üzerinde anlaşmazlık doğunca başvuran, 8 Şubat 1999 tarihinde Nizip

Asliye Hukuk Mahkemesi’ne, her bir parsel için kamulaştırma bedelinin artırılması talebiyle

başvuruda bulunmuştur.

30 Aralık 1999 tarihinde başvuran, Asliye Hukuk Mahkemesi’ndeki davayı kısmen

kazanmış ve İdare tarafından başvurana ek tazminat ödenmesine karar verilmiştir. 106/431

parsel no’lu taşınmaz için, 6 Mart 1999 tarihinden itibaren işlemek üzere yasal gecikme faizi

ile birlikte 5.909.187.500 Türk Lirası (yaklaşık 11.059 Euro) ve 109/706 parsel no’lu

taşınmaz için, 28 Şubat 1999 tarihinden itibaren işlemek üzere yasal gecikme faizi ile birlikte

9.174.736.000 Türk Lirası (yaklaşık 17.171 Euro) ödenmesine karar vermiştir.

Yargıtay, 19 ve 26 Haziran 2000 tarihli iki kararla ilk derece mahkemesi kararını

onamıştır.

İdare ek tazminat olarak, 109/706 parsel no’lu taşınmaz için 4 Kasım 2002 tarihinde

27.626.936.816 T.L. (yaklaşık 17.122 Euro) ve 106/431 parsel no’lu taşınmaz için 10 Aralık

2002 tarihinde 15.321.065.581 T.L. (yaklaşık 9.443 Euro) ödeme yapmıştır.

HUKUK AÇISINDAN

I. 1 NO’LU EK PROTOKOL’ÜN 1. MADDESİ’NİN İHLAL EDİLDİĞİ

İDDİASI HAKKINDA

Başvuran, Türkiye’deki yüksek enflasyon oranı karşısında yetersiz kalan gecikme faizi

nedeniyle ek tazminatın değer kaybettiğinden şikayetçi olmakta ve bu itibarla 1 No’lu Ek

Protokol’ün 1. maddesine gönderme yapmaktadır.

A. Kabul edilebilirlik hakkında

Hükümete göre, başvuran tarafından icra takibi başlatılmadığı için AİHS’nin 35.

maddesinde öngörüldüğü gibi iç hukuk yolları tüketilmemiştir.

2

AİHM, adli bir süreç sonunda Devlet karşısında alacaklı konuma gelen bir kimsenin

tazminat alabilmesi için icra takibi başlatmasının şart koşulmasının, Mahkeme içtihatlarınca

uygun bulunmadığını hatırlatır (Metaxas-Yunanistan, no: 8415/02, § 19, 27 Mayıs 2004, ve

Karahalios-Yunanistan, no: 62503/00, § 23, 11 Aralık 2003). Bu nedenle, Hükümet’in bu

itirazı kabul edilemez bulunmuştur.

AİHM, içtihatlarından doğan kriterler ışığında (Bkz., özellikle Akkuş, adıgeçen karar)

ve elindeki mevcut unsurların tümünü gözönüne alarak, başvurunun esastan incelenmesi

gerektiği kanaatine varmıştır. AİHM başvuruda hiçbir kabul edilemezlik gerekçesi ile

karşılaşılmadığını tespit etmiştir.

B. Esas Hakkında

AİHM daha önce bu davanınkine benzer soruları gündeme getiren başka davalar da

incelemiş ve 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiği sonucuna varmıştır (Bkz.,

Akkuş, adıgeçen karar, s. 1310, §§ 30-31 ve Aka, adıgeçen karar, s. 2682, §§ 50-51).

AİHM, mevcut davayı incelemiş ve Hükümet’in davayı farklı şekilde sonuçlandıracak

hiçbir tespit ve delil sunmadığı kanaatine varmıştır. Ulusal mahkemelerin kararına göre

kamulaştırmayı yapan İdare tarafından başvurana verilmesi gereken ek tazminatın

ödenmesindeki gecikme, başvuranı, mülkünün kamulaştırılmasına ilaveten ayrı bir zarara

daha sokmuştur. Sözkonusu davanın toplam fiili süresi ile ikiye katlanan bu gecikme,

AİHM’yi, başvuranın genel yararın gerektirdikleri ile mülkiyet hakkına saygının korunması

arasında hüküm sürmesi gereken adil dengeyi bozan alışılmışın dışında ve ölçüsüz bir yüke

katlanmak zorunda kaldığı yönünde düşünmeye sevk etmektedir.

Sonuç olarak AİHM, I No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine karar

vermiştir.

II. AİHS’NİN 6§1 MADDESİ’NİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA

Başvuran, yürütülen adli işlemlerin süresinin AİHS’nin 6§1 maddesini ihlal ettiğinden

şikayetçi olmaktadır.

A. Kabuledilebilirlik hakkında

AİHM, sözkonusu şikayetin AİHS’nin 35§3 maddesine göre açıkça dayanaktan

yoksun ilan edilemeyeceğine kanaat getirmiştir. Başka hiçbir kabul edilemezlik gerekçesi

bulunmamaktadır.

B. Esas Hakkında

1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi kapsamında ulaşılan sonuç dikkate alındığında,

AİHM şikayetin ayrıca Sözleşme’nin 6§1 maddesi açısından incelenmesine gerek olmadığına

karar vermiştir.

III. AİHS’NİN 41. MADDESİ’NİN UYGULANMASI HAKKINDA

A. Maddi ve Manevi Tazminat

3

Başvuran, her bir parsel için 20.000 Dolar değerinde maddi ve manevi zarara

uğradığını iddia etmektedir.

Hükümet, bu iddiaya karşı çıkmaktadır.

AİHM, Akkuş kararında (adıgeçen karar, s.1311, §§ 35-36 ve 39) benimsenen

hesaplama yöntemini gözönünde bulundurarak ve ilgili ekonomik veriler ışığında, başvurana

maddi tazminat olarak 14.500 (on dört bin beş yüz) Euro ödenmesine karar vermiştir.

Manevi tazminat hususunda ise AİHM, mevcut dava koşullarında, bir ihlalin varlığının

tespitinin adil tazmin için başlı başına yeterli olduğuna kanaat getirmiştir.

B. Masraf ve Harcamalar

Başvuran, rakam belirtmeksizin avukat masrafları da dahil olmak üzere masraf ve

harcamalarının ödenmesini talep etmektedir.

Hükümet, rakam belirtilemeyen masraf ve harcamaların ödenmesinin gerekli

olmadığını belirtmektedir.

Dosyayı inceleyen AİHM, başvuranın başvurusunu yapmak amacıyla masraf yapmış

olabileceğine kanaat getirmiş ve hakkaniyete uygun olarak başvurana 500 Euro (beş yüz)

ödenmesine karar vermiştir.

C. Gecikme Faizi

AİHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz

oranına üç puanlık bir artışın ekleneceğini belirtmektedir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK AİHM OYBİRLİĞİYLE,

1. Başvurunun kabuledilebilir olduğuna;

2. Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine;

3. AİHS’nin 6§1 maddesine dayanan şikayetin ayrıca incelenmesine gerek

olmadığına;

4. Manevi tazminatla ilgili olarak, mevcut kararının kendisinin adil tazmin için başlı

başına yeterli olduğuna;

5. a) AİHS’nin 44 § 2 maddesi gereğince kararın kesinleştiği tarihten itibaren üç ay

içinde, döviz kuru üzerinden Y.T.L.’ye çevrilmek üzere ve miktara

yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutularak, Savunmacı Hükümet tarafından

başvurana maddi tazminat için 14.500 Euro (on dört bin beş yüz), masraf ve

harcamalar için 500 Euro (beş yüz) ödenmesine

b) Sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar

Hükümet tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz

oranının üç puan fazlasına eşit oranda faiz uygulanmasına;

4

6. Adil tazmine ilişkin diğer taleplerin reddine;

karar vermiştir.

İşbu karar Fransızca olarak hazırlanmış ve AİHM’nin iç tüzüğünün 77 §§ 2 ve 3.

maddesine uygun olarak 30 Mayıs 2006 tarihinde yazıyla bildirilmiştir.

5