CONSEIL  
AVRUPA  
DE L’EUROPE  
KONSEYĐ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
ĐKĐNCĐ DAĐRE  
ĐHSAN BARAN -TÜRKĐYE DAVASI (no:1)  
(Baꢀvuru no:8180/04)  
KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ  
STRAZBURG  
15 Eylül 2009  
Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli  
düzeltmelere tabi olabilir.  
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2009. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
USUL  
Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (8180/04) no’lu davanın nedeni (T.C. vatandaꢀı)  
Đhsan Baran’ın (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 9 ꢁubat 2004 tarihinde Đnsan  
Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme’nin (Avrupa Đnsan Hakları  
Sözleꢀmesi - AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.  
Baꢀvuran, Đzmir Barosu avukatlarından Nezatah Paꢀa Bayraktar tarafından temsil  
edilmektedir.  
OLAYLAR  
DAVA KOꢁULLARI  
Baꢀvuran, 1968 doğumludur ve Đzmir’de ikamet etmektedir.  
4 Mayıs 2001 tarihinde, baꢀvuran, Đzmir Emniyet Müdürlüğü’ne bağlı polis memurları  
tarafından yakalanmıꢀ ve gözaltına alınmıꢀtır. Baꢀvuranın yasadıꢀı silahlı örgüt olan PKK  
üyesi olmasından ꢀüphelenilmiꢀtir.  
Gözaltı sırasında baꢀvuran, avukat yardımından yararlanmamıꢀtır.  
Gözaltında olayların aktarılması ve diğer sanıklarla yüzleꢀtirilmesi sırasında, baꢀvuran  
sözkonusu örgütün üyesi olduğunu itiraf etmiꢀtir. Baꢀvuran, sözkonusu örgütte ne tür  
eylemlere katıldığını polise ayrıntılarıyla anlatmıꢀtır.  
7 Mayıs 2001 tarihinde, Đzmir Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet Savcısı tarafından  
baꢀvuranın ifadesi alınmıꢀ ve baꢀvuran, polis memurlarına verdiği ifadesini kısmen kabul  
etmiꢀtir.  
Aynı gün baꢀvuran, Devlet Güvenlik Mahkemesi nöbetçi hakimi karꢀısına çıkarılmıꢀtır.  
Baꢀvuran, savcıya vermiꢀ olduğu ifadesini yinelemiꢀ ve olayları kısmen kabul etmiꢀtir. Hakim  
baꢀvuranın tutuklanmasına karar vermiꢀtir.  
22 Mayıs 2001 tarihli bir iddianame ile savcı, Türk Ceza Kanunu’nun 168/2 maddesi ve 3713  
sayılı Terörle Mücadele Kanunu’nun 5. maddesi uyarınca baꢀvuranın [ve diğer iki kiꢀinin]  
silahlı bir örgüte üye olmaktan mahkumiyetini talep etmiꢀtir.  
Baꢀvuran, Đzmir Devlet Güvenlik Mahkemesi tarafından yargılanmıꢀtır.  
12 Temmuz 2001 tarihli duruꢀma sırasında, avukat yardımı alan baꢀvuran, polisin baskısı  
altında ifade verdiğini dile getirmiꢀ ve hakkındaki tüm suçlamaları reddetmiꢀtir. Baꢀvuran  
yalnızca PKK adını kullanarak esnaftan kendi hesabına zorla para aktarmaya teꢀebbüs ettiğini  
söylemiꢀtir. Hakimler, baꢀvuranın savcı ve nöbetçi hakim karꢀısında vermiꢀ olduğu birbiriyle  
uyuꢀan ifadelerinin okunmasına geçmiꢀlerdir. Baꢀvuran cevaben önceki beyanlarını yinelemiꢀ  
ve atılı olayları bir kez daha reddetmiꢀtir.  
13 Kasım 2001 tarihli bir kararla, Devlet Güvenlik Mahkemesi baꢀvuranı suçlu bulmuꢀtur.  
Devlet Güvenlik Mahkemesi, baꢀvuranı, Türk Ceza Kanunu’nun 168/2 maddesi ve 3713  
sayılı Terörle Mücadele Kanunu’nun 5. maddesi uyarınca silahlı bir örgüte üye olmaktan on  
2
iki yıl altı ay ve bir emlak bürosuna el bombası atmaktan beꢀ yıl altı ay yirmi gün hapis  
cezasına çarptırmıꢀtır. Kararın dayanağı olarak mahkeme, özellikle gözaltı sırasında,  
Cumhuriyet Savcısı karꢀısında ve Devlet Güvenlik Mahkemesi nöbetçi hakimi karꢀısında  
sırasıyla baꢀvuranın vermiꢀ olduğu birbiriyle uyuꢀan ifadeleri ve yakalama, yer gösterme,  
kimlik tespiti ve yüzleꢀtirme tutanaklarını dikkate almıꢀtır. Hakimler ayrıca, baꢀvuranın  
üzerinde ele geçirilen kartvizitler ve baꢀvuran tarafından gösterilen yerde bulunan tabanca  
gibi diğer kanıt unsurlarını da temel almıꢀlardır.  
10 Aralık 2001 tarihinde, avukatı aracılığıyla baꢀvuran, 13 Kasım 2001 tarihli karar hakkında  
temyiz baꢀvurusunda bulunmuꢀtur.  
18 Nisan 2002 tarihli duruꢀmanın ardından Yargıtay, itiraz edilen kararı hukuki temele  
dayanmadığı gerekçesi ile bozmuꢀtur.  
27 Ağustos 2002 tarihinde, iade edilen kararı görüꢀen Devlet Güvenlik Mahkemesi,  
baꢀvuranları aynı cezalara mahkum etmiꢀtir.  
16 Eylül 2002 tarihinde, baꢀvuran, temyiz baꢀvurusunda bulunmuꢀtur.  
19 Aralık 2002 tarihinde, Yargıtay, ilk derece mahkemesinin kanunun uygulamasında yorum  
hatası yaptığı gerekçesi ile 27 Ağustos 2002 tarihli kararı bozmuꢀtur.  
18 Mart 2003 tarihli duruꢀmanın sonunda, Devlet Güvenlik Mahkemesi, Yargıtay kararına  
uygun hareket etmiꢀ ve baꢀvuranı, silahlı bir örgüte üye olmaktan on iki yıl altı ay ve bir  
iꢀyerine el bombası atmaktan dört yıl iki ay hapis cezasına mahkum etmiꢀtir.  
3 Temmuz 2003 tarihinde, Yargıtay, 18 Mart 2003 tarihli kararı onamıꢀtır.  
21 Ağustos 2003 tarihinde, Yargıtay kararı, Đzmir Devlet Güvenlik Mahkemesi kaleminde  
tarafların kullanımına sunulmuꢀtur.  
HUKUK  
AĐHS’nin 6/1 maddesine atıfta bulunarak, baꢀvuran, davasının, Đzmir Devlet Güvenlik  
Mahkemesi’nde hakkaniyete uygun olarak görülmemesinden ꢀikayetçidir. Bu bağlamda,  
baꢀvuran, gözaltı sırasında ve Devlet Güvenlik Mahkemesi nöbetçi hakimi tarafından ifadesi  
alındığı sırada, avukat yardımından yararlanamamaktan dolayı ꢀikayetçidir.  
Hükümet, AĐHM’yi, altı ay süresine riayet edilmediğinden sözkonusu ꢀikayeti reddetmeye  
davet etmektedir. Esasa iliꢀkin olarak Hükümet, avukat eriꢀimi hakkında baꢀvurana getirilen  
yasal kısıtlamanın, ilgili kiꢀi açısından AĐHS’nin 6. maddesi ile güvence altına alınan adil  
yargılama hakkına yönelik bir ihlal oluꢀturmadığı değerlendirmesinde bulunmaktadır.  
Hükümet, yargılamanın adil olup olmadığını belirleyebilmek için, yargılamanın tamamının  
göz önüne alınması gerektiği kanaatindedir. Nitekim, Đzmir Devlet Güvenlik Mahkemesi ve  
Yargıtay önündeki yargılamalar sırasında baꢀvuran bir avukat tarafından temsil edildiğinden  
baꢀvuranın adil yargılanma hakkı ihlal edilmemiꢀtir. Ayrıca Hükümet, ihtilaflı mahkumiyet  
kararının yalnızca polise verilen ifadelere dayanmadığından, gözaltı sırasında avukat  
yardımından yararlanamamanın AĐHS’nin 6. maddesine yönelik bir ihlal oluꢀturmadığı  
gerekçesi ile AĐHM’nin benzer bir ꢀikayeti açıkça mesnetten yoksun olduğu için  
kabuledilemez bulduğu Yıldız ve Sönmez- Türkiye, baꢀvuru numaraları: 3543/03 ve 3557/03, 5  
3
Aralık 2006 tarihli karara atıfta bulunmaktadır. Mevcut dava olaylarında da Hükümet,  
mahkumiyetinde yalnızca baꢀvuranın polise vermiꢀ olduğu ifadesinin temel alınmadığını  
belirtmektedir.  
AĐHM, tarafların kulanımına Đzmir Devlet Güvenlik Mahkemesi kaleminde 21 Ağustos 2003  
tarihinde sunulan 3 Temmuz 2003 tarihli Yargıtay kararının, AĐHS’nin 35/1 maddesi uyarınca  
nihai iç hukuk kararını oluꢀturduğunu kaydetmektedir. AĐHM, baꢀvuranın, baꢀvurusunu, 9  
ꢁubat 2004 tarihinde, yani nihai iç hukuk kararından itibaren altı ay içerisinde sunduğunu  
gözlemlemektedir. Ayrıca AĐHM, AĐHS’nin 35/3 maddesi uyarınca sözkonusu ꢀikayetin  
açıkça dayanaktan yoksun olmadığını ve hiçbir kabuledilemezlik gerekçesi içermediğini tespit  
etmektedir. Dolayısıyla baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.  
Davanın esasına iliꢀkin olarak ise AĐHM, Salduz-Türkiye (baꢀvuru no: 36391/02, 27 Kasım  
2008) kararına atıfta bulunmakta ve aynı gerekçelerle AĐHS’nin 6/1 maddesi ile birlikte  
AĐHS’nin 6/3 c) maddesinin ihlal edildiği sonucuna ulaꢀmaktadır. Nitekim AĐHM, mevcut  
davada farklı bir sonuca ulaꢀmak için Hükümet’in ikna edici hiçbir tespit ve delil sunmadığı  
kanaatindedir.  
Ayrıca baꢀvuran, gözaltı süresinden ve ceza davasının tamamından ꢀikayetçidir. Baꢀvuran,  
savunmasını hazırlamak için kendisine gerekli süre ve kolaylıkların tanınmadığı kanısındadır  
ve bu bağlamda AĐHS’nin 6/3 b) maddesine atıfta bulunmaktadır.  
AĐHM, baꢀvuranın sunduğu ꢀikayetlere benzer ꢀikayetleri daha önce incelemiꢀtir. Sahip  
olduğu unsurların tamamını göz önüne alan ve ileri sürülen iddiaları değerlendirmeye yetkili  
olan AĐHM, AĐHS tarafından güvence altına alınan hak ve özgürlüklere yönelik hiçbir ihlal  
tespit edememektedir. Dolayısıyla AĐHS’nin 35/4 maddesi uyarınca baꢀvurunun sözkonusu  
kısmının reddedilmesi gerektiği sonucuna ulaꢀılmaktadır.  
AĐHS’nin 41. maddesinin uygulanması hususuna iliꢀkin olarak, baꢀvuran, 10.000 Euro maddi  
ve 15.000 Euro manevi tazminat talebinde bulunmaktadır. Baꢀvuran ayrıca, ulusal  
mahkemeler ve AĐHM önünde yapmıꢀ olduğu yargılama masraf ve giderleri için 4.200 TL  
(yani yaklaꢀık 2.100 Euro) talep etmektedir. Öte yandan baꢀvuran avukatlık ücreti olarak  
15.000 TL (yani yaklaꢀık 7.500 Euro) talep etmektedir. Belge olarak baꢀvuran, avukatlık  
ücreti makbuzu ile bir posta fiꢀini sunmaktadır.  
Hükümet, sözkonusu iddialara itiraz etmektedir.  
AĐHM, tespit edilen ihlalle ileri sürülen maddi tazminat arasında bir illiyet bağı görememekte  
ve sözkonusu talebi reddetmektedir. Buna karꢀın AĐHM, hakkaniyete uygun olarak baꢀvurana  
1.000 Euro manevi tazminat ödenmesi gerektiği kanaatindedir.  
Ayrıca AĐHM, AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlali için en uygun telafi biçiminin, baꢀvuran için  
sözkonusu hükmün gerekleri yerine getirilmiꢀ olsaydı içinde bulunacağı duruma olabildiğince  
tekabül eden bir durum yaratmak olduğunu belirtmektedir (sözü edilen Salduz, Teteriny-  
Rusya, baꢀvuru no: 11931/03, 30 Haziran 2005, Jelicic-Bosna Hersek, baꢀvuru no: 41183/02  
ve Mehmet ve Suna Yiğit-Türkiye, baꢀvuru no: 52658/99, 17 Temmuz 2007). AĐHM, bu  
ilkenin mevcut davaya uygulanmasına hükmetmektedir. Sonuç olarak AĐHM, ihlalin telafisi  
için en uygun yolun, baꢀvuran talep ettiği takdirde, AĐHS’nin 6/1 maddesinin gereklerine  
uygun olarak davanın yenilenmesi olacağı kanaatindedir (mutatis mutandis, Gençel-Türkiye,  
baꢀvuru no: 53431/99, 23 Ekim 2003).  
4
Yargılama masraf ve giderlerine iliꢀkin olarak, AĐHM, tüm masraflar için baꢀvurana 1.000  
Euro ödenmesinin makul olacağı kanaatindedir.  
Sözkonusu miktarlara, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi faizlerine uygulanan üç  
puanlık artıꢀ eklenerek belirlenen gecikme faizi uygulanacaktır.  
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,  
1. Baꢀvurunun, gözaltı sırasında avukat yardımı yapılmaması kapsamında yapılan  
ꢀikayete iliꢀkin kısmının kabuledilebilir geri kalan kısmının kabuledilemez olduğuna;  
2. Baꢀvuranın gözaltı sırasında avukat yardımından yoksun bırakılması nedeniyle  
AĐHS’nin 6/1 maddesi ile birlikte AĐHS’nin 6/3 c) maddesinin ihlal edildiğine;  
3. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,  
ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirası’na çevrilmek üzere, her türlü  
vergiden muaf tutularak Savunmacı Devlet tarafından baꢀvurana 1.000 Euro (bin  
Euro) manevi tazminat ve 1.000 Euro (bin Euro) yargılama masraf ve gideri  
ödenmesine;  
b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet  
tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç  
puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;  
KARAR VERMĐꢁTĐR.  
Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.  
paragraflarına uygun olarak 15 Eylül 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.  
5