CONSEIL DE  
L'EUROPE  
AVRUPA  
KONSEYĐ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
ÜÇÜNCÜ DAĐRE  
ĐLGÜN VE DĐĞERLERĐ - TÜRKĐYE DAVASI  
(Baꢀvuru no: 57399/00)  
KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ  
STRAZBURG  
29 Kasım 2007  
Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek olup  
bazı ꢀekli düzeltmelere tabi olabilir.  
1
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2007. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
USUL  
Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (57399/00) no’lu davanın nedeni ekte bilgileri  
sunulan bu ülke vatandaꢀlarının (baꢀvuranlar) 3 ꢁubat 2000 tarihinde Avrupa Đnsan Hakları  
Mahkemesi’ne (AĐHM) Avrupa Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunması  
Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ oldukları baꢀvurulardır.  
Baꢀvuranlar Balıkesir Barosu avukatlarından ꢁerif Topuz tarafından temsil edilmektedirler.  
OLAYLAR  
I. DAVANIN KOꢀULLARI  
Bilgileri ekte sunulan baꢀvuranlar Türk vatandaꢀıdırlar.  
Balıkesir Üniversitesi Rektörlüğü (‘idare’) üniversite yerleꢀkesinin geniꢀletilmesi amacıyla  
baꢀvuranlara ait arazileri istimlak etmiꢀtir. Đdare baꢀvuranlara bir kamulaꢀtırma bedeli  
ödemiꢀtir.  
Đdare tarafından ödenen meblağdan tatmin olmayan baꢀvuranlar kamulaꢀtırma bedelinin  
artırımı talebiyle Balıkesir Asliye Hukuk Mahkemesine baꢀvurmuꢀlardır. Mahkeme  
baꢀvuranları haklı bulmuꢀtur.  
Đlk derece mahkemesi tarafından verilen kararlar Yargıtay tarafından onanmıꢀtır  
Đdare, tazminat tutarlarını 29 ꢁubat 2000, 1 Ağustos ve 9 Ekim 2002 tarihlerinde olmak üzere  
üç defada ödemiꢀtir.  
Baꢀvuranların adları, faizin iꢀletilmeye baꢀlandığı tarih, Yargıtay kararlarının tarihleri, ek  
kamulaꢀtırma tazminatı tutarları ve ödeme tarihleri aꢀağıdaki tabloda gösterilmiꢀtir.  
Gecikme  
faizinin  
iꢁletilmeye  
baꢁlandığı  
tarih  
Yargıtay  
kararı tarihi  
Ödeme tarihi  
Baꢁvuranların adları  
Ödeme tutarı  
(TL cinsinden)  
26/03/1998  
01/03/1999  
29/02/2000  
01/08/2002  
09/10/2002  
2 150 295 000 TL  
234 790 000 TL  
125 960 000 TL  
Salih Đlgün,  
Fahriye Đlgün,  
Mehmet Đlgün  
(parsel no 627)  
2
15/04/1998  
25/01/1999  
29/02/2000  
01/08/2002  
09/10/2002  
4 086 147 000 TL  
376 230 000 TL  
250 910 000 TL  
ꢀerafettin Kamay  
Đrfan Baygül  
Hafize Baygül  
Ahmet Baygül  
Özcan Baygül  
Hasan Baygül  
Doğan Baygül  
Bedriye Baygül  
Yüksel Baygül  
Mehmet Baygül  
Sevim Kurtulmuꢁ  
Fetine Đkiz  
Ferdane Koç  
Kıymet Günsel  
Sayime Akatak  
Serpil Kıymaz  
Tefide Çalpak  
(parsel no 644)  
26/03/1998  
15/02/1999  
29/02/2000  
01/08/2002  
09/10/2002  
599 399 000 TL  
102 270 000 TL  
17 750 000 TL  
Salih Đlgün  
(parsel no 628)  
02/04/1998  
26/03/1998  
25/01/1999  
28/12/1998  
29/02/2000  
01/08/2002  
649 093 000 TL  
20 190 000 TL  
Mehmet Đlgün  
(parsel no 630)  
29/02/2000  
01/08/2002  
09/10/2002  
869 706 000 TL  
136 070 000 TL  
31 140 000 TL  
Emine Gültekin  
(parsel no 654)  
30/03/1998  
14/04/1998  
04/06/1998  
31/03/1998  
30/03/1998  
28/12/1998  
25/01/1999  
08/02/1999  
28/12/1998  
15/02/1999  
29/02/2000  
01/08/2002  
09/10/2002  
1 762 325 000 TL  
209 580 000 TL  
95 750 000 TL  
ꢀükrü Çaylak  
(parsel no 645)  
29/02/2000  
01/08/2002  
09/10/2002  
1 238 258 000 TL  
181 460 000 TL  
55 300 000 TL  
Muzaffere Uysal  
(parsel no 642)  
29/02/2000  
01/08/2002  
09/10/2002  
1 564 163 000 TL  
182 130 000 TL  
77 380 000 TL  
Nuri Uysal  
(parsel no 641)  
29/02/2000  
01/08/2002  
09/10/2002  
2 811 779 000 TL  
265 470 000 TL  
172 440 000 TL  
Alaettin Alp  
(parsel no 665)  
29/02/2000  
01/08/2002  
09/10/2002  
1 107 075 000 TL  
157 600 000 TL  
45 440 000 TL  
Kurban Alp  
(parsel no 659)  
3
Necdet Gültekin  
(parsel no 652 ve 653)  
02/04/1998  
30/03/1998  
30/03/1998  
25/01/1999  
28/12/1998  
28/12/1998  
29/02/2000  
01/08/2002  
09/10/2002  
816 865 000 TL  
1 995 900 000 TL  
81 210 000 TL  
29/02/2000  
01/08/2002  
09/10/2002  
589 866 000 TL  
103 620 000 TL  
17 390 000 TL  
Ali Đlgün  
(parsel no 629)  
29/02/2000  
01/08/2002  
09/10/2002  
1 319 997 000 TL  
177 450 000 TL  
61 360 000 TL  
Emine Çekin  
Đsmail Çekin  
Ahmet Çekin  
(parsel no 640)  
27/03/1998  
08/02/1999  
29/02/2000  
01/08/2002  
09/10/2002  
2 456 340 000 TL  
232 010 000 TL  
147 830 000 TL  
Gülseren Karaoğuz,  
Murat Kurt,  
Mehmet Baygül,  
Serpil Kıymaz  
(parsel no 666)  
HUKUK  
I. KABULEDĐLEBĐLĐRLĐĞE ĐLĐꢀKĐN  
Baꢀvuranlar, kamulaꢀtırmayı yapan idare tarafından geç ödenen ek kamulaꢀtırma  
tazminatlarının, gecikme faizi oranlarının Türkiye’deki yüksek enflasyon karꢀısında yetersiz  
kalması nedeniyle değerini yitirmesinden ꢀikayetçi olmaktadırlar. Baꢀvuranlar bu hususta 1  
No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesine atıfta bulunmaktadırlar.  
Hükümet evvela, AĐHS’nin 35. maddesinde öngörülen altı ay süresi kuralına riayet edilmediği  
gerekçesiyle AĐHM’yi bu baꢀvuruyu reddetmeye davet etmektedir.  
AĐHM kendisine yapılan ꢀikayetin yalnızca idare tarafından ek kamulaꢀtırma tazminatının geç  
ödenmesine ve baꢀvuranların bundan kaynaklanan zararlarına iliꢀkin olduğunu tespit  
etmektedir.  
AĐHM, sözkonusu gecikmenin, ödenmesi gereken meblağın 9 Ekim 2002 tarihinde idare  
tarafından ödenmesiyle sona erdiğini tespit etmektedir. Baꢀvuranlar, 3 ꢁubat 2000 tarihinde  
baꢀvurularını sunmuꢀlardır. Bu itibarla baꢀvuranlar, AĐHS’nin 35. maddesinde öngörülen  
koꢀulu yerine getirmiꢀlerdir. Dolayısıyla AĐHM, Hükümetin itirazını reddeder.  
Đkinci olarak ise Hükümet, baꢀvuranların Borçlar Kanunun 105. maddesiyle kendilerine  
tanınan baꢀvuru yolunu kullanmadıkları gerekçesiyle AĐHS’nin 35. maddesinde öngörülen iç  
hukuk yollarını tüketmediklerini savunmaktadır.  
Baꢀvuranlar bu sava itiraz etmektedirler.  
4
AĐHM, Aka davasında (adıgeçen, prg. 34-37) buna benzer bir ꢀikayeti reddettiğini anımsatır.  
AĐHM, daha önce vardığı neticeden ayrılmak için herhangi bir gerekçe görmemektedir.  
AĐHM’nin içtihadına atıfta bulunan Hükümet, 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin tüm  
kamulaꢀtırma vakalarında tam tazminatı zorunlu kılmadığına dikkat çekmektedir. Hükümet,  
genel menfaatin gerektirdikleri ile baꢀvuranların haklarının korunması mecburiyeti arasında  
adil bir denge sağlandığını belirtmektedir.  
Baꢀvuranlar Hükümetin savına itiraz etmektedirler.  
Baꢀvuranlar Salih Đlgün (628 no’lu parsel), Mehmet Đlgün (630 no’lu parsel), Muzaffere  
Uysal, Nuri Uysal, Necdet Gültekin, Ali Đlgün ve Emine Gültekin’e iliꢀkin olarak AĐHM,  
adıgeçen Akkuꢀ davasında benimsenen yöntem uyarınca baꢀvuranların uğradıkları maddi  
kaybın belirlenmesi için, ilgililere gerçekten ödenen tutar ile alacakları gecikme dönemi  
zarfında meydana gelen parasal değer kaybı göz önünde bulundurularak ödenmiꢀ olması  
durumunda ellerine geçecek olan miktar arasındaki farkın dikkate alınması gerektiği  
kanaatindedir.  
Devlet Đstatistik Enstitüsü tarafından yayınlanan fiyat endeksi göz önünde bulundurulduğunda  
baꢀvuranlara ödenen toplam meblağın son derece makul olduğu görülmektedir.  
AĐHM daha evvel de, hesapta meydana gelen küçük bir farkın DĐE tarafından uygulanan  
yöntemden kaynaklanan bir takdir payı olarak yorumlanabileceği kanaatine varmıꢀtı (bkz.,  
mutatis mutandis, Arabacı – Türkiye, no: 65714/01). Mevcut davada tam tazminatın çok az  
altında kalan bir meblağın ödenmesi genel menfaatin korunması ile baꢀvuranların haklarının  
korunması arasındaki adil dengeye halel getirmemektedir.  
Bu itibarla baꢀvurunun bu bölümü açıkça dayanaktan yoksun olup AĐHS’nin 35. maddesinin 3  
ve 4. fıkraları uyarınca reddedilmelidir.  
Đçtihadından doğan kıstasların ıꢀığında ve elindeki bilgileri dikkate alarak AĐHM baꢀvurunun  
geriye kalanının esastan incelenmesi gerektiğine hükmetmektedir. AĐHM baꢀvurunun geriye  
kalanının baꢀka herhangi bir kabuledilemezlik gerekçesinin bulunmadığını tespit etmektedir.  
II. ESASA ĐLĐꢀKĐN  
628 ve 630 no’lu parseller haricindeki parsellere iliꢀkin olarak ise, daha önce de mevcut  
davadakine benzer sorunları gündeme getiren davaları inceleyen AĐHM 1 No’lu Ek  
Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiği tespitinde bulunduğunu anımsatır (bkz. adıgeçen  
kararlar, Akkuꢀ, prg. 30-31, ve Aka, prg. 50-51).  
AĐHM, mevcut davada farklı bir sonuca varabilmesi için Hükümetin görüꢀlerinde ikna edici  
herhangi bir olay ya da argüman sunmadığını kaydetmektedir. Ulusal mahkemeler tarafından  
hükmedilen ek kamulaꢀtırma bedellerinin geç ödenmesinden yalnızca kamulaꢀtırmayı yapan  
idare sorumludur. Ek kamulaꢀtırma bedellerinin geç ödenmesi baꢀvuranları, mülklerinin  
kamulaꢀtırılmasına ilaveten ayrı bir zarara daha sokmuꢀtur. Bu gecikme AĐHM’yi,  
baꢀvuranların, genel yararın gerektirdikleri ile mülkiyet hakkına saygının korunması arasında  
olması gereken adil dengeyi bozan alıꢀılmıꢀın dıꢀında ve ölçüsüz bir yüke katlanmak zorunda  
kaldıkları yönünde düꢀünmeye sevk etmektedir.  
5
Bu itibarla 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.  
III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA  
A. Tazminat  
Baꢀvuranlar 53.000 ABD Doları (yaklaꢀık 41.348 Euro) manevi tazminat talep etmektedirler.  
Maddi tazminat baꢀlığı altında ise baꢀvuranlar aꢀağıdaki meblağları talep etmektedirler.  
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Salih Đlgün : 132.495 ABD Doları  
Mehmet Đlgün : 125.694 ABD Doları  
Kurban Alp : 244.980 ABD Doları  
ꢁerafettin Kamay ve diğerleri : 783.659 ABD Doları  
Emine Çekin ve diğerleri : 253.945 ABD Doları  
Alaettin Alp : 537.368 ABD Doları  
Fahriye Đlgün ve diğerleri : 412.532 ABD Doları  
Gülseren Karaoğuz ve diğerleri : 465.877 ABD Doları  
ꢁükrü Çaylak : 338.591 ABD Doları  
Akkuꢀ davasında (adıgeçen, prg. 35, 36 ve 39) benimsenen hesap yöntemini göz önünde  
bulunduran AĐHM, ilgili ekonomik veriler ıꢀığında, maddi tazminat olarak baꢀvuranlara ya da  
gereği halinde baꢀvuranların hak sahiplerine aꢀağıdaki miktarların ödenmesine hükmeder.  
Baꢁvuran(lar)ın adı ve ilgili parsel  
Hükmedilen miktar  
no :  
Ortaklaꢀa 110 Euro  
Salih Đlgün  
Fahriye Đlgün  
Mehmet Đlgün  
(parsel no 627)  
Ortaklaꢀa 550 Euro  
ꢀerafettin Kamay  
Đrfan Baygül  
Hafize Baygül  
Ahmet Baygül  
Özcan Baygül  
Hasan Baygül  
Doğan Baygül  
Bedriye Baygül  
Yüksel Baygül  
Mehmet Baygül  
Sevim Kurtulmuꢁ  
Fetine Đkiz  
Ferdane Koç  
Kıymet Günsel  
Sayime Akatak  
Serpil Kıymaz  
Tefide Çalpak  
(parsel no 644)  
6
290 Euro  
620 Euro  
ꢀükrü Çaylak  
(parsel no 645)  
Alaettin Alp  
(parsel no 665)  
75 Euro  
Kurban Alp  
(parsel no 659)  
Ortaklaꢀa 170 Euro  
Emine Çekin  
Đsmail Çekin  
Ahmet Çekin  
(parsel no 640)  
Ortaklaꢀa 350 Euro  
Gülseren Karaoğuz  
Murat Kurt  
Mehmet Baygül  
Serpil Kıymaz  
(parsel no 666)  
Manevi tazminat talebine iliꢀkin olarak ise AĐHM, mevcut dava koꢀullarında ihlal tespitinin  
baꢀlı baꢀına yeterli bir adil tatmin teꢀkil ettiği kanaatindedir.  
B. Yargılama masraf ve giderleri  
Yargılama masraf ve giderleri için baꢀvuranlar farklı meblağlar talep etmektedirler. Belge  
olarak baꢀvuranlar, diğerleri arasında avukatlarıyla yaptıkları ücret sözleꢀmelerini  
sunmaktadırlar. Elindeki bilgilere ve konuyla ilgili içtihadına istinaden AĐHM, yargılama  
masraf ve giderleri baꢀlığı altında tüm masrafları için baꢀvuranlara ortaklaꢀa 2.500 Euro  
tutarında bir ödeme yapılmasının makul olacağına hükmeder.  
C. Gecikme faizi  
AĐHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranına üç  
puanlık bir artıꢀın ekleneceğini belirtmektedir.  
BU GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM, OYBĐRLĐĞĐ ĐLE  
1. Baꢀvuranlar Salih Đlgün (yalnızca 628 no’lu parsele iliꢀkin olarak), Mehmet Đlgün  
(yalnızca 630 no’lu parsele iliꢀkin olarak), Muzaffere Uysal, Nuri Uysal, Necdet Gültekin,  
Ali Đlgün ve Emine Gültekin tarafından yapılan ꢀikayetlerin kabuledilemez, baꢀvurunun  
geri kalanının ise kabuledilebilir ilan edilmesine ;  
2. 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine ;  
7
3. Đhlal tespitinin manevi zarara iliꢀkin olarak baꢀlı baꢀına yeterli bir adil tatmin teꢀkil  
ettiğine ;  
4. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,  
döviz kuru üzerinden Y.T.L.’ye çevrilmek üzere, Savunmacı Hükümet tarafından  
baꢀvuranlara ya da baꢀvuranların hak sahiplerine,  
i. maddi tazminat olarak,  
- Salih Đlgün, Fahriye Đlgün ve Mehmet Đlgün’e (627 no’lu parsel için) ortaklaꢀa 110  
Euro (yüz on Euro) ;  
- ꢁerafettin Kamay, Đrfan Baygül, Hafize Baygül, Ahmet Baygül, Özcan Baygül,  
Hasan Baygül, Doğan Baygül, Bedriye Baygül, Yüksel Baygül, Mehmet Baygül,  
Sevim Kurtulmuꢀ, Fetine Đkiz, Ferdane Koç, Kıymet Günsel, Sayime Akatak, Serpil  
Kıymaz ve Tefide Çalpak’a (644 no’lu parsel için) ortaklaꢀa 550 Euro (beꢀ yüz elli  
Euro) ;  
- ꢁükrü Çaylak’a (645 no’lu parsel için) 290 Euro (iki yüz doksan Euro) ;  
- Alaettin Alp’e (665 no’lu parsel için) 620 Euro (altı yüz yirmi Euro) ;  
- Kurban Alp’e (659 no’lu parsel için) 75 Euro (yetmiꢀ beꢀ Euro) ;  
- Emine Çekin, Đsmail Çekin ve Ahmet Çekin’e (640 no’lu parsel için) ortaklaꢀa 170  
Euro (yüz yetmiꢀ Euro) ;  
- Gülseren Karaoğuz, Murat Kurt, Mehmet Baygül ve Serpil Kıymaz’a (666 no’lu  
parsel için) ortaklaꢀa 350 Euro (üç yüz elli Euro) ;  
ii. yargılama masraf ve giderleri için baꢀvuranlara ortaklaꢀa 2.500 Euro (iki bin beꢀ  
yüz Euro) ödenmesine ;  
iii. bu miktarların yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutulmasına ;  
b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet  
tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan  
fazlasına eꢀit oranda faiz uygulanmasına;  
5. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;  
Karar vermiꢀtir.  
Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77/2 ve 77/3.  
maddesine uygun olarak 29 Kasım 2007 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.  
8
EK  
Baꢁvuranların listesi  
1) Salih Đlgün (varisleri : Müferra Đlgün, Seviye Ayas, Zübeyde Çolpan, Tican Sevinçer,  
Seyide Đlgün)  
2) Kurban Alp (varisleri : Havva Alp, Behiye Balcı, Mehmet Alp, Behice Vidinlioğlu)  
3) Muzaffere Uysal  
4) Nuri Uysal (varisleri : Bedriye Uysal, Rıdvan Uysal, Emine Đnan, Ayꢀe Gültekin,  
Rahime Özkan, Ahmet Uysal)  
5) Necdet Gültekin  
6) ꢁerafettin Kamay ve diğerleri : Đrfan Baygül, Hafize Baygül ve Doğan Baygül,  
(varisleri : Lütfiye Baygül, Nevin Gülen, Nevzat Baygül, Ahmet Numan Baygül, Nurullah  
Baygül), Ahmet Baygül, Sevim Kurtulmuꢀ, Özcan Baygül, Hasan Baygül (varisleri : Metin,  
Erol ve Hediye Baygül), Fetine Đkiz, Ferdane Koç, Bedriye Baygül, Kıymet Günsel, Yüksel  
Baygül, Sayime Akatak, Mehmet Baygül, Serpil Kıymaz ve Tefide Çalpak.  
7) Emine Çekin, Đsmail Çekin ve Ahmet Çekin  
8) Emine Gültekin  
9) Ali Đlgün (varisleri : Fahriye Đlgün, Ahmet Đlgün ve Sezer Durmaz)  
10) Mehmet Đlgün  
11) Alaettin Alp  
12) Fahriye Đlgün ve diğerleri (Mehmet Đlgün ve Salih Đlgün (varisleri : Müferra Đlgün,  
Seviye Ayaz, Zübeyde Çolpan, Tican Sevinçer)).  
13) Gülseren Karaoğuz, Murat Kurt.  
14) ꢁükrü Çaylak (varisleri : Feriye Çaylak, Osman Yüksel Çaylak, Fethiye Sözer, Seyide  
Đlgün ve Recep Çaylak).  
9
10