COUNCIL

OF EUROPE

AVRUPA

KONSEYĐ

EUROPEAN COURT OF HUMAN RIGHTS

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

ĐLTER – TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no. 43554/04)

KARAR

STRAZBURG

29 Eylül 2009

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde

kesinleꢀecektir. ꢁekli düzeltmelere tâbi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

ĐLTER – TÜRKĐYE KARARI

USUL

Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan 43554/04 no’lu davanın nedeni Nazım Đlter adlı

T.C. vatandaꢀının (“baꢀvuran”) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne (“AĐHM”) 3 Kasım

2004 tarihinde, Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına Đliꢀkin Sözleꢀme’nin

(“AĐHS”) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.

OLAYLAR

DAVA KOꢁULLARI

Emekli bir astsubay olan baꢀvuran 1959 doğumludur ve Osmaniye’de yaꢀamaktadır. 29

Haziran 2002 tarihinde, emekli astsubaylara Türk Silahlı Kuvvetleri Đç Hizmet

Yönetmeliği’nin 664/4 maddesinde tanınan hakka dayanarak Osmaniye Jandarma

Komutanlığı sosyal tesislerine girmeye çalıꢀmıꢀ, ancak Genelkurmay Baꢀkanlığı’nın hakkında

koyduğu TSK’nın sosyal tesislerine giriꢀ yasağı nedeniyle içeri alınmamıꢀtır. Baꢀvurana

sözkonusu yasağın nedenleri hakkında bilgi verilmemiꢀtir.

Baꢀvuran daha sonra Askeri Yüksek Đdare Mahkemesi’nde (“AYĐM”) Milli Savunma

Bakanlığı aleyhine bir dava açarak Genelkurmay Baꢀkanlığı’nın emrinin iptalini talep

etmiꢀtir. Baꢀvuran, Genelkurmay Baꢀkanlığı’nın kendisi hakkındaki gizli bilgi ve belgelerine

eriꢀimi bulunmaması nedeniyle ꢀikâyet konusu karara karꢀı yeterince savunma yapamadığını

vurgulamıꢀtır.

Milli Savunma Bakanlığı, cevaben, baꢀvuranın TSK Đç Hizmet Yönetmeliği’nin 664/4

yasaklandığını ifade etmiꢀtir. Sözkonusu kararı desteklemek üzere belli gizlilik dereceli

belgeler ibraz etmiꢀtir.

22 Nisan 2004 tarihinde AYĐM baꢀvuranın talebini reddetmiꢀ, gizliliği askeri hizmetin

gereği olan bilgi ve belgelerin baꢀvurana açıklanamayacağını belirtmiꢀtir. Mahkeme ayrıca

idare tarafından yapılan gizlilik tasnifine tâbi olmadığını ve belgelerin gizliliğinin haklı bir

gerekçeye dayanıp dayanmadığını bir davada ayrıca değerlendirdiğini vurgulamıꢀtır.

Baꢀvuranın kararın düzeltilmesi talebi 16 Eylül 2004 tarihinde AYĐM tarafından

reddedilmiꢀtir.

HUKUK

I. AĐHS’nin 6, 9, 10 ve 11. MADDELERĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

Baꢀvuran, AĐHS'nin 6/3 (b) maddesine dayanarak Milli Savunma Bakanlığı’nın

AYĐM’e sunduğu gizlilik dereceli belge ve bilgilere eriꢀemediği ve dolayısıyla bunlara itiraz

edemediğini öne sürmüꢀtür. Ayrıca Genelkurmay Baꢀkanlığı’nın yasaklama kararının nedeni

kendisine bildirilmemiꢀ olmasına rağmen sözkonusu tedbirin TSK Đç Hizmet Yönetmeliği’nin

664/4 (c) maddesinde belirtilen bir söz ya da eyleme dayandığının iddia edildiğini ve bu

nedenle AĐHS'nin 9, 10 ve 11. maddelerinde güvence altına alınan haklarının ihlal edildiğini

savunmuꢀtur.

ĐLTER – TÜRKĐYE KARARI

A. Kabuledilebilirlik

AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde baꢀvurunun dayanaktan yoksun

olmadığını kaydeden AĐHM, baꢀvurunun baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik

unsuru bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.

B. Esas

1. Gizlilik dereceli belgelere eriꢀememe (AĐHS'nin 6. maddesi)

AĐHM, öncelikle sözkonusu ꢀikâyetin AĐHS'nin 6/1 maddesinin hukuka iliꢀkin kısmına

göre incelenmesi gerektiği kanaatindedir. AĐHM ayrıca daha önce benzer ꢀikâyetleri

değerlendirdiğini ve AĐHS'nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğini tespit ettiğini kaydeder (bkz.

Güner Çorum – Türkiye, no. 59739/00; Aksoy (Eroğlu) – Türkiye, no. 59741/00; Miran –

Türkiye, no. 43980/04; Topal – Türkiye, no. 3055/04). AĐHM sözkonusu davada bu

içtihadından ayrılmasını gerektirecek özel koꢀullar tespit etmemiꢀtir.

Buna göre baꢀvuranın AYĐM’e gönderilen gizlilik dereceli belgelere eriꢀememesi

nedeniyle AĐHS'nin 6/1 maddesi ihlal edilmiꢀtir.

2. AĐHS'nin 9, 10 ve 11. maddeleri

AĐHM, mevcut baꢀvurunun ortaya çıkardığı temel hukuki sorunun, baꢀvuranın

yasaklama emrinin iptali talebinin AĐHS'nin 6. maddesi bağlamında yapılan adil bir yargılama

yoluyla reddedilip reddedilmediğidir. Bu sorunun cevabını (yukarıda) menfi olarak

değerlendirdiği cihetle AĐHM, sözkonusu ꢀikayete iliꢀkin ayrı bir hüküm vermenin gerekli

olmadığı sonucuna varmıꢀtır. (bkz. Güner Çorum, yukarıda anılan ve Topal, yukarıda anılan).

II. AĐHS’NĐN DĐĞER MADDELERĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

Baꢀvuran, AĐHS'nin 6/1 maddesine dayanarak, AYĐM’in askeri yargıçlardan oluꢀması

nedeniyle bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından adil yargılanma hakkının ihlal

edildiğini öne sürmüꢀtür. Ayrıca AĐHS'nin 14. maddesi ve 12 no’lu Protokolün 1. maddesine

dayanarak, diğer emekli subay-astsubaylar orduya ait sosyal tesisleri kullanabilirken

kendisinin bu tesislere giriꢀinin yasaklanmasının ayrımcılığa yol açtığını iddia etmiꢀtir. Son

olarak 7 no’lu Protokolün 2. maddesine dayanarak AYĐM kararlarına itiraz edilemediğini ileri

sürmüꢀtür.

AĐHM, elinde bulunan deliller ıꢀığında ve ꢀikâyet konusu hususların kendi yetki

alanında bulunduğu kadarıyla bu ꢀikâyetlerin AĐHS ve Protokollerinde güvence altına alınan

hak ve özgürlüklerden herhangi birinin ihlalini ortaya çıkardığını tespit etmemiꢀtir (bkz.

Yavuz vd. – Türkiye, no. 29870/96 ve Yavuz Selim Karayiğit – Türkiye, no. 45874/05).

Dolayısıyla bu ꢀikayetlerin AĐHS'nin 35. maddesinin 3 ve 4. paragrafları uyarınca açıkça

dayanaktan yoksun olmaları nedeniyle reddedilmeleri gerekmektedir.

ĐLTER – TÜRKĐYE KARARI

III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI

Baꢀvuran, adil tatmine iliꢀkin herhangi bir talepte bulunmamıꢀtır. Bu nedenle AĐHM,

kendisine herhangi bir ödeme yapılmasına gerek bulunmadığı kanaatindedir.

BU GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Baꢀvuranın AYĐM’e gönderilen gizlilik dereceli belgelere eriꢀememesine iliꢀkin,

AĐHS'nin 6. maddesine dayalı ꢀikâyetinin ve AĐHS'nin 9, 10 ve 11. maddelerine dayalı

ꢀikâyetinin kabuledilebilir, baꢀvurunun kalan kısmının kabuledilemez olduğuna;

2. Baꢀvuranın AYĐM’e gönderilen gizlilik dereceli belgelere eriꢀememesi nedeniyle

AĐHS'nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğine;

3. ꢁikâyetin ayrıca AĐHS’nin 9, 10 ve 11. maddelerine göre incelenmesine gerek

bulunmadığına;

KARAR VERMĐꢀTĐR.

Đꢀbu karar Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM Đç Tüzüğü’nün 77. maddesinin 2. ve 3.

paragrafları uyarınca 29 Eylül 2009 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.