CONSEIL DE

L'EUROPE

AVRUPA

KONSEYİ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

ĐPEK VE DĐĞERLERĐ – TÜRKĐYE

(Başvuru no. 17019/02 VE 30070/02)

KARAR

STRAZBURG

3 Şubat 2009

Đşbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecektir. Şekli

düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

T.C. vatandaşları Çetin Đpek, Murat Özpamuk ve Seyithan Demirel (“başvuranlar”)

tarafından Türkiye Cumhuriyeti aleyhine, sırasıyla 9 Şubat 2002 ve 30 Nisan 2002

tarihlerinde, Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına ilişkin Sözleşme’nin

(Avrupa Đnsan Hakları Sözleşmesi - AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapılan 17019/02 ve

30070/02 numaralı başvurular sonucu bu dava görülmektedir.

Başvuranlar, Diyarbakır Barosu avukatlarından M.S. Tanrıkulu tarafından temsil

edilmiştir.

OLAYLAR

I. DAVANIN KOŞULLARI

Başvuranlar, 1985 doğumludurlar ve Diyarbakır’da ikamet etmektedirler. Olayların

gerçekleştiği sırada on altı yaşındaydılar.

Resmi belgelere göre, polis, PKK hakkında sürmekte olan bir soruşturmayla bağlantılı

olarak, söz konusu örgüte üyelikten şüpheli ikinci başvuranın, kırsal bölgeden, örgüt adına

şehirlerde faaliyet yürütmek amacıyla geldiği hususunda bilgi almıştır. Đkinci başvuranın

Diyarbakır’daki adresini tespit eden polis, 1 Aralık 2001 tarihinde saat 01:20’de binada arama

yapmış ve ikinci başvuranı yakalamıştır. Arama sırasında evde bulunan diğer başvuranlar da,

örgütle muhtemel herhangi bir bağlarını tespit etmek amacıyla aynı şekilde yakalanmış ve

gözaltına alına alınmışlardır. Polis, arama sırasında, yasadışı veya suçlayıcı bir unsura

rastlamamıştır.

Aynı gece, saat 02:15 civarında, başvuranlar, sağlık muayenesi için Diyarbakır Devlet

Hastanesi’ne götürülmüştür.

Gözaltı tutanaklarına göre, polis, birinci ve üçüncü başvuranların babalarına ve ikinci

başvuranın annesine başvuranların yakalandıklarını ve gözaltına alındıklarını bildirmiştir.

2 Aralık 2001 tarihinde, polis, birinci başvuranın evini aramış, ancak, yasadışı veya

suçlayıcı herhangi bir şey bulmamıştır.

Polisin talebi üzerine, Diyarbakır Cumhuriyet Savcısı (bundan sonra savcı olarak

anılacaktır), 3 Aralık 2001 tarihinde başvuranların gözaltı süresini iki gün süreyle uzatmıştır.

Aynı tarihte, başvuranlar polis tarafından sorgulanmıştır. Devlet Güvenlik

Mahkemeleri’nin yetki alanına giren suçlarla suçlandıkları için yaşlarına rağmen avukat

yardımından faydalanamamışlardır.

Gözaltı tutanaklarında, başvuranların gözaltı sürelerinin bitimi, 4 Aralık 2001 tarihi

saat 10:40 olarak kaydedilmiştir.

Aynı gün daha sonra, başvuranlar, sağlık muayenesi için Bağlar Sağlık Kliniği’ne

götürülmüşlerdir.

1

Daha sonra, başvuranlar ilk önce savcının daha sonra da Diyarbakır Devlet Güvenlik

Mahkemesi’nin (bundan sonra DGM olarak anılacaktır) huzuruna çıkarılmışlardır. DGM,

başvuranların ifadelerini dinledikten sonra tutuklanmaları kararını vermiştir.

5 Aralık 2001 tarihinde, Savcı, esas olarak başvuranların ön soruşturma sırasında elde

edilen ifadelerine dayanarak, DGM’ye, ikinci başvuranı yasadışı örgüte üyelikle ve diğer

başvuranları örgüte yardım ve yataklık yapmakla suçlayan bir iddianame sunmuştur.

Suçlamalar, sırasıyla, Türk Ceza Kanunu’nun 168 ve 169. maddeleri uyarınca yapılmıştır.

5 Şubat 2002 tarihinde DGM’de düzenlenen ilk duruşmada, başvuranlar serbest

bırakılmıştır.

DGM önünde görülen bu davaya ilişkin olarak taraflarca ek bir belge sunulmamıştır.

HUKUK

I. AĐHS’NĐN 5. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

Başvuranlar, AĐHS’nin 5. maddesinin 1., 3., 4. ve 5. paragraflarının ihlal edildiği

konusunda şikayetçi olmuşlardır. Söz konusu maddenin ilgili kısımları şöyledir:

“1. Herkesin kişi özgürlüğüne ve güvenliğine hakkı vardır. Aşağıda belirtilen haller ve yasada belirlenen

yollar dışında hiç kimse özgürlüğünden yoksun bırakılamaz.

...

(c) Bir suç işlediği hakkında geçerli şüphe bulunan veya suç işlemesine ya da suçu işledikten sonra

kaçmasına engel olmak zorunluluğu inancını doğuran makul nedenlerin bulunması dolayısıyla, bir kimsenin

yetkili merci önüne çıkarılmak üzere yakalanması ve tutulu durumda bulundurulması;

3. Bu maddenin 1.c fıkrasında öngörülen koşullara uyarınca yakalanan veya tutulu durumda bulunan herkes

hemen bir yargıç veya adli görev yapmaya yasayla yetkili kılınmış diğer bir görevli önüne çıkarılır;

kendisinin makul bir süre içinde yargılanmaya veya adli kovuşturma sırasında serbest bırakılmaya hakkı

vardır. Salıverilme, ilgilinin duruşmada hazır bulunmasını sağlayacak bir teminata bağlanabilir.

4. Yakalama veya tutuklu durumda bulunma nedeniyle özgürlüğünden yoksun kılınan herkes, özgürlük

kısıtlamasının yasaya uygunluğu hakkında kısa bir süre içinde karar vermesi ve yasaya aykırı görülmesi

halinde kendisini serbest bırakması için bir mahkemeye başvurma hakkına sahiptir.

5. Bu madde hükümlerine aykırı olarak yapılmış bir yakalama veya tutulu kalma işleminin mağduru olan

herkesin tazminat istemeye hakkı vardır.”

A. Kabuledilebilirliğe ilişkin

Hükümet, AĐHM’den, başvuruyu, AĐHS’nin 35/1 maddesi uyarınca iç hukuk

yollarının tüketilmesi şartına uyulmaması gerekçesiyle reddetmesi talebinde bulunmuştur. Bu

bağlamda, ilk olarak, başvuranların, Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun 128. maddesi ile

bağlantılı olarak Anayasa’nın 19. maddesi uyarınca tutukluluklarının kanuna uygunluğu

konusunda itirazda bulunabileceklerini ileri sürmüştür. Đkinci olarak, Hükümet, başvuranların,

kanun dışı yakalanan veya tutuklanan kimselere tazminat verilmesi hakkında 466 sayılı

2

Kanun uyarınca tazminat talebinde bulunabileceklerini belirtmiştir. Hükümet, ayrıca,

başvuranların altı ay kuralına uymadığını öne sürmüştür.

Başvuranlar, Hükümet’in iddialarını reddetmişlerdir.

Hükümet’in itirazlarının ilk kısmına ilişkin olarak, AĐHM, benzer davalarda bu tür

itirazları incelemiş ve reddetmiş olduğunu hatırlatır (bkz., örneğin, Öcalan – Türkiye [BD],

no. 46221/99; Ayaz ve Diğerleri – Türkiye, no. 11804/02, 22 Haziran 2006; Hacı Özen –

Türkiye, no. 46286/99, 12 Nisan 2007). AĐHM, bu davada, söz konusu başvurulardaki

kararlarından sapmasını gerektirecek özel bir durum görmemiştir. Yukarıda belirtilenler

karşısında, AĐHM, Hükümet’in itirazını reddetmiştir.

Hükümet’in itirazlarının ikinci kısmı hususunda AĐHM, AĐHS kurumlarının yerleşik

içtihadına göre, iç hukuk yolunun mevcut olmaması halinde altı ay süresinin, AĐHS ihlali

oluşturduğu iddia edilen eylemin gerçekleştiği tarihten itibaren işlemeye başladığını, ancak,

devam eden bir duruma ilişkin olduğu takdirde altı ay süresinin söz konusu durumun sona

erdiği tarihten itibaren işlemeye başladığını yinelemiştir (bkz., örneğin, Cengiz Polat –

Türkiye, no. 40593/04, 11 Aralık 2007). Somut davada, başvuranlar 4 Aralık 2001 tarihinde

tutuklanmışlar ve sırasıyla 9 Şubat 2002 ve 30 Nisan 2002 tarihlerinde AĐHM’ye

başvurmuşlardır. Buna göre, başvuru, şikayet konusu eylemin sona erdiği tarihten itibaren altı

ay içinde yapılmıştır. Yukarıda belirtilenler karşısında, AĐHM, Hükümet’in bu konudaki

itirazını da reddetmiştir.

AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde başvurunun bu kısmının

dayanaktan yoksun olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca, başka açılardan bakıldığında da

kabuledilemezlik unsuru taşımadığını tespit etmiştir. Bu nedenle başvurunun bu kısmı

kabuledilebilir niteliktedir.

B. Esas

1. 5/1 madde

Başvuranlar, yakalanmalarını haklı gösteren geçerli bir şüphenin mevcut olmadığını

ileri sürmüşlerdir.

Hükümet buna karşı çıkmıştır. Başvuranların bir terör örgütüne üye olmak ve kentsel

alanlarda örgüt adına faaliyet yürütmek şüphesiyle gözaltına alındıklarını belirtmiştir.

AĐHM, 5/1 (c) maddesi uyarınca geçerli bir şüphe üzerine yakalamanın haklı

çıkarılması için, polisin suçlama yapmak için yakalama anında veya başvuran gözaltındayken

yeterli delil elde etmiş olmasının gerekli olmadığını yinelemiştir (bkz., Brogan ve Diğerleri –

Đngiltere, 29 Kasım 1988). Ayrıca, yakalanan kişinin sonuçta suçlanması veya mahkeme

önüne çıkarılması da gerekli değildir. Sorgulama için gözaltına almanın amacı, tutuklamanın

dayanağını oluşturan şüpheleri doğrulamak veya ortadan kaldırmak suretiyle cezai

soruşturmayı ilerletmektir (bkz., Murray – Đngiltere, 28 Ekim 1994).

Ancak, şüphenin geçerli nedenlere dayanması gereği, keyfi yakalama ve tutuklamaya

karşı korumanın temel bir bölümünü oluşturmaktadır. Đyi niyetle şüphe duyulması yeterli

değildir. “Geçerli şüphe” sözleri, ilgili kişinin suç işlemiş olabileceğine dair tarafsız bir

3

gözlemciyi ikna edebilecek delil veya bilgilerin mevcut olması anlamına gelmektedir (bkz.,

Fox, Campbell ve Hartley – Đngiltere, 30 Ağustos 1990). AĐHM, bu bağlamda, geçerli

şüphenin mevcut olmadığı durumda, kişinin yakalanması veya gözaltına alınmasının, onun

itirafta bulunması, başkaları aleyhine ifade vermesi veya ondan geçerli şüpheye dayanak

oluşturabilecek delil veya bilgi temin etmek amacıyla uygulanmaması gerektiğini

vurgulamıştır (bkz., Cebotari – Moldovya, no. 35615/06, 13 Kasım 2007).

AĐHM, bu bağlamda, ikinci başvuranın, üyesi olduğundan ve adına faaliyet yürütmek

için şehre gittiğinden şüphelenildiği yasadışı silahlı bir örgüte yönelik yürütülen soruşturma

zarfında yakalandığını kaydetmiştir. Bu şartlarda, hakkındaki şüphe, 5/1 (c) maddesinin

gerektirdiği düzeye ulaşmış olarak değerlendirilebilir, zira, özgürlükten mahrum bırakmanın

amacı söz konusu yasadışı örgütle olan ilişkisine dair şüpheleri doğrulamak veya ortadan

kaldırmaktır. Yukarıda belirtilenler karşısında, AĐHM, Özpamuk’a ilişkin olarak AĐHS’nin

5/1 maddesinin ihlal edilmediği kararını vermiştir (bkz., Saraçoğlu ve Diğerleri – Türkiye, no.

4489/02, 29 Kasım 2007).

Ancak, diğer başvuranların, sadece, arama sırasında ikinci başvuranın evinde

bulundukları için yakalandıkları anlaşılmaktadır. Bu durum karşısında ve aksini gösteren bir

bilgi veya belge olmadığına göre, AĐHM, yakalanmaları sırasında bu başvuranların, AĐHS’nin

5/1 (c) maddesi anlamı dahilinde, suç işlemiş olabileceklerine dair geçerli bir şüphe üzerine

veya suç işlemelerini engellemek için yakalanmadıklarını değerlendirmiştir (bkz., Tuncer ve

Durmuş – Türkiye, no. 30494/96, 2 Kasım 2004). Dolayısıyla, Đpek ve Demirel’e ilişkin

olarak söz konusu hüküm ihlal edilmiştir.

2. 5/3 madde

Başvuranlar, gözaltı sürelerinin makul süre şartını aştığı konusunda şikayetçi

olmuşlardır.

Hükümet, başvuranların, yaklaşık üç gün dokuz saatlik gözaltı sürelerinin ilgili

zamanda yürürlükte olan mevzuatla ve ayrıca AĐHS içtihadıyla uyumlu olduğunu ileri

sürmüştür. Bilhassa, davanın karmaşıklığının, başvuranların bir terör örgütüyle ilişkilerinin ve

delillerin durumunun başvuranların gözaltı süresinin devam etmesine neden olduğunu ve

somut davada gerekli titizliğin gösterildiğini belirtmiştir.

AĐHM, 5/3 maddenin, herhangi bir kötü muamelenin tespit edilmesi ve kişisel

özgürlüğe yapılan herhangi bir haksız müdahaleyi asgari düzeyde tutmak amacıyla yakalanan

veya tutulu durumda bulunan herkesin hemen bir yargıç veya adli görev yapmaya yasayla

yetkili kılınmış diğer bir görevli önüne çıkarılmasını gerektirdiğini gözlemlemiştir. Bu konuya

ilişkin çabukluğun her davanın koşullarına göre ayrı olarak değerlendirilmesi gerekli olmakla

birlikte (bkz., diğer içtihatların yanı sıra, Aquilina – Malta [BD], no. 25642/94), 5/3 maddenin

bu şartı tarafından öne sürülen sıkı zaman kısıtlaması yorumda çok az esnekliğe yer

bırakmaktadır. Aksi halde, usule ilişkin güvence kişinin zararına olarak önemli ölçüde zayıflar

ve bu hüküm tarafından koruma altına alınan hakkın esasının zarar görmesi tehlikesi mevcut

olur (bkz., örneğin, McKay – Đngiltere [BD], no. 543/03).

AĐHM, muhtelif seferlerde, terör suçlarına yönelik soruşturmaların yetkililer için

şüphesiz özel sorunlar ortaya koyduğunu ifade etmiştir (bkz., yukarıda anılan, Brogan ve

Diğerleri; yukarıda anılan Murray; Aksoy – Türkiye, 18 Aralık 1996; Demir ve Diğerleri –

Türkiye, 23 Eylül 1998; Dikme – Türkiye, no. 20869/92). Ancak, bu, soruşturma

4

makamlarının, yerel mahkemelerin etkili denetiminden ve AĐHS’nin denetleyici

organlarından bağımsız olarak terörle ilgili bir konu olduğunu ileri sürdükleri her zaman

şüphelileri sorgulamak için yakalamak konusunda 5. madde uyarınca açık çekleri (carte

blanche) olduğu anlamına gelmemektedir (bkz., yukarıda anılan Murray).

AĐHM, yargı denetimi olmadan gözaltında tutma için öngörülen sıkı zaman

kısıtlamasının azami dört gün olduğunu yinelemiştir (bkz., yukarıda anılan McKay). Somut

davada, başvuranlar, yakalandıktan yaklaşık üç gün dokuz saat sonra hakim önüne

çıkarılmışlardır. Buna göre, başvuranların gözaltı süresi, ilk bakışta (prima facie), 5/3

maddenin gerekleri ile uyumludur. Ancak, aşağıda belirtilen hususi gerekçeler nedeniyle,

AĐHM, başvuranların hakimin önüne gecikmeli olarak çıkmalarının, söz konusu hüküm

kapsamında, yeterince ivedi olmadığını değerlendirmiştir. Đlk olarak, AĐHM, başvuranların

yakalandıkları sırada reşit olmadıkları hususuna büyük önem vermektedir. Ancak, bu hususun

soruşturma makamları ve bilhassa başvuranların gözaltı süresini iki gün süreyle uzatan Savcı

tarafından dikkate alınmadığı gözükmektedir. Đkinci olarak, reşit olmamış bu kişiler, Devlet

yetkilileri tarafından gerçekleştirilebilecek muhtemel keyfi eylemler karşısında avukat erişimi

gibi herhangi bir koruma olmaksızın üç günden uzun bir süre hapsedilmişlerdir. Son olarak,

bu süre zarfında, polis tarafından başvuranlara ilişkin olarak yerine getirilen tek soruşturma

işlemi, başvuranların 3 Aralık 2001 tarihinde – yani yakalanmalarından yaklaşık iki gün sonra

ve hakim önüne çıkarılmadan bir gün önce – sorgulanmaları ile sınırlı gözükmektedir. Başka

soruşturma tedbirleri alınmış olsa dahi Hükümet bunları AĐHM’ye sunamamıştır. Bu

şartlarda, AĐHM, özellikle başvuranların yaşlarının genç olması karşısında, Hükümet

tarafından genel hatlarıyla öne sürülen iddialardan hiçbirinin, terör soruşturmaları kapsamında

olsa dahi, gözaltında üç günden fazla tutulmalarını haklı çıkarmaya yeterli olmadığı

görüşündedir.

Bu koşullarda, AĐHM, yetkililerin başvuranları hakim önüne daha erken çıkarmalarını

engelleyecek hususi zorluklar veya istisnai koşulların mevcut olmadığını tespit etmiştir (bkz.,

üzerinde gerekli değişiklikler yapıldıktan sonra, Kandzhov – Bulgaristan, no. 68294/01, 6

Kasım 2008¹; Koster – Hollanda, 28 Kasım 1991; Rigopoulos – Đspanya, no. 37388/97).

Dolayısıyla, AĐHS’nin 5/3 maddesi ihlal edilmiştir.

3. 5/4 madde

Başvuranlar, 5/4 madde uyarınca, iç hukukta, yakalanmalarının ve gözaltına

alınmalarının kanuna uygunluğuna karşı itirazda bulunmalarını sağlayacak etkili iç hukuk

yollarının mevcut olmadığını iddia etmişlerdir.

Hükümet, ilgili zamanda yürürlükte olan Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun 128.

maddesinin, tutukluluklarının kanuna uygunluğuna ilişkin itirazda bulunmalarını sağlayacak

etkili hukuk yolu sunduğunu ileri sürmüştür.

AĐHM, somut davadaki konularla benzer konular ortaya koyan bazı davalarda,

Hükümet’in yukarıda belirtilen iddiasını reddetmiş olduğunu ve AĐHS’nin 5/4 maddesinin

ihlalini tespit etmiş olduğunu belirtmiştir (bkz., diğer içtihatların yanı sıra, yukarıda anılan

Öcalan; Özçelik – Türkiye, no. 56497/00, 20 Şubat 2007; yukarıda anılan Saraçoğlu ve

¹Karar henüz kesinleşmemiştir.

5

Diğerleri). AĐHM, bu davada, eski karalarından sapmasını gerektirecek özel bir durum

görmemiştir.

Sonuç olarak, AĐHM, AĐHS’nin 5/4 maddesinin ihlal edildiği kararını vermiştir.

4. 5/5 maddesi

Başvuranlar, 5/5 madde uyarınca, yakalanmalarının ve tutuklanmalarının

kanunsuzluğuna ilişkin olarak tazminat haklarının olmadığı konusunda şikayetçi olmuşlardır.

Hükümet, yasadışı tutukluluklar durumunda, tazminat talebinin, kanun dışı yakalanan

veya tutuklanan kimselere tazminat verilmesi hakkında 466 sayılı Kanun uyarınca, ilk derece

mahkemesinin nihai kararından itibaren üç ay içinde yapılabileceğini yinelemiştir.

AĐHM, 466 sayılı Kanun uyarınca, diğer hususların yanı sıra, kanuna aykırı olarak

özgürlükten mahrum bırakma veya kişinin kanuna uygun olarak yakalanıp hakkında

kovuşturma yapılmaması veya kovuşturma sonucu beraatine veya ceza verilmesine mahal

olmadığına karar verilmesi gibi hususlar sonucu görülen zarar karşılığı tazminat davasının

açılabileceğini kaydetmiştir.

AĐHM, başlangıç olarak, başvuranların tutukluluklarının iç hukukla uyumlu olduğunu

gözlemlemiştir. Dolayısıyla, 466 sayılı Kanun’un 1/1 maddesince öngörülen hukuk yolunu

kullanarak kanuna aykırı olarak özgürlükten mahrum bırakılmaya karşılık tazminat talebinde

bulunamazlardı (bkz., Çetinkaya ve Çağlayan – Türkiye, no. 3921/02, no. 35003/02 ve no.

17261/03, 23 Ocak 2007). Haklarındaki cezai kovuşturmanın sonucuna ilişkin bir belgenin

mevcut olmaması karşısında, AĐHM, başvuranların 466 sayılı Kanun’un 1/6 maddesine

dayanarak tazminat davası açma imkanlarının olup olmadığına ilişkin fikir yürütemez. Ancak,

hali hazırda, ulusal mahkemelerin, 1/6 madde uyarınca tazminat ödenmesine karar verirken

değerlendirmelerini, özgürlükten mahrum bırakmanın 5. maddenin ilk dört paragrafına aykırı

olup olmadığına değil, sadece söz konusu Kanun’un gerektirdiği şartlara dayandırdığını tespit

eden AĐHM (bkz., Sinan Tanrıkulu ve Diğerleri – Türkiye, no. 50086/99, 3 Mayıs 2007;

Medeni Kavak – Türkiye, no. 13723/02, 3 Mayıs 2007; yukarıda anılan Saraçoğlu ve

Diğerleri), başvuranların, AĐHS’nin 5. maddesinin 1., 3. ve 4. paragraflarına aykırı olarak

özgürlükten yoksun bırakılmaları karşılığında, AĐHS’nin 5/5 maddesinin gerektirdiği gibi 466

sayılı Kanun’un 1/6 maddesi hükümleri uyarınca uygulanabilir bir tazminat haklarının

olmadığını tespit etmiştir.

Dolayısıyla, AĐHS’nin 5/5 maddesi ihlal edilmiştir.

II. ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐA EDĐLEN DĐĞER AĐHS MADDELERĐ

Birinci ve ikinci başvuran, ek görüşlerinde, AĐHS’nin 6. maddesi uyarınca,

kovuşturmanın ilk aşamalarında avukat yardımından mahrum bırakıldıkları konusunda

şikayetçi olmuşlardır.

AĐHM, AĐHS muamelelerinde tecrübeli bir avukat tarafından temsil edilen bu

başvuranların, AĐHS’nin 34. ve 35. maddeleri şartlarının bu şikayete ilişkin olarak

karşılandığını ortaya koyan bir belge sunmadıklarını gözlemlemiştir.

6

AĐHM, başvurunun bu kısmının, AĐHS’nin 35. maddesinin 1., 3. ve 4. paragrafları

uyarınca açıkça dayanaktan yoksun olması gerekçesiyle kabuledilemez ilan edilmesi gerektiği

kararını vermiştir.

III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI

AĐHS’nin 41. maddesi şöyledir:

“Mahkeme işbu Sözleşme ve protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek

Sözleşmeci Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği

takdirde, hakkaniyete uygun bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”

A. Tazminat

Başvuranlar Đpek ve Özpamuk, ayrı ayrı, 50.000 Euro manevi tazminat talebinde

bulunmuşlardır. Demirel 35.000 Euro manevi tazminat talebinde bulunmuştur.

Hükümet, talep edilen miktarlara karşı çıkmıştır.

AĐHM, dava olayları nedeniyle şüphesiz önemli ölçüde üzüntü yaşamış olmaları

nedeniyle başvuranlara manevi tazminat ödenmesi gerektiğini değerlendirmiştir. AĐHM,

hakkaniyet temelinde karar vererek Đpek ve Demirel’e ayrı ayrı 1.500 Euro ve Özpamuk’a

1.000 Euro manevi tazminat ödenmesine karar vermiştir.

B. Yargılama masraf ve giderleri

Başvuranlar Đpek ve Özpamuk, yerel mahkemelerdekiler de dahil olmak üzere

avukatlık ücreti karşılığı 4.788 Euro talep etmişlerdir. Demirel, avukatlık ücreti karşılığı 2.565

Euro talep etmiştir. Başvuranlar, ayrıca, yargılama masraf ve giderlerine ilişkin olarak,

Avrupa Konseyi tarafından sunulan adli yardıma tekabül eden bir miktarın ödenmesini talep

etmişlerdir. Başvuranlar, avukatlarıyla yaptıkları avukatlık ücreti anlaşmasını, Diyabakır

Barosu ücretler tarifesini ve avukatları tarafından hazırlanan zaman çizelgesini sunmuşlardır.

Hükümet, söz konusu miktarlara itiraz etmiştir.

Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi içtihadına göre, başvuran, ancak mahkeme

masraflarının zorunlu olarak ve gerçekten yapıldığı ve miktarının makul olduğu kanıtlandığı

durumda mahkeme masraflarının ödenmesi hakkına sahiptir. Somut davada, elindeki belgeleri

ve yukarıdaki kriterleri göz önünde bulunduran AĐHM, yerel yargılamadaki masraf ve

giderlere ilişkin talebi reddetmiş ve AĐHM’deki mahkeme masraflarına karşılık başvuranlara

ortak olarak 2.000 Euro tazminat ödenmesine karar vermiştir.

C. Gecikme faizi

Gecikme faizi Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı

orana üç puanlık bir artış eklenerek belirlenecektir.

7

BU GEREKÇELERE DAYANARAK, AĐHM OYBĐRLĐĞĐ ĐLE

1. Başvuranların AĐHS’nin 5. maddesinin 1(c), 3, 4 ve 5. paragrafları uyarınca olan

şikayetlerinin kabuledilebilir; başvurunun kalanının kabuledilemez olduğuna;

2. Başvuran Özpamuk’a ilişkin olarak AĐHS’nin 5/1 (c) maddesinin ihlal edilmediğine;

3. Başvuranlar Đpek ve Demirel’e ilişkin olarak AĐHS’nin 5/1 (c) maddesinin ihlal edildiğine;

4. AĐHS’nin 5/3 maddesinin ihlal edildiğine;

5. AĐHS’nin 5/4 maddesinin ihlal edildiğine;

6. AĐHS’nin 5/5 maddesinin ihlal edildiğine;

7. a) AĐHS’nin 44. maddesinin 2. paragrafı gereğince kararın kesinleştiği tarihten itibaren üç

ay içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Yeni Türk Lirası’na çevrilmek üzere

Savunmacı Hükümet tarafından başvuranlara aşağıdaki miktarların ödenmesine;

(i) Manevi tazminat olarak Đpek ve Demirel’e ayrı ayrı 1.500 Euro (bin beş yüz

Euro) ve Özpamuk’a 1.000 Euro (bin Euro) ile birlikte bu miktara tabi olabilecek

her türlü vergi;

(ii) Yargılama masraf ve giderleri olarak başvuranlara ortaklaşa 2.000 Euro (iki bin

Euro) ile birlikte bu miktara tabi olabilecek her türlü vergi;

b) Söz konusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar, Avrupa

Merkez Bankası’nın o dönem marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranının üç

puan fazlasına eşit oranda faiz uygulanmasına;

8. Adil tatmine ilişkin diğer taleplerin reddine

KARAR VERMĐŞTĐR.

Đşbu karar Đngilizce olarak hazırlanmış ve AĐHM Đç Tüzüğü’nün 77. maddesinin 2. ve

3. paragrafları gereğince 3 Şubat 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.

Sally Dollé

Zabıt Katibi

Françoise Tulkens

Başkan

8