CONSEIL  
AVRUPA  
DE L’EUROPE  
KONSEYĐ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
ĐKĐNCĐ DAĐRE  
ĐZZET ÖZCAN -TÜRKĐYE DAVASI  
(Baꢀvuru no:10324/05)  
KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ  
STRAZBURG  
28 Temmuz 2009  
Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli  
düzeltmelere tabi olabilir.  
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2009. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
USUL  
Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (10324/05) no’lu davanın nedeni (T.C.  
vatandaꢀı) Đzzet Özcan’ın (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 28 ꢁubat 2005  
tarihinde Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme’nin (Avrupa  
Đnsan Hakları Sözleꢀmesi - AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.  
Baꢀvuran, Diyarbakır Barosu avukatlarından M. S. Tanrıkulu tarafından temsil edilmektedir.  
OLAYLAR  
Baꢀvuran 1977 doğumludur ve Diyarbakır’da ikamet etmektedir.  
10 Mart 1996 tarihinde, baꢀvuran, Đstanbul Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele ꢁubesi’ne  
bağlı polis memurları tarafından PKK üyesi olduğu gerekçesiyle yakalanmıꢀ ve gözaltına  
alınmıꢀtır.  
20 Mart 1996 tarihli ifadesinde baꢀvuran, 1994 yılında PKK üyesi olduğunu ve sözkonusu  
örgütte askeri ve siyasi eğitim gördüğünü kabul etmiꢀ; üç ayın ardından örgütten kaçtığını  
beyan etmiꢀtir.  
22 Mart 1996 tarihinde, Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet Savcısı tarafından  
baꢀvuranın ifadesi alınmıꢀtır. Baꢀvuran, Savcıya verdiği ifadesinde, üç ayın sonunda PKK’dan  
hiç silah kullanmamıꢀ olarak ayrıldığını beyan etmiꢀtir. Baꢀvuran, zorla imza attırmak  
amacıyla polisin kendisini dövdüğünü ileri sürerek, gözaltında verdiği ifadesinin içeriğini  
reddetmiꢀtir.  
19 Aralık 1996 tarihinde, baꢀvuran serbest bırakılmıꢀ ve hakkındaki suçlamalardan beraat  
etmiꢀtir.  
3 Aralık 1997 tarihinde, baꢀvuran, PKK üyesi olmaktan yeniden yakalanmıꢀ ve gözaltına  
alınmıꢀtır.  
10 Aralık 1997 tarihinde, baꢀvuranın ifadesi alınmıꢀtır. Baꢀvuran, PKK bünyesinde askeri  
eğitim gördüğünü, özellikle köy saldırısı, polis karakolu saldırısı ve güvenlik güçleri ile silahlı  
çatıꢀma gibi silahlı eylemlere katıldığını kabul etmiꢀtir.  
12 Aralık 1997 tarihinde, baꢀvuran, Diyarbakır Devlet Güvenlik Mahkemesi nöbetçi hakimi  
karꢀısına çıkarılmıꢀtır. Sözkonusu hakim, baꢀvuranın tutuklanmasına karar vermiꢀtir. Hakim  
tarafından dinlendiği sırada, baꢀvuran, gözaltında baskı altında verdiğini ileri sürdüğü ifadeyi  
reddetmiꢀ ancak Savcıya vermiꢀ olduğu ifadesini doğrulamıꢀtır.  
19 Aralık 1997 tarihinde, Diyarbakır Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet Savcısı,  
baꢀvuranı, PKK üyesi olmakla ve bölgesel bölücülük maksadıyla silahlı eylemlere katılmakla  
suçlamıꢀtır. Savcı, TCK’nın 125. maddesi uyarınca baꢀvuranın mahkumiyetini talep etmiꢀtir.  
24 ꢁubat 1998 tarihli duruꢀma sırasında, baꢀvuran, atılı olayları reddetmiꢀ ve masum  
olduğunu dile getirmiꢀtir. Baꢀvuran, yasadıꢀı örgüte katıldığını kabul etmiꢀ ancak üç ayın  
sonunda sözkonusu örgütten ayrıldığını beyan etmiꢀtir. Baꢀvuran, ayrıca, tehdit ve baskılarla  
2
imza atmaya zorlandığını ileri sürerek gözaltı sırasında vermiꢀ olduğu ifadesinin içeriğine de  
itiraz etmiꢀtir.  
24 Ekim 2000 tarihinde, Devlet Güvenlik Mahkemesi, baꢀvuranı atılı olaylardan suçlu bulmuꢀ  
ve Türk Ceza Kanunu’nun 125. maddesi uyarınca ölüm cezasına çarptırmıꢀtır. Baꢀvuranın  
olaylar esnasında reꢀit olmadığı ve duruꢀmadaki iyi hali göz önüne alınarak, hakkında  
hükmedilen ceza, on altı yıl sekiz ay hapis cezasına indirilmiꢀtir.  
24 Eylül 2001 tarihinde, Yargıtay, sözkonusu mahkumiyet kararını bozmuꢀtur.  
30 Aralık 2003 tarihinde, iade edilen kararı inceleyen Devlet Güvenlik Mahkemesi, baꢀvuranı  
atılı olaylardan suçlu bulmuꢀ ve Türk Ceza Kanunun 125. maddesi uyarınca ağırlaꢀtırılmıꢀ  
müebbet hapis cezasına çarptırmıꢀtır. Davası süresince reꢀit olmadığı göz önüne alınarak,  
baꢀvuranın cezası, on altı yıl sekiz ay hapis cezasına indirilmiꢀtir.  
23 Eylül 2004 tarihinde, Yargıtay, sözkonusu cezanın ardından Türk Ceza Kanununa getirilen  
düzenlemeyi göz önüne almak maksadıyla hukuki temelin düzeltilmesinden sonra baꢀvuranın  
mahkumiyetini onamıꢀtır.  
HUKUK  
I. AĐHS’NĐN 6/1 VE 6/3 C) MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA  
Baꢀvuran, hakkında yürütülen ceza davasının süresinden ve gözaltı sırasında avukat  
yardımından yararlanamamasından ꢀikayetçidir. Baꢀvuran, AĐHS’nin 6/1 ve 6/3 c) maddesine  
atıfta bulunmaktadır.  
Hükümet, sözkonusu iddiaya karꢀı çıkmaktadır.  
A. Kabuledilebilirliğe iliꢀkin  
Hükümet, gözaltı sırasında bir avukatın hazır bulunmadığı hususunda yapmıꢀ olduğu  
ꢀikayetini ulusal mahkemeler önünde ifade etmemesi nedeniyle baꢀvuranın iç hukuk yollarını  
tüketmediğini savunmaktadır.  
AĐHM, daha önce benzer bir itirazı reddettiğini hatırlatmaktadır (Taꢀçıgil-Türkiye, baꢀvuru  
no: 16943/03, 3 Mart 2009). Mevcut davada, AĐHM, benimsenen çözümden sapmasını  
gerektiren hiçbir unsur görememekte ve sonuç olarak bu bağlamda Hükümet’in ön itirazını  
reddetmektedir.  
AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde baꢀvurunun dayanaktan yoksun  
olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca, baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru  
bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.  
3
B. Esas  
1. Yargılama süresi  
Hükümet, ulusal mahkemelerin gereken her türlü ihtimamla hareket ettiklerini savunmaktadır.  
Ayrıca Hükümet, ihtilaf konusu davanın karmaꢀık olduğunu, baꢀvuran ve avukatının  
yinelenen gaybubetlerinin davanın uzamasına yol açtığını belirtmektedir.  
Baꢀvuran, sözkonusu iddialara itiraz etmektedir.  
Dikkate alınacak dönem 3 Aralık 1997 tarihinde baꢀvuranın yakalanması ile baꢀlamıꢀ ve 23  
Eylül 2004 tarihinde sona ermiꢀtir; baꢀka bir deyiꢀle sözkonusu dönem, baꢀvuranın davasının  
her mahkemede iki kez görüldüğü iki dereceli yargıda yaklaꢀık altı yıl dokuz aydan fazla  
sürmüꢀtür.  
AĐHM, dava süresinin makul yapısını, dava koꢀullarında ve özellikle davanın karmaꢀıklığı,  
baꢀvuran ve yetkili mercilerin tutumları olmak üzere AĐHM içtihadı tarafından benimsenen  
kriterleri dikkate alarak değerlendirdiğini hatırlatmaktadır (Pélissier ve Sassi-Fransa, baꢀvuru  
no: 25444/94).  
AĐHM, müteaddit defalar mevcut davadakine benzer sorunları ortaya koyan davaları  
incelemiꢀ ve AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğini tespit etmiꢀtir.  
Takdirine sunulan unsurların tamamını incelemesinin ardından AĐHM, Hükümet’in ihtilaflı  
yargılama süresince baꢀvuran ve avukatının yinelenen gaybubetlerine iliꢀkin iddialarını  
destekleyen hiçbir belge sunmadığını gözlemlemektedir. AĐHM, tek baꢀına davanın karmaꢀık  
yapısının, yargılama süresini haklı kılamayacağı kanaatindedir.  
Dolayısıyla konuya iliꢀkin içtihadını göz önüne alan AĐHM, mevcut davada yargılama  
süresinin çok uzun olduğu ve “makul süre” gerekliliğini karꢀılamadığı kanaatine varmaktadır.  
Bu itibarla, AĐHS’nin 6/1 maddesi ihlal edilmiꢀtir.  
2. Avukat yardımı yapılmaması  
AĐHM, Hükümet’in, gözaltı sırasında baꢀvuranın avukat yardımından yararlanmadığı  
hususuna itiraz etmediğini gözlemlemektedir. Bu bağlamda AĐHM, baꢀvuranın sunduğu  
ꢀikayete benzer bir ꢀikayeti inceleme imkanı bulduğunu ve gözaltı sırasında baꢀvuranın  
avukat yardımından yararlanamaması nedeniyle AĐHS’nin 6/3 c) maddesinin ihlal edildiği  
sonucuna ulaꢀtığını hatırlatmaktadır (Salduz-Türkiye, baꢀvuru no: 36391/02, 27 Kasım 2008).  
Bahsekonu Salduz kararında belirlenen ilkeler ıꢀığında iꢀbu kararı inceleyen AĐHM,  
Hükümet’in mevcut davada farklı bir sonuca ulaꢀma imkanı sağlayacak hiçbir tespit ve delil  
sunmadığı değerlendirmesinde bulunmaktadır.  
Dolayısıyla, AĐHS’nin 6/1 maddesi ile birlikte AĐHS’nin 6/3 c) maddesi ihlal edilmiꢀtir.  
4
III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA  
A. Tazminat  
Baꢀvuran, 30.000 Euro manevi tazminat talep etmektedir.  
Hükümet, sözkonusu iddiaya itiraz etmektedir.  
AĐHM, daha önce, baꢀvuranın gözaltında bulunduğu sırada bir avukatın hazır bulunmaması  
nedeniyle AĐHS’nin 6/1 maddesi ile birlikte AĐHS’nin 6/3 c) maddesi ihlali için en uygun  
telafi yolunun sözkonusu hüküm ihlal edilmemiꢀ olsaydı baꢀvuranın içinde bulunabileceği  
duruma olabildiğince tekabül eden bir durum yaratmak olduğunu benimsediğini  
hatırlatmaktadır (Sözüedilen Salduz-Türkiye). AĐHM, sözkonusu ilkenin mevcut davaya  
uygulanmasına hükmetmektedir. Sonuç itibariyle AĐHM, en uygun telafi yönteminin  
baꢀvuranın talep etmesi halinde, AĐHS’nin 6/1 maddesinin gerekliliklerini karꢀılayacak  
ꢀekilde yeniden yargılanması olacağı kanaatindedir.  
Ayrıca, AĐHM, baꢀvurana 3.000 Euro manevi tazminat ödenmesine hükmetmektedir.  
B. Yargılama masraf ve giderleri  
Baꢀvuran, avukatlık ücreti olarak 3.795 Euro talep etmekte ve bu bağlamda çalıꢀma saatlerine  
iliꢀkin bir dekontu ve Diyarbakır Barosu avukatlık ücret tarifesini belge olarak sunmaktadır.  
Baꢀvuran ayrıca, AĐHM önünde yapmıꢀ olduğu yargılama masraf ve giderleri kapsamında  
adli yardım olarak ödenebilecek miktara tekabül eden bir meblağ talep etmektedir.  
Hükümet, sözkonusu iddialara karꢀı çıkmaktadır.  
AĐHM içtihadına göre bir baꢀvuran yargılama masraf ve giderlerinin geri ödemesini ancak  
gerçekliği, gerekliliği ve oranlarının makul yapısı ortaya konduğu sürece elde edebilir.  
Mevcut davada, sahip olduğu unsurları ve yukarıda sözü edilen kriterleri göz önüne alarak  
AĐHM, baꢀvurana 1.000 Euro ödenmesinin uygun olacağı kanaatindedir.  
C. Gecikme faizi  
AĐHM, gecikme faizinin Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi faizlerine uyguladığı  
orana üç puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenmesine hükmetmektedir.  
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,  
1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;  
2. AĐHS’nin 6. maddesinin 1. paragrafının ve 3. paragrafının c) bendinin ihlal edildiğine;  
3. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,  
ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirası’na çevrilmek üzere, her türlü  
vergiden muaf tutularak Savunmacı Devlet tarafından baꢀvurana 3.000 Euro (üç bin  
5
Euro) manevi tazminat ve 1.000 Euro (bin Euro) yargılama masraf ve gideri  
ödenmesine;  
b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet  
tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç  
puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;  
4. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;  
KARAR VERMĐꢁTĐR.  
Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve  
3. paragraflarına uygun olarak 28 Temmuz 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.  
6