CONSEIL

AVRUPA

DE L’EUROPE

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

KALENDER -TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no: 4314/02)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

15 Aralık 2009

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli

düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (4314/02) no’lu davanın nedeni (T.C.

vatandaꢀları) Sevim Kalender ve çocukları, Adnan Kalender ve Aysun Kalender’in

(baꢀvuranlar) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 24 Eylül 2001 tarihinde Đnsan Hakları ve

Temel Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme’nin (Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi -

AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.

Baꢀvuranlar, AĐHM Đç Tüzüğü’nün 36/2 maddesi uyarınca (in fine) kendi savunmalarını

kendileri üstlenmiꢀtir.

OLAYLAR

I. DAVANIN KOꢁULLARI

Baꢀvuranlar, sırasıyla, 1940, 1964 ve 1966 doğumlu olup Đstanbul’da ikamet etmektedirler.

Baꢀvuranlar, 4 Mayıs 1997 tarihinde meydana gelen bir tren kazasında hayatlarını kaybeden,

Kadir Kalender’in eꢀi ve çocukları ile ꢁükriye Kalender’in gelini ve torunlarıdır.

TCDD (Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları) demiryolu taꢀımacılığında Devlet tekelini

elinde bulunduran bir kamu kuruluꢀudur.

4 Mayıs 1997 tarihinde, baꢀvuranların yakınları Haydarpaꢀa (Đstanbul) garından bir TCDD

trenine binmiꢀlerdir. Saat 21:15 sıralarında Pamukova istasyonuna vardıklarında, vagondan

inerken, bitiꢀik tren rayı üzerinde seyreden bir yük treni onlara ölümcül bir ꢀekilde çarpmıꢀtır.

1. Ceza soruꢀturma ve yargılaması

Kazadan hemen sonra, Pamukova Cumhuriyet Savcısı (“savcı”) olay yerine gelmiꢀ ve re’sen

bir soruꢀturma baꢀlatmıꢀtır.

5 Mayıs 1997 tarihinde düzenlenen bilirkiꢀi raporunda, kazanın TCDD ile maktullerin

ortaklaꢀa sorumluğu dahilinde meydana geldiği sonucuna varılmıꢀtır. Bilirkiꢀi raporu,

baꢀvuranların yakınlarının vagonun ters tarafından indiklerini ve yanlıꢀlıkla yük treninin

seyrettiği bitiꢀik raylardan geçmeye çalıꢀtıklarını kaydetmektedir. Bilirkiꢀi ayrıca, istasyonda

yeteri kadar güvenlik önlemi bulunmadığını not etmektedir. Bilirkiꢀi raporuna eklenen

krokiye göre, garda üç ayrı demiryolu bulunmaktadır. Maktullerin seyahat ettikleri tren,

istasyon binasına bitiꢀik olan (1.) demiryolu üzerinde bir yük treni bulunduğundan ortadaki

(2.) demiryolunda durmuꢀtur. Kaza yeri istasyon binasına yaklaꢀık 100 metre mesafededir.

Bilirkiꢀi, baꢀvuranların yakınlarına çarpan trenin kondüktöründe sorumluluk olmadığı

sonucuna varmıꢀtır.

14 Mayıs 1997 tarihinde, savcı yine de eski Türk Ceza Kanunu’nun 455. maddesine

dayanarak, baꢀvuranların yakınlarına çarpan trenin kondüktörünü, tedbirsizlik ve dikkatsizlik

sonucu ölüme sebebiyet vermekle suçlamıꢀtır.

16 Eylül 1997 tarihinde düzenlenen bilirkiꢀi raporunda, yine maktullere çarpan trenin

kondüktörünün kazada sorumluluğu bulunmadığı sonucuna varılmıꢀtır. Ayrıca raporda,

kazanın TCDD ile maktullerin ortaklaꢀa sorumluğu dahilinde meydana geldiği sonucuna

2

varılmıꢀtır. Bilirkiꢀi, garın aydınlatmasının yeterli olmadığını ve demiryolları arasında peron

ve güvenlik önlemlerinin bulunmadığını kaydetmiꢀtir.

21 Kasım 1997 tarihinde düzenlenen bir raporda, Adli Tıp Kurumu bilirkiꢀileri de yine kazada

kondüktörün sorumluluğu bulunmadığı sonucuna varmıꢀtır. Adli Tıp Kurumu bilirkiꢀileri,

maktuller ile TCDD’nin sorumlulukları konusunda ise, maktullerin 4/8 ve TCDD’nin 4/8

sorumlu olduğu kanaatine varmıꢀ; ayrıca TCDD’nin yolcu güvenliğini sağlamak için gerekli

önlemleri almadığını kaydetmiꢀtir (peronun olmayıꢀı, aydınlatmanın yetersizliği ve yolcuları

uyaracak personelin bulunmaması gibi).

4 ꢁubat 1998 tarihinde, Pamukova Ceza Mahkemesi kondüktörün beraatine hükmetmiꢀtir.

Mahkeme, bu kararında sanık ve tanıkların ifadelerini ve bilirkiꢀi raporlarını gerekçe

göstermiꢀtir. Mahkeme, Adli Tıp raporunda güvenlik kurallarının yerine getirilmediği

sonucuna varılmasının ıꢀığında, TCDD sorumluluğunun söz konusu olduğunu belirterek

davayı Pamukova savcılığına sevk etme kararı almıꢀtır.

Dosyadaki unsurlara göre, mahkemenin bu son talebi üzerinde herhangi bir iꢀlem

yapılmamıꢀtır.

2. Đdari soruꢀturma

3 Haziran 1997 tarihinde idari soruꢀturma sonunda düzenlenen rapora göre, kondüktör

baꢀvuranların yakınlarını 100 metre mesafede farketmiꢀ ve uyarı düdüğünü çalarak trenin

hızını saatte 50 km’de tutmuꢀtur. 20 m. mesafede, maktul ꢁükriye Kalender demiryolu

üzerinden geçerken tökezlemiꢀtir. O sırada trenin biçtiği maktule yardım etmek isteyen oğlu

Kadir Kalender de kafasına trenin çarpmasına engel olamamıꢀtır. Tren frenleme sonrasında

ancak 500 metre ileride durabilmiꢀtir. Tren savcının emriyle duraklama konumunda 75 dakika

bekletilmiꢀtir.

Adıgeçen raporda, kazanın meydana gelmesinde bütün sorumluluğun baꢀvuranların

yakınlarında olduğu sonucuna varılmıꢀtır. Maktul ꢁükriye Kalender, yalnızca vagonun ters

tarafından inmekle kalmamıꢀ, aynı zamanda farları yanan ve uyarı düdüğünü çalan bir trenin

yaklaꢀtığı sırada bitiꢀik demiryolunu geçmeye çalıꢀmak suretiyle ihtiyatsız davranmıꢀtır.

Diğer maktule gelince, Kadir Kalender, annesine yardım etmeye çalıꢀmıꢀtır. Bilirkiꢀi, kazanın

bütün sorumluluğunun iki maktulde olması bakımından hatlarda meydana gelen gecikmeler

nedeniyle TCDD’nin uğradığı zararın ilgili ꢀahsılardan talep edilebileceğini belirtmiꢀtir.

Maktuller ana-oğul olduğu halde bu rapor onları karı-koca olarak tanıtmaktadır.

TCDD Bölge Müdürlüğü yayınladığı 16 Haziran 1997 tarihli genelgede kazanın neden olduğu

aksamalar sonucu uğranan zararın Genel Müdürlüğün 24 Aralık 1996 tarihli talimatı

doğrultusunda talep edilmeyeceğini açıklamıꢀtır.

3. Hukuk yargılaması

22 Ekim 1997 tarihinde, baꢀvuranlar yakınlarını kaybettikleri kaza nedeniyle uğradıkları

maddi ve manevi zarar karꢀılığında tazminat elde etmek amacıyla TCDD aleyhine Pamukova

Asliye Hukuk Mahkemesi (“AHM”) önünde dava açmıꢀtır. Baꢀvuranlar, beraberce 1 milyar

Türk Lirası (“TRL“) maddi tazminat ve herbiri için ayrı ayrı 500 milyon TRL manevi

tazminat talep etmiꢀlerdir. Baꢀvuranlar, fazlaya iliꢀkin haklarını saklı tutmuꢀlardır.

Belirtilmeyen bir tarihte, TCDD karꢀı dava açmıꢀ ve kaza sonrasında hatlarda meydana gelen

gecikmeler nedeniyle TCDD’nin uğradığı maddi zararın tazminini talep etmiꢀtir.

3

4 Aralık 1997 tarihinde, Asliye Hukuk Mahkemesi ilk duruꢀmasını gerçekleꢀtirmiꢀ ve bu

tarihle 4 Nisan 2000 tarihi arasında on sekiz duruꢀma gerçekleꢀtirmiꢀtir.

Asliye Hukuk Mahkemesi 21 Nisan 1998 tarihli duruꢀma sırasında, gar ꢀefini dinlemiꢀ, o da

kaza anında olay yerinde olmadığını ifade etmiꢀtir. Gar ꢀefi genelde yolcular inip-binerken

gar çalıꢀanlarının orada olduğunu, ancak kaza günü personelin orada bulunmadığını

belirtmiꢀtir. Gar ꢀefi, uygulamada trenin sağ tarafından inildiğini ve demiryolu üzerinden

geçildikten sonra istasyon binasına ulaꢀıldığını ifade etmiꢀtir. Baꢀvuranların avukatının

sorusuna cevap olarak gar ꢀefi, istasyonların birbirine çok yakın olması ve tren kapılarının

kilitli olmaması dolayısıyla yolcuların, varılan garın durumuna göre, sağ ya da sol taraftan

inebildiklerini açıklamıꢀtır.

Asliye Hukuk Mahkemesi, 30 Haziran 1998 tarihinde kazanın meydana gelmesinde tarafların

sorumluluklarını belirlemesi ve hatlardaki gecikmeler nedeniyle TCDD’nin uğradığı kaybı

hesaplaması amacıyla dosyayı bilirkiꢀiye sevk etmiꢀtir.

Bilirkiꢀi, raporunu 3 Ağustos 1998 tarihinde sunmuꢀtur. Bilirkiꢀi, baꢀvuranların yakınlarının

vagonun ters tarafından inmek suretiyle yeteri kadar dikkat göstermedikleri kanaatine varmıꢀ

ve kazanın meydana gelmesinde % 60 sorumlulukları olduğuna kanaat getirmiꢀtir. TCDD’nin

sorumluluğuna gelince, bilirkiꢀi Pamukova istasyonunun fiziki yapısı yanında yönetiminin de

güvenlik gereksinimlerine cevap vermediğini kaydetmiꢀtir. Bu konuda bilirkiꢀi, peronların

kendi aralarında alt geçitlerle bağlantılı olması gerektiğini hatırlatmıꢀtır. Bilirkiꢀi, 1 No.lu ve

2 No.lu diye adlandırılan demiryollarının yolcu trenleri için ayrılmıꢀ olması, mutlaka

peronlarla donatılması ve istasyon binasına bitiꢀik olması gerektiğini not etmiꢀtir. Pamukova

garında 1 No.lu demiryolunun kullanılmaması bir yönetim hatasıdır. Bilirkiꢀi ayrıca, istasyona

gelmeden önce yolcuları bilgilendirmediği ve hangi taraftan inmeleri gerektiğini belirtmediği

için tren personelinin ihmali olduğunu da vurgulamıꢀtır. Bilirkiꢀi, son olarak garın yeteri

kadar aydınlatılmadığını kaydetmiꢀtir. Bu tespitler ıꢀığında, bilirkiꢀi, TCDD’nin

sorumluluğunun % 40 olduğu kanaatine varmıꢀtır.

TCDD’nin uğradığı zarar ise 432 901 350 TL olarak belirlenmiꢀtir.

Asliye Hukuk Mahkemesi, TCDD’nin baꢀvurusu üzerine 23 Mart 1999 tarihinde, hatlardaki

gecikmeler nedeniyle TCDD’nin uğradığı maddi zararın belirlenmesi için yeni bir bilirkiꢀi

raporu hazırlanması talimatı vermiꢀtir. Bu duruꢀma sırasında, baꢀvuranların avukatı

TCDD’nin 3 Ağustos 1998 tarihli rapor üzerindeki itirazlarına karꢀı çıkmıꢀ ve yeni bir

bilirkiꢀi raporu hazırlanmasına gerek olmadığını savunmuꢀtur.

22 Haziran 1999 tarihinde düzenlenen raporda, TCDD’nin yeniden hesaplanan zararı

447 792 954 TL olarak belirlenmiꢀtir.

7 Eylül 1999 tarihinde, Asliye Hukuk Mahkemesi bu raporu dosyaya eklemiꢀ ve 12 Ekim

1999 tarihinde baꢀvuranların uğradığı maddi zararın belirlenmesi için bilirkiꢀi raporu

hazırlanması talimatı vermiꢀtir.

13 Aralık 1999 tarihinde, bir bilirkiꢀi, baꢀvuran Sevim Kalender’in maddi kaybını

875 110 325 TL ve baꢀvuran Aysun Kalender’in maddi kaybını ise 242 533 098 TL olarak

belirlemiꢀtir. Bilirkiꢀi, baꢀvuran Adnan Kalender’in reꢀit olduğu için bu baꢀlık altında

tazminat talep edemeyeceğini belirtmiꢀtir.

4

4 Nisan 2000 tarihinde, baꢀvuranların avukatı bir yazım hatası dıꢀında bu raporu kabul

ettiklerini beyan etmiꢀtir. Duruꢀma sonunda, Asliye Hukuk Mahkemesi baꢀvuranlar Sevim ve

Aysun Kalender’e uğradıkları maddi zarar karꢀılığında sırasıyla 333 333 333 TL ve

262 533 098 TRL ödenmesine hükmetmiꢀtir. Manevi tazminatla ilgili olarak ise, mahkeme

ilgili ꢀahsıların istedikleri tutarı % 60 oranında indirerek sonuçta herbirine 200 000 000 TL

ödenmesine ve bu tutarlara 22 Ekim 1997 tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına karar

vermiꢀtir.

Asliye Hukuk Mahkemesi, TCDD’nin açtığı karꢀı davayla ilgili olarak baꢀvuranların

TCDD’ye 268 675 733 TL ödemesine ve bu tutara kaza tarihinden itibaren yasal faiz

uygulanmasına hükmetmiꢀtir.

9 Mayıs 2000 tarihinde, baꢀvuranlar kararı temyiz etmiꢀler ve TCDD’nin demiryolu

taꢀımacılığında yolcuların güvenliğine yönelik kurallara uymadığını ileri sürmüꢀlerdir.

Baꢀvuranlar, birçok bilirkiꢀi raporunun güvenlik kurallarına uyulmadığı yönündeki

tespitlerine atıfta bulunarak, yakınlarının ters taraftan inmekle suçlanamayacağını savunmuꢀ;

içinde bulundukları tren orta ꢀeritte durduğu için her halükârda indikten sonra rayların

üzerinden geçmek zorunda olduklarını belirtmiꢀlerdir. Baꢀvuranlar, güvenlik kurallarına

uymadığı yönündeki bütün tespitlere rağmen TCDD’nin kazadaki sorumluluğunun % 40

olarak belirlenmesi sonucunda Đdare’nin tüm somut yükümlülüklerden arındırıldığını

savunmuꢀlardır. Baꢀvuranlar, ceza yargılaması kapsamında yakınlarının sorumluluğu 4/8

olarak belirlenmiꢀken, tazminat davasında, görünür bir neden olmaksızın, bu sorumluluğun %

60’a çıkarıldığını eklemiꢀlerdir. Son olarak baꢀvuranlar, faizlerin davanın açıldığı tarihten

itibaren değil, kaza tarihinden itibaren uygulanması gerektiğini kaydetmiꢀlerdir.

16 Nisan 2001 tarihinde, Yargıtay destekten yoksun kalma tazminatının hesaplanma tarzıyla

ilgili itiraz dıꢀında tarafların sunduğu tüm argumanları reddetmiꢀtir. Gerçekten, yüksek

mahkeme destekten yoksun kalma nedeniyle uğranılan maddi zararın yerleꢀik içtihatla

kurulmuꢀ bir yönteme göre hesaplanmadığını kaydetmiꢀtir.

Yeniden dosyaya bakmakla görevlendirilen Asliye Hukuk Mahkemesi, 22 Ocak 2002 tarihli

duruꢀmada, ihtilaflı tutarların belirlenmesi amacıyla yeniden bilirkiꢀi raporu hazırlanması

talimatı vermiꢀtir. Mahkeme, ayrıca baꢀvuran Sevim Kalender’in uğradığı maddi zararın

geriye kalan kısmı için saklı tuttuğu haklar doğrultusunda ek talepte bulunduğunu ve bu

talebin 25 Aralık 2001 tarihinde mahkemede görülmekte olan davayla birleꢀtirildiğini

kaydetmiꢀtir.

1 ꢁubat 2002 tarihinde, bilirkiꢀi baꢀvuranların maddi zararını yeniden hesaplamıꢀtır. 19 Mart

2002 tarihli duruꢀmada, Asliye Hukuk Mahkemesi bu bilirkiꢀi raporunun Đdare’ye tebliğ

edilmesine karar vermiꢀtir.

28 Mayıs 2002 tarihinde ilk kararında ısrar eden Asliye Hukuk Mahkemesi, baꢀvuran Sevim

Kalender’in ek talebi karꢀılığında kendisine ayrıca 541 776 992 TL ödenmesine ve bu

tutarlara kaza tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına hükmetmiꢀtir.

15 Nisan 2003 tarihinde bu kararı onayan Yargıtay, 14 Ekim 2003 tarihinde karar düzeltme

talebini reddetmiꢀtir.

Baꢀvuranlar, cebri icra iꢀlemleri baꢀlatmıꢀlardır.

5

16 ꢁubat 2005 tarihinde, TCDD cebri icra iꢀlemlerinin ertelenmesini ve iptal edilmesini talep

etmiꢀtir. Đcra hakimi bu talepleri sırayla 3 Mart ve 19 Nisan 2005 tarihlerinde reddetmiꢀtir.

TCDD’nin temyiz baꢀvurusu da 30 Haziran’da reddedilmiꢀtir. 13 Haziran 2006 tarihinde,

karꢀı davası kapsamında TCDD’ye ödenen 1 752 YTL tutarının düꢀülmesinden sonra

baꢀvuranlar 7 624 Yeni Türk Lirası (“YTL”, yaklaꢀık 3 900 Euro) tazminat elde etmiꢀlerdir.

HUKUK

I. AĐHS’NĐN 2. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA

Baꢀvuranlar, yakınlarının yaꢀam haklarının AĐHS’nin 2. maddesinde öngörüldüğü ꢀekilde

korunmadığını iddia etmektedirler.

AĐHM, bu ꢀikâyetin AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı anlamında açıkça dayanaktan

yoksun olmadığını ve baꢀka bir kabuledilemezlik gerekçesi bulunmadığını tespit etmektedir.

Dolayısıyla, kabuledilebilir ilan edilmesi uygun olacaktır.

Baꢀvuranlar, TCDD’nin güvenlik kurallarında görülen büyük eksiklikler dolayısıyla

yakınlarının ölümünden sorumlu olduğunu savunmaktadırlar. Baꢀvuranlar, yetkililerin

yolcuların can güvenliğine yönelik gerekli önlemleri almadığını ve böylece pozitif

yükümlülüklerini yerine getirmediğini iddia etmektedirler. Baꢀvuranlar ayrıca, bilirkiꢀi

raporunda kazanın meydana gelmesinde taraflara yüklenen sorumluluklara itiraz etmektedir.

Bu konuda, baꢀvuranlar TCDD’nin güvenlikle ilgili büyük eksikliklerinin tespit edilmesine

rağmen, bilirkiꢀi raporunda maktullerin % 60 sorumlu oldukları sonucuna varıldığını

hatırlatmaktadırlar. Baꢀvuranlar, son olarak ancak beꢀ buçuk yıl süren bir yargılama sonunda

davalarını kazandıklarından ve bir de cebri icra iꢀlemleri baꢀlatmak zorunda kaldıklarından

ꢀikâyetçi olmaktadırlar. Baꢀvuranlar, sonuç olarak kazadan ancak dokuz yıl sonra gülünç bir

tazminat elde edebildiklerini belirtmektedirler.

Hükümet, baꢀvuranların yakınlarının ters taraftan indikleri için sorumluluğu paylaꢀmaları

gerektiğini ve karꢀıdan gelen trene dikkat etmediklerini hatırlatmaktadır. Hükümete göre,

maktullerin ihtiyatsız davranıꢀı kazaya neden olmuꢀtur. Bu bağlamda Hükümet, AĐHS’nin 2.

maddesinin, her bireyin bedensel bütünlüğüne zarar verme riski taꢀıyan tüm yaꢀam

faaliyetlerinde mutlak düzeyde bir güvenliği garanti ettiği ꢀeklinde yorumlanamayacağını

eklemektedir. Hükümet, tazminat davası süresinin uzunluğunu ise, davanın iki dereceli yargı

tarafından dört mahkemede görülmesiyle açıklamaktadır.

1. Esas bakımından

AĐHM, 2. maddenin ilk cümlesinin, Devlet’in yalnızca kasti ve hukuka aykırı ölüme sebebiyet

vermekten kaçınmasını değil, aynı zamanda görev alanı dahilindeki kiꢀilerin yaꢀamlarının

korunması için gerekli tedbirleri almasını da zorunlu kıldığını hatırlatmaktadır (Birleꢀik

Krallık aleyhine L.C.B. davası, 9 Haziran 1998, prg. 36, Karar ve hükümlerin derlemesi

1998-III). Yukarıda belirtilen pozitif yükümlülük, bir yandan, Devleti, kurallar çerçevesinde

yaꢀamı korumaya yönelik önlemler almaya icbar etmekte ve diğer yandan, etkili ve bağımsız

bir hukuk sistemi kurmak suretiyle ölüm koꢀullarını ortaya koyma ve gerektiğinde

sorumluların hesap vermesini sağlama zorunluluğu getirmektedir.

6

AĐHM, bu pozitif yükümlülüğün, sözkonusu etkinliğin kendine özgü niteliklerine ve insan

hayatı açısından oluꢀturduğu potansiyel riske uygun olarak hazırlanan yönetmeliklere bilhassa

önem verilmesi gereken tehlikeli etkinlikler için de geçerli olduğu kanaatindedir (Öneryıldız,

ilgili bölüm, prg. 89-90, 30 Kasım 2004). AĐHM ayrıca ulusal makamların bu tip etkinliklerde

uyguladığı güvenlik normlarıyla ilgili ꢀikâyetlerin dile getirildiği davalar gördüğünü

kaydetmektedir (Öneryıldız, ilgili bölüm, ve, bir gemideki güvenlikle ilgili, Fransa aleyhine

Leray ve diğerleri davası (karar), n^o44617/98, 16 Ocak 2001, veya bir inꢀaat ꢀantiyesindeki

güvenlikle ilgili, Lüksemburg aleyhine Cecilia Pereira Henriques ve diğerleri davası (karar),

n^o60255/00, 26 Ağustos 2003 veya yine bir trendeki güvenlikle ilgili, Fransa aleyhine Bone

davası (karar), n^o69869/01, 1 Mart 2005).

Dosyadaki unsurlardan ve özellikle 3 Ağustos 1998 tarihli bilirkiꢀi raporundan, yolcuların

güvenliğine yönelik bir yönetmeliğin mevcut olduğu anlaꢀılmaktadır. Hükümetin bu

yönetmeliğin kesin içeriği hakkında hiçbir açıklama getirmediği doğruysa da, AĐHM, zaten

baꢀvuranların bir yönetmeliğin mevcut olmadığından değil, güvenlik talimatlarına

uyulmadığından ꢀikâyetçi olmaları dolayısıyla, bu hususun daha ileri safhada incelenmesine

gerek olmadığı kanaatine varmaktadır. Dolayısıyla, AĐHM’nin incelemesi, konuyla ilgili

yönetmeliğe uyulup uyulmadığı ve mevcut davada riskli devlet faaliyetlerinde, yani

demiryolu taꢀımacılığında, yaꢀamların gereksiz yere tehlikeye atılmaması için uygun

tedbirlerin alınıp alınmadığı sorunuyla sınırlı kalacaktır.

Bu bağlamda, hem kazayla ve hem de Pamukova istasyonunun fiziki yapısıyla ilgili olarak

düzenlenen 3 Ağustos 1998 tarihli ve diğer bilirkiꢀi raporlarına bakıldığında, gar yönetiminin

asgari güvenlik gereksinimlerine cevap vermediği anlaꢀılmaktadır. Kuruluꢀun mevcut

kuralları uyarınca ve doğru bir gar yönetimi için yer altından birbirleriyle bağlantılı peronların

bulunması zorunlu olduğu halde, adı geçen garda peron bulunmamaktadır.

Üstelik, maktullerin bindiği tren, yolun üzerinde durmuꢀtur çünkü istasyon binasının

bitiꢀiğindeki yol yasalara aykırı olarak hareketsiz bir yük treni tarafından engellendiği için,

yolcular rayların üzerinden geçmek zorunda kalmıꢀlardır. Bu bağlamda, bilirkiꢀiler 1 No.lu ve

2 No.lu diye adlandırılan demiryollarının yolcu trenleri için ayrılmıꢀ olması, mutlaka

peronlarla donatılması ve istasyon binasına bitiꢀik olması gerektiğini belirtmiꢀtir. Pamukova

istasyonunda 1 No.lu demiryolunun kullanılmaması bir yönetim hatasıdır. Bilirkiꢀiler ayrıca,

istasyona gelmeden önce yolcuları bilgilendirmediği ve hangi taraftan inmeleri gerektiği

yönünde uyarmadığı için tren personelinin ihmali olduğunu da vurgulamıꢀtır. Bilirkiꢀi, son

olarak istasyonun yeteri kadar aydınlatılmadığını kaydetmiꢀtir. Ayrıca dosyada, baꢀvuranların

yakınlarının, öyle ya da böyle, istasyon binasının bulunduğu taraftan inmediklerini fark

edecekleri bir konumda olduklarını gösteren herhangi bir unsur bulunmamaktadır.

AĐHM, ayrıca gar ꢀefinin de kabul ettiği gibi orada yardımcı personelin bulunmadığını

kaydetmektedir.

Bu ꢀartlar altında, kendilerini ölüme götüren bu üzücü olayın belirleyici sebebinin onların

ihtiyatsız davranıꢀı olduğunu söylemek mümkün değildir (bakınız, a contrario, Bone, ilgili

bölüm).

AĐHM, çeꢀitli bilirkiꢀi raporlarının ve tazminat davasına bakan ulusal mahkemelerin, güvenlik

talimatlarına uyulmaması ile kazanın meydana gelmesi arasında bir nedensellik bağı

kurduğunu not etmektedir.

7

AĐHM, AĐHS’nin 2. maddesinin, bireyin bedensel bütünlüğüne zarar verme riski taꢀıyan tüm

yaꢀam faaliyetlerinde mutlak düzeyde bir güvenliği garanti ettiği ꢀeklinde

yorumlanamayacağını hatırlatmaktadır. Özellikle, ihtiyatsız yolculara karꢀı Devlet’e yaꢀamı

korumayla ilgili sınırsız bir pozitif yükümlülük yüklenemez (Bone, ilgili bölüm). Bununla

birlikte, mevcut davada güvenlik talimatlarıyla ilgili gözlemlenen birçok önemli eksikliği göz

önüne alan AĐHM, ulusal makamların meꢀru bir ꢀekilde maktullerin ihtiyatsızlığı arkasına

sığınamayacağı kanaatine varmaktadır. Ulusal makamlar, baꢀvuranların yakınlarının hayatını

korumak için gerekli en temel güvenlik önlemlerini almamıꢀlardır. Dolayısıyla, Devlet,

yolcuların hayatını koruyacak bir yönetmeliği uygulama bağlamında pozitif yükümlülüğünü

yerine getirmemiꢀtir.

Bu itibarla, AĐHS’nin 2. maddesi esas bakımından ihlal edilmiꢀtir.

2. Usul bakımından

AĐHM, bir kimsenin Devlet’in sorumluluğunu kapsayan ꢀartlar altında ölmesi durumunda,

Devlet’in, AĐHS’nin 2. maddesindeki hükümler çerçevesinde elindeki tüm olanakları

kullanarak - adli veya baꢀka- uygun bir yöntemle yaꢀamın korunmasına yönelik yasal ve idari

düzenin kurulmasını öngörme ve gerektiğinde hak ihlallerinin engellenmesini ve bunu

yapanların cezalandırılmasını sağlama yükümlülüğü olduğunu hatırlatmaktadır (bakınız,

mutatis mutandis, Birleꢀik Krallık aleyhine Osman davası, 28 Ekim 1998, prg. 115, Derleme

1998-VIII ve Birleꢀik Krallık aleyhine Paul ve Audrey Edwards davası, n^o46477/99, prg. 54,

CEDH 2002-II).

Devlet görevlilerinin ya da kurumlarının, mevcut davadaki demiryolu taꢀımacılığı gibi,

potansiyel olarak tehlikeli etkinliklerde muhakeme hatasını veya dikkatsizliği aꢀan bir ihmali

olduğu, yani olası sonuçların farkında olmalarına rağmen sözkonusu makamların kendilerine

verilen yetkileri göz ardı ederek demiryolu taꢀımacılığı gibi tehlikeli bir etkinlik nedeniyle

oluꢀan riskleri bertaraf etmek için gerekli ve yeterli önlemleri almadığı durumlarda, bireyler

kendi inisiyatifleriyle hangi hukuk yollarına baꢀvurmuꢀ olursa olsun, insan hayatının tehlikeye

girmesine neden olan kiꢀiler aleyhine hiçbir suçlamada bulunulmaması ya da bu kiꢀilerin

yargılanmaması, 2. maddenin ihlal edildiği anlamına gelebilir (bakınız, mutatis mutandis,

Öneryıldız, ilgili bölüm, prg. 93 in fine).

Özetlemek gerekirse, 2. maddenin öngördüğü yasal sistem, etkinliğe dair bazı asgari

standartları karꢀılayan ve tehlikeli bir etkinliğin can kaybına yol açması halinde soruꢀturmanın

bulguları çerçevesinde adli cezaların uygulanmasını sağlayan bağımsız ve tarafsız bir resmi

soruꢀturma usulünü hükme bağlamalıdır (bakınız, mutatis mutandis, Birleꢀik Krallık aleyhine

Hugh Jordan davası, n^o24746/94, prg. 105-109, 4 Mayıs 2001, ve Paul ve Audrey Edwards,

ilgili bölüm, prg. 69-73). Bu gibi davalarda, yetkili makamlar büyük bir gayretle ve ivedilikle

çalıꢀmalı ve ilk olarak olayın meydana gelme ꢀartları ile denetim sisteminin iꢀleyiꢀindeki

aksaklıkları, ikinci olarak da sözkonusu olaylar zincirinde herhangi bir ꢀekilde rol oynayan

Devlet görevlileri ya da makamlarını tespit etmek için inisiyatifi kendileri alarak soruꢀturma

açmalıdır (Öneryıldız, ilgili bölüm, prg. 94).

Yukarıda anlatılanlar, hiçbir ꢀekilde, 2. Maddenin, baꢀvurana, üçüncü tarafları adli bir suç

nedeniyle yargılatma ya da cezalandırma hakkı ya da tüm yargılamaları mahkumiyetle ya da

belirli bir ceza kararıyla sonuçlandırma yükümlülüğü verdiği anlamına gelmemektedir.

8

Buna karꢀın, ulusal mahkemeler hiçbir ꢀekilde hayatı tehlikeye atan suçları cezasız

bırakmamalıdır. Halkın güvenliğini ve hukukun üstünlüğüne uyumu sağlamak, yasadıꢀı

fiillere hoꢀgörü ya da katılımı engellemek için bu ꢀarttır. Dolayısıyla AĐHM’nin görevi,

kullanılan yargı sisteminin caydırıcı etkisinin ve yaꢀama hakkı ihlallerinin önlenmesinde bu

sistemin oynaması gereken rolün zayıflatılmaması için, mahkemelerin karara varırken 2.

madde ile öngörülen dikkatli inceleme ꢀartını yerine getirip getirmediğini ya da ne kadar

getirdiğini belirlemekten ibarettir (Öneryıldız, ilgili bölüm, prg. 96).

AĐHM, olayın meydana geldiği dönemde Türkiye’deki ceza hukuku yollarının, kuramsal

olarak, tehlikeli etkinlikler karꢀısında insan hayatını korumaya yetebilecek nitelikteki sistemin

bir parçası olduğunu; bu bağlamda Türk Ceza Kanunu’nun 230/1 ve 455 / 1. ve 2.

maddelerinin Devlet görevlileri veya makamlarının ihmallerine iliꢀkin hükümler içerdiğini

gözlemlemektedir (Öneryıldız, précité, 112). AĐHM’nin görevi, AĐHS’nin konuyla ilgili

gereksinimleri dikkate alındığında, baꢀvuranların yakınlarının hayatını kaybettiği demiryolu

kazası sonrasında Türk ceza hukuku sistemi çerçevesinde alınan önlemlerin uygulamada

yeterli olup olmadığına karar vermektir.

Bu konuyla ilgili olarak AĐHM, soruꢀturma makamlarının kazadan sonra hızlı bir ꢀekilde

hareket ettiklerini kaydetmektedir. Cumhuriyet savcısı, “motu proprio” bir ceza soruꢀturması

baꢀlatmıꢀ ve tren kondüktörü hakkında istemeden ölüme sebebiyet vermekten dava açılmıꢀtır.

Yargılama sonunda, ceza mahkemesi kondüktörü beraat ettirmiꢀ ve Adli Tıp Kurumu’nun

güvenlik kurallarına uyulmadığı yönündeki raporuna istinaden TCDD hakkında cezai

soruꢀturma baꢀlatılması için dosyayı savcılığa sevk etme kararı almıꢀtır. Oysa, dosyadan

anlaꢀıldığına göre, mahkemenin bu son noktadaki talebi üzerinde iꢀlem yapılmamıꢀ; bu yönde

cezai soruꢀturma ya da yargılama yürütülmemiꢀtir. Diğer açıdan bakıldığında, iki kiꢀinin

hayatını kaybettiği kazanın doğurduğu son derece ciddi sonuçlara yetkililerin beklenildiği

kadar önem vermedikleri anlaꢀılmaktadır.

Dolayısıyla, Türkiye’deki ceza hukuku sisteminin üzücü olay karꢀısında Devlet memur ve

yetkililerinin bu kazadaki sorumluluklarını tam bir ꢀekilde ortaya koyma imkânı sunduğu ve

iç hukukun yaꢀam hakkını garantilemeye yönelik etkili önlemler aldığı söylenemez.

Bu itibarla AĐHM, söz konusu davada, tehlikeli bir eylemin yürütülmesinden kaynaklanan

ölümcül kazayla bağlantılı olarak, yaꢀama hakkının “kanunla” yeterince güvenceye

alınamaması ve gelecekte insan hayatını tehlikeye atabilecek benzeri davranıꢀları önleyecek

caydırıcı önlemler bulunmaması nedeniyle AĐHS’nin 2. maddesinin usul yönünden de ihlal

edildiği sonucuna varmaktadır.

II. AĐHS’NĐN 6. MADDESĐNĐN 1. PARAGRAFININ ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

HAKKINDA

Baꢀvuranlar, AĐHS’nin 6. maddesinin 1. paragrafına atıfta bulunarak, TCDD’nin güvenlik

kurallarına uymadığı anlaꢀıldığı halde, Asliye Hukuk Mahkemesi’nin, yakınlarının kazadaki

sorumluluğunu % 60 olarak belirlediğini ve dolayısıyla davalarının bağımsız ve tarafsız bir

mahkeme tarafından hakkaniyete uygun bir ꢀekilde görülmediğini savunmaktadır.

Baꢀvuranlar ayrıca, ulusal mahkemelerde görülen dava süresinin uzunluğundan da ꢀikâyetçi

olmaktadır.

9

ꢁikâyetin birinci bölümüyle ilgili olarak AĐHM, olayların tespitinin ve delillerin

değerlendirmesinin esas olarak yerel mahkemelerin iꢀi olduğunu ve AĐHM’nin denetleme

yetkisinin, baꢀvuranların AĐHS haklarının ihlal edilmediğini güvence altına almakla sınırlı

olduğunu hatırlatmaktadır. Diğer taraftan AĐHS, 6. maddesindeki hükümlerle adil yargılanma

hakkını garanti altına alıyor ise de, öncelikle iç hukukun ve ulusal yargı organlarının yetki

alanına giren kanıtların kabul edilebilirlikleri veya bunların değerlendirilmesiyle ilgili

konularda bir kural koymamaktadır (Đspanya aleyhine García Ruiz davası [GC], n^o30544/96,

prg. 28, CEDH 1999-I).

Mevcut davada, Asliye Hukuk Mahkemesi, kazanın meydana gelmesinde baꢀvuranların

yakınlarının % 60 sorumluluğu olduğuna hükmetmiꢀtir. Mahkeme, bu kararını 3 Ağustos

1998 tarihli bilirkiꢀi raporuna dayanarak vermiꢀtir. Bu konuyla ilgili olarak AĐHM,

baꢀvuranların tüm yargılama boyunca avukat yardımı almalarına rağmen, bu rapora itiraz

etmediklerini ya da yeni bir bilirkiꢀi raporu talep etmediklerini not etmektedir. Aksine, 23

Mart 1999 tarihli duruꢀmada, baꢀvuranların avukatı bu raporun yeterli olduğunu ve yeni bir

bilirkiꢀi raporu gerekmediğini belirtmiꢀtir. Bunun sonucu olarak, baꢀvurunun bu bölümü

açıkça dayanaktan yoksun olduğundan, AĐHS’nin 35. maddesinin 3 ve 4. paragrafları

uyarınca reddedilmelidir.

Yargılama süresinin uzunluğuna dayalı ꢀikâyetle ilgili olarak ise AĐHM, AĐHS’nin 35.

maddesinin 3. paragrafı anlamında açıkça dayanaktan yoksun olmadığını ve baꢀka bir

kabuledilemezlik gerekçesi bulunmadığını tespit etmektedir. Dolayısıyla, bu ꢀikâyetin

kabuledilebilir ilan edilmesi uygun olacaktır.

Değerlendirilecek dönem Asliye Hukuk Mahkemesi’nde açılan davayla 22 Ekim 1997

tarihinde baꢀlamakta ve kararın tam olarak icra edilmesiyle 13 Haziran 2006 tarihinde sona

ermektedir (bakınız, aynı yönde, Fransa aleyhine Bouilly davası (n^o1), n^o38952/97, prg. 17,

7 Aralık 1999). Bu bağlamda, AĐHM yargı iꢀlemlerinin süresine iliꢀkin davalarda, herhangi

bir mahkeme tarafından verilen bir kararın icrasının yargı iꢀlemlerinin ikinci temel safhasını

oluꢀturduğunu ve istenilen hukukun ancak bu karar uygulandığı zaman gerçekleꢀmiꢀ kabul

edileceğini hatırlatmaktadır (bakınız, diğerleri arasından, Đtalya aleyhine Di Pede davası, 26

Eylül 1996, prg. 24, Derleme 1996-IV). Dolayısıyla, mevcut davada değerlendirilmesi

gereken dönem iki dereceli yargı önünde sekiz yıl yedi aydan fazla sürmüꢀtür.

AĐHM, yargılama sürecinin makul yapısının dava koꢀullarını takiben ve mahkeme yerleꢀik

içtihatları, özellikle davanın karmaꢀıklığı, baꢀvuranın ve yetkili mercilerin tutumu ve ilgililer

bakımından davanın önemi dikkate alınarak değerlendirildiğini hatırlatmaktadır (bakınız,

diğer birçoğu arasında, Fransa aleyhine Frydlender davası [GC], n^o30979/96, prg. 43, CEDH

2000-VII).

AĐHM, mevcut davanın özel bir karmaꢀıklık içermediğini ve baꢀvuranların yargılamanın

uzamasına katkıda bulunmadığını gözlemlemektedir. Ulusal makamların tutumuyla ilgili

olarak AĐHM, baꢀvuranların ancak beꢀ buçuk yıl kadar süren bir yargılama sonunda davayı

kazandığını not etmektedir. Üstelik ilgili ꢀahıslar cebri icra iꢀlemleri baꢀlatmak ve tazminatın

ödenmesi için yaklaꢀık üç yıl iki ay daha beklemek zorunda kalmıꢀtır. Sonuç olarak, ödeme

ancak ulusal mahkemeler önünde açılan dava üzerinden sekiz yıl yedi aydan fazla bir süre

geçtikten sonra gerçekleꢀmiꢀtir. Bu bağlamda AĐHM, insanların ölümüne neden olan bir olay

sonrasında açılan tazminat davasında ulusal mahkemelerin daha çabuk davranması gerektiği

kanaatindedir (Fransa aleyhine Leray ve diğerleri davası, n^o44617/98, prg. 22, 20 Aralık

2001).

10

Tüm bu unsurları göz önüne alan AĐHM, ihtilaflı yargılama süresinin aꢀırı olduğu ve “makul

süre” gereksinimini karꢀılamadığı sonucuna varmaktadır.

Dolayısıyla, AĐHS’nin 6. maddesinin 1. paragrafı ihlal edilmiꢀtir.

III. DĐĞER ĐHLAL ĐDDĐALARI HAKKINDA

Baꢀvuranlar, AĐHS’nin 3. maddesine atıfta bulunmakta ve bariz güvenlik ihmalleri yüzünden

kazada yakınlarını kaybetmelerine rağmen, TCDD’nin kendileri aleyhine tazminat davası

açmasının ve yargılamanın bu kadar uzun sürmesinin insanlık dıꢀı ve aꢀağılayıcı bir uygulama

olduğunu savunmaktadır. Baꢀvuranlar, bu davanın kendileri üzerindeki fiziki ve psiꢀik

sonuçlarına ve özellikle baꢀvuran Sevim Kalender’in sağlık durumunun ne denli bozulduğuna

dikkat çekmektedirler.

Baꢀvuranlar, ayrıca AĐHS’nin 7. maddesine atıfta bulunmakta ve haklarında hiçbir suçlama

olmadığı halde tazminat ödemeye mahkûm edilmelerinden ꢀikâyetçi olmaktadırlar.

Son olarak, baꢀvuranlar iç hukukta AĐHS’nin 13. maddesi anlamında etkili bir itiraz yolunun

bulunmamasından ꢀikâyetçi olmaktadırlar.

AĐHM, mevcut dava koꢀullarını ve kendisini AĐHS’nin 2 ve 6. maddelerinin ihlal edildiği

sonucuna ulaꢀtıran muhakeme tarzını göz önüne almakta ve mevcut davayı bu maddeler

açısından ayrıca incelemeye gerek olmadığı kanaatine varmaktadır.

IV. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA

A. Tazminat

Baꢀvuranlar, uğradıkları maddi zarar karꢀılığında 419 000 Euro talep etmektedir. Bu tutarın

açılımı aꢀağıdaki gibidir :

– babanın vefat etmesi üzerine son verilen ticari faaliyet dolayısıyla 264 000 Euro;

– kazadan sonra ruh halinin bozulması nedeniyle mesleki faaliyet gösteremediğini

açıklayan baꢀvuran Adnan Kalender için uğradığı gelir kaybı dolayısıyla 120 000 Euro;

– Kadir Kalender’e iliꢀkin olarak baꢀvuranlara ödenen emekli ve malul maaꢀının kesilmesi

üzerine baꢀvuranlar Sevim Kalender ve Aysun Kalender’in uğradığı mali destek kaybı

dolayısıyla 25 000 Euro, ve son olarak,

– cenaze masrafları için 10 000 Euro.

Baꢀvuranlar, ayrıca manevi tazminat olarak 3 Milyon Euro talep etmektedir.

Hükümet, bu taleplere itiraz etmektedir.

Ticari faaliyetlerinin sona ermesiyle uğranılan zarar ve baꢀvuran Adnan Kalender tarafından

iddia edilen gelir kaybıyla ilgili olarak, AĐHM, tespit edilen ihlal ile iddia edilen maddi zarar

arasında nedensellik bağı görememekte ve bu talebi reddetmektedir.

Maddi zarar baꢀlığı altında sunulan diğer talepler için AĐHM, sözkonusu ihlallerden dolayı

baꢀvuranların ꢀüphesiz bir mağduriyet yaꢀadığını ve bu ihlaller ile talep edilen - gelir

11

kaynağının yitirilmesini de kapsayabilecek - maddi tazminat arasında nedensel bir bağ

olduğunu gözlemlemektedir (Öneryıldız, ilgili bölüm, prg. 166). Bununla birlikte,

baꢀvuranların bu baꢀlık altındaki talepleri gerektiği gibi belgelenmemiꢀtir. Dolayısıyla AĐHM,

hakkaniyete uygun bir değerlendirmeyle baꢀvuranların manevi tazminat talebini ele alacaktır.

AĐHM, uğradıkları tüm zararlar karꢀılığında Sevim Kalender’e 35 000 Euro ve Adnan

Kalender ve Aysun Kalender’in her biri için ise 25 000 Euro ödenmesine hükmetmektedir.

B. Yargılama masraf ve giderleri

Baꢀvuranlar, ayrıca ulusal mahkemeler ve AĐHM önündeki yargılama masraf ve giderleri için

8 830 Euro, avukat ücretleri için 1 300 Euro, Đdareye ödedikleri tazminat için 1 400 Euro,

tercüme masrafları için 80 Euro, tazminat davası vesilesiyle ödedikleri yol ve yiyecek

masrafları için 1 050 Euro ve son olarak mevcut baꢀvuru dolayısıyla yaptıkları harcamalar

için 5 000 Euro talep etmektedir. Bu taleplerin kanıt belgesi olarak, baꢀvuranlar avukat

ücretleri ve tercüme bedeli için birermakbuz sunmaktadırlar.

Hükümet, bu talebe itiraz etmektedir.

AĐHM’nin yerleꢀik içtihadına göre bir baꢀvuran gerçekliğini ve gerekliliğini kanıtladığı makul

miktarlardaki yargı giderlerini elde edebilir.

Elindeki belgeler ile yukarıdaki kıstasları dikkate alan AĐHM, yaptıkları tüm harcamalar

karꢀılığında baꢀvuranlara beraberce 1 500 Euro ödenmesinin hakkaniyete uygun olacağı

kanaatine varmaktadır.

C. Gecikme faizi

AĐHM, gecikme faizinin Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi faizlerine uyguladığı

orana üç puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenmesine hükmetmektedir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Asliye Hukuk Mahkemesi önünde yapılan yargılamanın hakkaniyetten yoksun olması

kapsamında yapılan ꢀikayet (AĐHS’nin 6. maddesi) dıꢀında baꢀvurunun kabuledilebilir

olduğuna;

2. Baꢀvuranların yakınlarının ölümlerine neden olan kazayı önlemede güvenlik kurallarına

riayet edilmemesi nedeniyle AĐHS’nin 2. maddesinin esas bakımından ihlal edildiğine;

3. Yaꢀam hakkının korunması kapsamında yasa ile etkili bir koruma sağlanmaması nedeniyle

AĐHS’nin 2. maddesinin usul bakımından ihlal edildiğine;

4. Tazminat davasının süresi nedeniyle AĐHS’nin 6. maddesinin ihlal edildiğine;

5. AĐHS’nin 3, 7 ve 13. maddeleri kapsamında ayrı hiçbir sorunun bulunmadığına;

12

6. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,

ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirası’na çevrilmek üzere, Savunmacı Devlet

tarafından aꢀağıdaki miktarların ödenmesine:

(i) her türlü vergiden muaf tutularak tüm tazminatlar için baꢀvuran Sevim Kalender’e 35.000

Euro (otuz beꢀ bin Euro), baꢀvuranlar Aysun Kalender ve Adnan Kalender’in her birine

25.000 Euro (yirmi beꢀ bin Euro);

(ii) her türlü vergiden muaf tutularak baꢀvuranlara ortaklaꢀa olarak 1.500 Euro (bin beꢀ yüz

Euro) yargılama masraf ve gideri;

b)sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet tarafından,

Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan fazlasına eꢀit

oranda basit faiz uygulanmasına;

7. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;

KARAR VERMĐꢁTĐR.

Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.

paragraflarına uygun olarak 15 Aralık 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.

Mevcut karar ekinde AĐHS’nin 45/2 ve Đçtüzüğün 74/2 maddesi uyarınca Yargıç Ireneu

Cabral Barreto’nun mutabık oy görüꢀü yer almaktadır.

13