COUNCIL

AVRUPA

OF EUROPE

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNĐCĐ DAĐRE

Kamile UYANIK/TÜRKĐYE

(Baꢀvuru no. 12087/03)

KARAR

STRAZBURG

4 Temmuz 2006

Sözkonusu karar AĐHS’nin 44§2. maddesi uyarınca kesinlik kazanacaktır. Ancak, ꢀekle iliꢀkin

değiꢀiklik yapılabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USULĐ ĐꢀLEMLER

Davanın nedeni, Türk vatandaꢀı Kamile Uyanık’ın (“baꢀvuran”), 6 Temmuz 1998

tarihinde, Đnsan Hakları ve Temel Özgürlükleri Korumaya Dair Sözleꢀme’nin (“Sözleꢀme”)

eski 25. maddesi uyarınca, Türkiye aleyhine Avrupa Đnsan Hakları Komisyonu’na

(“Komisyon”) yaptığı baꢀvurudur (baꢀvuru no. 12087/03).

OLAYLAR

I. DAVA OLAYLARI

Baꢀvuran, 1939 doğumlu olup Ankara’da yaꢀamaktadır.

1990 senesinde, belirsiz bir günde Devlet Karayolları Genel Müdürlüğü, Ankara

Otoyolu’nu inꢀa etmek için Ankara’da baꢀvurana ait bir parsel toprağı kamulaꢀtırmıꢀtır.

Kamulaꢀtırma gerçekleꢀtiğinde, yetkili makamlar baꢀvurana, toprağın bir bilirkiꢀi komitesince

belirlenen değeri tutarında meblağı ödemiꢀtir.

Sunduğu talebi müteakiben 27 Eylül 1994 tarihinde Ankara Hukuk Mahkemesi

baꢀvurana ek tazminat ve ayrıca, sözkonusu tarihte uygulanabilir yasal oran üzerinden faiz

ödenmesine karar vermiꢀtir.

29 Ocak 1996 tarihinde Yargıtay, kararı onamıꢀtır.

9 ꢁubat 1998 tarihinde baꢀvurana, 2,800,000,000 Türk Lirası ödemiꢀtir.

HUKUK

I. 1 NO.LU PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

Baꢀvuran, yetkili makamlardan kamulaꢀtırma için ancak 1998 senesi ꢁubat ayında

almıꢀ olduğu ek tazminatın, ödenecek gecikme faizi Türkiye’deki yüksek enflasyon oranı ile

orantılı olmadığı için, değerinin düꢀmüꢀ olduğu hususunda ꢀikayette bulunmuꢀtur. ꢁikayetini,

1 No.lu Protokol’ün aꢀağıda kaydedilen 1. maddesinin ilgili kısmına dayandırmıꢀtır:

“Her gerçek ve tüzel kiꢀinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır.

Herhangi bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koꢀullara ve uluslararası hukukun genel

ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir.”

A. Kabuledilebilirlik

AĐHM, sözkonusu ꢀikayetin AĐHS’nin 35 § 3. maddesi uyarınca temelden yoksun

olduğunu belirtir. Ayrıca, kabuledilemez olmadığı sonucuna varılması için gerekçe

bulunmamaktadır.

B. Esaslar

AĐHM, sözkonusu davada günıꢀığına çıkan konulara benzer konuların ortaya çıktığı

birçok davada 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edilmiꢀ olduğu sonucuna varmıꢀtır

(bkz. Akkuꢀ, sayfa 1317, § 31).

Hükümet tarafından sunulan delil ve iddiaları inceleyen AĐHM, daha önceki davalarda

varmıꢀ olduğu sonuçlardan farklı bir sonuca varmak için gerekçe görmemektedir. Yerel

mahkemelerce ödenmesine karar verilen ek tazminatın ödenmesindeki gecikmenin,

kamulaꢀtırmadan sorumlu makama atfadilebilir olduğu ve baꢀvuranın, kamulaꢀtırılan toprak

yanında ayrıca bir kayba uğramasına neden olduğu sonucuna varmaktadır. Genel olarak

tazminatın ödenmesindeki gecikmenin, düꢀük faiz oranlarının ve dava iꢀlemlerinin uzunluğu

sonucu AĐHM baꢀvuranın, umumi menfaat talepleri ve mal ve mülk dokunulmazlığına saygı

gösterilmesini isteme hakkının korunması arasında korunması gereken hassas dengenin

bozulmasına yol açan kiꢀisel ve haddinden fazla bir yüke maruz bırakıldığı kanısındadır.

Sonuç olarak, 1 no.lu Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.

II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI

AĐHS’nin 41. maddesi aꢀağıda kaydedilmiꢀtir:

“Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve protokollarının ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleꢀmeci

Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde, hakkaniyete uygun

bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”

A. Maddi ve Manevi Zarar

Adil tazmine iliꢀkin ifadelerinde baꢀvuran, baꢀvuru formunda kaydedilen iddialarını

yinelemiꢀ ve maruz kalmıꢀ olduğu maddi zarar için 4,182 Amerikan Doları talep etmiꢀtir.

Ayrıca, maruz kalmıꢀ olduğu manevi zarar için 2,000,000,000 Türk Lirası talep etmiꢀtir.

Hükümet, sözkonusu miktarlara itiraz etmiꢀ ve AĐHM’nin, adil tazmin ödenmesine

karar vermemesini istemiꢀtir.

Aka kararında uyguladığı hesaplama metodunu kullanan ve ilgili ekonomik veriyi

gözönüne alan AĐHM, baꢀvurana maddi zarar için talep edilen 3,460 Euro’nun ödenmesine

karar vermiꢀtir.

B. Mahkeme Masrafları

Baꢀvuran ayrıca, AĐHM huzurunda maruz bırakıldığı masraf ve harcamalar için

1,000,000,000 Türk Lirası talep etmiꢀtir.

Hükümet, bu talebe itiraz etmiꢀ ve AĐHM’nin, masraf ve harcamalara iliꢀkin hiçbir

tazminat ödenmemesine karar vermesini istemiꢀtir.

Mevcut bilgiyi gözönüne alarak değerlendirmede bulunan AĐHM, baꢀvurana aynı

baꢀlık altında 500 Euro ödenmesini makul bulmuꢀtur.

C. Gecikme Faizi

24. AĐHM, gecikme faizinin Avrupa Merkez Bankası’nın uyguladığı faiz oranına üç

puan eklemek suretiyle oluꢀacak faiz oranına göre belirlenmesini uygun bulmuꢀtur.

YUKARIDAKĐ GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE

1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna,

2. AĐHS’nin 1 No.lu Protokol’ünün 1. maddesinin ihlal edilmiꢀ olduğuna,

3. Đhlal bulgusunun baꢀlıbaꢀına, baꢀvuranın maruz kaldığı manevi zarar için yeterli adil

tazmin teꢀkil ettiğine,

4. (a) sorumlu Devlet’in, kararın AĐHS’nin 44 § 2 Maddesi’ne göre kesinlik kazandığı

tarihten itibaren üç ay içerisinde baꢀvurana, ödeme tarihinde uygulanan kur üzerinden yeni

Türk Lirası’na çevrilmek üzere aꢀağıdaki miktarları ödemesine:

(i) maddi zarar için 3,460 Euro (üç bin dört yüz altmıꢀ Euro),

(ii) masraf ve harcamalar için 500 Euro (beꢀ yüz Euro),

(iii) yukarıda kaydedilen masraflara uygulanabilecek her tür vergi,

(b) yukarıda kaydedilmiꢀ olan üç aylık sürenin bitiminden ödeme gününe kadar, Avrupa

Merkez Bankası’nın uyguladığı marjinal faiz oranına üç puan eklemek suretiyle oluꢀacak faiz

oranına göre yukarıda belirtilen miktarlarda ödenecek basit faizi ödemekle yükümlü

olduğuna,

4. Baꢀvuranın adil tazmin talebinin kalan kısmının reddine karar vermiꢀtir.

Đꢀbu karar Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ olup 4 Temmuz 2006 tarihinde, Đçtüzüğün 77.

Maddesi’nin 2 ve 3. fıkraları uyarınca yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.