CONSEIL DE

L'EUROPE

AVRUPA

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

KANSIZ- TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no:74433/01)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

22 Mayıs 2007

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli

bazı düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan (74433/01) baꢀvuru no’lu davanın nedeni, bu

ülke vatandaꢀı Cumhur Kansız’ın (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne (AĐHM) 9

Kasım 2000 tarihinde Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34. maddesi uyarınca

yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.

OLAYLAR

I. DAVA KOꢀULLARI

Baꢀvuran, 1945 doğumlu olup Ankara’da ikamet etmektedir.

Karayolları Genel Müdürlüğü1991 tarihinde, baꢀvurana ait olan ve Ankara’da bulunan

bir taꢀınmazın 228.457.500 Türk Lirası karꢀılığında kamulaꢀtırılmasına karar vermiꢀtir.

Kamulaꢀtırma kararı 7 Eylül 1993 tarihinde baꢀvurana tebliğ edilmiꢀtir.

Baꢀvuran, 17 Eylül 1993 tarihinde kamulaꢀtırma bedelinin arttırılması talebiyle

Ankara Asliye Hukuk Mahkemesi’ne baꢀvurmuꢀtur. Ankara Asliye Hukuk Mahkemesi, 7

Kasım 1996 tarihinde baꢀvurana, taꢀınmazın devredildiği 24 Eylül 1993 tarihinden itibaren

geçerli olmak üzere 3.477.848.000 Türk Lirası tutarında ek ödeme yapılmasına karar

vermiꢀtir.

Yargıtay, 26 Mayıs 1997 tarihinde taꢀınmazın değerinin tespit edildiği sırada ilk

derece mahkemesinin yüksek gerilim hattının varlığını dikkate almadığı gerekçesiyle verilen

kararı bozmuꢀtur.

Asliye Hukuk Mahkemesi 18 Mart 1998 tarihli bir kararla Yargıtay kararını kabul

etmiꢀtir. Tespit edilen tutar baꢀvurana ödenmiꢀtir.

Yargıtay, 21 Eylül 1998 tarihinde bu kararı onamıꢀtır.

Baꢀvuran tarafından yapılan düzeltme baꢀvurusu 17 Aralık 1998 tarihinde

reddedilmiꢀtir.

Karayolları Genel Müdürlüğü, baꢀvurana 24 Eylül 1993 tarihinden itibaren geçerli

olmak üzere ek kamulaꢀtırma bedeli olarak 11.959.610.000 Türk Lirası (yaklaꢀık 20.492

Euro) tutarında ödeme yapmıꢀtır.

HUKUK AÇISINDAN

I. 1 NO’LU EK PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

HAKKINDA

Baꢀvuran, adli bir kararla kendisine ödenmesine karar verilen miktarın ödenmesinde

gecikmeden ve Türkiye’deki yüksek enflasyon oranı karꢀısında yetersiz kalan gecikme faizi

nedeniyle ek tazminatın değer kaybettiğinden ꢀikayetçi olmakta ve bu itibarla 1 No’lu Ek

Protokol’ün 1. maddesine gönderme yapmaktadır.

A. Kabuledilebilirlik Hakkında

AĐHM, içtihadından doğan kriterler uyarınca (Bkz., özellikle Akkuꢀ kararı) ve elindeki

mevcut unsurlar doğrultusunda baꢀvurunun esastan incelenmesi gerektiği kanaatindedir.

AĐHM baꢀvuruda baꢀka hiçbir kabuledilemezlik gerekçesi ile karꢀılaꢀılmadığını tespit

etmektedir. Bu nedenle baꢀvurunun kabuledilebilir ilan edilmesi uygun olacaktır

B. Esas Hakkında

AĐHM daha önce bu davanınkine benzer soruları gündeme getiren baꢀka davalar da

incelemiꢀ ve I No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiği sonucuna varmıꢀtır (Bkz.,

Akkuꢀ, adıgeçen karar, s. 1317, § 31 ve Aka, adıgeçen karar, s. 2682, §§ 50-51).

AĐHM mevcut davayı incelemiꢀ ve Hükümet’in davayı farklı ꢀekilde sonuçlandıracak

hiçbir tespit ve delil sunmadığı kanaatine varmıꢀtır. Ulusal mahkemelerin kararına göre

kamulaꢀtırmayı yapan idare tarafından baꢀvurana verilmesi gereken ek tazminatın

ödenmesindeki gecikme, baꢀvuranı, mülkünün kamulaꢀtırılmasına ilaveten ayrı bir zarara

daha sokmuꢀtur. Sözkonusu davanın toplam fiili süresi ile ikiye katlanan bu gecikme,

AĐHM’yi, baꢀvuranın genel yararın gerektirdikleri ile mülkiyet hakkına saygının korunması

arasında hüküm sürmesi gereken adil dengeyi bozan alıꢀılmıꢀın dıꢀında ve ölçüsüz bir yüke

katlanmak zorunda kaldığı yönünde düꢀünmeye sevk etmektedir.

Sonuç olarak AĐHM, I No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine karar

vermiꢀtir.

II. AĐHS’NĐN 6 § 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA

Baꢀvuran aynı gerekçelerle AĐHS’nin 6 § 1 ve 13. maddelerinin ihlal edildiğini ileri

sürmektedir.

AĐHM yukarıdaki kararını dikkate alarak sorunun ayrıca bu madde altında

incelenmesinin gerekli olmadığına kanaat getirmiꢀtir.

III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA

A. Tazminat

Baꢀvuran maddi tazminat olarak 250.000 Euro (iki yüz elli bin), manevi tazminat

olarak 200.000 Euro (iki yüz bin) talep etmektedir.

Hükümet bu miktarlara itiraz etmektedir.

AĐHM, Akkuꢀ kararında benimsenen hesaplama yöntemini gözönünde bulundurarak

ve ilgili ekonomik veriler ıꢀığında baꢀvurana maddi tazminat olarak 20.000 Euro ödenmesine

karar vermiꢀtir.

AĐHM manevi tazminatla ilgili olarak mevcut dava koꢀullarında ihlal kararının

kendisinin adil tazmin için baꢀlı baꢀına yeterli olduğuna kanaat getirmiꢀtir.

B. Masraf ve Harcamalar

Baꢀvuran ayrıca AĐHM ve yerel mahkemeler önünde yaptığı masraf ve harcamalar için

6.000 Euro talep etmektedir. Baꢀvuran bununla ilgili olarak, yerel mahkemeler nezdinde

yapılan masraflarla ilgili olarak 7 Ocak 1997 ve 27 Ocak 1997 tarihli 69.491.228 Türk Lirası

(yaklaꢀık 36 Euro) tutarında iki fatura sunmaktadır.

Hükümet bu miktara karꢀı çıkmaktadır.

AĐHM’nin içtihadı uyarınca ancak gerçekten yapılan ve makul miktardaki masraf ve

harcamalar geri ödenebilmektedir. Mevcut davada ve elindeki mevcut unsurlar ve yukarıda

ifade edilen kriterler uyarınca AĐHM baꢀvurana, mahkeme masraflarını karꢀılamak üzere

toplamda 200 Euro ödenmesine karar vermiꢀtir.

C. Gecikme Faizi

AĐHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz

oranına üç puanlık bir artıꢀın ekleneceğini belirtmektedir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Baꢀvurunun kalan kısmının kabuledilebilir olduğuna;

2. 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine;

3. AĐHS’nin 6 § 1. ve 13. maddelerine iliꢀkin olarak dile getirilen ꢀikayetlerin ayrıca

incelenmesinin gerekli olmadığına;

4. a) AĐHS’nin 44 § 2. maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay

içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Yeni Türk Lirası’na çevrilmek üzere ve her

türlü vergiden muaf tutularak Savunmacı Hükümet tarafından baꢀvurana maddi tazminat

olarak 20.000 Euro (yirmi bin Euro), masraf ve harcamalar için 200 Euro (iki yüz)

ödenmesine;

b)Sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar,

Hükümet’in, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan

fazlasına eꢀit oranda faiz uygulanmasına;

5. Mevcut kararın kendisinin manevi zararın tazmini için baꢀlı baꢀına yeterli

olduğuna;

6. Adil tazmine iliꢀkin diğer taleplerin reddedilmesine;

Karar vermiꢀtir.

Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM Đçtüzüğü’nün 77 §§ 2 ve 3 maddesi

gereğince 22 Mayıs 2007 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.