CONSEIL

AVRUPA

DE L’EUROPE

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

KARABĐL -TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no: 5256/02)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

16 Haziran 2009

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli

düzeltmelere tabi olabilir.

1

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

T.C. vatandaꢀı Hüseyin Karabil (baꢀvuran) tarafından Türkiye Cumhuriyeti aleyhine, 22

Haziran 2001 tarihinde Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin

Sözleꢀme’nin (Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi - AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapılan

5256/02 numaralı baꢀvuru sonucu bu dava görülmektedir

Baꢀvuran Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (AĐHM) önünde Đzmir Barosu avukatlarından T.

Aslan tarafından temsil edilmektedir.

OLAYLAR

I. DAVANIN KOꢁULLARI

1971 doğumlu, Đzmir’de ikamet eden baꢀvuran HADEP’in (Halkın Demokrasi Partisi)

gençlik kolunun aktif bir üyesiydi.

Baꢀvuran, 11 Mart 1999 günü saat 16.00 sıralarında Đzmir Emniyet Müdürlüğü

(« Müdürlük») terörle mücadele ꢀubesi tarafından yakalanmıꢀtır. Baꢀvuranın imzaladığı

yakalama tutanaklarından anlaꢀıldığına göre, M.Ç., ꢁ.E. ve K.K. isimli ꢀahıslar kendisinin

PKK terör örgütü lideri A. Öcalan’ın tutuklanmasına karꢀı Ege bölgesinde baꢀlatılan protesto

eylemlerinin sorumlusu olduğunu ihbar etmiꢀlerdir.

Saat 16.50 sıralarında baꢀvuran, Atatürk Üniversitesi Hastanesi’nde tıbbi kontrolden

geçirilmiꢀtir. Bu muayene sonucu hazırlanan raporda ilgili ꢀahsın vücudunda darp ve yara

izine rastlanmadığı belirtilmiꢀtir.

Baꢀvuran, tıbbi muayeneden sonra kendisine gözaltı sırasında konuꢀmama ve gözaltı

bitiminde bir avukat isteme hakkı olduğunu hatırlatan formu imzalamıꢀ ve emniyet

müdürlüğünde gözaltına alınmıꢀtır.

Ertesi gün, saat 3 sıralarında, baꢀvuranın refakâtinde, kaldığı evde bir arama

gerçekleꢀtirilmiꢀtir. Bu aramada herhangi bir suç unsuru bulunamamıꢀtır.

Daha sonra, baꢀvuran M.Ç., K.K. ve ꢁ.E.’nin kendi emri altındaki militanlar olduğunu

kabul etmiꢀtir.

13 Mart günü, baꢀvuranla yüzleꢀtirilen S.A. isimli ꢀahıs baꢀvuranın söz konusu propaganda

eylemlerinin elebaꢀı olduğunu ifade etmiꢀtir.

Aynı gün, iꢀkence altında sorgulandığını iddia eden baꢀvuran, Türkiye ‘ye döndükten sonra

A. Öcalan lehine gösteriler düzenlemek üzere Romanya’daki PKK kamplarında ideolojik

eğitim aldığını doğrulayan ifadesini imzalamıꢀtır. Bu sekiz sayfalık ifade, yapılan eylem

planları ile eylemin aktörleri hakkında oldukça detaylı bilgiler içermektedir.

Gözaltı süresi 15 Mart 1999 günü son bulmuꢀ ve saat 13.00 sıralarında baꢀvuran Adli Tıp

Kurumu yerel ꢀube müdürlüğünde yeniden muayene edilmiꢀtir. Muayene eden doktor hiçbir

ꢀiddet izine rastlamamıꢀtır.

2

Hemen sonrasında baꢀvuran, Đzmir Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet Savcısı

(« Savcı » – « ĐDGM ») önüne çıkarılmıꢀtır. Baꢀvuran, iꢀkenceden kurtulmak için

uydurduğunu söyleyerek daha önce verdiği ifadeyi inkâr etmiꢀtir.

Daha sonra ĐDGM nöbetçi hakimi önüne çıkarılan baꢀvuran, ısrarla ifadesini inkâr etmiꢀtir.

Hakimin tutuklanmasına karar vermesinden sonra baꢀvuran, Aydın’ın Nazilli ilçesindeki E

tipi cezaevine nakledilmiꢀtir.

16 Nisan 1999 tarihinde savcı, iddianamesinde ( Kod adı Ahmet olan) baꢀvuran ile birlikte

diğer yirmi kiꢀiyi PKK terör örgütü üyesi olmak ve örgüte yataklık yapmakla suçlamıꢀtır.

Savcı, bu suçlamaları Türk Ceza Kanunu’nun 168. ve/veya 169. maddeleri ile 3713 sayılı

Terörle Mücadele Kanunu’nun 5. maddesine dayandırmıꢀtır.

Dava, 21 Nisan 1999 tarihinde biri askeri olmak üzere üç yargıçtan oluꢀan ĐDGM’de

görülmeye baꢀlamıꢀtır. Đlk duruꢀmada yalnızca usul konuları tartıꢀılmıꢀtır.

2 Haziran 1999 tarihinde yapılan bir sonraki duruꢀmada yargıçlar, dava dosyasındaki

unsurlar hakkında sanıkların söyleyeceklerini dinlemiꢀtir. Baꢀvuran, isnat edilen suçlamaları,

aleyhinde sunulan kanıt belgelerini ve özellikle iꢀkence altında verdiği ve gözleri bağlı bir

ꢀekilde imzalamak zorunda kaldığı itiraf ifadesini kesin olarak reddetmiꢀtir. Baꢀvuran buna

karꢀın, savcı ve nöbetçi hakim önünde söylediklerini aynen tekrarlamıꢀtır.

Baꢀvuranın avukatı Aslan ise müvekkilini suçlu gösteren tek unsurun kendinin ve diğer

sanıkların yine iꢀkence altında alınan itirafları olduğunu savunmuꢀ ve tüm sanıkların yeniden

doktor kontrolünden geçirilmesini talep etmiꢀtir.

ĐDGM, yeniden doktor kontrolüne gerek olmadığını ve dosyada kötü muamele iddialarını

çürütecek yeterli tıbbi delillerin bulunduğunu açıklamıꢀtır.

18 Haziran 1999 tarihinde, Anayasa’nın 143. maddesi değiꢀtirilmiꢀ ve askeri yargıçlar

Devlet Güvenlik Mahkemeleri bünyesinden çıkarılmıꢀtır. Askeri yargıçlar, 22 Haziran 1999

tarihinde sivil yargıçlarla değiꢀtirilmiꢀtir (eski mevzuatın sunumu için, bakınız Türkiye

aleyhine Incal davası, 9 Haziran 1998, prg. 26-29, Karar ve hükümlerin derlemesi 1998-IV).

Askeri yargıcın yerine atanan sivil yargıçla görülen ve avukat Aslan’ın hazır bulunduğu ilk

duruꢀma 22 Temmuz 1999 tarihinde gerçekleꢀmiꢀtir. Avukat, suç ortaklarından A.Đ.’nin

tahliyesinden sonra aldığı tıbbi rapordaki endiꢀe verici bulgulara dayanarak ĐDGM’den bir

önceki kararını (yukarıdaki ilgili paragraf in fine) değiꢀtirmesini ve müvekkilinin yeniden

muayene edilmesini talep etmiꢀtir. Diğer sanıkların avukatları da aynı talepte bulunmuꢀlardır.

Esas hakimleri, bu talebi eski mahkeme heyetinin gerekçesini benimseyerek reddetmiꢀtir.

Avukat Aslan, 16 Eylül 1999 tarihli duruꢀmada biri Romanya’da ikâmet eden H.H. ve

diğeri baꢀvuranın babası K. Karabil olmak üzere Ahmet isminin müvekkilinin kod adı değil

ikinci adı olduğunu doğrulayan lehte iki tanığın dinlenmesini talep etmiꢀtir.

ĐDGM, K. Karabil’in dinlenmek üzere mahkemeye çağrılmasını kararlaꢀtırmıꢀ ve ayrıca

istinabe yoluyla ifadesinin alınması uzun süreceği gerekçesiyle savunmaya H.H.’yi mahkeme

huzuruna çıkarması için 2 Kasım 1999 tarihine kadar süre vermiꢀtir.

3

2 Kasım 1999 tarihli duruꢀmada dinlenen K. Karabil, Ahmet isminin oğlunun ikinci adı

olduğunu teyit etmiꢀtir. Öte yandan Avukat Aslan, H.H.’nin mahkeme huzuruna çıkarılması

için ek süre talep etmiꢀ ve C.S.’nin müvekkilinin adını olaylara bulaꢀtıran ifadelerinin

dosyaya dahil edilmesini istemiꢀtir.

ĐDGM hakimleri, ek süre talebini kabul etmekle beraber, Avukat Aslan’ın, C.S.’nin

savunma için gerekli olduğunu düꢀündüğü ifadelerini bizzat kendisinin temin etmesi

gerektiğine hükmetmiꢀlerdir.

14 Aralık 1999 tarihli duruꢀmada Avukat Aslan H.H.’yi mahkeme huzuruna çıkarma

yükümlülüğünün kaldırılmasını talep etmiꢀ ve H.H.’nin ifadesinin istinabe yoluyla

alınmasının daha doğru olacağını savunmuꢀtur. Esas hakimleri, geciktirici bir çözüm yolu

olarak değerlendirdikleri bu talebi reddetmiꢀlerdir.

ĐDGM, 20 Ocak 2000 tarihinde Avukat Aslan’a soruꢀturmaların geniꢀletilmesi isteğini

haklı gösterecek argümanları yazılı olarak sunması için bir süre vermiꢀtir.

Oysa, 22 ꢁubat günü görülen duruꢀmada Avukat Aslan bu yönde bir talebinin olmadığını

beyan etmiꢀtir.

5 Nisan 2000 tarihli duruꢀmada Avukat Aslan, C.S.’nin müvekkilini olaylara bulaꢀtıran

ifadeleriyle ilgili tutanakların kopyasını mahkemeye sunmuꢀtur. Esas hakimleri, ifadeleri

okutmuꢀ ve dava dosyasına dahil etmiꢀtir.

18 Mayıs 2000 tarihinde ĐDGM, baꢀvuranı PKK terör örgütüne üye olmaktan on iki yıl altı

ay hapis cezasına mahkûm etmiꢀtir. Karar gerekçelerine göre, her ne kadar ilgili ꢀahıs zorla

ifade verdiğini iddia etse de, S.A. ile yüzleꢀtirme tutanakları, M.Ç., K.K. ve ꢁ.E. tarafından

yapılan teꢀhisler ve beyanlar ile yine E.K. ve M.Y.’nin verdiği ifadeler savcının

iddianamesini teyit etmektedir.

Baꢀvuran, duruꢀma talebiyle temyize gitmiꢀ ve duruꢀma tarihi 6 Aralık 2000 günü olarak

belirlenmiꢀtir.

4 Aralık 2000 tarihinde Avukat Aslan, Yargıtay kalemine acil bir yazı göndererek, sağlık

sorunu dolayısıyla duruꢀmanın ileri bir tarihe ertelenmesini talep etmiꢀtir. Avukat, bu talebini

haklı göstermek amacıyla 3 Aralık’ta baꢀlayan ve beꢀ gün istirahat öngören doktor raporunu

yazısına eklemiꢀtir. Ancak, bu yazı mahkeme kalemine 11 Aralık 2000 günü ulaꢀmıꢀ ve

duruꢀma Avukat Aslan’ın yokluğunda gerçekleꢀmiꢀtir. Bu durum karꢀısında avukat, itirazının

mahkeme defterine yeniden yazılmasını ve baꢀka bir duruꢀma tarihi belirlenmesini talep

etmiꢀtir. Avukatın bu talebi cevapsız bırakılmıꢀtır.

Bu arada, baꢀsavcı itirazın kabuledilebilirliği ve meꢀruluğu üzerine üç sayfalık görüꢀ

bildirisini mahkeme kalemine sunmuꢀtur. Bu tebliğname baꢀvuran tarafına iletilmemiꢀtir.

Yargıtay, 25 Ocak 2001 tarihinde dosyadaki unsurlara ve yazılı belgelere dayanarak,

baꢀvuranın mahkûmiyetini onamıꢀtır. Bu karar, 31 Ocak günü Avukat Aslan’ın yokluğunda

ilan edilmiꢀtir.

1 Haziran 2005 tarihinde mahkûmların lehine olan bazı hükümlerin uygulanması amacıyla

davaların yeniden açılmasını öngören 5237 sayılı yeni Türk Ceza Kanunu yürürlüğe girmiꢀtir.

4

Buna istinaden baꢀvuran, Đzmir Ağır Ceza Mahkemesi tarafından yeniden yargılanmıꢀtır. Ağır

Ceza Mahkemesi, 25 Ekim 2005 tarihinde baꢀvuranın hapis cezasını altı yıl üç aya indirmiꢀtir.

Baꢀvuranın bu karara itirazı 8 Mart 2006 tarihinde reddedilmiꢀtir.

HUKUK

I. ĐHTĐLAF KONUSU

Baꢀvuran, genel anlamda devlet güvenlik mahkemelerinin kendi alanına giren suçlarda

baskıcı bir rejim uyguladığından ꢀikâyetçi olmakta ve yargılamanın birçok yönden AĐHS’in 6.

maddesi bakımından adil olmadığını ileri sürmektedir:

a. Đlk olarak baꢀvuran, AĐHS’nin 6. maddesinin 1 a fıkrası çiğnenerek kendisine isnat

edilen suçların niteliği ve konusu hakkında bilgilendirilmediğini savunmaktadır.

b. Baꢀvuran ayrıca, AĐHS’nin 6. maddesinin 3 b ve 3 c fıkralarına atıfta bulunarak, bir

yandan ön soruꢀturma sırasında bir avukat yardımı alamadığından (birinci bölüm), diğer

yandan soruꢀturmanın bu safhasında, iꢀkence altında itiraf ettirme gibi yasal olmayan bir yolla

elde edilen kanıt belgesinin devlet güvenlik mahkemesi tarafından dikkâte alınmasından

(ikinci bölüm) ꢀikâyetçi olmaktadır. Bu konuyla ilgili olarak baꢀvuran, elektroꢀok uygulaması,

soğuk su sıkılması, testiküllerinin ezilmesi gibi iꢀkencelere maruz kaldığını ifade ettiği halde

hakimlerin bu ꢀikâyetlere karꢀı pasif davrandığını ve özellikle Đstanbul Protokolü kriterlerine

uygun olarak yeniden doktor kontrolünden geçme talebini reddettiklerini ileri sürmektedir

(bakınız, örnek olarak, Türkiye aleyhine Batı ve diğerleri davası, n^o33097/96 ve 57834/00,

prg. 100, CEDH 2004-IV (alıntılar)).

c. Davanın ilk derece mahkemesinde görülen bölümüyle ilgili olarak baꢀvuran,

yargılamanın bir kısmında askeri bir yargıcın bulunması ( birinci bölüm) ve diğer yargıç

atamalarının da yürütme gücüne bağlı olması (ikinci bölüm) dolayısıyla AĐHS’nin 6/1

maddesi anlamında bağımsız ve tarafsız sayılamayacak bir mahkeme tarafından yargılandığını

iddia etmektedir.

d. Đlgili ꢀahıs bunlara ilaveten, lehte tanıklar H.H. ve K. Karabil’i mahkeme huzurunda

dinletemediğinden ve AĐHS’nin 6. maddesinin 1. ve 3d fıkraları hiçe sayılarak kendisinin

mahkûmiyetine neden olan ifadeleri veren C.S. ve diğer suçortaklarının sorgulanmadığından

ꢀikâyetçi olmaktadır.

e. Öte yandan baꢀvuran, AĐHS’nin 6 / 3 b maddesine atıfta bulunarak, davayı gören

mahkemeden uzakta bulunan bir hapishanede tutuklu kaldığını ve bu nedenle avukatıyla sık

sık görüꢀme fırsatı bulamayarak, savunmasını gerektiği gibi hazırlayamadığını iddia

etmektedir.

f. Baꢀvuran, yukarıdaki ꢀikâyetler bütünüyle göz önüne alındığında AĐHS’nin 6/2

maddesinin de ihlâl edildiğini ileri sürmektedir.

g. Bunlara ilaveten baꢀvuran, yine aynı çerçevede, yargılamanın sivil mahkemelerde değil

de daha olumsuz kararlar veren devlet güvenlik mahkemelerinde görülmesi nedeniyle

AĐHS’nin 14. maddesinde yasaklanan bir ayrımcılığa maruz kaldığı kanaatindedir.

5

h. Baꢀvuran, temyiz safhasıyla ilgili olarak AĐHS’nin 6/3 b maddesine atıfta bulunmakta ve

Yargıtay’da görülen duruꢀmada avukatının bulunamadığını, bu nedenle haksız bir ꢀekilde

itiraz hakkının kullanılmayacağı sonucuna varılarak kendisinin mağdur edildiğini ileri

sürmektedir.

ı. Bu bakımdan baꢀvuran, temyiz baꢀvurusu hakkında baꢀsavcının tebliğnamesinin

kendisine iletilmediğini vurgulamaktadır.

j. Baꢀvuran son olarak, Yargıtay’ın verdiği kararın kendisine tebliğ edilmemesinin

AĐHS’nin bireysel baꢀvuruyu güvence altına alan 34. maddesinin ihlali anlamına geldiğini,

çünkü avukatının ĐDGM kalemi nezdinde takip etmesi sayesinde AĐHM’ye altı aylık süre

aꢀılmadan baꢀvurabildiğini ileri sürmektedir.

II. KABULEDĐLEBĐLĐRLĐĞE ĐLĐꢁKĐN

Hükümet, bu iddialara itiraz etmekte ve baꢀvuran ulusal mahkemeler önünde baꢀvuruya

konu ꢀikayetlerini dile getirmediğinden baꢀvurunun tamamı için iç hukuk yollarının

tüketilmediği itirazını yapmaktadır.

AĐHM, konuyla ilgili yerleꢀik içtihadının ıꢀığında elindeki tüm unsurları dikkâtle

inceledikten sonra, yukarıda (a), (c), (e), (g), (h) ve (j) paragraflarında dile getirilen ꢀikâyetler

bakımından, AĐHS’nin 6. maddesiyle koruma altına alınan hakların ihlâl edildiğini gösteren

herhangi bir unsur tespit edememiꢀ ve dolayısıyla Hükümetin gerekçelendirilmemiꢀ itirazı

hakkında görüꢀ bildirmesine gerek olmadığı kanaatine varmıꢀtır.

Bu itibarla AĐHM, AĐHS’nin 35. maddesinin 3 ve 4. fıkraları uyarınca açıkça dayanaktan

yoksun oldukları gerekçesiyle bu ꢀikâyetlerin kabuledilemez olduğunu ilan etmektedir.

Buna karꢀın AĐHM, yukarıda (b), (d), (f) ve (i) paragraflarında belirtilen ꢀikâyetlerin baꢀka

bir kabuledilemezlik gerekçesi bulunamadığını ve bu nedenle kabul edilmesinin uygun

olacağını kaydetmektedir.

III. ESASA ĐLĐꢁKĐN

A. Đlk derece mahkemesinde görülen yargılamayla ilgili ꢀikâyetler

Ön soruꢀturma safhasında baꢀvuranın avukata eriꢀim hakkının ihlâl edildiği iddiası

hakkında Hükümet, o dönemde yürürlükte olan 2845 sayılı yasa gereğince sanıklara ancak

tutuklandıktan sonra bir avukat yardımı alma hakkı verildiğini hatırlatmaktadır. Bu konuyla

ilgili olarak Hükümet, Türkiye aleyhine Yıldız ve Sönmez davası ((karar), n^o3543/03 ve

3557/03, 5 Aralık 2006) kararına atıfta bulunmakta ve bütünüyle ele alındığında ihtilaflı

yargılamanın adil olmadığının söylenemeyeceğini savunmaktadır.

Buna iliꢀkin olarak AĐHM, bu konuda esas kural olan Salduz içtihadına atıfta bulunur.

Salduz kararında ortaya çıkan ilkeler, daha eski olan Yıldız ve Sönmez kararındaki ilkelerin

yerine geçmiꢀtir. Yine özellikle baskı altında verilen ifadenin mahkûmiyet kararında

kullanıldığı iddiasını inceleyen bir önceki Örs ve diğerleri davasındaki ilkeleri de

geniꢀletmiꢀtir. (ilgili bölüm, prg. 59-61, ve Türkiye aleyhine Söylemez davası, 21 Eylül 2006

tarihli karar, prg. 121-125 –Salduz kararıyla karꢀılaꢀtırınız, ilgili bölüm, prg. 54)

6

Mevcut davada, o dönemde yürürlükte olan yasa izin vermediği için baꢀvuranın gözaltı

sırasında – yani sorgulanma esnasında - avukat yardımı almadığına kimse itiraz etmemektedir

(Salduz, ilgili bölüm, prg. 27, 28). Aynı ꢀekilde ĐDGM’nin baꢀvuranın mahkumiyetine karar

verirken itiraflarını delil olarak kabul ettiği ve elindeki diğer unsurları bunu doğrulayıcı kanıt

belgeleri olarak kullandığı konusunda bir ihtilaf bulunmamaktadır.

Bu ꢀartlar altında, Salduz kararının ilgili bölümlerinde belirtilen gerekçelerle AĐHS’nin 6.

maddesinin 1 ve 3 c) maddelerinin ihlâl edildiği sonucuna varılmaktadır (bakınız, ayrıca,

Türkiye aleyhine Böke ve Kandemir davası, n^o71912/01, 26968/02 ve 36397/03, prg. 71,

10 Mart 2009).

AĐHM, mahkeme önünde savunma hakkına saygı gösterilmesi konusunda AĐHS’nin 6/3.

maddesi bakımından ortaya çıkan temel hukuki sorunu karara bağladığı kanaatindedir

(bakınız, diğer birçoğu arasından, Türkiye aleyhine Kamil Uzun davası, n^o37410/97, prg. 64,

10 Mayıs 2007).

Bu nedenle AĐHM, baskı altında elde edilen delillerin kullanılmasıyla ilgili ꢀikâyetlerin

meꢀruluğu (yukarıdaki ilgili paragraf – ikinci bölüm) ile yine silahların eꢀitliği ilkesinin ihlâl

edildiği ve/veya masumiyet karinesinin çiğnendiği iddiaları hakkında ayrıca karar verme

gereğinin olmadığı kanaatindedir.

B. Đkinci derece mahkemesinde görülen yargılamayla ilgili ꢀikâyetler

Hükümet, o dönemde, baꢀsavcının dava dosyasına dahil edilen tebliğnamesini okumak

üzere baꢀvuranın Yargıtay kalemine müracaat etmesine herhangi bir engel bulunmadığını

kaydetmektedir. Hükümete göre bu durum, 2 Ocak 2003 ile 1 Haziran 2005 tarihlerinde

yapılan adli reformlarla bu sorun çözülene kadar herkesin normal bir ꢀekilde gerçekleꢀtirdiği

ve Avukat Aslan’ın da bilmesi gereken bir uygulamadır.

AĐHM, daha önce Türkiye aleyhine Göç davasında ([GC], n^o36590/97, prg. 14, CEDH

2002-V) alınan emsal kararda buna benzer bir ꢀikâyeti karara bağladığını hatırlatmaktadır.

Hükümet tarafından sunulan kanıt ve argümanları inceleyerek, geçmiꢀ davalardaki

tespitlerinden sapmayı gerektirecek hiçbir unsur bulunmadığını kaydeden AĐHM, baꢀsavcının

tebliğnamesinin baꢀvurana iletilmediği gerekçesiyle AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlâl edildiği

sonucuna varmaktadır (ibidem, prg. 55 ; ayrıca bakınız, Yayan, ilgili bölüm, prg. 46-48 ve

burada nakledilen içtiat)

IV. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA

A. Tazminat

Baꢀvuran bütün dava süreci boyunca avukat yardımından yararlanmak durumunda kalması

nedeniyle uğradığı maddi kayba karꢀılık 1.500 Euro maddi tazminat ve 20.000 Euro manevi

tazminat talep etmektedir.

Hükümet’e göre bu taleplerin ciddi hiçbir yanı bulunmamaktadır ve gerçeklikten uzaktır.

AĐHM tespit edilen ihlaller ve öne sürülen maddi tazminat arasında herhangi bir illiyet bağı

kurulamadığını belirtmekte ve bu talepleri reddetmektedir. AĐHM buna karꢀılık, baꢀvurana

7

1.500 Euro manevi tazminat ödenmesini kararlaꢀtırmaktadır (sözü edilen Salduz kararı ile

karꢀılaꢀtırınız).

Bu baꢀvuruda 5237 sayılı TCK’nın yeni hükümleri ıꢀığında ihtilaf konusunu oluꢀturan

olaylarla ilgili olarak baꢀvuranın davasının yeniden incelenmesi amaca hizmet etmemektedir.

Nitekim uyarlama duruꢀmasının amacı lehe olan kanun hükümlerinin uygulanması olup, ne

bir önceki ceza davası nedeniyle baꢀvuranın maruz kaldığı sonuçları telafi edecek ne

baꢀvuranın mağdur niteliğini ortadan kaldıracak bir süreçtir (Bkz. Öztürk-Türkiye kararı, no:

22479/93). Bu nedenle, AĐHM prensip olarak en uygun telafi yönteminin baꢀvuranın talep

etmesi halinde, AĐHS’nin 6/1 maddesindeki gereklilikleri karꢀılayacak ꢀekilde yeniden

yargılanması olacağı hususunu bir kez daha yineler (Bkz. ibidem, mutatis mutandis Gençel-

Türkiye kararı no: 53431/99, 23 Ekim 2003-ilke olarak bkz. aynı zamanda Teteriny-Rusya no:

11931/03, 30 Haziran 2005, Jelicic-Bosna Hersek no: 41183/02 ve Mehmet ve Suna Yiğit-

Türkiye kararı no: 52658/99, 17 Temmuz 2007).

B. Yargılama masraf ve giderleri

Baꢀvuran avukatlık giderleri için 2.000 Euro ve posta ve haberleꢀme masrafları için 650

Euro talep etmektedir. Baꢀvuran avukatlık ücreti ile ilgili olarak özetle on altı saati AĐHM

önünde olmak üzere toplam 136 saatlik çalıꢀmanın yapıldığını belirtmektedir.

Hükümet iç hukukta yapılan yargılama giderlerine itiraz etmekte ve kalan diğer yargılama

masrafları iddialarının ispat edici bir yönünün olmadığını savunmaktadır.

AĐHM’nin yerleꢀik içtihadına göre bir baꢀvuran gerçekliğini, gerekliğini kanıtladığı makul

miktarlardaki yargı giderlerini elde edebilir. Kaldı ki yargılama masraf ve giderleri ancak

ihlalin olması ölçüsünde geri ödenmektedir (Bkz. diğerleri arasında, Beyeler-Đtalya (adil

tatmin), no: 33202/96, 28 Mayıs 2002 ve ꢁahin-Almanya kararı no: 30943/96).

Bu baꢀvuruda mahkemeye sunulan deliller ve sözü edilen kıstaslar ıꢀığında AĐHM, bütün

yargılama masraf ve giderleri için baꢀvurana 2.000 Euro ödenmesini kararlaꢀtırmaktadır.

C. Gecikme faizi

Gecikme faizi Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı orana

üç puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenecektir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. AĐHS’nin 6. maddesinin 1. paragrafı ve 3. paragrafının b), ve/veya c) ve d) fıkraları ile

AĐHS’nin 6. maddesinin 2. paragrafı hakkında yapılan baꢀvurunun kabuledilebilir, bunun

dıꢀında kalanların kabuledilemez olduğuna;

2. Ön soruꢀturma kapsamında avukat yardımından yararlanılmaması nedeniyle AĐHS’nin 6.

maddesinin 1. ve 3c) fıkralarının ihlal edildiğine;

3. Yargıtay Cumhuriyet Baꢀsavcısının görüꢀünün tebliğ edilmemesi nedeniyle AĐHS’nin 6.

maddesinin 1. ve 3b) fıkralarının ihlal edildiğine;

8

4. AĐHS’nin 6. maddesinin 2. , 3b) ve 3c) fıkralarına iliꢀkin diğer ꢀikayetlerin ayrıca

incelenmesine gerek olmadığına;

5. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,

miktara yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutularak ödeme tarihindeki döviz kuru

üzerinden TL’ ye çevrilmek üzere, Savunmacı Devlet tarafından baꢀvurana:

(i)

(ii)

manevi tazminat olarak 1.500 (bin beꢀ yüz) Euro ödenmesine;

yargılama masraf ve giderleri için 2.000 (iki bin) Euro ödenmesine;

b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet

tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan

fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;

6. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;

KARAR VERMĐꢁTĐR.

Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.

paragraflarına uygun olarak 16 Haziran 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.

9