COUNCIL

AVRUPA

OF EUROPE

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

KARADAVUT – TÜRKĐYE

(Baꢀvuru no. 17604/04)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

29 Ocak 2008

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir.

ꢁekli düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan 17604/04 no’lu davanın nedeni Hakkı

Karadavut adlı T.C. vatandaꢀının (“baꢀvuran”) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne

(“AĐHM”) 3 Mayıs 2004 tarihinde Đnsan Haklarının ve Temel Özgürlüklerinin Korunmasına

Đliꢀkin Sözleꢀme’nin (“AĐHS”) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.

Baꢀvuran Aydın Barosu avukatlarından A. Inal tarafından temsil edilmektedir.

AĐHM, 5 Ocak 2007 tarihinde baꢀvuruyu Hükümet’e bildirmeye ve AĐHS’nin 29/3.

maddesini uygulayarak, baꢀvurunun kabuledilebilirliğiyle esaslarını beraber incelemeye karar

vermiꢀtir.

OLAYLAR

DAVANIN KOꢀULLARI

1963 doğumlu baꢀvuran Söke’de ikamet etmektedir.

Baꢀvuran, olayların meydana geldiği tarihte, özel bir ꢀirkette elektrikçi olarak

çalıꢀmaktaydı.

2 Ağustos 1991 tarihinde baꢀvuranın çalıꢀtığı yapı iskelesi çökmüꢀ, baꢀvuran bunun

sonucunda tamamen sakat kalmıꢀtır.

Baꢀvuran, doğan zarar için, 16 Eylül 1991 tarihinde Söke Đꢀ Mahkemesi’nde dava

açmıꢀtır.

Söke Đꢀ Mahkemesi 3 ꢁubat 1994 tarihinde baꢀvuranın talebini kısmen onamıꢀ, olayın

meydana geldiği tarihten baꢀlamak üzere yasal faiz oranı eklenmek suretiyle, 10.000.000 Türk

lirası (TL) maddi tazminat, 30.000.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar vermiꢀtir.

Davalı itiraz etmiꢀtir.

Yargıtay 11 Ekim 1994 tarihinde kararı bozmuꢀ, davayı Söke Đꢀ Mahkemesi’ne havale

etmiꢀtir. Đꢀ Mahkemesi’nin tazminat ve faiz oranını hatalı hesapladığına karar vermiꢀtir.

Söke Đꢀ Mahkemesi 12 Eylül 1995 tarihinde, ikinci kez, daha önce ödenmesine karar

verdiği meblağların ödenmesine karar vermiꢀtir.

23 Ocak 1996 tarihinde Yargıtay, Söke Đꢀ Mahkemesi’nin Yargıtay’ın önceki kararına

uyulmasına karar vermesine rağmen, ilk dava sürecinde ulaꢀtığı meblağa tekrar karar verdiği

gerekçesiyle 12 Eylül tarihli kararı bozmuꢀtur.

1

Baꢀvuran 29 Kasım 1996 tarihinde aynı mahkemeden ek tazminat talebiyle bir dava daha

açmıꢀtır. Bu iki dava daha sonra birleꢀtirilmiꢀtir.

Söke Đꢀ Mahkemesi, 12 Haziran 1997 tarihinde üçüncü kararını çıkartmıꢀtır. Baꢀvuranın

29 Kasım 1996 tarihinde yaptığı ek tazminat talebini onamıꢀ, sırasıyla kararın verildiği tarih

ile olayın meydana geldiği tarihten baꢀlamak üzere yasal faiz oranı eklenmek suretiyle,

1.574.919.236 TL maddi tazminat, 30.000.000 TL manevi tazminat ve ödenmesine karar

vermiꢀtir.

Davalı itiraz etmiꢀtir.

Yargıtay 21 Ekim 1997 tarihinde Đꢀ Mahkemesi’nin kararını daha önceki nedenlerle

üçüncü kez bozmuꢀtur.

Söke Đꢀ Mahkemesi 3 Kasım 1998 tarihinde dördüncü kararını vermiꢀ, baꢀvuranın maddi

tazminat talebini tamamen reddetmiꢀtir. Mahkeme, gerekçesinde, Yargıtay’ın değerlendirme

yönteminin olaya uygulanamaz olduğuna karar vermiꢀtir. Ayrıca baꢀvuranın manevi tazminat

talebine iliꢀkin önceki kararının, davalı itiraz etmediği için 3 ꢁubat 1994 tarihinde

nihaileꢀtiğine iꢀaret etmiꢀtir.

Baꢀvuran itiraz etmiꢀtir.

4 Mayıs 1999 tarihinde, Yargıtay, baꢀvuranın uğradığı zararı 11 Kasım 1994 tarihli

kararında ifade edilen ilkelerle uyumlu olarak hesaplamadığı için ilk derece mahkemesinin

kararını bozmuꢀtur.

Söke Đꢀ Mahkemesi 17 Mayıs 2001 tarihinde baꢀvurana, karar tarihinden baꢀlamak üzere

yasal faiz oranı eklenmek suretiyle 1.579.135.521 TL maddi tazminat ödenmesine karar

vermiꢀtir.

Taraflar itiraz etmiꢀtir.

Yargıtay 8 Kasım 2001 tarihinde Söke Đꢀ Mahkemesi’nin uyguladığı hesaplama yöntemini

tenkit ederek bu mahkemenin kararını beꢀinci kez bozmuꢀtur.

Đꢀ Mahkemesi 16 ꢁubat 2006 tarihinde baꢀvurana, karar tarihinden baꢀlamak üzere yasal

faiz oranı eklenmek suretiyle 1.579 Yeni Türk Lirası (YTL) maddi tazminat ödenmesine karar

vermiꢀtir.

Baꢀvuran itiraz etmiꢀtir.

Yargıtay, 12 Haziran 2006 tarihinde, hiçbir gerekçe göstermeksizin, Söke Đꢀ

Mahkemesi’nin kararını onamıꢀtır.

2

HUKUK

I. AĐHS’NĐN 6/1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLĐĞĐ ĐDDĐASI

Baꢀvuran,yargılama sürecinin uzunluğunun AĐHS’nin 6/1. maddesinin “makul süre”

koꢀuluyla uyumlu olmadığından ꢀikayetçi olmuꢀtur.

“Herkes ... medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili nizalar ... konusunda karar verecek olan ... [bir]

mahkeme tarafından davasının makul bir süre içinde ... görülmesini istemek hakkına sahiptir.”

Hükümet bu iddiaya itiraz etmiꢀtir.

Göz önünde bulundurulacak süre 16 Eylül 1991 tarihinde baꢀlamıꢀ, 12 Haziran 2006

tarihinde sona ermiꢀtir. Dolayısıyla süreç, iki yargı aꢀamasında on dört yıl dokuz ay sürmüꢀ,

toplam olarak on iki karar çıkmıꢀtır.

A. Kabuledilebilirliğe iliꢁkin

AĐHM, bu ꢀikayetin AĐHS’nin 35/ 3. maddesi kapsamında dayanaktan yoksun olmadığını

kaydeder. Ayrıca baꢀvurunun baꢀka bir gerekçe altında da kabuledilemez olarak

değerlendirilemeyeceğine iꢀaret eder. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir olarak ilan edilmek

durumundadır.

B. Esas

AĐHM, yargı sürecinin süresinin makullüğünün, davanın koꢀulları içerisinde ve davanın

karmaꢀıklığı, baꢀvuran ve ilgili makamların tutumu ve ihtilaftaki baꢀvuranın kaybedecekleri

gibi ölçütler çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini yineler (diğerlerinin yanı sıra bkz.,

Frydlender – Fransa [BD], 30979/96).

Mevcut davada AĐHM, meselenin bir iꢀ kazasında doğan zararın değerlendirilmesi

olduğunu kaydeder (Ruotolo - Đtalya). Bu konu, bir öncelik meselesi olmakla beraber,

karmaꢀık değildir.

AĐHM, duruꢀmalar arasında önemli ertelemeler bulunmadığını ve yerel mahkemelerin on

beꢀ yıla yakın bir sürede toplam on iki karar çıkarttığını kabul eder. Öte yandan AĐHM, ilk

derece mahkemesi ile Yargıtay arasında zarar değerlendirme yöntemi bakımından uyuꢀmazlık

bulunduğunu gözlemler. Bu uyuꢀmazlık her iki mahkemenin aynı görüꢀleri defalarca teyit

eden mükerrer kararlar çıkartmasına neden olmuꢀtur. AĐHM ayrıca, Söke Đꢀ Mahkemesi’nin

baꢀlangıçta Yargıtay’ın kararlarına uymayı kabul ettiğini ancak 12 Haziran 1997, 17 Mayıs

2001 ve 16 ꢁubat 2006 tarihlerinde verdiği üç kararda bu kararları görmezden gelerek, baꢀta

tayin edilen meblağların aynı biçimde ödenmesine karar verdiğini kaydeder.

AĐHM mevcut davadakine benzer meseleleri ele alan davalarda sıklıkla AĐHS’nin 6/1.

maddesinin ihlal edildiğine karar vermiꢀtir (bkz. Frydlender).

AĐHM, kendisine sunulan tüm bilgi ve belgeleri incelemiꢀ, Hükümet’in, mevcut davada

farklı bir karara ulaꢀmasını sağlayabilmiꢀ hiçbir delil veya savunma sunmadığı sonucuna

3

varmıꢀtır. Konuya iliꢀkin içtihadını göz önünde bulundurarak, AĐHM, bu davada yargı

sürecinin haddinden uzun olduğu ve “makul süre” koꢀuluna uymadığı kanaatine varmıꢀtır.

Buna göre 6/1. madde ihlal edilmiꢀtir.

II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI

AĐHS’nin 41. maddesi’ne göre:

“Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve Protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleꢀmeci

Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde, hakkaniyete

uygun bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”

A. Tazminat

Baꢀvuran manevi tazminat olarak 250.000 Euro (EUR) talep etmiꢀtir.

Hükümet bu talebe itiraz etmiꢀtir.

AĐHM baꢀvuranın manevi zarar görmüꢀ olduğu kanısındadır. Hakkaniyete uygun surette,

bu baꢀlık altında baꢀvurana 6.000 EUR ödenmesine karar verir.

B. Yargılama masraf ve giderleri

Baꢀvuran ayrıca, yerel mahkemeler ve AĐHM önünde meydana gelen yargılama giderleri

için 690.088.23 EUR talep etmiꢀtir. Baꢀvuran avukatlık ücreti olarak tazminat talep etmemiꢀ,

konuyu AĐHM’nin takdirine bırakmıꢀtır.

Hükümet bu taleplere itiraz etmiꢀtir.

AĐHM’nin içtihadına göre, yargılama giderleri, ancak gerçekliği ve gerekliliği kanıtlandığı

ve makul bir meblağ olduğu takdirde baꢀvurana geri ödenir. Bu davada, AĐHM, elindeki bilgi

ve belgeler ile yukarıdaki ölçütleri göz önünde bulundurarak, yerel mahkemeler önünde

meydana gelen mahkeme masrafları için bulunulan tazminat talebini reddeder.

C. Gecikme faizi

AĐHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranına

üç puanlık bir artıꢀın eklenmesinin uygun olduğuna karar vermiꢀtir.

BU GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE

1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;

2. AĐHS’nin 6/1. maddesinin ihlal edildiğine;

3. (a) AĐHS’nin 44. maddesi’nin 2. fıkrası gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç

ay içinde, ödeme tarihinde geçerli olan döviz kuru üzerinden Yeni Türk Lirası’na

çevrilmek üzere Savunmacı Hükümet tarafından baꢀvurana aꢀağıdaki meblağların

ödenmesine;

4

(i) manevi tazminat olarak 6.000 EUR (altı bin Euro),

(ii) yukarıdaki meblağlara uygulanabilecek her türlü vergi;

(b) yukarıda belirtilen üç aylık sürenin sona erdiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına

kadar, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan marjinal kredi kolaylığı

oranının üç puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;

4. Baꢀvuranın adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerinin reddedilmesine

KARAR VERMĐꢀTĐR.

Đꢀbu karar, Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ ve Mahkeme Đç Tüzüğü’nün 77. maddesi’nin 2. ve

3. fıkraları uyarınca 29 Ocak 2008 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.

Sally Dollé

Zabıt Katibi

Françoise Tulkens

Baꢀkan

5