CONSEIL DE  
L'EUROPE  
AVRUPA  
KONSEYĐ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
KARAKAꢀ - TÜRKĐYE DAVASI  
(Baꢁvuru no: 76991/01)  
KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ  
STRAZBURG  
13 Haziran 2006  
Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli  
bazı düzeltmelere tabi olabilir.  
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2006. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan ve (76991/01) baꢀvuru no’lu davanın nedeni bu  
ülke vatandaꢀı olan M. Hüseyin Karakaꢀ’ın (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne  
(AĐHM) 11 Ekim 2001 tarihinde, Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesinin (AĐHS) Temel Đnsan  
Haklarını güvence altına alan 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.  
Baꢀvuran, Đstanbul Barosu avukatlarından F. Karakaꢀ tarafından temsil edilmektedir.  
OLAYLAR  
1. Olayın koꢀulları  
Baꢀvuran 1968 yılında doğmuꢀtur ve Bartın’da ikamet etmektedir.  
10 Nisan 1996 tarihinde, Türk Hukuku açısından yasadıꢀı bir örgüt PKK’ya (Kürdistan  
Đꢀçi Partisi) karꢀı düzenlenen bir operasyon sırasında, baꢀvuran sahte bir kimlik belgesiyle  
yakalanmıꢀ ve Đstanbul Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele ꢁubesi’ne bağlı polislerce  
gözaltına alınmıꢀtır.  
19 Nisan 1996 tarihinde, polis baꢀvuranın evine ve içinde patlayıcıların ele geçirildiği  
iꢀyerine baꢀvuranla birlikte gitmiꢀtir.  
20 Nisan 1996 tarihinde, baꢀvuranın, içeriğinde PKK’nın üyesi olduğunu ve bu  
örgütün eylemlerine katıldığını kabul ettiği ifade tutanağı hazırlanmıꢀtır.  
24 Nisan 1996 tarihinde, baꢀvuran, Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet  
Baꢀsavcısı tarafından dinlenmiꢀtir. Baꢀvuran, söz konusu örgüte üye olduğunu kabul etmiꢀ  
ama gözaltı sırasında polisin tehdidi ve baskısı altında verdiğini iddia ettiği ifadede belirtilen  
olayları kabul etmemiꢀtir.  
Yine aynı gün, baꢀvuran Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi yardımcı hakiminin  
önüne çıkarılmıꢀ ve dinlenmiꢀtir. Baꢀvuran PKK’ya üye olduğunu kabul etmiꢀ ama gözaltı  
sırasında kayıtlara geçen ifadesinin içeriğini kabul etmemiꢀtir. Bu duruꢀmanın sonunda  
yardımcı hakim, baꢀvuranın geçici olarak tutuklanmasına hükmetmiꢀtir.  
2 Mayıs 1996 tarihinde Cumhuriyet Baꢀsavcısı, baꢀvuranı ve E.P. adındaki diğer bir  
kiꢀiyi, Türk Ceza Kanunu’nun 125. maddesi uyarınca, PKK’ya üye olmaktan ve ayrılıkçı  
eylemlere giriꢀmiꢀ olmaktan suçlamıꢀtır.  
15 Mayıs 1996 tarihinde, Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi yetkisizlik kararı almıꢀ  
ve dava dosyasını Erzincan Devlet Güvenlik Mahkemesi’ne göndermiꢀtir.  
29 Temmuz 1996 tarihinde, Erzincan Devlet Güvenlik Mahkemesi yetkisizlik kararı  
almıꢀ ve bunun yanı sıra baꢀvuranın serbest bırakılması talebini baꢀvurana yöneltilen  
suçlamaların ağırlığı nedeniyle reddetmiꢀtir.  
Dava dosyası, Yargıtay’ın, 21 Ağustos 1996 tarihinde davanın görülmesinde  
Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi’nin yetkisini onayan 10. dairesine gönderilmiꢀtir.  
17 Eylül 1996 tarihinde, Devlet Güvenlik Mahkemesi dava dosyasının incelenmesine  
baꢀlamıꢀ ve suçlamaların ve kanıtların ağırlığı nedeniyle baꢀvuranın serbest bırakılması  
talebini reddetmiꢀtir.  
27 Aralık 1996 tarihinde, Devlet Güvenlik Mahkemesi, gözaltı sırasında ve  
Cumhuriyet Baꢀsavcısı önünde alınan ifadelerin içeriğini polislerin zorlaması ve baskısıyla  
verdiği gerekçesiyle reddeden baꢀvuranı dinlemiꢀtir. Bunun dıꢀında, baꢀvuran gözaltı  
sırasında kötü muamelelere maruz kaldığını iddia etmektedir. Bu duruꢀmanın sonunda,  
AĐHM, baꢀvuranın geçici olarak tutuklu kalmasına ve hastaneden sağlık raporunun bir  
kopyasını talep etmeye karar vermiꢀtir.  
26 ꢁubat 1997 tarihinde, Devlet Güvenlik Mahkemesi, yeniden toplanarak istenen  
sağlık raporunun dosyaya eklenmediğini tespit etmiꢀ ve gözaltından sorumlu polis  
memurlarının çağrılmasına karar vermiꢀtir.  
16 Nisan 1997 tarihinde, Devlet Güvenlik Mahkemesi sağlık raporunun dosyaya  
eklendiğini ama çağrılan polislerin gelmediğini tespit etmiꢀtir.  
18 Haziran 1997 tarihinde, Devlet Güvenlik Mahkemesi hazır bulunan polis  
memurlarını dinlemiꢀ ve Savcılığa bir sonraki duruꢀma davanın esasına iliꢀkin iddianameyi  
hazırlamasını talep etmiꢀtir. Devlet Güvenlik Mahkemesi, suçlamaların ve kanıtların ağırlığı  
nedeniyle baꢀvuranın serbest bırakılması talebini reddetmiꢀtir.  
13 Ağustos ve 10 Ekim 1997 tarihlerindeki diğer iki duruꢀma iddianamenin  
okunmasına ve sanıkların dinlenmesine ayrılmıꢀtır. Sanıkların serbest bırakılma talepleri aynı  
nedenden reddedilmiꢀtir.  
21 Kasım 1997 tarihinde Devlet Güvenlik Mahkemesi adli soruꢀturmanın  
geniꢀletilmesine karar vermiꢀtir ve Genel Kurmay Baꢀkanlığından iddianamede baꢀvurana  
atfedilen suçlar hakkında ve de diğer sanık E.P. hakkında bilgi istemiꢀtir.  
Devlet Güvenlik Mahkemesi, davanın esası hakkında karar vermeden önce otuzdan  
fazla duruꢀma düzenlemiꢀtir. Bu duruꢀmaların her biri sırasında baꢀvuran, suçlamaların ve  
kanıtların ağırlığı nedeniyle her seferinde reddedilen serbest bırakılması talebini ileri  
sürmüꢀtür. Đlgilinin kefalet ödeyerek serbest bırakılması talebi de reddedilmiꢀtir.  
30 Mayıs 2001 tarihinde, Devlet Güvenlik Mahkemesi, baꢀvuran Türkiye’den toprak  
parçası ayrılması yönünde eylemler yürüttüğü ve bu amaçla silahlı bir örgüte üye olduğu için  
baꢀvuranın suçlu olduğuna karar vermiꢀtir. Devlet Güvenlik Mahkemesi, baꢀvuranı Türk Ceza  
Kanunu’nun 168. maddesi uyarınca on beꢀ yıl hapis cezasına mahkum etmiꢀtir.  
4 Haziran 2001 tarihinde, baꢀvuran Yargıtay’a itirazda bulunmuꢀtur.  
24 Ocak 2002 tarihinde, Yargıtay davanın esasına iliꢀkin kararı bozmuꢀ, ve deliller  
göz önünde bulundurulduğunda Türk Ceza Kanunu’nun 125. maddesi uyarınca baꢀvuranın  
mahkum edilmesi gerektiğine karar vermiꢀtir.  
1 Nisan 2002 tarihinde, Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi dosyanın tekrar  
incelenmesine baꢀlamıꢀtır.  
25 Ekim 2004 tarihinde, Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi, Türk Ceza  
Kanunu’nun 125. maddesi uyarınca baꢀvuranı ağır müebbet hapis cezasına çarptırmıꢀtır.  
28 Haziran 2005 tarihinde, baꢀvuranın itirazı üzerine, Yargıtay, 1 Haziran 2005  
tarihinde yürürlüğe giren ve ilgilinin hukuki durumu üzerinde etkili olacak Yeni Türk Ceza  
Yasası’nı dikkate alarak, kararı bozmuꢀtur.  
8 ꢁubat 2006 tarihinde, Đstanbul Ağır Ceza Mahkemesinin 11. dairesinde bir duruꢀma  
gerçekleꢀmiꢀtir. Dava mahkemede hâlâ askıdadır.  
HUKUK AÇISINDAN  
I.  
AĐHS’NĐN 5 § 3 MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA  
Baꢀvuran, geçici tutuklanma süresinin uzunluğundan yakınmaktadır. Bu bağlamda  
baꢀvuran, AĐHS’nin 5 § 3 maddesine atıfta bulunmuꢀtur.  
AĐHM, bu ꢀikayetin AĐHS’nin 35 § 3 maddesi uyarınca belirgin olarak kötü  
temellendirilmiꢀ olmadığına ve derinlemesine incelenmesi gerektiğine karar vermiꢀtir. Öte  
yandan, AĐHM, bu ꢀikayetin diğer hiçbir kabuledilemezlik engeline takılmadığını tespit  
etmiꢀtir.  
Hükümet, ulusal mahkemelerin baꢀvuranın geçici olarak tutuklu kalması kararlarına  
yol açtığını ileri sürmektedir. Böylece, Devlet Güvenlik Mahkemesi, incelemelerin devam  
etmesi, baꢀvuranın kaçması tehlikesi ve kamu düzenini koruma gerekliliği sebeplerinin  
baꢀvuranın serbest bırakılma taleplerini reddetmek için yeterince önemli veriler olduğuna  
karar vermiꢀtir. Hükümet, baꢀvuranın tutuklu kalmasının gerekli olduğu ve AĐHM’in  
baꢀvuranın bu yönde oluꢀturulan taleplerini göz ardı etmek durumunda olduğu sonucuna  
varmaktadır.  
Baꢀvuran, Hükümetin delillerine itiraz etmektedir.  
AĐHM, AĐHS’nin 5 § 3 maddesinde öngörülen sürenin sonunun davanın esası  
hakkında ilk yargılamada karar verilen gün olduğunu hatırlatmaktadır (bkz. Wemhoff-  
Almanya, 27 Haziran 1968 tarihli, A serisi 7 no’lu karar ve Labita-Đtalya 26772/95 no’lu  
karar).  
Davada, baꢀvuranın tutuklanmasının ilk dönemi 10 Nisan 1996 tarihinde baꢀlamıꢀ ve  
30 Mayıs 2001 tarihinde mahkum edilmesiyle sona ermiꢀtir. Böylece bu dönem beꢀ yıl bir ay  
sürmüꢀtür. Bu tarihten sonra, baꢀvuran, yetkili bir mahkeme tarafından mahkum ediliꢀinin  
ardından yetkili hukuki makamın önüne çıkarılması amacı olmaksızın tutuklanmıꢀtır (bkz.  
I.A.-Fransa, 23 Eylül 1998 tarihli karar).  
Yargıtay’ın 30 Mayıs 2001 tarihli kararı onadığı ve davanın incelenmesine Devlet  
Güvenlik Mahkemesi önünde tekrar baꢀlandığı 24 Ocak 2002 tarihinden itibaren, AĐHS’in 5 §  
1 c) maddesi uyarınca ikinci bir geçici tutuklama dönemi baꢀlamıꢀtır. Bu dönem, 25 Ekim  
2004 tarihinde Devlet Güvenlik Mahkemesi, baꢀvuranı Türk Ceza Kanunu’nun 125. maddesi  
uyarınca ağır müebbet hapis cezasına mahkum etmesiyle sona ermiꢀtir. Böylece bu dönem iki  
yıl dokuz ay sürmüꢀtür. Bununla birlikte, AĐHM, 24 Ocak 2002 tarihi itibarı ile baꢀvuranın  
beꢀ yıl dokuz aydır tutuklu bulunduğunu belirtmektedir.  
Daha sonra, Yargıtayın 25 Ekim 2004 tarihli kararı onadığı ve Devlet Güvenlik  
Mahkemesi önünde davanın incelenmesine tekrar baꢀlandığı 28 Haziran 2005 tarihinden  
itibaren AĐHS’nin 5 § 1 c) maddesi uyarınca üçüncü bir geçici tutuklama dönemi baꢀlamıꢀtır.  
Bu dönem, yaklaꢀık on bir ay sonra hâlâ sona ermemiꢀtir. Baꢀvuran, toplam olarak sekiz yıl  
dokuz ay geçici olarak tutuklu kalmıꢀtır.  
AĐHM, böyle bir durumda, bir sanığın geçici olarak tutuklanma süresinin makul  
sınırları geçmemesinin denetimini yapmanın ilk olarak ulusal hukuki makamların görevi  
olduğunu hatırlatmaktadır. Bu amaçla ulusal hukuki makamların, masumiyet karinesini göz  
önünde bulundurarak, kiꢀisel özgürlüğe saygı kuralının ihlal edilmesini haklı çıkaracak gerçek  
bir kamu yararının varlığını ortaya koyan veya ortadan kaldıran türden koꢀulları incelemeleri  
ve serbest kalma taleplerini geri çeviren kararlarında bunları göz önünde bulundurmaları  
gerekmektedir. AĐHM, esas olarak, adı geçen kararlarda bulunan veriler ve ilgilinin  
baꢀvurularında belirttiği ihtilaf konusu olmayan olayların ıꢀığında, AĐHS’in 5 § 3 maddesinin  
ihlal edilip edilmediğini tespit etmelidir (bkz. Assenov ve diğerleri-Bulgaristan, 28 Ekim 1998  
tarihli karar).  
Bu bağlamda, yakalanan kiꢀinin bir suç iꢀlediğinin iddia edilmesi için uygun  
nedenlerin kalıcı olması tutukluluk halinin devam etmesinin vazgeçilmez ꢀartıdır ama bir  
zaman sonra yeterli olmamaktadır. AĐHM, bu durumda adli makamlarca ele alınan diğer  
sebeplerin özgürlükten mahrum bırakmayı meꢀrulaꢀtırmaya devam edip etmediklerini tespit  
etmek zorundadır. Bu sebepler uygun ve yeterli olarak görülünce, AĐHM, ayrıca yetkili ulusal  
makamların davanın devamı için özel bir özen gösterip göstermediklerini araꢀtırır (bkz.,  
diğerleri arasında, Ali Hıdır Polat-Türkiye, 61446/00 no’lu, 5 Nisan 2005 tarihli karar).  
Dava dosyasından, Devlet Güvenlik Mahkemesinin baꢀvuranın tekrarlanan serbest  
bırakılma taleplerini bertaraf ettiği ve Devlet Güvenlik Mahkemesinin, “suçun türü veya  
nitelenmesi”, “delillerin durumu”, veya “dosyanın içeriği” gibi neredeyse benzer hatta tek tip  
formüllere dayanarak baꢀvuranın tutukluluk halinin devamına karar verdiği ortaya  
çıkmaktadır. Devlet Güvenlik Mahkemesi, dört kez, sebep belirtmeden baꢀvuranın tutukluluk  
halinin devam etmesi kararı almıꢀtır.  
Halbuki, AĐHM’e göre, “delillerin durumu” suçluluğa iliꢀkin ciddi delillerin varlığının  
ve kalıcılığının iꢀaret edilmesi gibi anlaꢀılabilirse de ve genelde bu koꢀullar uygun etkenler  
oluꢀturabiliyorsa da, davada bunlar tek baꢀlarına baꢀvuranın bu kadar uzun süre tutuklu  
kalmasını haklı gösteremezler (Ali Hıdır Polat).  
Öte yandan, AĐHM, Devlet Güvenlik Mahkemesinin davanın esasını incelemeden  
otuzdan fazla duruꢀma düzenlediğini tespit etmiꢀtir.  
En sonunda AĐHM, görünüꢀe göre, Hükümetin kaçma riskine ve kamu düzenini  
muhafaza etme gerekliliğine iliꢀkin argümanlarının ulusal adli makamlarca dikkate  
alınmadığını tespit etmiꢀtir (bkz. Acunbay-Türkiye, 61442/00 ve 61445/00 no’lu, 31 Mayıs  
2005 tarihli kararlar).  
Bu ꢀartlarda, davada baꢀvuranın geçici tutukluluk halinin uzun sürmesi nedeniyle,  
AĐHM, AĐHS’nin 5 § 3 maddesinin ihlal edildiği sonucuna varmıꢀtır.  
II.  
AĐHS’NĐN 6 § 1 MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA  
Baꢀvuran, dava süresinin “makul süre” prensibine uymadığını ileri sürmektedir.  
Baꢀvuran davada AĐHS’in 6 § 1 maddesinin ihlal edildiği kanaatindedir.  
Hükümet, davanın koꢀulları göz önünde bulundurulduğunda, davanın süresinin makul  
olmadığının kabul edilemeyeceği kanaatindedir. Hükümet, davanın karmaꢀıklığının ve  
baꢀvuranın üstüne düꢀen görevlerin niteliğinin altını çizmiꢀtir. Ceza davası uzun ve uğraꢀtırıcı  
incelemeler gerektirmiꢀtir. Bununla birlikte, ek iddianamenin ardından ek araꢀtırmalar  
gerekmiꢀtir. Son olarak, ulusal makamlara hiçbir tepkisizlik veya ihmal dönemi isnat  
edilemez.  
Baꢀvuran bu iddiaya itiraz etmektedir.  
AĐHM, ilk önce, ceza davasının süresine iliꢀkin yapılan ꢀikayetin AĐHS’nin 35 § 3  
maddesi uyarınca belirgin olarak kötü temellendirilmiꢀ olmadığını tespit etmektedir. Bunun  
dıꢀında, dava hiçbir kabuledilemezlik engeline takılmamaktadır.  
AĐHM, dikkate alınacak sürenin baꢀvuranın 10 Nisan 1996 tarihinde yakalanmasıyla  
baꢀladığını vurgulamaktadır. Dava hâlâ askıda olmakla birlikte, dava iki duruꢀma için 10 yıl  
bir aydan fazla süredir devam etmiꢀ ve bugüne kadar sürmüꢀtür.  
Bir davanın makul süresinin niteliği, davanın koꢀullarına göre ve AĐHM’in yerleꢀik  
içtihatları uyarınca ele alınan kriterler, özellikle davadaki olayın karmaꢀıklığı, baꢀvuranın ve  
yetkili makamların davranıꢀları göz önünde bulundurularak değerlendirilir (bkz, diğerleri  
arasında, Pélissier ve Sassi-Fransa, 25444/94 no’lu karar).  
AĐHM, dava boyunca baꢀvuranın tutuklu bulunduğunu –davayla ilgilenen  
mahkemelerin en kısa sürede karar vermesini gerektiren durum- tespit etmiꢀtir (bkz.  
Kalachnikov-Rusya, 47095/99 no’lu karar, ve daha yakın zamanda, Temel ve Taꢀkın-Türkiye,  
40159/98 no’lu, 30 Haziran 2005 tarihli karar).  
AĐHM, kendisine sunulan tüm verileri inceledikten ve konuyla ilgili kendi yerleꢀik  
içtihadını dikkate aldıktan sonra, dava süresinin aꢀırı uzunlukta olduğuna ve “makul süre”  
zorunluluğuna uymadığına karar vermiꢀtir.  
Bu durumda, AĐHS’nin 6 § 1 maddesi ihlal edilmiꢀtir.  
III.  
AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA  
A. Zarar  
Baꢀvuran, uğradığını iddia ettiği maddi ve manevi zarar için 20 000 Euro talep  
etmiꢀtir.  
Hükümet, bu iddialara itiraz etmektedir.  
AĐHM, hakkaniyetle karar vererek baꢀvurana maddi ve manevi tazminat olarak 8 000  
Euro ödenmesi gerektiğine karar vermiꢀtir.  
B. Harcama ve masraflar  
Baꢀvuran, ulusal mahkemeler ve AĐHM önünde yapmıꢀ olduğu harcama ve masraflar  
için 5 800 Euro talep etmektedir. Bu duruma delil olarak bir hesap özeti sunmuꢀtur.  
Hükümet bu meblağa itiraz etmektedir.  
AĐHM’in yerleꢀik içtihadına göre, bir baꢀvuran masraf ve harcamalarının tazminini  
ancak bu masraf ve harcamaların gerçekliği, gerekliliği ve meblağın makul nitelikte olduğu  
ortaya konursa elde edebilir. Davada, AĐHM, elindeki verileri ve yukarıda belirtilen kriterleri  
göz önünde bulundurarak baꢀvurana tüm masraflar için 1 000 Euro ödenmesinin makul  
olduğuna karar vermiꢀtir.  
C. Gecikme faizi  
AĐHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz  
oranına üç puanlık bir artıꢀın ekleneceğini belirtmektedir.  
BU NEDENLERLE, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,  
1. Davanın kabul edilebilir olduğuna,  
2. AĐHS’nin 5 § 3 maddesinin ihlal edildiğine,  
3. AĐHS’nin 6 § 1 maddesinin ihlal edildiğine,  
4. a) AĐHS’nin 44 § 2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay  
içinde, ödemenin yapıldığı tarihteki döviz kuru üzerinden Y.T.L.’ye çevrilmek  
üzere ve miktara yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutularak, Savunmacı  
Hükümet tarafından baꢀvurana maddi ve manevi tazminat için 8 000 Euro (sekiz  
bin) ve masraf ve harcamalar için 1 000 Euro (bin) ödenmesine;  
b) Söz konusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar  
Hükümet tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz  
oranının üç puan fazlasına eꢀit oranda faiz uygulanmasına;  
5. Adil tazmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;  
karar vermiꢀtir.  
Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77 §§ 2 ve 3  
maddesine uygun olarak 13 Haziran 2006 tarihinde yazıyla bildirilmiꢀtir.