CONSEIL

AVRUPA

DE L’EUROPE

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

KARAKAꢀ ve TANDOĞAN -TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢁvuru no: 33452/02 ve 33457/02)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

13 Aralık 2007

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli

düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan (33452/02 ve 33457/02) no’lu davanın nedeni (T.C.

vatandaꢀları) Tahir Karakaꢀ ve Emine Zeynep Tandoğan’ın (baꢀvuranlar) Avrupa Đnsan

Hakları Mahkemesi’ne 30 Temmuz 2002 tarihinde Temel Đnsan Hakları ve Özgürlüklerini

güvence altına alan Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34. maddesi uyarınca

yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.

19 Kasım 2004 tarihinde, Mahkeme kalemi, 4 Eylül 2004 tarihinde Karakaꢀ’ın vefat ettiği ve

baꢀvuranın mirasçıları olan Fethiye Karakaꢀ, Muhterem Karakaꢀ, Nigar Karakaꢀ ve Ali Rıza

Karakaꢀ’ın baꢀvuruyu sürdürme istekleri konusunda bilgilendirilmiꢀtir. Baꢀvuran niteliğinin

baꢀvuranın mirasçılarına tanınması gerekirken pratik gerekçelerle iꢀbu davada Karakaꢀ’ın

“baꢀvuran” (Tandoğan ile birlikte “baꢀvuranlar”) olarak adlandırılmasına devam edilecektir

(Dalban-Romanya, baꢀvuru no: 28114/95).

Baꢀvuranlar, AĐHM önünde Çanakkale Barosu avukatlarından M. Öztok tarafından temsil

edilmektedirler.

OLAYLAR

I. DAVANIN KOꢀULLARI

Baꢀvuranlar, sırasıyla 1939 ve 1958 doğumlulardır ve Çanakkale’de ikamet etmektedirler.

1. Đki baꢀvurunun ortak olayları

11 Kasım 1998 tarihinde, Çanakkale Belediyesi (idare) baꢀvuranlara ait iki taꢀınmazı

kamulaꢀtırmıꢀtır.

Kıymet Takdir Komisyonu, taꢀınmazların değerini sırasıyla 1.944.000.000 TL ve

1.458.000.000 TL olarak belirlemiꢀtir. Baꢀvuranlara sözkonusu meblağlar, taꢀınmazların

devredildiği tarihte ödenmiꢀtir.

7 Kasım 1998 tarihinde, ödenen tutarda anlaꢀmazlık doğması üzerine baꢀvuranlar, Çanakkale

Asliye Hukuk Mahkemesi’nde tezyidi bedel davası açmıꢀlardır.

27 Mart 2001 tarihli bir kararla, mahkeme, baꢀvuranları kısmen haklı bulmuꢀ ve idareyi, 25

Aralık 1998 tarihinden itibaren iꢀleyecek gecikme faizi ile birlikte 2.637.066.375 TL

(33452/02 no’lu baꢀvuru) ve 3.516.088.500 TL (33457/02 no’lu baꢀvuru) ek kamulaꢀtırma

bedeli ödemeye mahkum etmiꢀtir.

Bu tarihten itibaren, iki dava farklı ꢀekilde aꢀağıdaki ꢀekilde sürmüꢀtür:

2. 33452/02 no’lu baꢀvuru

4 Ekim 2001 tarihinde, idare, Karakaꢀ’a ek kamulaꢀtırma bedeli olan 2.879.619.493 TL

ödemiꢀtir.

15 Kasım 2001 tarihli bir karar ile Yargıtay, ilk derece mahkemesinin kararını bozmuꢀ ve 19

ꢁubat 2002 tarihinde, karar düzeltme baꢀvurusunu reddetmiꢀtir.

2

21 Kasım 2003 tarihinde, ilk derece mahkemesi yeni bir karara varmıꢀ, ancak bu karar da 19

Nisan 2004 tarihli Yargıtay kararı ile bozulmuꢀtur.

8 Nisan 2004 tarihinde, idare, baꢀvurana 5.779.355.646 TL tutarında ikinci bir ödeme

yapmıꢀtır.

4 Eylül 2004 tarihinde, Karakaꢀ vefat etmiꢀtir.

14 Ekim 2005 tarihinde, ilk derece mahkemesi, müteveffanın mirasçılarına 25 Aralık 1998

tarihinden itibaren iꢀleyecek gecikme faizi ile birlikte 3.065.690.000 TL ödenmesine karar

vermiꢀtir.

6 ꢁubat 2006 tarihli bir karar ile Yargıtay ilk derece mahkemesinin kararını onamıꢀtır.

3. 33457/02 no’lu baꢀvuru

25 Temmuz 2001 tarihinde, idare, Tandoğan’a 3.516.088.500 TL ek kamulaꢀtırma bedeli

ödemiꢀtir.

25 Ekim 2001 tarihli bir karar ile Yargıtay ilk derece mahkemesinin kararını bozmuꢀ ve 24

Ocak 2002 tarihinde, karar düzeltme baꢀvurusunu reddetmiꢀtir.

21 Kasım 2003 tarihinde, ilk derece mahkemesi, yeni bir karara varmıꢀ, ancak bu karar da 26

Nisan 2004 tarihli Yargıtay kararı ile bozulmuꢀtur.

Bu arada, 23 Mart 2004 tarihinde, kamulaꢀtırmayı gerçekleꢀtiren idare 7.801.375.082 TL

tutarında ikinci bir ödeme yapmıꢀtır.

14 Ekim 2005 tarihinde, ilk derece mahkemesi, Tandoğan’a 25 Aralık 1998 tarihinden

itibaren iꢀleyecek gecikme faizi ile birlikte 4.087.580.000 TL ödenmesine karar vermiꢀtir.

6 ꢁubat 2006 tarihli bir karar ile Yargıtay ilk derece mahkemesinin kararını onamıꢀtır.

1 Eylül 2006 tarihinde, 29.655 Yeni Türk Lirası değerindeki son ödeme yapılmıꢀtır.

HUKUK

I. DAVALARIN BĐRLEꢀTĐRĐLMESĐ

Olaylar ve esasa iliꢀkin ortaya koydukları sorun bakımından davaların benzerliğini dikkate

alarak, AĐHM, davaların birleꢀtirilerek tek bir davada incelenmesine karar vermektedir.

II. 1 NO’LU EK PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI

HAKKINDA

Baꢀvuranlar, idare tarafından ek kamulaꢀtırma bedellerinin gecikmeli olarak ödenmesi ve

olayların meydana geldiği dönemde Türkiye’deki yüksek enflasyon oranı karꢀısında Devlet

tarafından uygulanan gecikme faizinin yetersiz kalmasından ꢀikayetçilerdir. Bu bağlamda

baꢀvuranlar, 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesine atıfta bulunmaktadırlar.

3

A. Kabuledilebilirliğe iliꢁkin

Đçtihadından doğan kriterler ıꢀığında ve olayın unsurlarını göz önüne alarak AĐHM ꢀikayetin

esas bakımından inceleme konusu yapılması gerektiği kanaatindedir. AĐHM, hiçbir

kabuledilemezlik unsurunun bulunmadığını da tespit etmektedir.

B. Esas

AĐHM, bu davadakine benzer sorunların ortaya çıktığı davaları birçok kez incelemiꢀ ve 1

No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğini tespit etmiꢀtir (Bkz. sözü edilen Akkuꢀ ve

Aka).

AĐHM, yargı süreci boyunca yapılan kısmi ödemelerle birlikte, mevcut baꢀvuruların,

Çanakkale Asliye Hukuk Mahkemesi’ne baꢀvuru ile baꢀlayan ve sözkonusu mahkeme

tarafından belirlenen miktarların fiili olarak ödemesi yapılana kadar geçen sürede paranın

değer kaybından kaynaklanan zararı telafi etmek için uygulanan gecikme faizi oranının

yetersizliğine dayandığını gözlemlemektedir.

AĐHM, mevcut davayı incelemiꢀ ve Hükümet’in davayı farklı ꢀekilde sonuçlandıracak hiçbir

tespit ve delil sunmadığı kanaatine varmıꢀtır. AĐHM, taꢀınmazları kamulaꢀtırıldığında

baꢀvuranların alacakları ile yargı süreci boyunca kısmi ödemeler yapılmasına rağmen fiili

ödeme sırasında baꢀvuranların aldıkları miktar arasındaki değer farkının, baꢀvuranları,

mülkün kamulaꢀtırılmasına ilaveten ayrı bir zarara daha uğrattığı, toplum yararının

gerektirdikleri ile mülkiyet hakkına saygının korunması arasında hüküm sürmesi gereken adil

dengeyi bozduğu kanaatindedir.

Sonuç olarak, 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.

III. AĐHS’NĐN 6/1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA

Baꢀvuranlar, yargı süresinin AĐHS’nin 6/1. maddesine riayet etmemesinden ꢀikayetçilerdir.

A. Kabuledilebilirliğe iliꢁkin

AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde baꢀvurunun dayanaktan yoksun

olmadığını kaydeden AĐHM, baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru

bulunmadığını tespit eder.

B. Esas

AĐHS’nin 1. No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi kapsamında ulaꢀılan sonucu göz önüne alarak,

AĐHM, sözkonusu ihtilafın AĐHS’nin 6/1. maddesi açısından ayrı olarak incelenmesinin gerek

olmadığı kanaatindedir.

4

IV. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA

A. Tazminat

Baꢀvuranlar, sırasıyla 71.632 Euro ve 95.500 Euro değerindeki maddi zararlarının giderilmesi

gerektiğini belirtmektedirler. Baꢀvuranların her biri ayrıca 10.000 Euro manevi tazminat

talebinde bulunmaktadır.

Hükümet, bu iddialara karꢀı çıkmaktadır.

AĐHM, Aka kararında benimsenen hesaplama yöntemini göz önünde bulundurarak ve ilgili

ekonomik veriler ıꢀığında, Karakaꢀ’ın hak sahiplerine ortaklaꢀa 15.500 Euro ve Tandoğan’a

8.200 Euro maddi tazminat ödenmesine karar vermektedir.

Manevi tazminata iliꢀkin olarak, AĐHM, mevcut dava koꢀullarında ihlal tespitinin kendisinin

yeterli adil tazmin oluꢀturduğu kanaatindedir.

B. Yargılama masraf ve giderleri

Baꢀvuranların her biri AĐHM önünde yapmıꢀ oldukları masraf ve harcamalar için 3.000 Euro

talep etmektedirler.

Hükümet, bu talebin belgelendirilmediği kanısındadır.

AĐHM içtihadına göre, bir baꢀvuran yargılama masraf ve giderlerinin geri ödemesini,

gerçekliği, gerekliliği ve makul oranda oldukları ortaya konulduğu sürece elde edebilir.

AĐHM, mevcut davada baꢀvuranların avukatının çalıꢀma saatine iliꢀkin ücret makbuzu

sunmadıklarını ve sözü edilen giderleri belgelendirmediklerini tespit etmektedir. Sonuç olarak

AĐHM, yargılama masraf ve giderleri olarak baꢀvuranlara belli bir miktar ödenmesinin gerekli

olmadığı kanaatindedir.

C. Gecikme Faizi

Gecikme faizi Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı orana üç

puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenecektir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Baꢀvuruların birleꢀtirilmesine;

2. Baꢀvuruların kabuledilebilir olduğuna;

3. 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine;

4. AĐHS’nin 6/1. maddesi kapsamında yapılan ꢀikayetin ayrı olarak incelenmesinin gerek

olmadığına;

5. 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiği tespitinin, baꢀvuranların maruz

kaldığı manevi zarar için yeterli adil tatmin oluꢀturduğuna;

5

6. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,

miktara yansıtılabilecek vergi baꢀlığı altındaki damga vergisi ve mali

yükümlülüklerden muaf tutularak ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden YTL’ ye

çevrilmek üzere, Savunmacı Devlet tarafından:

i. Karakaꢀ’ın hak sahipleri Fethiye Karakaꢀ, Muhterem Karakaꢀ, Nigar Karakaꢀ ve Ali

Rıza Karakaꢀ’a ortaklaꢀa olarak 15.500 Euro (on beꢀ bin beꢀ yüz Euro) maddi

tazminat ödenmesine;

ii. Tandoğan’a 8.200 Euro (sekiz bin iki yüz Euro) maddi tazminat ödenmesine;

b)sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet

tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç

puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;

7. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;

KARAR VERMĐꢀTĐR.

Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve

3. paragraflarına uygun olarak 13 Aralık 2007 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.

6