CONSEIL DE

L'EUROPE

AVRUPA

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

KARAKAYA - TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no: 11424/03)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

24 Ocak 2008

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44. maddesinin 2. paragrafında belirtilen koꢀullar çerçevesinde

kesinleꢀecek olup bazı ꢀekli düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan 11424/03 no’lu davanın nedeni T.C vatandaꢀı

Emin Karakaya’nın (“baꢀvuran”) Avrupa Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunması

Sözleꢀmesinin (“AĐHS”) 34. maddesi uyarınca 25 Mart 2003 tarihinde Avrupa Đnsan Hakları

Mahkemesi’ne (“AĐHM”) yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.

Baꢀvuran, Đstanbul Barosu avukatlarından M. Đriz tarafından temsil edilmektedir.

OLAYLAR

I. DAVANIN KOꢁULLARI

1956 doğumlu olan baꢀvuran Đstanbul’da ikamet etmektedir.

20 Mart 2002 tarihinde Güngören Đlçe Emniyet Müdürlüğü’ne telefonla isimsiz

ihbarda

bulunularak HADEP Đlçe Baꢀkanlığı tarafından Nevruz kutlaması bahanesiyle ‘Molotof’

kokteylleri hazırlandığı bildirilmiꢀtir. Đhbarda bulunan ꢀahıs ayrıca, adıgeçen ilçe

baꢀkanlığında dağıtılmayı bekleyen çok sayıda yasadıꢀı yayın ve el ilanı bulunduğunu da

belirtmiꢀtir.

Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi hakimi 20 Mart 2002’de, Eski Ceza Muhakemeleri

Usulü Kanununun 97. maddesi uyarınca HADEP Güngören Đlçe Baꢀkanlığında arama

yapılması izni vermiꢀtir.

Polis adıgeçen ilçe baꢀkanlığında 20 Mart 2002 tarihinde yaptığı aramada ‘Yeni Özgür Halk’

dergisinin beꢀ nüshasını, ‘Genç Bakıꢀ’ dergisinin 13 nüshasını, ‘Özgür Halk’ dergisinin 35

nüshasını ve bir adet ‘Vest Özgürlük Halk Kültür Sanat Özel’ ekini ele geçirmiꢀtir. Polis

ayrıca üzerinde ‘Newroz Piroz Bê Kutlu Olsun – Barıꢀtır – Özgürlüktür – Kardeꢀliktir –

Birliktir Đstanbul Đl Baꢀkanlığı’ ibaresinin yer aldığı yüz adet afiꢀ ve ‘Đnsan Hakları Bülteni

(Hadi Newruza) baꢀlıklı 135 adet el ilanı ele geçirmiꢀtir.

Bakırköy Sulh Ceza Mahkemesi Cumhuriyet Savcılığı 3 Nisan 2002 tarihli iddianamesinde

baꢀvuran aleyhinde aralarında yasadıꢀı yayın bulundurma suçunun da bulunduğu bazı

suçlardan ceza davası açmıꢀtır.

Bakırköy Sulh Ceza Mahkemesi dosya üzerinden inceleme yaparak baꢀvuranı üç ay hapis ve

1.000 Türk Lirası para cezasına çarptırmıꢀ daha sonra da hapis cezasını 381.682.144 TL para

cezasına çevirmiꢀtir. 647 sayılı kanununun 6. maddesi uyarınca mahkeme baꢀvuranın

cezasının ertelenmesine karar vermiꢀtir.

Baꢀvuran 23 Ağustos 2002 tarihinde Bakırköy Asliye Ceza Mahkemesi önünde bu karara

itiraz etmiꢀtir.

Bakırköy Asliye Ceza Mahkemesi 23 Ağustos 2002 tarihinde aldığı kararla itiraz edilen kararı

onamıꢀtır. Bu karar 17 Eylül 2002 tarihinde baꢀvurana tebliğ edilmiꢀtir.

HUKUK

I. AĐHS’NĐN 6. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA

Baꢀvuran, ulusal mahkemeler tarafından bir duruꢀma yapılmadığı cihetle davasının adil bir

ꢀekilde görülmediğini iddia etmektedir. Baꢀvuran bu nedenle müzakerelere katılma hakkından

yoksun bırakıldığını ve savunma haklarını tam manasıyla kullanamadığını iddia etmektedir.

Baꢀvuran bu hususta AĐHS’nin 6/1 maddesine atıfta bulunmaktadır.

Hükümet bu sava karꢀı çıkmaktadır.

A. Kabuledilebilirliğe iliꢀkin

1.Mağdur niteliği

Hükümet sulh ceza mahkemesi tarafından baꢀvuran hakkında verilen kararda cezanın

infazının ertelenmesine hükmedildiğini açıklamaktadır. Baꢀvuran para cezasını zaten

ödememiꢀ olduğundan bu karardan herhangi bir biçimde etkilenmiꢀ değildir. Hükümet

baꢀvuranın mağdur sıfatını haiz olmadığını savunmaktadır.

Baꢀvuran bu konuda görüꢀ belirtmemektedir.

AĐHM, Hükümet’in verdiği, Türk mevzuatının AĐHS’nin gereklerine cevap verecek ꢀekilde

değiꢀtirildiği bilgisini not etmektedir. Öte yandan, AĐHM kendi görevinin mevcut dava

olaylarını değerlendirmekle sınırlı olduğunu ve bu nedenle de ilgili dönemden bu yana bir

takım geliꢀmeler meydana geldiği gerekçesiyle bir davanın artık baꢀvuran açısından geçerli

bir hukuki yararının kalmadığı sonucuna varmasının beklenmemesi gerektiğini belirtir (bkz.

mutatis mutandis, Karkın – Türkiye, no: 43928/98, prg. 43, 23 Eylül 2003, Sadak ve diğerleri

– Türkiye (no:1), no: 29900/96, 29901/96, 29902/96, 29903/96, prg. 38, Lutz – Fransa (no:1),

no: 48215/99, prg. 20, 26 Mart 2002, ve Kudla – Polonya, no: 30210/96, prg. 152).

AĐHM bu konudaki içtihatını hatırlatır: ꢁayet yetkili ulusal makamlar açıkça ya da özü

itibarıyla AĐHS’nin ihlalinin varlığını kabul ederek bu durumu telafi etme yoluna gitmemiꢀ

iseler baꢀvuran lehinde verilen bir karar ya da alınan bir tedbir ilke olarak baꢀvuranın mağdur

sıfatının ortadan kalkması için yeterli olmaz (AĐHS’nin 10. maddesiyle ilgili olarak, bkz.

bilhassa Öztürk – Türkiye, no: 22479/93, prg. 73).

Elindeki dosya unsurlarını göz önünde bulunduran AĐHM mevcut davada sözkonusu

ertelemenin, ihtilaf konusu mahkumiyete bağlı yasakların kaldırılmasını öngörmek suretiyle

ceza mahkumiyetinin ve mahkumiyetle bağlantılı cezaların otomatik bir ꢀekilde silinmesini

beraberinde getiren bir mekanizma teꢀkil etmediğini tespit etmektedir (Abdullah Aydın (no:2),

no: 63739/00, 24 Mart 2005). Bu itibarla Hükümetin itirazının reddedilmesi yerinde olacaktır.

2. Altı ay süresi kuralı

Hükümet altı ay süresi kuralına riayet edilmediği itirazında bulunmaktadır. Hükümet, sulh

ceza mahkemesi kararının baꢀvurana 23 Eylül 2002 tarihinde tebliğ edilmesine karꢀın

baꢀvuran tarafından yapılan baꢀvurunun AĐHM’ye 19 Haziran 2003 tarihinde ulaꢀtığını

belirtmektedir.

Baꢀvuran bu hususta görüꢀ belirtmemektedir.

AĐHM, 19 Haziran 2003 tarihinin baꢀvuru formunun AĐHM’ye gönderilme tarihi değil

Mahkeme kalemine ulaꢀtığı tarih olduğunu tespit etmektedir. Buna karꢀın baꢀvuran, baꢀvuru

formunu 25 Mart 2003 tarihinde faksla göndermiꢀtir. Bu tarih dava baꢀvurusunun yapıldığı

tarih olarak değerlendirilmiꢀtir. Bu nedenle baꢀvuran AĐHS’nin 35/1 maddesine uygun olarak

baꢀvurusunu altı ay içinde yapmıꢀtır.

Netice itibarıyla Hükümetin bu itirazı kabul edilmeyecektir.

AĐHM baꢀvurunun AĐHS’nin 35/3 maddesi bakımından açıkça dayanaktan yoksun olmadığını

tespit etmektedir. AĐHM ayrıca baꢀvurunun baꢀka herhangi bir kabuledilemezlik gerekçesinin

bulunmadığını tespit etmiꢀtir. Dolayısıyla baꢀvuruyu kabuledilebilir ilan etmek yerinde

olacaktır.

B. Esasa iliꢀkin

AĐHM baꢀvuran tarafından dile getirilen ꢀikayete benzer bir ꢀikayeti daha önce incelediğini ve

baꢀvuranın ulusal mahkemeler önünde duruꢀması yapılmadığı cihetle davasını alenen

savunma hakkından yararlanmadığı için AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiği hükmüne

vardığını anımsatır (Karahanoğlu – Türkiye, no: 74341/01, prg. 37, 3 Ekim 2006, ve Tanyar

ve Küçükergin – Türkiye, 74242/01, prg. 26-28, 5 Aralık 2006).

Mevcut davayı inceleyen AĐHM, halihazırda farklı bir neticeye varabilmesi için Hükümet

tarafından ikna edici bir olgu ya da argüman sunulmadığını değerlendirmektedir.

Bu itibarla mevcut davada AĐHS’nin 6/1 maddesi ihlal edilmiꢀtir.

II. AĐHS’NĐN 13. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA

Baꢀvuran AĐHS’nin 6. maddesi yönünden yaptığı ꢀikayetleri sunabilmesi için iç hukukta bir

baꢀvuru yolu bulunmadığını iddia etmektedir. Baꢀvuran bu hususta AĐHS’nin 13. maddesine

atıfta bulunmaktadır.

Hükümet bu hususta görüꢀ belirtmemektedir.

AĐHM bu ꢀikayetin yukarıda incelenen ꢀikayetle ilintili olması hasebiyle aynı ꢀekilde

kabuledilebilir ilan edilmesi gerektiğini tespit etmektedir. Bununla birlikte AĐHS’nin 6.

maddesi çerçevesinde yaptığı tespiti göz önünde bulunduran AĐHM, mevcut davada AĐHS’nin

13. maddesinin ihlal edilip edilmediği meselesini ayrıca incelemeye yer olmadığı

kanaatindedir.

III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA

A. Tazminat

Baꢀvuran 1.000 Euro maddi ve 3.000 Euro manevi tazminat talep etmektedir.

Hükümet bu taleplere itiraz etmektedir.

Baꢀvuranın maddi tazminat taleplerini reddeden AĐHM, baꢀvuranın belli bir manevi zarara

uğradığı ve bu zararın telafisi için ihlal tespitinin yeterli olduğu kanaatindedir.

B. Yargılama masraf ve giderleri

Baꢀvuran ayrıca, AĐHM önünde yaptığı masraf ve harcamalar için 3.875 Euro talep

etmektedir.

Talep edilen meblağın herhangi bir belegeyle desteklenmediği gerekçesiyle Hükümet bu

talebe itiraz etmektedir.

AĐHM’nin içtihadına göre, yargılama masraf ve giderlerinin iadesi ancak bu masraf ve

giderlerin gerçekliğinin, gerekliliğinin ve makul oranda olduğunun kanıtlanması ile

mümkündür. Mevcut davada baꢀvuranın talebini destekleyici mahiyette herhangi bir belge

sunmadığını göz önünde bulunduran AĐHM bu talebi reddeder.

BU GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM, OYBĐRLĐĞĐ ĐLE

1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna ;

2. AĐHS’nin 6/1 maddesinin duruꢀma düzenlenmemesi sebebiyle ihlal edildiğine ;

3. AĐHS’nin 13. maddesi yönünden yapılan ꢀikayeti ayrıca incelemeye gerek olmadığına ;

4. Đhlal tespitinin manevi zarar için baꢀlı baꢀına yeterli bir adil tatmin teꢀkil ettiğine ;

5. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine ;

Karar vermiꢀtir.

Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve

3. paragraflarına uygun olarak 24 Ocak 2008 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.