CONSEIL DE  
L'EUROPE  
AVRUPA  
KONSEYĐ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
KARATEPE-TÜRKĐYE DAVASI  
(Baꢀvuru no:41551/98)  
KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ  
STRAZBURG  
31 Temmuz 2007  
Đꢀbu karar Sözleꢀme’nin 44§2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek olup  
ꢀekli bazı düzeltmelere tabi tutulabilir.  
_______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2007. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan (41551/98) baꢀvuru no’lu davanın nedeni bu ülke  
vatandaꢀı olan ꢁükrü Karatepe’nin (baꢀvuran) 31 Mart 1998 tarihinde Avrupa Đnsan Hakları  
Mahkemesi’ne (AĐHM) Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) Đnsan Hakları ve Temel  
özgürlükleri güvence altına alan 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.  
Baꢀvuran, Đstanbul Barosu avukatlarından C. ꢁanli tarafından temsil edilmektedir.  
OLAYLAR  
I. DAVA KOꢁULLARI  
Baꢀvuran 1949 doğumlu olup Kayseri’de ikamet etmektedir.  
Refah Partisi üyesi olan baꢀvuran olayların meydana geldiği dönemde Kayseri  
Belediye Baꢀkanıydı.  
Baꢀvuran 25 Ekim 1996 tarihinde bir basın açıklaması sırasında bir konuꢀma  
yapmıꢀtır.  
Baꢀvuran 10 Kasım 1996 tarihinde Refah Partisi’nin Kayseri Đl Divan Toplantısı’nda  
bir konuꢀma yapmıꢀtır.  
Baꢀvuranın konuꢀmalarına bir basın bildirisinde yer verilmiꢀtir.  
Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi (DGM) Cumhuriyet Baꢀsavcısı, 25 Temmuz  
1997 tarihli bir iddianameyle sözkonusu konuꢀmalar nedeniyle baꢀvuranın halkı din farkı  
gözeterek kin ve düꢀmanlığa tahrik ettiği gerekçesiyle Türk Ceza Kanunu’nun 312 §§ 2 ve 3.  
maddeleri uyarınca mahkum edilmesini talep etmiꢀtir. 25 Ekim ve 10 Kasım 1996 tarihlerinde  
yapılan konuꢀmalara iddianamede yer verilmiꢀtir.  
Baꢀvuran, 13 Kasım 1996 tarihinde Cumhuriyet Baꢀsavcısı tarafından alınan  
ifadesinde, toplantı salonuna girmeden önce Kayseri Büyükꢀehir Belediye Baꢀkanlığı’na bağlı  
iki merkez ilçe belediye baꢀkanının kendisine seslendiğini belirtmiꢀtir. Bu kiꢀilerin baꢀvurana  
verdiği sözleri tutmadığını söylemesi baꢀvuranı rahatsız etmiꢀtir. Baꢀvuran bu utanç ve üzüntü  
duygularının etkisinde konuꢀmasını yapmıꢀ fakat konuꢀmanın hiçbir anında Atatürk’e hakaret  
etmek ya da Atatürk’ü eleꢀtirmek istememiꢀtir. Baꢀvuranın amacı vatandaꢀlarının sorunlarını  
çözmesine engel olan bürokrasiyi eleꢀtirmek olmuꢀtur. Baꢀvuran konuꢀmasını daha önceden  
hazırlamamıꢀ ve cümleleri anlık olarak dile getirmiꢀtir. Kendisi de bir anayasa profesörü olan  
baꢀvuranın hiçbir ꢀekilde yürürlükte olan mevzuata karꢀı suç iꢀleme niyeti sözkonusu  
olmamıꢀtır.  
DGM, 9 Ekim 1997 tarihinde verilen bir kararla Türk Ceza Kanunu’nun 312 § 2.  
maddesi uyarınca baꢀvuranı bir yıl hapis ve 420.000 Türk Lirası para cezasına mahkum  
etmiꢀtir.  
Baꢀvuran, Yargıtay önünde aynı savunmayı yinelemiꢀ, ayrıca televizyon aracılığıyla  
yaptığı konuꢀma ve “kin ve intikam” kelimelerini sarf ettiği için özür dilediğini beyan  
etmiꢀtir.  
2
Yargıtay 10 Aralık 1997 tarihinde sözkonusu kararı onamıꢀtır. Yargıtay karar  
gerekçelerinde bilhassa basın bildirisine atıfta bulunmuꢀ ve baꢀvuranın bu bildirinin  
yayınlamasına izin vererek iradesini ve kararlılığını pekiꢀtirdiğine kanaat getirmiꢀtir. Yargıtay  
ayrıca, baꢀvuranın belediye baꢀkanı statüsünü, seçmenlerinin dini duygularını sömürmek ve  
etkilemek amacıyla kullandığına itibar etmiꢀtir.  
10 ꢁubat 1998 tarihinde Danıꢀtay tarafından verilen bir kararla baꢀvuran belediye  
baꢀkanlığı görevinden alınmıꢀtır.  
Baꢀvuran 24 Nisan 1998 tarihinde hapsedilmiꢀ ve 17 Eylül 1998 tarihinde ꢀartlı olarak  
tahliye edilmiꢀtir.  
HUKUK BAKIMINDAN  
I. AĐHS’NĐN 6 § 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA  
Baꢀvuran öncelikle kendisini yargılayan ve mahkum eden Devlet Güvenlik  
Mahkemesi’nin, bünyesinde askeri bir hakim bulunması nedeniyle tarafsız ve bağımsız bir  
mahkeme olmadığını ileri sürmekte ve AĐHS’nin 6 § 1. maddesine atıfta bulunmaktadır.  
AĐHM, içtihatlarından doğan kriterler ıꢀığında (Bkz., özellikle, Çıraklar-Türkiye, 28  
Ekim 1998 tarihli karar, Derleme Kararlar ve Hükümler) ve elindeki mevcut unsurların tümü  
dikkate alındığında baꢀvurunun bu kısmının esastan incelenmesi gerektiğine kanaat  
getirmektedir. AĐHM baꢀvuruda baꢀka hiçbir kabuledilemezlik gerekçesi tespit etmemektedir.  
AĐHM bu davadakine benzer soruların gündeme getirildiği benzer davaları incelemiꢀ  
ve AĐHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlal edildiğine kanaat getirmiꢀtir (Özel-Türkiye, no:  
42739/98, 7 Kasım 2002 ve Özdemir-Türkiye, no: 59659/00, 6 ꢁubat 2003 tarihli karar).  
AĐHM mevcut davayı incelemiꢀ ve Hükümet’in sözkonusu davayı farklı ꢀekilde  
sonuçlandıracak hiçbir tespit ve delil sunmadığına kanaat getirmiꢀtir. AĐHM, “güvenliğe”  
iliꢀkin suçlar hakkında DGM’ye çıkarılan baꢀvuranın, aralarında askeri hakimin de bulunduğu  
mahkeme heyeti önüne çıkmaktan çekinmesinin anlayıꢀla karꢀılanacağını belirtmektedir. Bu  
nedenle baꢀvuran, DGM’nin davayla ilgili olmayan mülahazaları dikkati nazara almasından  
çekinmekte haklıdır. Böylece bu mahkemenin tarafsızlığı ve bağımsızlığı hakkında baꢀvuran  
tarafından duyulan ꢀüphelerin objektif olarak kanıtlandığı düꢀünülebilir (Incal-Türkiye, 9  
Haziran 1998 tarihli karar, Derleme).  
AĐHM sonuç olarak baꢀvuranı yargılayan DGM’nin, AĐHS’nin 6 § 1. maddesi  
uyarınca tarafsız ve bağımsız bir mahkeme olmadığı kanısındadır.  
II. AĐHS’NĐN 10 VE 14. MADDELERĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI  
HAKKINDA  
Baꢀvuran, DGM tarafından aleyhinde verilen mahkumiyet cezasının ifade özgürlüğü  
hakkını ihlal ettiğini ileri sürmektedir. Baꢀvuran, AĐHS’nin 14. maddesi ile birlikte 10.  
maddesine atıfta bulunmaktadır.  
AĐHS’nin 14. maddesine iliꢀkin ꢀikayetin ayrıca incelenmesini gerektirecek bir neden  
tespit edemeyen AĐHM baꢀvuranın ꢀikayetini yalnızca 10. madde kapsamında inceleyecektir.  
3
AĐHM elindeki mevcut unsurların tümüm ıꢀığında baꢀvuranın ꢀikayetinin, AĐHS’nin  
35 § 3. maddesi uyarınca açıkça dayanaktan yoksun olmadığını ve esastan incelenmesi  
gerektiğini tespit etmektedir. Bu nedenle sözkonusu ꢀikayetin kabuledilebilir ilan edilmesi  
uygun olacaktır.  
AĐHM, Erbakan-Türkiye (no: 59405/00, 6 Temmuz 2006 tarihli karar) kararında da  
dile getirdiği üzere 10. maddeye iliꢀkin içtihadından doğan temele ilkelere atıfta  
bulunmaktadır. Mevcut dava, baꢀvuranın ulusal mahkemeler tarafından “kine teꢀvik eden  
ifadeler” olarak değerlendirilen beyanları nedeniyle cezalandırılması hususuna iliꢀkindir. Bu  
bakımdan AĐHM, insanların onuruna karꢀı hoꢀgörü ve saygının, demokratik ve çoğulcu bir  
toplumun temellerini teꢀkil ettiğini vurgulamaktadır. Bundan “usullerin”, “koꢀulların”,  
“sınırlandırmaların” ya da verilen “cezaların” hedeflenen meꢀru amaçla orantılı olması  
koꢀuluyla, ilke olarak, demokratik toplumlarda hoꢀgörüsüzlüğe dayalı (dini hoꢀgörüsüzlük de  
dahil olmak üzere) kini yayan, teꢀvik eden, yücelten ya da haklı gösteren her türlü ifade  
ꢀeklinin cezalandırılmasının hatta önlenmesinin gerekli olabileceğine kanaat getirilmesinin  
mümkün olduğu sonucu çıkmaktadır (kine teꢀvik eden konuꢀma ve ꢀiddetin savunulması ile  
ilgili olarak bkz., mutatis mutandis, Sürek-Türkiye (no:1), [Büyük Daire], no: 26682/95, ve  
özellikle, Gündüz-Türkiye, no: 35071/97).  
Baꢀvuranın cezai mahkumiyetinin, baꢀvuranın AĐHS’nin 10 § 1. maddesi ile  
güvenceye alınan ifade özgürlüğüne müdahale teꢀkil ettiğine dair bir tereddüt  
bulunmamaktadır. Bununla birlikte müdahalenin, Türk Ceza Kanunu’nun 312. maddesi ile  
öngörüldüğü ve 10 § 2. madde uyarınca ulusal güvenliğin ve kamu düzeninin korunması,  
baꢀkalarının haklarının muhafaza edilmesi ve suçun önlenmesi gibi pek çok meꢀru amaç  
taꢀıdığı da tartıꢀma götürmemektedir. Burada asıl önemli olan müdahalenin “demokratik bir  
toplumda gerekli olup olmadığı” hususunun tespit edilmesidir.  
Baꢀvurana göre mahkum edilmesinin haklı gösterilmesi mümkün değildir. Baꢀvuran  
dava konusu ifadeleri yurttaꢀlarına verdiği sözleri tutamamıꢀ olmanın verdiği utanç duygusu  
ve üzüntüsü içerisindeyken dile getirmiꢀtir. Baꢀvuranın amacı vatandaꢀların sorunlarını  
çözmesine engel olan bürokrasiyi eleꢀtirmek olmuꢀtur. Üstelik baꢀvuran “kin” kelimesini  
kullandığı için televizyon aracılığıyla özür dilemiꢀtir.  
Hükümet sözkonusu ifadeler nedeniyle baꢀvuranın mahkum edilmesinin, AĐHS’nin  
10. maddesinin ikinci paragrafı ile açıklandığını ifade etmektedir.  
Baꢀvuranın konuꢀmaları iki bölümden oluꢀmaktadır: birinci bölümde baꢀvuran  
laiklikle ilgili kiꢀisel tutumunu dile getirmektedir. Đkincisinde ise büyük bir ilin belediye  
baꢀkanı olarak halkına “(…) Müslümanların içlerindeki düꢀünce, kin ve imanı” korumalarını  
söyleyerek “Bu törene bu kılıkla (laik kıyafeti kastederek) katılmak zorunda kaldım. Fakat  
sizlerin hiçbir zorunluluğu bulunmamaktadır. Bu düzen mutlaka değiꢀmelidir. Bekledik, biraz  
daha bekleriz. Bakalım bizi nasıl bir gelecek bekliyor. Müslümanlar, içinizden bu hırsı, bu  
kini eksik etmeyin” ifadelerinde bulunmuꢀtur.  
Tanınmıꢀ bir siyasetçi tarafından halka açık bir toplantıda dile getirilen bu görüꢀler  
dini değerler çerçevesinde ꢀekillenmiꢀ bir toplumsal bakıꢀ açısını ifꢀa etmekte ve böylelikle  
farklı grupların karꢀı karꢀıya geldiği günümüz toplumlarını oluꢀturan çoğulculuk anlayıꢀıyla  
bağdaꢀır görünmemektedir (Bkz., aynı bakımdan, Erbakan kararı). Özellikle de vatandaꢀları,  
nüfusun diğer bir kesimine karꢀı “(…) içlerinde bulunan hırsı, kini ve nefreti” eksik  
4
etmemelerini söyleyen baꢀvuranın ifade özgürlüğü hakkından faydalandığının ileri sürülmesi  
mümkün değildir. Her halükarda Türk Devleti’nin laik kanunlarına karꢀı itaatsizliğe teꢀvik  
edildiği hususu tartıꢀma götürmemektedir. Bu ifadelerin hoꢀgörü anlayıꢀıyla bağdaꢀır  
görünmesi pek mümkün değildir ve AĐHS’nin önsözünde yer alan barıꢀ ve adalet gibi temel  
değerlere aykırılık teꢀkil etmektedir (Bkz., özellikle, Gündüz-Türkiye (karar), no:59745/00).  
Bu açıdan ele alındığında AĐHM, önemli bir ilin belediye baꢀkanı olan ve bu nedenle halk  
nezdinde, gerginlik ve çatıꢀma durumlarında daha da önem kazanan bir rolü olduğu cihetle  
baꢀvuranın mahkum edilmesine iliꢀkin gerekçelerin yerinde olduğuna ve ilgilinin ifade  
özgürlüğüne yönelik bir müdahaleyi haklı kılmak için yeterli olduğuna kanaat getirmektedir  
(Sürek-Türkiye (No:1), Zana-Türkiye, 25 Kasım 1997 tarihli karar, Derleme Kararlar ve  
Hükümler). AĐHM, “bilgi” ya da “fikirlerin” kırıcı, ꢀaꢀırtıcı veya rahatsız edici olmasının  
sözkonusu müdahalenin haklı gösterilmesi için yeterli olmayacağını ancak, mevcut davada  
ꢀiddeti yüceltecek ꢀekilde kine dayalı bir konuꢀma sözkonusu (Sürek kararı(no:1)) olduğunu  
hatırlatmaktadır.  
AĐHM, baꢀvurana verilen bir yıl hapis ve 420.000 Türk Lirası tutarında para cezasını  
ağırlığını kabul etmektedir. Bununla birlikte, bir kiꢀinin davranıꢀı yukarıda ifadesini bulan  
düzeye ulaꢀtığında ve çoğulcu bir demokrasinin temellerini inkar edecek ölçüde hoꢀgörüsüz  
bir hale geldiğinde, iç hukuktaki caydırıcı yaptırımlar gerekli olabilir (Gündüz kararı). Ayrıca  
baꢀvuranın, yaklaꢀık dört buçuk aylık bir hapis cezası sonrasında 17 Eylül 1998 tarihinde  
ꢀartlı olarak tahliye edilmiꢀ olması dikkate alındığında AĐHM, mevcut davada uygulanan  
cezanın, halkın suç iꢀlemeye teꢀvik edilmesinin önlenmesi ꢀeklindeki hedeflenen meꢀru  
amaçla orantılı olmadığının düꢀünülemeyeceğine kanaat getirmektedir (Güzel-Türkiye (No:1),  
(karar),no:54479/00, 20 Eylül 2005).  
Sonuç olarak dava konusu müdahale AĐHS’nin 10 § 2. maddesine uygundur.  
Bu nedenle AĐHM, AĐHS’nin 10. maddesinin ihlal edilmediğine karar vermiꢀtir.  
IV. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA  
A. Tazminat  
Baꢀvuran manevi tazminat olarak 20.000 Fransız Frangı [yaklaꢀık 3.048 Euro] talep  
etmektedir. Baꢀvuran ayrıca görevine son verilmemesi halinde alacağı maaꢀına tekabül eden  
gelir kaybı nedeniyle 6.000.000 Fransız Frangı [yaklaꢀık 914.634 Euro] tutarında maddi  
tazminat talep etmektedir.  
Hükümet bu taleplere itiraz etmekte ve Çıraklar kararına atıfta bulunmaktadır.  
Baꢀvuran tarafından ileri sürülen gelir kaybı ile ilgili olarak AĐHM tespit edilen ihlal  
ile talep edilen tazminat arasında bir nedensellik bağı tespit edememektedir. Zira mevcut dava  
ile ilgili olarak 30 Mart 2006 tarihinde verilen kabuledilebilirlik kararında da belirtildiği üzere  
baꢀvuranın belediye baꢀkanlığı görevine son verilmesi, Anayasa Mahkemesi tarafından Refah  
Partisi’nin kapatılmasına iliꢀkin olarak verilen kararın bir sonucudur. Talep edilen manevi  
tazminat ile ilgili olarak ise AĐHM, mevcut dava koꢀullarında ihlal tespitinin kendisinin iddia  
edilen manevi zararın tazmini için baꢀlı baꢀına yeterli olduğuna kanaat getirmektedir.  
B. Masraf ve Harcamalar  
5
Baꢀvuran masraf ve harcamalar için 20.000 Fransız Frangı [yaklaꢀık 3.048 Euro] talep  
etmektedir. Baꢀvuran bununla ilgili olarak herhangi bir belge sunmamaktadır.  
Hükümet talep edilen rakama itiraz etmektedir.  
AĐHM hakkaniyete uygun olarak baꢀvurana 500 Euro ödenmesinin uygun olacağına  
kanaat getirmektedir.  
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE;  
1. Oybirliğiyle baꢀvurunun geri kalan kısmının kabuledilebilir olduğuna;  
2. AĐHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlal edildiğine;  
3. Bir oya karꢀı altı oyla AĐHS’nin 10. maddesinin ihlal edilmediğine;  
4. Oybirliğiyle ihlal tespitinin kendisinin manevi zararın tazmini için baꢀlı baꢀına  
yeterli olduğuna ve masraf ve harcamalar için baꢀvurana 500 Euro ödenmesine;  
5. Adil tazmine iliꢀkin diğer taleplerin reddedilmesine;  
Karar vermiꢀtir.  
Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM Đçtüzüğü’nün 77 §§ 2 ve 3 maddesi  
gereğince 31 Temmuz 2007 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.  
Mevcut baꢀvuru ekinde Đç Tüzüğün 74 § 2 ve AĐHS’nin 45 § 2. maddelerine uygun  
olarak Sayın Zagrebelsky’nin kısmi ayrık oy görüꢀü bulunmaktadır.  
6
HAKĐM ZAGREBELSKY’NĐN KISMĐ AYRIK OY GÖRÜꢁÜ  
AĐHS’nin 10. maddesine iliꢀkin olarak dile getirilen ꢀikayet hususunda Daire’nin  
çoğunluğu tarafından kabul gören karara katılmadığımı üzülerek bildiririm.  
Karara göre baꢀvuran kine dayalı bir konuꢀma yapmıꢀtır ve bu nedenle ifade  
özgürlüğünün korunması hususunu ileri sürmesi sözkonusu değildir.  
Karꢀı görüꢀümü haklı göstermek ve mevcut davada 10. maddenin ihlal edildiğine  
iliꢀkin bir karar verilmesi gerektiğini açıklayabilmek amacıyla AĐHM’nin bilhassa siyasi  
konuꢀmalar olmak üzere ifade özgürlüğünün önemine iliꢀkin kararlarında  
karꢀılaꢀabileceğimiz çok sayıda ifadeyi bir kez daha yinelemenin bir anlamı yoktur. Đtirazların  
kısıtlı bir ꢀekilde yorumlanması gerekirken özgürlüklerin kapsamının geniꢀ bir ölçüde  
tanınması gerektiğine iliꢀkin argümanları yinelemenin de bir anlamı yoktur.  
Anayasa hukuku profesörü olan baꢀvuranın konuꢀmalarının “kine dayalı konuꢀma”  
olarak nitelendirilmesine sebep olan cümle, siyasi içerikli bazı konuꢀmaların sonunda  
sarfettiği ve Türk Devleti’nin “laiklik” kavramlarını tartıꢀma konusu yapan cümledir. Bu  
eleꢀtirinin ifade özgürlüğü alanına girdiğine kanaat getirilmesi için ne laik ne de Kemalist  
olduğunu belirten konuꢀmacının görüꢀünü paylaꢀmak ꢀart değildir. Vatandaꢀların büyük bir  
çoğunluğu, Hükümet’i ve etkileri ile kamuoyunu yönlendiren kiꢀileri rahatsız eden görüꢀlerin  
bile, hiçbir engelle karꢀı karꢀıya kalınmadan ifade edilebilmesi için bu özgürlüğe anayasalarda  
ve AĐHS’de yer verilmesi gerekirdi. Bu nedenle kararda yer alan “tanınmıꢀ bir siyasetçi  
tarafından halka açık bir toplantıda dile getirilen bu görüꢀler dini değerler çerçevesinde  
ꢀekillenmiꢀ bir toplumsal bakıꢀ açısını ifꢀa etmekte ve böylelikle farklı grupların karꢀı karꢀıya  
geldiği günümüz toplumlarını oluꢀturan çoğulculuk anlayıꢀıyla bağdaꢀır görünmemektedir  
…” ve daha sonrasında “bu ifadelerin hoꢀgörü anlayıꢀıyla bağdaꢀır görünmesi pek mümkün  
değildir ve AĐHS’nin önsözünde yer alan barıꢀ ve adalet gibi temel değerlere aykırılık teꢀkil  
etmektedir” ꢀeklindeki ifadeleri tedirgin edici bulmaktayım. Fikrimce tam da bu hoꢀgörü ve  
açık fikirlilik anlayıꢀı çerçevesinde baꢀvuranın fikirlerini ifade etme özgürlüğünden pekala  
yaralanabileceğine kanaat getirilmesi gerekmekteydi.  
Bununla birlikte konuꢀma öncesinde herhangi bir hazırlık yapmayan baꢀvuran  
sözkonusu konuꢀmasında Müslümanları içlerindeki hırsı, kini ve nefreti korumaya çağırmıꢀtır.  
Burada abartılmıꢀ bir ifade ꢀekli mevcuttur. Fakat zaman ve mekan bağlamının, bu cümleye  
bir anlam ve belki de tehlikeli bir etki yüklediği ve bu durumun sözkonusu cümleyi 10. madde  
ile güvence altına alınan ifade özgürlüğü hakkı alanının kapsamından çıkardığı hususunu  
kabul etmekteyim. Baꢀvuranın bizzat kendisi de bir televizyon programı sırasında özür  
dilemiꢀtir.  
Devlet tarafından gösterilen tepki, o halde kabuledilebilir bir tepkidir. Bu nedenle  
baꢀvuran, bir yıl hapis (bu cezanın dört buçuk aylık olan kısmı cezaevinde infaz edilmiꢀtir) ve  
420.000 Türk Lirası tutarında para cezasına mahkum edilmiꢀtir. AĐHM’nin içtihadı dikkate  
alındığında kanımca baꢀvuranın ifade özgürlüğüne yönelik olarak gerçekleꢀtirilen müdahale  
(tedahül) cezai yaptırımın ağırlığı nedeniyle orantısız görünmekte ve bu nedenle demokratik  
bir toplumda gereklilik arz etmemektedir.  
7