CONSEIL DE  
L'EUROPE  
AVRUPA  
KONSEYĐ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
ĐKĐNCĐ DAĐRE  
KAYA VE DĐĞERLERĐ - TÜRKĐYE DAVASI  
(Baꢀvuru no: 56370/00, 69879/01 ve 73757/01)  
KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ  
STRAZBURG  
20 Kasım 2007  
Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek olup  
bazı ꢀekli düzeltmelere tabi olabilir.  
1
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2007. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
USUL  
Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (56370/00, 69879/01 ve 73757/01) no’lu üç  
davanın nedeni ekte bilgileri sunulan bu ülke vatandaꢀlarının (baꢀvuranlar) Avrupa Đnsan  
Hakları Mahkemesi’ne (AĐHM) Avrupa Đnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunması  
Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ oldukları baꢀvurulardır.  
Baꢀvuranların avukatlarının isimleri ekte yer almaktadır.  
OLAYLAR  
I. DAVANIN KOꢀULLARI  
Đdare baꢀvuranlara ait arazileri istimlak ederek bir istimlak bedeli ödemiꢀtir.  
Ödenen tutar konusunda idare ile anlaꢀmazlığa düꢀen baꢀvuranlar, asliye hukuk  
mahkemelerine baꢀvurmuꢀlardır. Baꢀvuran Meral Özbek ise mahkemeye baꢀvurmamıꢀtır.  
Yargıtay kararlarının tarihleri, gecikme faizlerinin baꢀlangıç tarihleri, ulusal mahkemeler  
tarafından hükmedilen kamulaꢀtırma tazminatı tutarları ve gecikme faiziyle birlikte ödenen  
kamulaꢀtırma tazminatı tutarları aꢀağıdaki tabloda gösterilmiꢀtir.  
2
BAꢀVURU  
ADI  
NUMARASI, HÜKMEDĐLEN  
PARSEL  
SAYISI  
MAHKEME  
VE TARAFINDAN  
YARGITAY ÖDEME  
ÖDEME TUTARI  
(TL)  
GECIKME  
KARAR  
TARĐHĐ  
FAIZININ  
EK  
TARĐHĐ  
HESAPLANMAYA  
BAꢀLANDIĞI  
TARIH  
KAMULAꢀTIRMA  
TAZMĐNATI TUTARI  
(TL cinsinden)  
Kaya  
ve  
diğerleri  
4 893 075 0001  
15 054 445 0002  
1 083 634 000 3  
10.10.1995  
25.05.1998  
20.07.1995  
24.11.1997 27.04.1998 8 160 063 000  
56370/00  
Parsel  
no 178  
Arıcan  
diğerleri  
ve  
04.06.1999 16.04.2001 39 579 990 000  
69879/01  
Parsel  
no 661  
Eryılmaz ve  
Uyanıker  
3 003 190 000  
01.05.2000 11.05.2001  
(1. ödeme )  
ve  
ve  
73757/01  
648 980 000  
(2. ödeme)  
25.09.2000 31.10.2002  
Parsel  
no 466  
1 Ankara Asliye Hukuk Mahkemesinin 14 Kasım 1996 tarihli kararı.  
2 1999 Dörtyol Asliye Hukuk Mahkemesinin 10 ꢁubat 1999 tarihli kararı. Baꢀvuran Meral Özbek bu baꢀvuruyu  
yapanlar arasında yer almamaktadır. .  
3 Çeꢀme Asliye Hukuk Mahkemesinin 1 Mart 1999 tarihli kararı.  
3
HUKUK  
I. DAVALARIN BĐRLEꢀTĐRĐLMESĐ  
Olayların ve esasa iliꢀkin gündeme getirdiği meselelerin benzerliğine istinaden AĐHM,  
tüzüğünün 42/1 maddesi uyarınca bu davaların birleꢀtirilmesi gerektiğine hükmetmektedir.  
II. KABULEDĐLEBĐLĐRLĐĞE ĐLĐꢀKĐN  
Baꢀvuranların tamamı, ek kamulaꢀtırma tazminatlarının kamulaꢀtırmayı yapan idare  
tarafından geç ödenmesi ve gecikme faizi oranlarının Türkiye’deki yüksek enflasyon  
karꢀısında yetersiz kalması sebebiyle sözkonusu tazminatın değerini yitirmesinden ꢀikayetçi  
olmaktadırlar. Baꢀvuranlar bu hususta 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesine atıfta  
bulunmaktadırlar.  
Eryılmaz ve Uyanıker davasında baꢀvuranlar ayrıca yargılama süresinin uzunluğundan  
(AĐHS’nin 6. maddesi) ve sözkonusu tazminatın geç ödenmesi hususunda etkili bir baꢀvuru  
imkanı bulunmamasından (AĐHS’nin 13. maddesi) ꢀikayetçi olmaktadırlar. Bunun dıꢀında  
Kaya ve diğerleri davasında baꢀvuranlar Devlet borçları için düꢀük gecikme faizi  
uygulanmasından dolayı AĐHS’nin 14. maddesinin ihlal edildiği kanaatindedirler.  
AĐHM, Arıcan ve diğerleri davasında baꢀvuran Meral Özbek’in baꢀvuruya konuya konu olan  
parsel üzerinde mülkiyet hakkının bulunmadığını tespit etmektedir. Dolayısıyla adıgeçen  
baꢀvuran AĐHS’nin 34. maddesi anlamında mağdur sıfatını haiz değildir. Bu itibarla 69879/01  
no’lu baꢀvurunun sözkonusu bölümü kabuledilemez ilan edilmelidir.  
Đçtihadından doğan kıstaslara (bkz., bilhassa, Akkuꢀ, adıgeçen) ve elindeki bilgilere istinaden  
AĐHM, 56370/00 ve 73757/01 no’lu baꢀvuruların ve 69879/01 no’lu baꢀvurunun geriye  
kalanının esastan incelenmesi gerektiği kanaatine varmaktadır. Netice olarak AĐHM bu  
baꢀvuruların baꢀka herhangi bir kabuledilemezlik gerekçelerinin bulunmadığını tespit  
etmektedir.  
III. ESASA ĐLĐꢀKĐN  
A. 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiği iddiası hakkında  
Mevcut davadakine benzer meseleleri gündeme getiren davaları müteaddit defalar incelemiꢀ  
olan AĐHM bu davalarda 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğini tespit etmiꢀti  
(bkz. adıgeçen Akkuꢀ, prg. 30-31, ve Aka kararı, prg. 50-51).  
AĐHM, mevcut davada farklı bir sonuca varabilmesi için Hükümetin, sunduğu görüꢀlerinde  
ikna edici herhangi bir olay ya da argüman sunmadığını kaydetmektedir. Ulusal mahkemeler  
tarafından hükmedilen ek kamulaꢀtırma bedellerinin geç ödenmesinden yalnızca  
kamulaꢀtırmayı yapan idare sorumludur. Ek kamulaꢀtırma bedellerinin geç ödenmesi  
baꢀvuranları, mülklerinin kamulaꢀtırılmasına ilaveten ayrı bir zarara daha sokmuꢀtur. Bu  
gecikme AĐHM’yi, baꢀvuranların, genel yararın gerektirdikleri ile mülkiyet hakkına saygının  
korunması arasında olması gereken adil dengeyi bozan alıꢀılmıꢀın dıꢀında ve ölçüsüz bir yüke  
katlanmak zorunda kaldıkları yönünde düꢀünmeye sevk etmektedir.  
Bu itibarla 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.  
4
B. AĐHS’nin 6, 13 ve 14. maddelerinin ihlal edildiği iddiası hakkında  
1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesi yönünden vardığı sonucu göz önünde bulunduran AĐHM,  
mevcut baꢀvurularda gündeme getirilen esas hukuki sorunları incelediği kanaatine  
varmaktadır. Dava olayların tamamını ve tarafların argümanlarını dikkate alan AĐHM,  
AĐHS’nin 6, 13 ve 14. maddeleri yönünden yapılan ꢀikayetleri ayrıca incelemeye gerek  
olmadığı kanaatine varmaktadır.  
IV. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA  
A. Tazminat  
Kaya ve diğerleri davasında baꢀvuranlar, 29 Haziran 2006 tarihli mektupta AĐHM tüzüğünün  
60. maddesinin 1. ve 2. fıkralarında yer alan hükümlere dikkatleri çekilmiꢀ olmasına rağmen,  
kendilerine tanınan süre içerisinde adil tatmine iliꢀkin herhangi bir talepte bulunmamıꢀlardır.  
Bu itibarla AĐHM, bu yönde bir meblağa hükmedilmesine yer olmadığı kanaatine varmaktadır  
(Willekens – Belçika, no: 50859/99, prg. 27, 24 Nisan 2003, ve Roobaert – Belçika, no:  
52231/99, prg. 24, 29 Temmuz 2004).  
Arıcan ve diğerleri davasında baꢀvuranlar maddi tazminat olarak 29.190 ABD Doları  
(yaklaꢀık 21.486 Euro) talep etmektedirler. Baꢀvuranlar ayrıca manevi tazminat olarak 1.000  
ABD Doları (yaklaꢀık 736 Euro) talep etmektedirler.  
Eryılmaz ve Uyanıker davasında baꢀvuran Saniye Eryılmaz maddi tazminat olarak 100.000  
Euro manevi tazminat olarak ise 20.000 Euro talep etmektedir. Baꢀvuran Muharrem Uyanıker  
ise 15.000 Euro maddi tazminat ve 10.000 Euro manevi tazminat talep etmektedir.  
Bu taleplere itiraz eden Hükümet, sözkonusu taleplerin dayanaktan yoksun olduğu  
kanaatindedir.  
Đçtihadının ıꢀığında kendi hesap yöntemine baꢀvuran AĐHM, Arıcan ve diğerleri (69879/01)  
davasında baꢀvuran Meral Özbek dıꢀındaki baꢀvuranlara ya da baꢀvuranların hak sahiplerine  
(baꢀvuranların yerlerini almaları kaydıyla) ortaklaꢀa 7.800 Euro ödenmesinin makul olacağına  
hükmetmektedir.  
Eryılmaz ve Uyanıker (73757/01) davasında AĐHM, baꢀvuranlara ya da baꢀvuranların hak  
sahiplerine (baꢀvuranların yerlerini almaları kaydıyla) 1.630 Euro ödenmesine  
hükmetmektedir.  
Manevi tazminata iliꢀkin olarak ise AĐHM, ihlal tespitinin manevi zarar için baꢀlı baꢀına  
yeterli bir adil tatmin teꢀkil ettiği kanaatindedir.  
B. Yargılama masraf ve giderleri  
Eryılmaz ve Uyanıker davasında baꢀvuranlar masraf ve giderleri için 20.000 Euro talep  
etmektedirler. Arıcan ve diğerleri davasında ise baꢀvuranlar 420 YTL (yaklaꢀık 230 Euro)  
talep etmektedirler. Elindeki unsurları ve içtihadından doğan kıstasları göz önünde  
bulunduran AĐHM, hakkaniyete uygun olarak, Arıcan ve diğerleri (no: 69879/01) davasında  
5
baꢀvuranlara ortaklaꢀa 230 Euro ödenmesine hükmetmektedir. Eryılmaz ve Uyanıker (no:  
73757/01) davasında ise baꢀvuranlara ortaklaꢀa 1.000 Euro ödenmesine hükmetmektedir.  
C. Gecikme faizi  
AĐHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranına üç  
puanlık bir artıꢀın ekleneceğini belirtmektedir.  
BU GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM, OYBĐRLĐĞĐ ĐLE  
1. Baꢀvuruların birleꢀtirilmesine ;  
2. Meral Özbek tarafından yapılan ꢀikayetlerin kabuledilemez, baꢀvuruların geriye kalanının  
ise kabuledilebilir olduğuna ;  
3. 1 No’lu Ek Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine ;  
4. Baꢀvuranların diğer ꢀikayetlerini incelemeye gerek olmadığına ;  
5. Đhlal tespitinin baꢀvuranların maruz kaldıkları manevi zarar için yeterli bir adil tatmin  
teꢀkil ettiğine ;  
6. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,  
döviz kuru üzerinden Y.T.L.’ye çevrilmek üzere, Savunmacı Hükümet tarafından  
baꢀvuranlara ya da baꢀvuranların yerlerini almaları kaydıyla baꢀvuranların hak  
sahiplerine,  
i. maddi tazminat olarak Arıcan ve diğerleri (68879/01) davasında baꢀvuran Meral  
Özbek dıꢀındaki baꢀvuranlara 7.800 Euro (yedi bin sekiz yüz Euro) ;  
ii. maddi tazminat olarak Eryılmaz ve Uyanıker davasında ;  
1.630 Euro (bin altı yüz otuz Euro) ;  
iii. yargılama masraf ve giderleri için ise,  
- Arıcan ve diğerleri (69879/01) davasında Meral Özbek dıꢀındaki baꢀvuranlara  
230 Euro (iki yüz otuz Euro) ;  
- Eryılmaz ve Uyanıker (73757/01) davasında 1.000 Euro (bin Euro) ödenmesine ;  
iv. bu miktarların yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutulmasına ;  
b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet  
tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan  
fazlasına eꢀit oranda faiz uygulanmasına;  
7. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;  
Karar vermiꢀtir.  
Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77/2 ve 77/3.  
maddesine uygun olarak 20 Kasım 2007 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.  
6
E K  
56370/00 No’lu Kaya ve diğerleri baꢁvurusu  
Baꢁvuru tarihi: 4 Eylül 1998  
Tebliğ tarihi: 21 Ekim 2004  
Baꢁvuranların isimleri ve doğum tarihleri : Recep Kaya (1946), Keziban Kaya (1941),  
Fikriye Demir (1960), Ramazan Kaya (1963), ꢁaban Kaya (1965), Mustafa Kaya (1967) ve  
Nazmiye Mamak (1971).  
Avukat : Ankara Barosu avukatlarından Đlhan Ezerbolat.  
69879/01 No’lu Arıcan ve diğerleri baꢁvurusu  
Baꢁvuru tarihi: 28 Mart 2001  
Tebliğ tarihi : 2 Ekim 2006  
Baꢁvuranların isimleri ve doğum tarihleri : Müzeyyen Arıcan (1926), Abdurrahman  
Karaboyun (1952), Yaꢀar Karaboyun (1956), Ferhat Karaboyun (1958), Cemal Gürsel  
Karaboyun (1960), Ahmet Karaboyun (1964), Fatma Afꢀar (1947), Döne ꢁener (1948),  
Fadime Özbek (1947), Hüseyin Özbek (1954), Ahmet Çağhan (Özbek) (1982), Ayꢀe  
Özbek (1979), Fatma Bingüllü (1957), Selma Özbek (1959), Halil Đbrahim Özbek (1961),  
Sema Özbek (1965), Uğur Özbek (1970), Ayꢀegül Özbek (1973), Tuğrul Özbek (1974),  
Tuba Özbek (1981) ve Meral Özbek (1956).  
Avukat : Adana Barosu avukatlarından Ayꢀegül Özbek.  
73757/01 No’lu Eryılmaz ve Uyanıker baꢁvurusu  
Baꢁvuru tarihi: 24 Nisan 2001  
Tebliğ tarihi: 7 Ekim 2006  
Baꢁvuranların isimleri ve doğum tarihleri:  
Saniye Eryılmaz (1937), Muharrem Uyanıker (1946)  
Avukat : Konya Barosu avukatlarından Özcan Eryılmaz  
7