CONSEIL

AVRUPA

DE L’EUROPE

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ĐKĐNCĐ DAĐRE

HÜNKAR DEMĐREL (no:2) -TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no:12166/03)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

20 Ekim 2009

Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli

düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın

adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile Dışişleri

Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari

olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (12166/03) no’lu davanın nedeni (T.C.

vatandaꢀı) 1979 doğumlu olan Neu Isenburg’da (Almanya) ikamet eden Hünkar Demirel’in

(baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne 23 Ocak 2003 tarihinde Đnsan Hakları ve

Temel Özgürlüklerin Korunmasına iliꢀkin Sözleꢀme’nin (Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi -

AĐHS) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur. Baꢀvuran, Đstanbul Barosu

avukatlarından, Ö. Kılıç tarafından temsil edilmektedir.

OLAYLAR

I. DAVANIN KOꢁULLARI

Baꢀvuran, “Yedinci Gündem” isimli gazetede yazı iꢀleri müdiresidir. Sırasıyla “Çözümün adı

Serhildan” ve “ꢁimdi Serhildan zamanıdır” baꢀlıklı iki makale, sözkonusu gazetenin 7-13

Temmuz 2001 tarihli 3. sayısında yayınlanmıꢀtır.

17 Temmuz 2001 tarihli bir iddianame ile Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet

Savcısı, Türk Ceza Kanunu’nun 169. maddesi ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu’nun

5. Maddesi uyarınca, yasadıꢀı silahlı örgütün propagandasını yapmaktan baꢀvuran hakkında

ceza davası açmıꢀtır.

2 Nisan 2002 tarihli bir kararla, Devlet Güvenlik Mahkemesi, baꢀvuranı, 6.477.634.800 TL

(yaklaꢀık 3.500 Euro) para cezası ödemeye mahkum etmiꢀtir. Baꢀvuran, temyiz baꢀvurusunda

bulunmuꢀtur. Yargıtay Cumhuriyet Baꢀsavcısı’nın görüꢀü baꢀvurana tebliğ edilmemiꢀtir. 24

Eylül 2002 tarihli bir kararla, Yargıtay, itiraz edilen kararı onamıꢀtır.

HUKUK

Baꢀvuran, Yargıtay Cumhuriyet Baꢀsavcısı’nın görüꢀünün tebliğ edilmemesinden

ꢀikayetçidir. Baꢀvuran, bu bağlamda, AĐHS’nin 6/1 ve 6/3 maddesine atıfta bulunmaktadır.

AĐHM, sözkonusu ꢀikayetin AĐHS’nin 6/1 maddesi kapsamında incelenmesi gerektiği

kanaatindedir.

Hükümet, 19 Mart 2003 tarihinde 4829 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren,

Yargıtay Cumhuriyet Baꢀsavcısı’nın görüꢀlerinin sanıklara ve avukatlarına tebliğ edilmesi

gerektiğini hatırlatmaktadır.

AĐHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde baꢀvurunun dayanaktan yoksun

olmadığını kaydeden AĐHM, ayrıca, baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru

bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle baꢀvuru kabuledilebilir niteliktedir.

AĐHM, baꢀvuranın sunduğu ꢀikayete benzer bir ꢀikayeti incelediğini ve görüꢀlerin niteliğini,

yargılanan kiꢀinin yazılı olarak bunlara cevap verme olanağının bulunmadığını göz önüne

alarak Yargıtay Cumhuriyet Baꢀsavcısı’nın görüꢀlerinin tebliğ edilmemesi nedeniyle

AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiği sonucuna ulaꢀtığını hatırlatmaktadır (bkz. Göç-

Türkiye, baꢀvuru no: 36590/97 ve Ayçoban ve diğerleri- Türkiye, baꢀvuru numaraları:

42208/02, 43491/02 ve 43495/02, 22 Aralık 2005). AĐHM, Türk yasalarının, AĐHS’nin

gerekliliklerini karꢀılayacak ꢀekilde düzenlendiklerine dair Hükümet tarafından iletilen

bilgileri kaydetmektedir. Ancak AĐHM, görevinin davaya özgü koꢀulları incelemekle sınırlı

olduğunu ve ilgili dönemden itibaren bazı değiꢀiklikler yapıldığı gerekçesi ile mevcut davada

baꢀvuranın artık hukuki bir menfaatinin bulunmadığı sonucuna ulaꢀmaya davet

edilemeyeceğini belirtmektedir (Sadak ve diğerleri-Türkiye (no:1), baꢀvuru numaraları:

29900/96, 29901/96, 29902/96 ve 29903/96).

Bu itibarla AĐHS’nin 6/1 maddesi ihlal edilmiꢀtir.

AĐHS’nin 41. maddesi ile ilgili olarak, baꢀvuran, maruz kaldığı maddi ve manevi zarar için

5.000 Euro tazminat talep etmektedir. Baꢀvuran, avukatlık masrafları dahil yargılama masraf

ve giderleri için 2.950 Euro talep etmektedir. Baꢀvuran, yapmıꢀ olduğu yargılama masraf ve

giderlerinin bir tablosunu sunmaktadır. Hükümet, sözkonusu iddialara itiraz etmektedir.

AĐHM, tespit edilen ihlalle iddia edilen maddi tazminat arasında bir illiyet bağı görememekte

ve sözkonusu talebi reddetmektedir. Benzer davalardaki yerleꢀik içtihadına göre, AĐHM, ihlal

tespitinin, ileri sürülen manevi tazminat için yeterli adil tatmin oluꢀturduğu kanaatindedir

(sözü edilen Göç, Kömürcü-Türkiye, baꢀvuru no: 77432/01, 22 Haziran 2006 ve Ayçoban ve

diğerleri). Yargılama masraf ve giderleri ile ilgili olarak, AĐHM, bir baꢀvuranın yargılama

masraf ve giderlerinin geri ödemesini ancak, gerçekliği, gerekliliği ve oranlarının makul

yapısı ortaya konduğu sürece elde edebileceğini hatırlatmaktadır. Mevcut davada, sahip

olduğu belgeleri ve sözkonusu kriterleri göz önüne alan AĐHM, baꢀvurana 1.000 Euro

ödenmesinin uygun olacağı kanaatindedir. Sözkonusu miktara, Avrupa Merkez Bankası’nın

marjinal kredi kolaylıklarına uygulanan orana üç puanlık bir artıꢀ eklenerek belirlenen

gecikme faizi uygulanacaktır.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;

2. AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğine;

3. Baꢀvuranın maruz kaldığı manevi zarar için ihlal tespitinin kendisinin yeterli adil tatmin

oluꢀturduğuna;

4. a) AĐHS’nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,

ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirası’na çevrilmek üzere, her türlü vergiden

muaf tutularak, Savunmacı Devlet tarafından baꢀvurana 1.000 Euro (bin Euro) yargılama

masraf ve gideri ödenmesine;

b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet

tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan

fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;

5. Adil tatmine iliꢀkin diğer tüm taleplerin reddine;

KARAR VERMĐꢁTĐR.

Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.

paragraflarına uygun olarak 20 Ekim 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.