C O N S E I L D E

L ' E U R O P E

AVRUPA

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

ÜÇÜNCÜ DAĐRE¹

HUN - TÜRKĐYE DAVASI

(Baꢀvuru no:5142/04)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

(Kayıttan düꢀme)

STRAZBURG

10 KASIM 2005

Đꢀbu karar Sözleꢀme’nin 44 § 2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek

olup ꢀekli bazı düzeltmelere tabi tutulabilir.

¹1 Kasım 2004 tarihinden önceki yapısıyla.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan 5142/04 baꢀvuru no’lu davanın nedeni, Türk vatandaꢀı

Hacı Aziz Hun’un (Baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne (AĐHM) 9 ꢁubat 2004

tarihinde, Avrupa Đnsan Hakları ve Temel Özgürlükleri Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34. maddesi

uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur. Baꢀvuran, Đstanbul Barosu avukatlarından G. Tuncer

tarafından temsil edilmektedir.

OLAYLAR

A. Baꢀvurunun Kaynağı Olan Olaylar

Baꢀvuran 1965 doğumludur ve yasadıꢀı bir terör örgütü mensubu olduğu gerekçesiyle 2 Mart

2000 tarihinde Đstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi (DGM) tarafından on iki yıl altı ay hapis

cezasına çarptırılmıꢀtır.

Baꢀvuran 1996–2002 tarihleri arasındaki mahkumiyeti boyunca uzun süreli açlık grevi

baꢀlatmıꢀ ve birçok defa tedavi altına alınmıꢀtır.

Adli Tıp Kurumu tarafından 30 Kasım 2001 tarihinde muayene edilen baꢀvurana cezasını

çekmeye elveriꢀli olduğu beyan edilmiꢀtir.

28 Mart 2003 tarihinde Adli Tıp Kurumu 3 no’lu Đhtisas Dairesi’ne tekrar gönderilen

baꢀvurana Adli tabipler tarafından Wernicke-Korsakoff Sendromu (WKS) teꢀhisi konulmuꢀ

ve cezasının infazının ertelenmesinin uygun olacağı görüꢀü bildirilmiꢀtir.

Edirne Cumhuriyet Savcısı 22 Mayıs 2003 tarihinde CMUK’un 399. maddesinin

uygulanmasına istinaden baꢀvuranın cezasının infazının altı ay süreyle daha ertelenmesine

karar vermiꢀtir.

2 Ocak 2004 tarihinde baꢀvuranın avukatı verilen farklı raporlar arasında çeliꢀki olması

ıꢀığında Đstanbul DGM’den müvekkilinin Adli Tıp Kurumu Đhtisas Dairesi tarafından yeniden

incelenmesi ve sürenin uzatılması talebinde bulunmuꢀtur.

30 Ocak 2004 tarihinde bu talepler reddedilmiꢀtir.

Baꢀvuranın avukatı G. Tuncer 27 ꢁubat 2004 tarihinde Tabipler Odası’na baꢀvurarak

sözkonusu raporlara iliꢀkin görüꢀlerini istemiꢀtir. Tabipler Odası 3 Haziran 2004 tarihinde

görüꢀünü bildirmiꢀtir.

AĐHM 24 Haziran 2004 tarihinde, Đçtüzüğün 39. maddesinin uygulanmasına istinaden

baꢀvurandan bir aylık bir süre içinde kendi seçeceği bir hastanenin nöroloji kliniğinde

muayene edilmesini ve bunun sonucundan Mahkeme’nin haberdar edilmesini istemiꢀtir.

AĐHM yine aynı gün Hükümetten baꢀvuranın talebi üzerine önce 25 Temmuz 2004 olan, daha

sonra 25 Ağustos 2004 ve son olarak 8 Eylül 2004 tarihine ertelenen tutukluluk halinin

uzatılmamasını talep etmiꢀtir.

Baꢀvuranın avukatı AĐHM’ye müvekkiline tutuklanmadan önce yapılan ilk tetkiklerin

sonuçlarını iletmiꢀtir.

B. AĐHM’nin soruꢀturma ziyareti

Elli üç kiꢀilik baꢀvurunun bir bölümünü oluꢀturan mevcut baꢀvuruda AĐHM, Đçtüzüğü’nün Ek

A1 maddesi uyarınca ilgili olayların esastan incelenmesini amaçlayan bir soruꢀturma görevini

üstlenmiꢀtir.

Üç doktordan oluꢀan AĐHM bilirkiꢀi heyeti, ceza infaz kurumlarındaki fiziki koꢀulları, sağlık

olanaklarını, aralarında baꢀvuranın da yer aldığı mahkumların nöropsikiyatrik durumlarını

incelemek ve bu kiꢀilerin cezai ehliyetlerinin olup olmadığını tespit etmek amacıyla

Türkiye’de çeꢀitli ziyaretlerde bulunmuꢀtur.

Kendisine yapılan çağrıya uygun olarak gelen baꢀvuran 11 Eylül 2004 tarihinde Çapa Tıp

Fakültesi Hastanesi’nde AĐHM bilirkiꢀi heyeti tarafından muayene edilmiꢀtir.

Bilirkiꢀi heyeti tıbbi görüꢀünü bildirmeden önce baꢀvuranın nörolojik testinin yapılarak

sonucunun iletilmesini istemiꢀtir.

Baꢀvuran bu talebi yerine getirmemiꢀtir.

AĐHM Sekreteryası 15 Mart 2005 tarihli baꢀvurana gönderdiği yazıda sözkonusu raporun 21

Mart 2005 tarihine dek AĐHM’ye iletilmediği takdirde baꢀvurusunun AĐHS’nin 37.

maddesinin uygulanması ile kayıttan düꢀebileceği uyarısında bulunmuꢀtur.

7 Nisan 2005 tarihinde istenilen raporun ulaꢀmadığını belirtir ikinci bir yazı baꢀvurana

gönderilmiꢀtir.

Baꢀvuran yanıt vermediğinden, 24 Mayıs 2005 tarihinde AĐHM, Hükümetten alması istenilen

geçici önlemin kardırılmasına karar vermiꢀtir.

HUKUK AÇISINDAN

Hiçbir bilimsel değeri bulunmayan bir sağlık raporuna dayalı olarak cezasının infazının

kaldırıldığını ifade eden baꢀvuran, yakalandığı Wernicke-Korsakoff hastalığı ile yeniden

hapsedilmesi olasılığının AĐHS’nin 3. maddesine aykırı bir uygulamayı ve cezayı

oluꢀturduğunu ileri sürmektedir.

AĐHM, Mahkeme Sekreteryası tarafından gönderilen birçok yazıyla AĐHM Bilirkiꢀi

Kurulu’nun tavsiye niteliğindeki tamamlayıcı sağlık raporunu elde etme ve alınan geçici

önlemlere riayet etme konusunda baꢀvuranın bilgilendirildiğini dikkate almakta, bu yazılara

baꢀvuranın temsilcisinin vermiꢀ olduğu yanıtların Çapa Tıp Fakültesi Hastanesi nezdinde

yapılan giriꢀimleri teyit eder ve karꢀılaꢀılan idari güçlükler nedeniyle istenilen raporun elde

edilemediğini öne sürer nitelikte olduğunu gözlemlemektedir.

Bu noktada, yasal temsilci AĐHM’nin dikkat çektiği bu husustaki ihmalini kabul etmekte ve

davanın her aꢀamasında müvekkilinin baꢀvurusunu sürdürmek istediğini eklemektedir.

Bu nedenle, baꢀvuran ꢀu ana kadar ne sözkonusu raporu sunmuꢀ ne de ihmalkâr davrandığını

kabul etmiꢀtir.

Baꢀvuran G. Tuncer tarafından ortaya konulan ve Çapa Tıp Fakültesi Hastanesi yönetimi

tarafından yaratılan güçlükler olduğu yönündeki tespit desteklenmemiꢀtir ve makul bir

gerekçesi bulunmamaktadır, üstelik ilgilinin baꢀka kuruma gitmesi için hiçbir engel de

bulunmamaktaydı.

26 Ağustos 2004 tarihinde meydana gelen üzücü olayla ilgili olarak AĐHM, Hükümet

tarafından yapılan açıklamalara ikna olmuꢀtur. Bununla birlikte AĐHM Sekreteryasının 19

Ağustos 2004 tarihinde Hükümet’e göndermiꢀ olduğu ve baꢀvuranın tutukluluk süresinin

uzatılmaması doğrultusunda geçici önlemlerin artırılması yazısıyla birlikte baꢀvuranın on iki

saat boyunca tutulu bulundurulması ulusal yetkililer arasındaki bir iletiꢀim eksikliğinin

sonucu gibi görünmektedir. Benzer bir tutukluluk hali AĐHS’nin 3. maddesinde yer alan

ciddiyet düzeyine ulaꢀmamaktadır (Bkz. Labita-Đtalya kararı, no: 26772/95, § 120, AĐHM

2000-IV). Ayrıca, Hükümetin ꢀu ana dek Đçtüzüğün 39. maddesinde yer alan emarelere riayet

ettiğini, soruꢀturmanın düzenlenmesi ve gidiꢀatı hakkında gerekli kolaylıkları sağladığını,

yapılan hatayı kabul ederek sözkonusu duruma en kısa sürede müdahale ettiğini dikkate

almak gerekir.

Kısaca, baꢀvuran kendisine bu konuda uyarılar yapılmasına karꢀın, baꢀvurusuyla ilintili

olayların gidiꢀatını etkilemede geçerli hiçbir mazereti ortaya koymamıꢀtır.

Sonuç olarak AĐHM, AĐHS’nin 37 § 1 c) maddesi uyarınca baꢀvurunun sürdürülmesinde bir

yarar olmadığına itibar etmektedir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,

Baꢀvurunun kayıttan düꢀürülmesine karar vermiꢀtir.

Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77 §§ 2. ve 3. maddesine

uygun olarak 10 Kasım 2005 tarihinde yazıyla bildirilmiꢀtir.