C O N S E I L D E  
L ' E U R O P E  
AVRUPA  
KONSEYĐ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
HAS VE DĐĞERLERĐ- TÜRKĐYE DAVASI  
(Bavuru no:23918/02, 23919/02, 23921/02, 23922/02, 23924/02,  
23928/02, 23933/02, 23936/02, 23941/02, 23943/02, 23946/02, 23949/02,  
23956/02, 23958/02 ve 23966/02)  
KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ  
STRAZBURG  
14 Haziran 2007  
Đꢀbu karar AĐHS’nin 44§2 maddesinde belirtilen koullar çerçevesinde kesinleecektir. ekli  
bazı düzeltmelere tabi olabilir.  
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2007. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın  
adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile Dışişleri  
Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari  
olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan ve (23918/02, 23919/02, 23921/02, 23922/02,  
23924/02, 23928/02, 23933/02, 23936/02, 23941/02, 23943/02, 23946/02, 23949/02,  
23956/02, 23958/02 ve 23966/02) bavuru no’lu 15 davanın nedeni aağıda bavuru  
tarihlerinin yer aldığı tabloda isimleri geçen bu ülke vatandalarının Avrupa Đnsan Hakları  
Mahkemesi’ne (AĐHM) Avrupa Đnsan Hakları Sözlemesinin Temel Đnsan Haklarını güvence  
altına alan 34. maddesi uyarınca yapmıoldukları bavurudur.  
Bavuranlar, AĐHM önünde Đstanbul Barosu avukatlarından Umut Yeniocak  
tarafından temsil edilen M.Nizer Yeniocak ve Mehmet Yeniocak isimli bavuranlar hariç  
Đskenderun Barosu avukatlarından . Ensari ve M. Ensari tarafından temsil edilmektedirler.  
OLAYLAR  
I. DAVA KOULLARI  
Karayolları Genel Müdürlüğü, 1993 yılında bavuranlara ait olan ve Đskenderun’da  
bulunan taınmazları otoyol yapılması amacıyla kamulatırmıtır.  
Đdare tarafından ödenen bedelde anlamazlık doğması üzerine bavuranlar,  
kamulatırma bedelinin arttırılması talebiyle Đskenderun Asliye Hukuk Mahkemesi’ne  
bavuruda bulunmulardır. Đskenderun Asliye Hukuk Mahkemesi, taınmazların Đdare’ye  
devredildiği tarihten itibaren hesaplanmak üzere yıllık %30 oranındaki yasal gecikme faizi ile  
birlikte ek kamulatırma bedellerinin ödenmesine karar vermitir.  
Bu kararlar 1998 tarihinde Yargıtay tarafından onanmıve kesinlemitir.  
Đdare, mahkeme kararlarının kesinletiği tarihten yaklaık iki sene sonra sözkonusu ek  
kamulatırma bedellerini bavuranlara ödemitir.  
Ödemeye ilikin bilgiler aağıda yer almaktadır:  
Bavuranların  
Karar  
tarihi  
Türk Lirası  
cinsinden ek  
kamulatırma  
bedelleri (T.L.)  
(gecikme faizleri  
ve avukat  
Yargıtay  
karar  
tarihleri  
Ödemenin  
yapılğı  
tarihler  
Yıllık % 30  
gecikme faizi ile  
birlikte  
hesaplanan ek  
kamulatırma  
bedelleri (T.L.)  
isimleri  
masrafları dahil  
değildir)  
15 bavurunun yapıldığı tarih: 26 Haziran 2000  
03.07.1998  
2.343.600.000  
21.09.1998  
15.09.1998  
13.04.2000  
13.04.2000  
6.343.670.000  
62.644.338.000  
Bavuru  
no:23918/02  
Mehmet Has  
Bavuru  
10.12.1997  
23.387.145.000  
no: 23919/02  
Hasan Ak  
Đbrahim Ak  
Ali Ak (Mehmet oğlu)  
Ahmet Ak  
Đsmet Ak  
Ali Ak (Osman oğlu)  
Doğan Sönmez  
Redife Soyak  
2
Kemal Soyak  
Meral Bönceoğlu  
Ayfer Balcı  
Yaar Emre Soyak  
Kasım Soyak  
Bavuru  
no:23921/02  
Elife Söylemez  
Bavuru  
24.06.1998  
24.06.1998  
03.07.1998  
3.652.169.000  
1.795.235.000  
9.369.750.000  
21.09.1998  
21.09.1998  
21.09.1998  
13.04.2000  
13.04.2000  
13.04.2000  
10.082.006.000  
4.909.640.000  
25.520.306.000  
no:23922/02  
Vasil Todurga  
Bavuru  
no:23924/02  
Hüsamettin Aygören  
Mehmet Yeniocak  
Nizer Yeniocak  
Bavuru  
no: 23928/02  
Ali Gül  
Bavuru  
03.07.1998  
03.07.1998  
03.07.1998  
1.228.200.000  
3.104.939.000  
1.883.700.000  
21.09.1998  
21.09.1998  
21.09.1998  
13.04.2000  
13.04.2000  
13.04.2000  
3.388.173.000  
8.399.191.000  
5.140.299.000  
no: 23933/02  
Mehmet Hadi Alan  
Bavuru  
no: 23936/02  
Hasan Güran  
Ahmet Güran  
Bavuru  
no:23941/02  
Fatih Alpay  
Bavuru  
no:23943/02  
Đlyas Konur  
Bavuru  
no: 23946/02  
Saadet erbetçi  
Bavuru  
18.06.1998  
24.06.1998  
24.06.1998  
18.06.1998  
2.131.200.000  
2.249.600.000  
1.918.588.000  
1.520.900.000  
21.09.1998  
15.09.1998  
21.09.1998  
21.09.1998  
13.04.2000  
13.04.2000  
13.04.2000  
13.04.2000  
5.752.066.000  
6.130.048.000  
5.288.149.000  
4.173.108.000  
no:23949/02  
Adil Sayın  
Kadriye Sayın  
24.06.1998  
24.06.1998  
2.940.639.000  
32.853.375.000  
21.09.1998  
21.09.1998  
13.04.2000  
13.04.2000  
8.068.581.000  
89.334.384.000  
Bavuru  
no: 23956/02  
Fevzi Doğru  
Gülnaz Arslan  
Seyhan Doğru  
Zekiye Sapan  
Bavuru  
no: 23958/02  
Hasan Çetinoğlu  
Mehmet Çetinoğlu  
Musa Çirkin  
Hatice Dinç  
Mehmet Dinç  
Cengiz Dinç  
Nuray Karaca  
Tülay Altan  
Bavuru  
27.05.1998  
62.571.600.000  
21.09.1998  
02.05.2000  
168.205.881.000  
no. 23966/02  
erif Güneꢀ  
Recep Ertan  
3
HUKUK AÇISINDAN  
I. DAVALARIN BĐRLETĐRĐLMESĐ  
Davaların esasa ilikin olaylarının ve ortaya çıkardıkları soruların benzerliğini dikkate  
alan AĐHM, Đç Tüzüğü’nün 42 § 1. maddesi uyarınca birletirilmelerine karar vermitir.  
II. EK 1 NO’LU PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ  
ĐDDĐASI HAKKINDA  
Bavuranlar Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesinin iki yönden ihlal edildiğini ileri  
sürmektedirler. Bavuranlar bir taraftan arazilerin Devlet’e devredildiği 1996 tarihinden sonra  
ödenmesi gereken ilk kamulatırma bedelinin, bavurulara göre değien sürelerde olmak üzere  
iki ila üç yıl geç ödenmesinden, diğer taraftan ise olayların meydana geldiği dönemde yüksek  
enflasyon oranı karısında yetersiz kalan gecikme faizleri nedeniyle kamulatırmayı yapan  
Đdare tarafından geç ödenen ek kamulatırma bedellerinin değer kaybetmesinden dolayı  
ikayetçi olmaktadırlar.  
A. Kabuledilebilirlik Hakkında  
AĐHM, ikayetin Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesine ilikin olan kısmı ile ilgili  
olarak, bavurulara göre değien zamanlarda olmak üzere iki ila üç yıllık bir dönemin  
sözkonusu olduğunu ve bu dönemin kamulatırma kararının tapu kayıtlarına tescil edildiği  
tarih ile arazilerin 1996 yılında Devlet’e devredilmesinin ardından ilk tazminatın ödendiği  
tarih arasında bulunduğunu kaydetmektedir. Bu zaman zarfında bavuranlar, kamulatırma  
kararının tapu kayıtlarına tescil edilmesinden sonra gerçek hakları sınırlanmıolsa da  
mülklerinden istifade etmilerdir. Bu türden bir sınırlamanın bavuranları zarara uğrattığı  
varsayılsa bile (örneğin mülkün üçüncü kiilere satılamaması gibi), bavuranlar tarafından bu  
türden bir zarara uğradıkları iddiasıyla ulusal mahkemeler önünde herhangi bir giriimde  
bulunulmamıolması sebebiyle bavurunun bu kısmı iç hukuk yollarının tüketilmesi ilkesi ile  
ters dümektedir (Akgün-Türkiye (karar), no: 35361/02, 27 Ekim 2002; Karaman ve Beyazit-  
Türkiye, no: 73739/01, 4 Temmuz 2006). Sonuç olarak AĐHM bavurunun yalnızca ek  
kamulatırma bedelinin geç ödenmesine ilikin olan kısmını inceleyecektir.  
Bu bakımdan Hükümet, bavuranlar tarafından icra davası açılmadığı gerekçesiyle  
AĐHS’nin 35 § 1. maddesi uyarınca iç hukuk yollarının tüketilmediğini belirtmektedir.  
AĐHM, hukuki yargılama sonucunda Devlet’ten alacağı bulunan bir kimseden,  
tazminat elde etmek amacıyla icra davası balatmasını istemenin uygun olmayacağına dair  
içtihadını hatırlatmaktadır (Metaxas-Yunanistan, no: 8415/02, 27 Mayıs 2004, ve Karahalios-  
Yunanistan, no: 62503/00, 11 Aralık 2003). Bu nedenle Hükümet tarafından dile getirilen  
itirazın kabuledilmesi mümkün değildir.  
AĐHM, içtihadından doğan kriterler ıığında (Bkz. özellikle Akkukararı) ve elinde  
bulunan unsurların tümünü gözönüne alarak bavurunun esastan incelenmesi gerektiğine  
kanaat getirmektedir. AĐHM sonuç itibariyle bavurunun baka hiçbir kabuledilemezlik  
gerekçesi ile ters dümediğini tespit etmektedir.  
B. Esas Hakkında  
4
AĐHM, bu davadakine benzer sorunların gündeme geldiği birçok dava incelediğini ve  
bunların Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlali yönünde sonuçlandığını belirtmektedir  
(Bkz. Akkukararı ve Aka kararı).  
AĐHM, mevcut davayı incelemive Hükümet’in davayı farklı ekilde sonuçlandıracak  
hiçbir tespit ve delil sunmadığı kanaatine varmıtır. Ulusal mahkemelerin kararına göre  
kamulatırmayı yapan Đdare tarafından bavuranlara verilmesi gereken ek tazminatın  
ödenmesindeki gecikme, bavuranları, mülklerinin kamulatırılmasına ilaveten ayrı bir zarara  
daha sokmutur. Sözkonusu davanın toplam fiili süresi ile ikiye katlanan bu gecikme,  
AĐHM’yi, bavuranların genel yararın gerektirdikleri ile mülkiyet hakkına saygının korunması  
arasında hüküm sürmesi gereken adil dengeyi bozan alıılmıın dıında ve ölçüsüz bir yüke  
katlanmak zorunda kaldıkları yönünde düünmeye sevk etmektedir.  
Sonuç olarak Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmitir.  
III. AĐHS’NĐN 6. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA  
Bavuranlar, adli yargılama süresinin AĐHS’nin 6 § 1. maddesini ihlal ettiğinden  
dolayı ikayetçi olmaktadırlar.  
AĐHM, AĐHS’nin 35 § 3. maddesi uyarınca bavurunun açıkça dayanaktan yoksun  
olmadığına kanaat getirmektedir. Bavuruda baka hiçbir kabuledilemezlik gerekçesi  
bulunmamaktadır. AĐHM, 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesine ilikin vardığı sonuç göz önüne  
alındığında sorunun AĐHS’nin 6 § 1. maddesi açısından tekrar incelenmesine gerek  
olmadığına kanaat getirmektedir.  
IV. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA  
A. Tazminat, Masraf ve Harcamalar  
Bavuranlar maddi ve manevi tazminat ve AĐHM önünde yapılan masraf ve  
harcamalar için çeitli miktarlarda tazminat talep etmektedirler.  
Hükümet bu iddialara karı çıkmaktadır.  
AĐHM, Akkukararında benimsenen hesaplama yöntemini dikkate alarak ve ilgili  
ekonomik veriler ıığında bavuranlara aağıda yer alan miktarlarda tazminat ödenmesine  
karar vermitir:  
Bavuru no  
23918/02  
Bavuran(lar)  
Mehmet Has  
Hükmedilen tutar (Euro)  
3.102  
23919/02  
Hasan Ak  
Đbrahim Ak  
Ali Ak (Mehmet oğlu)  
Ahmet Ak  
Đsmet Ak  
Toplu olarak  
32.350  
Ali Ak (Osman oğlu)  
Doğan Sönmez  
Redife Soyak  
Kemal Soyak  
5
Meral Bönceoğlu  
Ayfer Balcı  
Yaar Emre Soyak  
Kasım Soyak  
Elife Söylemez  
Vasil Todurga  
Hüsamettin Aygören  
Mehmet Yeniocak  
Nizer Yeniocak  
Ali Gül  
23921/02  
23922/02  
23924/02  
4.787  
2.089  
Toplu olarak  
13.952  
23928/02  
23933/02  
23936/02  
1.614  
4.433  
Toplu olarak  
2.405  
Mehmet Hadi Alan  
Hasan Güran  
Ahmet Güran  
23941/02  
23943/02  
23946/02  
23949/02  
Fatih Alpay  
Đlyas Konur  
Saadet erbetçi  
Adil Sayın  
Kadriye Sayın  
Fevzi Doğru  
Gülnaz Arslan  
Seyhan Doğru  
Zekiye Sapan  
Hasan Çetinoğlu  
Mehmet Çetinoğlu  
Musa Çirkin  
2.641  
2.665  
2.339  
Toplu olarak  
2.047  
Toplu olarak  
3.660  
23956/02  
23958/02  
Toplu olarak  
49.234  
Hatice Dinç  
Mehmet Dinç  
Cengiz Dinç  
Nuray Karaca  
Tülay Altan  
23966/02  
erif Güneꢀ  
Recep Ertan  
Toplu olarak  
93.592  
Manevi tazminatla ilgili olarak AĐHM, ihlal tespitinin kendisinin adil tazmin için balı  
baına yeterli olduğuna kanaat getirmektedir.  
AĐHM elindeki mevcut unsurlar ve bu konudaki içtihat uyarınca baka bir avukat  
tarafından temsil edilen Nizer Yeniocak ve Mehmet Yeniocak isimli bavuranlar hariç masraf  
ve harcamalar için bavuranlara toplu olarak 2.000 Euro ödenmesine, Nizer Yeniocak ve  
Mehmet Yeniocak isimli bavuranlara ise toplu olarak 300 Euro ödenmesine karar vermitir.  
B. Gecikme Faizi  
AĐHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz  
oranına üç puanlık bir artıın ekleneceğini belirtmektedir.  
6
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE,  
1. Bavuruların birletirilmesine;  
2. AĐHS’nin 6 § 1. maddesine ve Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesine ilikin olarak  
dile getirilen ikayetin ikinci kısmının kabuledilebilir olduğuna;  
3. Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine;  
4. AĐHS’nin 6 § 1. maddesine ilikin olarak dile getirilen ikayetin ayrıca  
incelenmesinin gerekli olmadığına;  
5. a) AĐHS’nin 44 § 2. maddesi gereğince kararın kesinletiği tarihten itibaren üç ay  
içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Yeni Türk Lirası’na çevrilmek  
üzere ve her türlü vergiden muaf tutularak Savunmacı Hükümet tarafından  
bavuranlara:  
i. maddi tazminat olarak:  
-Mehmet Has’a (bavuru no: 23918/02) 3.102 Euro (üç bin yüz iki)  
ödenmesine;  
-Hasan Ak, Đbrahim Ak, Ali Ak (Mehmet oğlu), Ahmet Ak, Đsmet Ak, Ali Ak  
(Osman oğlu), Doğan Sönmez, Redife Soyak, Kemal Soyak, Meral Bönceoğlu,  
Ayfer Balcı, Yaar Emre Soyak, Kasim Soyak’a (bavuru no: 23919/02) toplu  
olarak 32.350 Euro (otuz iki bin üç yüz elli) ödenmesine;  
-Elife Söylemez’e (bavuru no: 23921/02) 4.787 Euro (dört bin yedi yüz seksen  
yedi) ödenmesine;  
-Vasil Todurga’ya (bavuru no: 23922/02) 2.089 Euro (iki bin seksen dokuz)  
ödenmesine;  
-Hüsamettin Aygören, Mehmet Yeniocak ve Nizer Yeniocak’a (bavuru no:  
23924/02) toplu olarak 13.952 Euro (on üç bin dokuz yüz elli iki) ödenmesine;  
-Ali Gül’e (bavuru no:23928/02) 1.614 Euro (bin altı yüz on dört)  
ödenmesine;  
-Mehmet Hadi Alan’a (bavuru no:23933/02) 4.433 Euro (dört bin dört yüz  
otuz üç) ödenmesine;  
-Hasan Güran ve Ahmet Güran’a (bavuru no: 23936/02) 2.405 Euro (iki bin  
dört yüz be) ödenmesine;  
-Fatih Alpay’a (bavuru no:23941/02) 2.641 Euro (iki bin altı yüz kırk bir)  
ödenmesine;  
-Đlyas Konur’a (bavuru no: 23943/02) 2.665 Euro (iki bin altı yüz altmıbe)  
ödenmesine;  
-Saadet erbetçi’ye (bavuru no: 23946/02) 2.339 Euro (iki bin üç yüz otuz  
dokuz) ödenmesine;  
-Adil Sayın ve Kadriye Sayın (bavuru no: 23949/02) 2.047 Euro (iki bin kırk  
yedi) ödenmesine;  
-Fevzi Doğru ve Gülnaz Arslan (Sapan), Seyhan Doğru ve Zekiye Sapan’a  
(bavuru no: 23956/02) 3.660 Euro (üç bin altı yüz altı) ödenmesine;  
-Hasan Çetinoğlu, Mehmet Çetinoğlu, Musa Çirkin, Hatice Dinç, Mehmet  
Dinç, Cengiz Dinç, Nuray Karaca ve Tülay Altan (Dinç) (bavuru no:  
23958/02) 49.234 Euro (kırk dokuz bin iki yüz otuz dört) ödenmesine;  
-erif Güneve Recep Ertan’a (bavuru no: 23966/02) toplu olarak 93.592  
Euro (doksan üç bin beyüz doksan iki) ödenmesine;  
ii. masraf ve harcamalar için Nizer Yeniocak ve Mehmet Yeniocak’a toplu  
olarak 300 Euro (üç yüz) ve diğer bavuranlara toplu olarak 2.000 Euro (iki  
bin) ödenmesine;  
7
iii. yukarıdaki miktarların her türlü vergiden muaf tutulmasına;  
b)Sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar,  
Hükümet’in, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan  
fazlasına eit oranda faiz uygulanmasına;  
6. Adil tazmine ilikin diğer taleplerin reddedilmesine;  
Karar vermitir.  
Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıve AĐHM Đçtüzüğü’nün 77 §§ 2 ve 3 maddesi  
gereğince 14 Haziran 2007 tarihinde yazılı olarak bildirilmitir.  
8