CONSEIL DE  
L'EUROPE  
AVRUPA  
KONSEYİ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
HALĐL KENDĐRCĐ - TÜRKĐYE DAVASI  
(Baꢀvuru no: 23324/02)  
KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ  
STRAZBURG  
HALĐL KENDĐRCĐ 2006  
Đꢀbu karar Sözleꢀmenin 44 § 2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek olup  
ꢀekli bazı düzeltmelere tabi tutulabilir.  
Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan ve (23324/02) baꢀvuru no’lu davanın nedeni, bu ülke  
vatandaꢀı Halil Kendirci’nin (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne (AĐHM) 13  
Mayıs 2002 tarihinde Avrupa Đnsan Hakları Sözleꢀmesi’nin (AĐHS) 34. maddesi uyarınca  
yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur. Baꢀvuran, Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi önünde ꢁanlıurfa  
Barosu avukatlarından Y. Karataꢀ tarafından temsil edilmektedir.  
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2006. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
OLAYLAR  
Baꢀvuran 1947 doğumlu olup ꢁanlıurfa’da ikamet etmektedir.  
Türkiye Elektrik Kurumu (Đdare) 1999 yılında baꢀvurana ait Keskin Köyü, Birecik (ꢁanlıurfa)  
mevkiinde bulunan araziyi Birecik Barajı’nın yapımı için kamulaꢀtırmıꢀtır. Bilirkiꢀi heyeti  
parsel değerini 1.582.840.000 TL. [yaklaꢀık 4.039 Euro] olarak belirlemiꢀtir.  
Baꢀvuran kamulaꢀtırma bedelinin artırılması istemiyle 5 Nisan 1999 tarihinde Birecik Asliye  
Hukuk Mahkemesi’ne baꢀvurmuꢀtur.  
Asliye Hukuk Mahkemesi 27 Mayıs 1999 tarihinde, Đdarenin 28 Nisan 1999 tarihinden  
itibaren yasal faiziyle birlikte baꢀvurana 1.456.653.000 TL. ödemesini kararlaꢀtırmıꢀtır.  
Yargıtay 8 Kasım 1999’da Đlk derece mahkemesinin kararını onamıꢀtır.  
Đdare 15 Kasım 2001 tarihinde baꢀvurana 3.475.065.087 TL. [yaklaꢀık 2.575 Euro] ödemiꢀtir.  
HUKUK AÇISINDAN  
I. EK 1 NO’LU PROTOKOL’ÜN 1. MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI  
HAKKINDA  
Baꢀvuran yargı kararıyla ödenmesine hükmedilen tazminatın ve yasal faizin geç ödendiğinden  
ve Devletin borçlarına uygulanan yasal faiz oranının yetersiz olmasından ꢀikayetçi olmakta ve  
Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesine atıfta bulunmaktadır.  
A. Kabuledilebilirlik hakkında  
Hükümete göre baꢀvuran tarafından icra takibi baꢀlatılmadığı için AĐHS’nin 35. maddesinde  
öngörüldüğü gibi iç hukuk yolları tüketilmemiꢀtir.  
AĐHM, adli bir süreç sonunda Devlet karꢀısında alacaklı konuma gelen bir kimsenin tazminat  
alabilmesi için icra takibi baꢀlatmasının ꢀart koꢀulmasının, Mahkeme içtihatlarınca uygun  
bulunmadığını hatırlatır (Metaxas-Yunanistan, no: 8415/02, § 19, 27 Mayıs 2004, ve  
Karahalios – Yunanistan, no: 62503/00, § 23,11 Aralık 2003). Sonuç olarak Hükümet’in bu  
itirazı kabuledilemez bulunmuꢀtur.  
AĐHM, yerleꢀik içtihatlarından doğan kriterler ıꢀığında (Bkz., özellikle Akkuꢀ, adıgeçen karar)  
ve elindeki mevcut unsurların tümünü gözönüne alarak, baꢀvurunun esastan incelenmesi  
gerektiği kanaatine varmıꢀtır. AĐHM baꢀvuruda hiçbir kabuledilemezlik gerekçesi ile  
karꢀılaꢀılmadığını ifade etmiꢀtir.  
B. Esas hakkında  
AĐHM daha önce bu davadakine benzer soruları gündeme getiren baꢀka davalar da incelemiꢀ  
ve I No’lu Ek Protokolün 1. maddesinin ihlal edildiği sonucuna varmıꢀtır (Bkz., Akkuꢀ,  
adıgeçen karar, s. 1317, §§ 31 ve Aka, adıgeçen karar, s. 2682, §§ 50-51).  
AĐHM mevcut davayı incelemiꢀ ve Hükümet’in davayı farklı ꢀekilde sonuçlandıracak hiçbir  
tespiti ve delili sunmadığı kanaatine varmıꢀtır. Ulusal mahkemelerin kararına göre  
kamulaꢀtırmayı yapan idare tarafından baꢀvurana verilmesi gereken ek tazminatın  
ödenmesindeki gecikme, baꢀvuranı, mülkünün kamulaꢀtırılmasına ilaveten ayrı bir zarara  
daha sokmuꢀtur. Bu gecikme, AĐHM’yi, baꢀvuranın genel menfaatin gerektirdikleri ile  
mülkiyet hakkına saygının korunması arasında hüküm sürmesi gereken adil dengeyi bozan  
alıꢀılmıꢀın dıꢀında ve ölçüsüz bir yüke katlanmak zorunda kaldığı yönünde düꢀünmeye sevk  
etmektedir. Akkuꢀ (sözü edilen) kararında belirlenen hesaplama yönteminden hareketle sözü  
edilen gecikme ile baꢀvuranın zarara uğradığı saptamasını yapmaktadır.  
Sonuç olarak, Ek I No’lu Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.  
II. AĐHS’NĐN 6 § 1 MADDESĐ’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA  
Baꢀvuran yürütülen yargı sürecinin uzunluğu ile AĐHS’nin 6 § 1 maddesinin ihlal  
edildiğinden ꢀikayetçi olmaktadır.  
AĐHM, bu ꢀikayetin AĐHS’nin 35 § 3. maddesi uyarınca dayanaktan yoksun bulunmadığına  
itibar etmiꢀtir. Kabuledilemezlik bakımından hiçbir gerekçe yer almamaktadır. Bununla  
birlikte Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesi çerçevesinde alınan sonuç dikkate alındığında,  
AĐHM ꢀikayetin ayrıca Sözleꢀme’nin 6 § 1 maddesi açısından incelenmesine gerek  
olmadığına karar vermiꢀtir.  
III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐ’NĐN UYGULANMASI HAKKINDA  
A. Maddi ve manevi tazminat  
Baꢀvuran 3.515 Euro maddi zarara uğradığını ileri sürmekte, ayrıca rakam belirtmeksizin  
manevi tazminat ödenmesini talep etmektedir.  
Hükümet bu miktarlara karꢀı çıkmaktadır.  
AĐHM, Akkuꢀ (sözü edilen karar, s.1311, §§ 35-36 ve 39) kararında kabul edilen hesaplama  
yöntemi ve ilgili ekonomik kayıplar dikkate alındığında baꢀvurana 1.000 Euro ödenmesini  
kararlaꢀtırmıꢀtır.  
Manevi zarara gelince, AĐHM olayların mevcut koꢀulları göz önünde bulundurulduğunda ihlal  
kararının tespitinin adil tazmin için baꢀlı baꢀına yeterli olacağını kaydetmektedir.  
B. Masraf ve harcamalar  
Baꢀvuran AĐHM önünde yaptığı masraf ve harcamalar için 2.000 Euro talep etmektedir. Bu  
yönde kanıtlayıcı belge sunmamıꢀtır.  
Hükümet AĐHM’den ispat edici belgeden yoksun bu miktarı reddetmesi talebinde  
bulunmuꢀtur.  
AĐHM masraf ve harcamalarla ilgili olarak, AĐHS’nin 41. maddesi uyarınca yalnızca  
gerçekliği ve gerekliliği ispat edilen makul orandaki miktarların ödendiğini hatırlatmaktadır  
(Bkz. Nikolova-Bulgaristan kararı no: 31195/96, § 79, AĐHM 1999-II).  
Baꢀvuranın hiçbir rakam telaffuz etmemesine ve kanıtlayıcı belge sunmamasına karꢀın AĐHM  
nezdinde temsil giderinde bulunduğunu kabul etmek gerekir. Bu nedenle AĐHM, hakkaniyete  
uygun olarak tüm masraf ve giderler için baꢀvurana 500 Euro ödenmesine karar vermiꢀtir.  
B. Gecikme faizi  
AĐHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranına 3  
puanlık bir artıꢀın ekleneceğini belirtmektedir.  
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE,  
1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;  
2. Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesi’nin ihlal edildiğine;  
3. AĐHS’nin 6 § 1 maddesine dayalı ꢀikayetin ayrıca incelenmesine gerek olmadığına;  
4. Mevcut kararın manevi tazmin için baꢀlı baꢀına yeterli olduğuna;  
5. a) Savunmacı Devletin, AĐHS’nin 44 § 2. maddesi uyarınca kararın kesinleꢀtiği tarihten  
itibaren üç ay içinde, miktara yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf ve ödeme tarihinde  
döviz kurundan Y.T.L.’ye çevrilmek üzere baꢀvurana maddi tazminat olarak 1.000 (bin) Euro,  
masraf ve harcamalar için 500 (beꢀ yüz) Euro’yu ödemesine;  
b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ve ödemenin yapılmasına kadar, Avrupa Merkez  
Bankasının o dönem için geçerli faizinin üç puan fazlasına eꢀit oranda basit faizin  
uygulanmasına;  
6. Adil tazmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;  
KARAR VERMĐꢀTĐR.  
Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM’nin iç tüzüğünün 77 §§ 2. ve 3.  
maddelerine uygun olarak 25 Nisan 2006 tarihinde yazıyla bildirilmiꢀtir.