COUNCIL  
A V R U P A  
OF E U R O P E  
KONSEYİ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
ĐKĐNCĐ DAĐRE  
HABĐP ÇĐFTÇĐ – TÜRKĐYE DAVASI  
(Baꢀvuru no: 28485/03)  
KARAR  
STRAZBURG  
23 Eylül 2008  
Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli  
düzeltmelere tabi olabilir.  
1
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2008. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın  
adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile Dışişleri  
Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari  
olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
USUL  
Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan 28485/03 no’lu davanın nedeni, T.C.  
vatandaꢀı Habip Çiftçi’nin (baꢀvuran), Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne, 21 Temmuz  
2003 tarihinde Temel Đnsan Hakları ve Özgürlüklerini güvence altına alan Avrupa Đnsan  
Hakları Sözleꢀmesi’nin (“AĐHS”) 34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.  
Baꢀvuran, Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (AĐHM) önünde, Đstanbul Barosu  
avukatlarından Hacer Çekiç tarafından temsil edilmektedir.  
OLAYLAR  
I. DAVANIN KOꢁULLARI  
Baꢀvuran, 1973 doğumludur ve Đstanbul Ümraniye Cezaevinde tutuklu bulunmaktadır.  
Baꢀvuran, 4 Eylül 1995’te, yasadıꢀı bir örgüte üye olduğu ꢀüphesiyle Đstanbul’da  
yakalanmıꢀtır. Đstanbul Emniyet Amirliği Terörle Mücadele ꢁubesi’nde gözaltına alınmıꢀtır.  
Baꢀvuran, 13 Eylül 1995’te polis memurları tarafından sorgulanmıꢀ ve 17 Ekim 1995  
tarihinde Batman’daki polis memurlarına teslim edilerek orada gözaltına alınmıꢀtır. 30 Ekim  
1995’te, Batman Emniyet Amirliği’ne bağlı polis memurları baꢀvuranı sorgulamıꢀtır.  
Baꢀvuran, vermiꢀ olduğu ifadede, Đstanbul’a gönderilmeden önce PKK kamplarında  
eğitildiğini belirtmiꢀtir.  
Baꢀvuran, 2 Ekim 1995’te, sorgulanmak üzere Batman Cumhuriyet Baꢀsavcısı’nın  
huzuruna çıkartılmıꢀtır. Aynı gün, baꢀvuran Batman Sulh Ceza Mahkemesi hakimi tarafından  
da sorgulanmıꢀtır. Hakim, baꢀvuranın tutuklanmasına ve aleyhindeki cezai kovuꢀturma  
baꢀlayıncaya kadar Batman Hapishanesi’ne konmasına karar vermiꢀtir.  
11 Ekim 1995’te, Diyarbakır Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet Savcısı, aynı  
mahkemeye ithamname vermiꢀ ve baꢀvuranı yasadıꢀı bir örgüte üye olmakla suçlamıꢀtır.  
Baꢀvuranın Diyarbakır Devlet Güvenlik Mahkemesi önündeki yargılaması 17 Ekim 1995  
tarihinde baꢀlamıꢀtır.  
Diyarbakır Devlet Güvenlik Mahkemesi, 11 Aralık 1996 tarihinde yapılan dokuzuncu  
duruꢀma sırasında, 23 Temmuz 1996 tarihinde verilen bir ithamname nedeniyle 31 Temmuz  
1996 tarihinde baꢀvuran aleyhinde bir diğer cezai kovuꢀturmanın baꢀladığını ve bu  
kovuꢀturmanın Đstanbul 3 No.lu Devlet Güvenlik Mahkemesi’nde devam etmekte olduğunu  
kaydetmiꢀtir. Bu kovuꢀturma sırasında, baꢀvuran, Ceza Kanunu’nun 125. maddesinde  
tanımlanan ve tek cezası idam olan ülke topraklarının bir kısmını ayırmaya yönelik  
eylemlerde bulunma suçundan gıyabında yargılanmıꢀtır. Diyarbakır Devlet Güvenlik  
Mahkemesi, iki davanın benzer olmasından dolayı, bu davaları Đstanbul 3 No.lu Devlet  
Güvenlik Mahkemesi önünde birleꢀtirmeye karar vermiꢀtir. Hakim, ayrıca, baꢀvuranın  
Đstanbul’daki bir cezaevine gönderilmesine karar vermiꢀtir.  
17 Ocak 1997’de, Đstanbul 3 No.lu Devlet Güvenlik Mahkemesi önünde baꢀvuranın  
gıyabında duruꢀma yapılmıꢀtır.  
2
Đstanbul 3 No.lu Devlet Güvenlik Mahkemesi, 7 Mart 1997’de yapılan altıncı duruꢀma  
sırasında, bir köy korucusunun öldürülmesiyle ilgili olarak Đstanbul 1 No.lu Devlet Güvenlik  
Mahkemesi önünde Đ.K. adlı bir ꢀahıs aleyhinde cezai kovuꢀturma yapıldığını belirtmiꢀtir.  
Mahkeme, baꢀvuranın da bu öldürme olayına karıꢀtığını kanıtlaması muhtemel kanıtlara  
dayanarak, davaların birleꢀtirilmesine karara vermiꢀtir. Đstanbul 1 No.lu Devlet Güvenlik  
Mahkemesi davayı devralmıꢀtır.  
Đstanbul 1 No.lu Devlet Güvenlik Mahkemesi (buradan itibaren “ilk derece  
mahkemesi”), üç davayı birleꢀtirdikten sonra, 10 Nisan 1997 tarihinde ilk duruꢀmasını  
yapmıꢀtır. Baꢀvuran bu duruꢀmaya katılmamıꢀtır.  
Đlk derece mahkemesi, baꢀvuranın tutuklu bulunduğu cezaevini tespit edemediği için,  
10 Nisan 1997 ile 31 Ekim 2000 tarihleri arasında (üç buçuk yılı aꢀkın bir süre),  
duruꢀmalarını baꢀvuranın gıyabında yapmıꢀtır.  
Makamlar baꢀvuranın alıkonduğu cezaevini belirledikten sonra, ilk derece mahkemesi,  
baꢀvuranın hazır bulunduğu ilk duruꢀmasını 31 Ekim 2000 tarihinde yapmıꢀtır. Baꢀvuran, bu  
duruꢀma sırasında, Ceza Kanunu’nun 125. maddesi uyarınca 23 Temmuz 1996 tarihinde  
aleyhine yöneltilen diğer suçlamalardan ve Đ.K.’nın davası ile kendi davasının  
birleꢀtirilmesinden haberdar olmuꢀtur. Baꢀvuran, suçlamaları reddetmiꢀ ve suçların iꢀlendiği  
tarihte cezaevinde olduğunu ileri sürmüꢀtür. Mahkeme, “sözkonusu suçlar ile dava  
dosyasındaki kanıtların niteliğini, baꢀvuranın yakalanma ve tutuklanma tarihlerini ve  
yargılamanın o günkü aꢀamasını” gözönünde bulundurarak, baꢀvuranın serbest bırakılma  
talebini reddetmiꢀtir.  
12 Haziran 2003 tarihinde yapılan duruꢀmada, baꢀvuranın serbest bırakılma talebi,  
“sözkonusu suç ile dava dosyasındaki kanıtların niteliği” dikkate alınarak ilk derece  
mahkemesi tarafından reddedilmiꢀtir.  
17 Haziran 2003’te, baꢀvuranın avukatı, ilk derece mahkemesinin kararını temyiz  
etmiꢀ ve müvekkilinin AĐHS’nin 5. maddesi kapsamındaki haklarını mahkemeye  
hatırlatmıꢀtır. Bu temyiz, Đstanbul 2 No.lu Devlet Güvenlik Mahkemesi tarafından incelenmiꢀ  
ve 19 Haziran 2003 tarihinde reddedilmiꢀtir.  
Devlet Güvenlik Mahkemelerinin kaldırılmasından sonra, dava dosyası Đstanbul 9.  
Ağır Ceza Mahkemesi’ne (buradan itibaren “ilk derece mahkemesi”) gönderilmiꢀtir. Đlk  
duruꢀma, 20 Temmuz 2004 tarihinde yapılmıꢀtır.  
7 Ekim 2004 tarihinde yapılan duruꢀmada, baꢀvuran bir kez daha AĐHS’nin 5. maddesi  
tarafından güvence altına alınan haklarını hatırlatmıꢀ ve serbest bırakılmasını talep etmiꢀtir.  
Bu talep, bir önceki mahkemenin ileri sürdüğü aynı gerekçelerle reddedilmiꢀtir.  
Baꢀvuran, 11 Nisan 2006 tarihinde yapılan duruꢀmada, serbest bırakılma talebini  
yinelemiꢀtir. Bu talep, “baꢀvuranın suçlu bulunması halinde verilecek olan ceza” dikkate  
alınarak mahkeme tarafından reddedilmiꢀtir. Baꢀvuranın bu karara temyizi, Đstanbul 10. Ağır  
Ceza Mahkemesi tarafından incelenmiꢀ ve “sözkonusu suçun niteliği ve baꢀvuranın  
sözkonusu suçu iꢀlediğine dair kuvvetli bir ꢀüphe bulunması” nedeniyle reddedilmiꢀtir.  
Baꢀvuranın serbest bırakılma talepleri, 15 Mayıs 2007 ile 15 Kasım 2007 tarihleri  
arasında yapılan üç duruꢀmada da reddedilmiꢀtir.  
3
Đlk derece mahkemesi, 17 Aralık 2007 tarihinde yapılan duruꢀmada baꢀvuranı suçlu  
bulmuꢀ ve müebbet hapis cezasına çarptırmıꢀtır. Mahkeme, ayrıca, baꢀvuranın kesinlikle  
serbest bırakılmaması gerektiğine karar vermiꢀtir.  
Baꢀvuranın bu karara karꢀı yaptığı temyiz halen Yargıtay önünde beklemededir.  
HUKUK  
I. AĐHS’NĐN 5/3 ve 5/4 MADDELERĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI  
Baꢀvuran, tutuklu yargılanma süresinin çok uzun olduğu konusunda ꢀikayetçi olmuꢀ  
ve bu ꢀikayetini AĐHS’nin 5/3 maddesine dayandırmıꢀtır. Baꢀvuran, ayrıca, 11 Aralık 1996 ile  
31 Ekim 2000 tarihlerinde, ilk derece mahkemesinin kendisinin duruꢀmalarda hazır  
bulunmasını sağlamadığını ve bu durumun tutukluluğunun meꢀru olup olmadığının  
belirlenmesi için baꢀvurmasını engellediği konusunda ꢀikayetçi olmuꢀ ve bu ꢀikayetini  
AĐHS’nin 5/4 maddesine dayandırmıꢀtır.  
Hükümet, bu iddialara itiraz etmiꢀtir.  
A. Kabuledilebilirlik  
AĐHS’nin 35/3 maddesi uyarınca bu ꢀikayetlerin dayanaktan yoksun olmadığını  
kaydeden AĐHM, ayrıca baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru  
bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle ꢀikayetler kabuledilebilir niteliktedir.  
B. Esas  
Hükümet, baꢀvuranın serbest bırakılma hakkına iliꢀkin AĐHS’nin 5/3 maddesi  
uyarınca yapılan ꢀikayetle ilgili olarak, baꢀvuranın tutuklu yargılanmasının, kamu  
güvenliğinin sağlanması ve yeniden suç iꢀleme veya aleyhindeki kanıtları yok etme riskleri  
açısından gerekli olduğunu ileri sürmüꢀtür.  
Hükümet, görüꢀlerinde AĐHS’nin 5/4 maddesi uyarınca yapılan ꢀikayete yer  
vermemiꢀtir.  
Baꢀvuran iddialarını sürdürmüꢀtür.  
1. AĐHS’nin 5/3 maddesi  
AĐHM, baꢀvuranın gözaltına alındığı 4 Eylül 1995 tarihinde tutukluluğunun  
baꢀladığını gözlemlemektedir. Baꢀvuranın tutuklu yargılanma süreci, aleyhindeki suçlamanın  
ilk derece mahkemesi tarafından karara bağlandığı 27 Aralık 2007 tarihinde sona ermiꢀtir  
(bkz, Wemhoff / Almanya, 27 Haziran 1968 tarihli karar, A Serisi no.7). Dolayısıyla, baꢀvuran  
on iki yıl üç ayı aꢀkın bir süre boyunca tutuklu yargılanmıꢀtır.  
AĐHM, sözkonusu baꢀvurudakine benzer sorunlar içeren birçok davada, sıklıkla 5/3  
maddesinin ihlalini saptamıꢀtır (bkz, Münire Demirel / Türkiye, no. 5346/03).  
4
AĐHM, elindeki bütün belgeleri inceledikten sonra, Hükümet’in, daha önceki  
saptamalarından ayrılmasını gerektirecek herhangi bir kanıt ya da iddia ortaya atmadığı  
sonucuna varmıꢀtır.  
AĐHM, yukarıdaki bilgiler ıꢀığında, baꢀvuranın tutuklu yargılanma süresinin çok uzun  
olduğuna karar vermiꢀtir.  
Dolayısıyla, AĐHS’nin 5/3 maddesi ihlal edilmiꢀtir.  
2. AĐHS’nin 5/4 maddesi  
AĐHM, yukarıda bahsedilen dört yıl boyunca, makamların baꢀvuranın duruꢀmalara  
katılmasını sağlamamasının, baꢀvuranın tutukluluğunun meꢀru olup olmadığının  
belirlemesine engel olup olmadığı konusunu incelemeyi gerekli görmemektedir. AĐHM, her  
halukarda, baꢀvuranın tutukluluğunun meꢀruluğunu sorgulamak için mevcut olan hukuk  
yolunun uygulamada baꢀarı olasılığının çok düꢀük olduğunu ve sanık açısından gerçek  
anlamda çekiꢀmeli bir usul sağlamadığını kaydetmektedir (bkz, Koꢀti ve Diğerleri / Türkiye,  
no. 74321/01; Bağrıyanık / Türkiye, no. 43256/04 ve Doğan Yalçın / Türkiye, no. 15041/03).  
AĐHM, sözkonusu davada, önceki saptamalarından ayrılmasını gerektirecek herhangi bir özel  
koꢀul bulunmadığı görüꢀündedir.  
AĐHM, yukarıdaki bilgiler ıꢀığında, AĐHS’nin 5/4 maddesinin ihlal edildiği sonucuna  
varmıꢀtır.  
II. AĐHS’NĐN 6/1 MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI  
Baꢀvuran, aleyhindeki cezai kovuꢀturmanın, AĐHS’nin 6/1 maddesinde öngörülen  
makul süre ꢀartına uymadığı konusunda ꢀikayetçi olmuꢀtur.  
Hükümet, bu iddiaya itiraz etmiꢀ ve kovuꢀturmanın karmaꢀık olduğunu ve baꢀvuranın  
yazılı ifadelerini vermesinde yaꢀanan gecikmelerin yargılamanın uzun sürmesinde etkisi  
olduğunu iddia etmiꢀtir. Hükümet’e göre, ilk derece mahkemesi davayı titizlikle incelemiꢀ ve  
düzenli aralıklarla duruꢀmalar yapmıꢀtır.  
AĐHM, cezai kovuꢀturmanın baꢀvuranın yakalandığı 4 Eylül 1995 tarihinde  
baꢀladığını ve dava dosyasındaki bilgiye göre, bu kararın kabul edildiği tarihte halen Yargıtay  
önünde beklemede olduğunu gözlemlemektedir. Dolayısıyla, iki aꢀamalı bir yargı süreci on üç  
yıldır devam etmektedir.  
C. Kabuledilebilirlik  
AĐHS’nin 35/3 maddesi uyarınca bu ꢀikayetlerin dayanaktan yoksun olmadığını  
kaydeden AĐHM, ayrıca baꢀka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru  
bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle ꢀikayetler kabuledilebilir niteliktedir.  
D. Esas  
AĐHM, yargılama süresinin makul olup olmadığı konusunun dava koꢀulları ıꢀığında  
değerlendirilmesi gerektiğini hatırlatmaktadır. Davanın karmaꢀıklığı, baꢀvuranın ve ilgili  
5
makamların tutumu özellikle gözönünde bulundurulmalıdır (bkz, Pélissier ve Sassi / Fransa,  
no. 25444/94).  
AĐHM, baꢀvuran ile diğer sanıklara yöneltilen çok sayıda iddianın karara bağlanmasını  
gerektirmesi nedeniyle, dava konusunun karmaꢀık olduğuna dair Hükümet’in görüꢀüne  
katılmaktadır. Ancak, AĐHM, makamların tutumunu dikkate aldığında, sözkonusu  
yargılamanın makul bir süre içerisinde yapıldığı konusunda ikna olmamıꢀtır.  
Đlk derece mahkemesinin, baꢀvuranın tutuklu bulunduğu cezaevini belirleyemediği  
için, üç buçuk yıldan fazla bir süre boyunca baꢀvuranın gıyabında duruꢀmalar yapmıꢀ olması  
özellikle gözönünde bulundurulmalıdır. Davalı Hükümet tarafından bu süre için herhangi bir  
açıklama yapılmamıꢀtır. AĐHM’ye göre, ilk derece mahkemesinin bu süre boyunca  
baꢀvuranın duruꢀmalara katılmasını sağlamamasının yargılama süresinin uzamasında etkisi  
vardır.  
AĐHM, ayrıca, ilk derece mahkemesi önündeki yargılama süresinin –on üç yıl-, iddia  
edildiği gibi baꢀvuranın savunmasını vermesinde yaꢀanan gecikmelerle açıklanamayacağı  
kanaatindedir.  
AĐHM, yukarıdaki bilgiler ıꢀığında, AĐHS’nin 6/1 maddesinde öngörülen “makul  
süre” koꢀulunun yerine getirilmediğine karar vermiꢀtir. Sonuç olarak, AĐHS’nin 6/1 maddesi  
ihlal edilmiꢀtir.  
III. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI  
AĐHS’nin 41. maddesine göre:  
“Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek  
Sözleꢀmeci Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde,  
hakkaniyete uygun bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”  
A. Tazminat  
Baꢀvuran, maddi tazminat olarak 11,500 Euro, manevi tazminat olarak 17,000 Euro  
talep etmiꢀtir.  
Hükümet, bu miktarların çok aꢀırı olduğunu ve belgelerle kanıtlanmadığını ileri  
sürmüꢀtür.  
AĐHM, baꢀvuranın maddi tazminat talebini desteklemek üzere herhangi bir belge  
sunmadığını gözlemlemektedir. Ancak, AĐHM, baꢀvuranın tespit edilen ihlalin kendi baꢀına  
yeterli tatmin oluꢀturamayacağı türden manevi zarar görmüꢀ olabileceğini kabul etmektedir.  
AĐHM, benzer davaları dikkate alarak ve hakkaniyete dayalı temellere dayanarak, baꢀvurana  
bu baꢀlık altında 15,000 Euro ödenmesine karar vermiꢀtir.  
Baꢀvuran, ayrıca, AĐHM’yi davalı Hükümet’e baꢀvuranı serbest bırakması önerisinde  
bulunmaya çağırmaktadır.  
AĐHM, Yakıꢀan / Türkiye davasında (no. 11339/03), çok uzun bir süre boyunca tutuklu  
yargılanmıꢀ olan bir baꢀvuranın durumuna son vermenin en uygun yolunun, iyi bir adalet  
yönetiminin gereklerini dikkate alarak, davanın mümkün olan en kısa sürede görülmesi veya  
6
yargılama sırasında baꢀvuranın serbest bırakılması olacağına karar verdiğini hatırlatmaktadır.  
Ancak, AĐHM bu kararı verdiğinde, Yakıꢀan, aleyhindeki cezai kovuꢀturma sonlanıncaya  
kadar yeniden yargılanmak üzere tutuklu kalmıꢀtır. Ancak, sözkonusu davada, baꢀvuran 27  
Aralık 2007 tarihinde, ilk derece mahkemesi tarafından suçlu bulunmuꢀ ve hüküm giymiꢀtir.  
Bir baꢀka deyiꢀle, baꢀvuran artık tutuklu yargılanmak üzere cezaevinde bulunmamaktadır.  
AĐHS’nin 5/1 (a) maddesine dayanılarak tutuklu bulunmaktadır (bkz, mutatis mutandis,  
Wemhoff, yukarıda kaydedilen). Bu nedenle, AĐHM, baꢀvuranın talebini yerine  
getirememektedir.  
B. Yargılama masraf ve giderleri  
Baꢀvuran, ayrıca, AĐHM önünde yapmıꢀ olduğu yargılama masraf ve giderleri için  
2,500 Euro talep etmiꢀtir. Bu miktarın 2,000 Euro’su avukatlık ücretini, 500 Euro’su ise  
baꢀvuranın faturasını sunmuꢀ olduğu çeviri giderlerini kapsamaktadır.  
Hükümet, baꢀvuranın taleplerine itiraz etmiꢀtir.  
AĐHM’nin içtihadına göre, bir baꢀvuran gerçekliğini ve gerekliğini kanıtladığı makul  
miktarlardaki yargı giderlerini elde edebilir. AĐHM, sözkonusu davada, elindeki bilgiye ve  
yukarıdaki ölçütlere dayanarak, yapılan bütün yargılama masraf ve giderleri için toplam 2,000  
Euro ödenmesine karar vermiꢀtir.  
A. Gecikme Faizi  
AĐHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz  
oranına üç puanlık bir artıꢀın ekleneceğini belirtmektedir.  
BU GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM, OYBĐRLĐĞĐ ĐLE  
1. Baꢀvurunun kabuledilebilir olduğuna;  
2. AĐHS’nin 5/3 maddesinin ihlal edildiğine;  
3. AĐHS’nin 5/4 maddesinin ihlal edildiğine;  
4. AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğine;  
5. (a)AĐHS’nin 44. maddesinin 2. paragrafı gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten  
itibaren üç ay içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Yeni Türk Lirası’na  
çevrilmek üzere, miktara yansıtılabilecek her türlü vergi ile birlikte, Savunmacı  
Hükümet tarafından baꢀvurana, manevi tazminat olarak 15,000 Euro (on beꢀ bin  
Euro), yargılama masraf ve giderleri için 2,000 Euro (iki bin Euro) ödenmesine;  
(b)Yukarıda belirtilen üç aylık sürenin sona erdiği tarihten itibaren ödemenin  
yapılmasına kadar, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan marjinal  
kredi kolaylığı oranının üç puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;  
6. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddedilmesine karar vermiꢀtir.  
7
Đꢀbu karar Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM Đçtüzüğü’nün 77. maddesinin 2. ve 3.  
paragrafları gereğince 23 Eylül 2008 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.  
8