C O N S E I L D E

L ' E U R O P E

AVRUPA

KONSEYĐ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ

GÜZEL - TÜRKĐYE DAVASI (No:1)

(Baꢀvuru no:54479/00)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

4 NĐSAN 2006

Đꢀbu karar Sözleꢀme’nin 44 § 2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde

kesinleꢀecek olup ꢀekli bazı düzeltmelere tabi tutulabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın

adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile Dışişleri

Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari

olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan 54479/00 baꢀvuru no’lu davanın nedeni, Türk

vatandaꢀı Hasan Celal Güzel’in (Baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne (AĐHM) 18

Aralık 1999 tarihinde, Avrupa Đnsan Hakları ve Temel Özgürlükleri Sözleꢀmesi’nin (AĐHS)

34. maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur. Baꢀvuran, Ankara Barosu avukatlarından

H.A. Özhan tarafından temsil edilmektedir.

OLAYLAR

1945 doğumlu baꢀvuran, Ankara’da ikamet etmektedir.

Olayların meydana geldiği dönemde, eski Bakan ve milletvekili olan baꢀvuran

Yeniden Doğuꢀ Partisi Baꢀkanıydı.

Baꢀvuran, 3 Eylül 1997 tarihinde Kayseri’de düzenlenen bir konferansta halka açık bir

konuꢀma yapmıꢀtır.

Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi (DGM) Cumhuriyet Baꢀsavcısı, 10 Mart 1998

tarihinde, baꢀvuranı eski Türk Ceza Kanunu’nun 312. maddesi tarafından öngörülen, bir dine

ait olma ayrımcılığına dayanan kin ve düꢀmanlığa teꢀvik etme suçuyla itham etmiꢀtir.

Bir askeri hakim ve iki hukuk hakiminden oluꢀan DGM, 23 ꢁubat 1999 tarihinde,

baꢀvuranı üzerine atılı olaylardan suçlu bulmuꢀ ve bir yıl hapis ve 860.000 Türk Lirası para

cezasına çarptırmıꢀtır.

Yargıtay 24 Haziran 1999 tarihinde, ilk derece mahkemesinin kararını onamıꢀtır.

Yargıtay 19 Temmuz 1999 tarihinde kararın düzeltilmesi talebini reddetmiꢀtir.

HUKUK AÇISINDAN

I. AĐHS’NĐN 6§1 VE 3 MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA

Baꢀvuran, kendisini yargılayan ve mahkum eden DGM’nin, bünyesinde bir askeri

hakim bulunması nedeniyle kendisine adil yargılanmayı garanti edecek “tarafsız ve bağımsız

bir mahkeme” olmadığını iddia etmektedir. Ayrıca baꢀvuran, haberi olmadan yapılan video

kaydının aleyhinde delil olarak kabul edilmesinden ve içeriğinin doğruluğuna itiraz etmek

amacıyla lehine tanıklık edecek kiꢀileri sorgulama olanağının bulunmamasından ꢀikayetçi

olmaktadır. Baꢀvuran son olarak, Yargıtay Cumhuriyet Baꢀsavcısı tebliğnamesinin kendisine

tebliğ edilmediğini belirtmektedir. Baꢀvuran, AĐHS’nin 6§1 ve 3 maddesinin ihlal edildiğini

ileri sürmektedir.

A. DGM’nin Tarafsızlığı ve Bağımsızlığı Hakkında

AĐHM, bu durumda ortaya çıkan sorunlara benzer sorunları birçok kez irdelemiꢀ

AĐHS’nin 6§1 maddesinin ihlal edildiğini tespit etmiꢀtir (Bkz. Özel, §§33-34 ve 6 ꢁubat 2003

tarihli Özdemir-Türkiye kararı, no: 59659/00, §§35-36).

AĐHM mevcut davayı incelemiꢀ ve Hükümet’in, sözkonusu durumda farklı bir sonuca

ulaꢀtırabilecek ne bir olay ne de bir argüman sunduğuna kanaat getirmektedir. “Milli

güvenlik”’e iliꢀkin suçlar hakkında DGM’ye çıkarılan baꢀvuran, aralarında askeri hakimin de

bulunduğu mahkeme heyeti önüne çıkmaktan çekinmesinin anlayıꢀla karꢀılanacağını

belirtmektedir. Bu nedenden dolayı, baꢀvuran, DGM’nin bu türden davalara ters düꢀen

değerlendirmelerle haksız yere yönlendirilmelerine izin vermesinden haklı olarak

çekinmektedir. Böylece, bu mahkemenin tarafsızlığı ve bağımsızlığı hakkında baꢀvuran

tarafından duyulan ꢀüpheler objektif olarak kanıtlanmaktadır. (Incal-Türkiye, 9 Haziran 1998

tarihli karar, 1998- IV, S.1573, §72 in fine).

AĐHM, baꢀvuranı yargıladığı ve mahkum ettiği sırada DGM’nin AĐHS’nin 6§1

maddesi uyarınca tarafsız ve bağımsız bir mahkeme olmadığı sonucuna varmaktadır.

Dolayısıyla bu hüküm ihlal edilmiꢀtir.

B. Cezai Yargılamanın Adil Olması Hakkında: Delillerin Kabul Edilebilirliği ve

Cumhuriyet Baꢀsavcısı Tebliğnamesinin Tebliğ Edilmemesi

AĐHM, benzer davalarda daha önce, tarafsızlıktan ve bağımsızlıktan yoksun olduğu

ortaya konulan bir mahkemenin yargısına tabi kiꢀilere adil yargılama sağlayamayacağına

karar verdiğini hatırlatmaktadır.

AĐHM, davanın tarafsız ve bağımsız bir mahkeme tarafından görülmediğinden dolayı,

baꢀvuranın hakkının ihlal edildiği tespitinde bulunduğunu gözönüne alarak, mevcut

ꢀikayetlerin incelenmesine gerek olmadığına kanaat getirmektedir (Bkz. diğerleri arasında,

Çıraklar-Türkiye, 28 Ekim 1998 tarihli karar, 1998-VII, s. 3074, § 44-45).

II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA

A. Tazminat

Baꢀvuran 200.000 Euro tutarında maddi ve manevi zarara uğradığını iddia etmektedir.

Đddia edilen maddi zarara iliꢀkin olarak AĐHM, AĐHS’ye aykırılık mevcut

olmadığında, DGM önünde sonuçlanan yargılama usulünün sonucu üzerinde değerlendirmeye

gitmez. Sonuç olarak baꢀvurana bu bağlamda tazminat verilmesine gerek yoktur (Bkz.

Findlay-Đngiltere, 25 ꢁubat 1997 tarihli karar, 1997-I, s.284, § 85).

Đddia edilen manevi zarara gelince AĐHM, dava ꢀartlarında, tespit edilen ihlalin

hakkaniyetli bir tatmin oluꢀturduğuna dikkati çekmektedir (Çıraklar, s. 3074, §49).

Ancak AĐHM için, bu davada olduğu gibi bir kimse AĐHS’nin gerektirdiği tarafsızlık

ve bağımsızlık koꢀullarını yerine getirmeyen bir mahkeme tarafından mahkum edildiğinde,

sözkonusu kiꢀinin isteği üzerine yeni bir yargılama veya yeniden dava açılması, tespit edilen

ihlalin telafi edilmesi için prensip olarak en uygun yoldur (Bkz.Öcalan-Türkiye, no:

46221/99, § 210 in fine, AĐHM 2005-...).

B. Masraf ve Harcamalar

Baꢀvuran AĐHM ve ulusal mahkemeler önünde yaptığı masraf ve harcamalar için

40.000 Euro istemektedir. Baꢀvuran kanıt olarak ücret makbuzunu sunmaktadır.

Hükümet bu iddiaya itiraz etmektedir.

AĐHM, konu hakkında elinde bulunan unsurlar ve içtihadını gözönünde bulundurarak,

1.000 Euro tutarının baꢀvurana ödenmesinin uygun olacağına kanaat getirmektedir.

C. Gecikme Faizi

Gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına

uyguladığı faiz oranına üç puan eklenecektir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK AĐHM OYBĐRLĐĞĐYLE,

1. Ankara DGM’nin tarafsızlıktan ve bağımsızlıktan yoksun olmasına iliꢀkin ꢀikayet hakkında

AĐHS’nin 6§1 maddesinin ihlal edildiğine;

2. AĐHS’nin 6. maddesine göre yapılan diğer ꢀikayetlerin incelenmesinin gerekli olmadığına;

3. Mevcut kararın tek baꢀına manevi tazminat için yeterli adil tazmin oluꢀturduğuna;

4. a) Bu kararın, AĐHS’nin 44§2 maddesine göre kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde

ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden TL’ye çevrilmek üzere Savunmacı Hükümet’in,

miktara yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutularak baꢀvurana masraf ve harcamalar

için 1.000 (bin ) Euro ödemesine;

b) Belirtilen süre bitiminden ödemenin yapıldığı tarihe kadar geçen süre için, yukarıda

belirtilen tutara, Avrupa Merkez Bankası’nın kredi faiz oranına üç puan eklemek suretiyle

gecikme faizi uygulanmasına;

5. Hakkaniyete uygun tazminata iliꢀkin diğer taleplerin reddine karar vermiꢀtir.

Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve 4 Nisan 2006 tarihinde, Đçtüzüğün 77.

maddesinin 2 ve 3. fıkraları uyarınca yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.