CONSEIL DE  
L'EUROPE  
AVRUPA  
KONSEYİ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
ĐKĐNCĐ DAĐRE  
GÜNTER – TÜRKĐYE  
(Baꢀvuru no. 52517/99)  
KARAR  
(Özet Çeviri)  
STRAZBURG  
22 ꢁubat 2005  
Bu karar Sözleşme’nin 44 § 2 maddesinde belirtilen şartlar uyarınca kesinlik kazanacaktır.  
Editör tarafından revizyona tabi tutulması mümkündür.  
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2005. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,  
davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile  
Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak  
suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
USULĐ ĐꢁLEMLER  
Dava, Hüseyin Hamit Günter (“baꢀvuran”) isimli Türk vatandaꢀı tarafından AĐHS’nin  
(“Sözleꢀme”) 34. maddesine dayanarak 5 Ağustos 1999 tarihinde Türkiye aleyhine yapılan  
baꢀvurudan (no. 52517/99) kaynaklanmaktadır.  
16 Eylül 2004 tarihinde, AĐHM baꢀvurunun kısmen kabul edilebilir olduğuna karar  
vermiꢀtir. Hükümet esasa iliꢀkin görüꢀ belirtmiꢀ, baꢀvuran ise belirtmemiꢀtir (Đç Tüzük 59 §  
1).  
OLAYLAR  
Baꢀvuran 1920 doğumludur ve Đstanbul’da yaꢀamaktadır. Mustafa Rıfat Günter ve  
Rabia Günter’in varisidir.  
27 Mart 1985 tarihinde, Mustafa Rıfat Günter ve Rabia Günter, iki ꢀahit huzurunda  
sözlü vasiyette bulunarak ölünceye kadar bakılmak ꢀartıyla, sahip oldukları gayrımenkulü  
Darülaceze’ye bağıꢀlama taahhüdünde bulunmuꢀlardır. Bunu takiben Darülaceze’ye  
yerleꢀtirilmiꢀler ve burada sırasıyla 3 Mayıs 1985 ve 2 Mayıs 1985 tarihlerinde vefat  
etmiꢀlerdir.  
7 Mayıs 1985 tarihinde, Darülaceze, ꢁiꢀli 3. Sulh Hukuk Mahkemesi’ne baꢀvurarak  
vasiyetnamenin açılmasını talep etmiꢀ ve aynı gün mahkeme, Darülaceze’yi, murislerin  
mirasçısı olarak tespit etmiꢀtir. Bu karar baꢀvurana tebliğ edilmemiꢀtir, fakat mahkeme  
tarafından adresi ve isimleri bilinmeyen kiꢀiler için bir gazete ilanı verilmiꢀtir.  
29 Aralık 1992 tarihinde, baꢀvuran, veraset ilamı almak için Đstanbul 6. Sulh Hukuk  
Mahkemesi’ne baꢀvurmuꢀ ve 25 Mayıs 1993 tarihinde, murislerin sözlü vasiyetlerinin  
geçersiz olduğunun ilan edilmesi talebiyle ꢁiꢀli 4. Asliye Hukuk Mahkemesi’nde dava  
açmıꢀtır. Baꢀvuran, murislerin yaꢀlı olmaları nedeniyle vasiyetname yapma ehliyetine sahip  
olmadıklarını ileri sürmüꢀtür.  
10 Ekim 1993 tarihinde, Hazine, murislerin vasiyetlerinin geçersiz olduğunun ilan  
edilmesi talebiyle aynı mahkemede dava açmıꢀtır.  
16 Aralık 1993 tarihinde, ne baꢀvuran ne de vekilleri duruꢀmada bulunmuꢀ;  
Darülaceze’nin davaya devam etmek istemediğini beyan etmesi ile dava kayıttan düꢀülmüꢀtür.  
Baꢀvuran 28 Ocak 1994 tarihinde davayı yenilemiꢀtir.  
28 Nisan 1994 tarihli duruꢀmada, murislerin veraset ilamına iliꢀkin açılan davanın  
karara bağlanmamıꢀ olması sebebiyle, baꢀvuran, mahkemenin davayı adli tatil sonrasına  
bırakması gerektiğini öne sürmüꢀtür. Veraset ilamı çıkarılmasının dava için bir ön mesele  
teꢀkil etmesi sebebiyle, mahkeme davayı Eylül’e ertelemiꢀtir.  
20 Eylül 1994 tarihinde baꢀvuran, davanın tekrar ertelenmesi talebinde bulunmuꢀtur.  
27 Aralık 1994 tarihinde taraflar duruꢀmaya iꢀtirak etmemiꢀtir. Baꢀvuran mazeret  
bildirmiꢀtir.  
Bunu takip eden iki duruꢀmada baꢀvuran, bir erteleme talebinde daha bulunmuꢀtur.  
11 Temmuz 1995 tarihinde, mahkeme, Hazine’nin davasını baꢀvuranın davasıyla  
birleꢀtirme kararı almıꢀtır.  
3 Ekim 1995 tarihinde mahkeme, baꢀvuran tarafından isimleri verilen iki ꢀahitten  
birinin ifadesini almıꢀtır. Diğer ꢀahide ulaꢀmak ise mümkün olmamıꢀtır.  
26 Aralık 1995 ve 2 Nisan 1996 tarihlerinde, mahkeme, davayı ileri bir tarihe  
bırakmıꢀtır. Zira baꢀvuran mazeret bildirerek duruꢀmaya gelmemiꢀtir.  
27 Haziran 1996 tarihinde, ikinci ꢀahidin de ifadesi alınmıꢀ ve dava ileri bir tarihe  
bırakılmıꢀtır.  
Baꢀvuran, mazeret bildirerek 5 Kasım 1996 ve 29 Ocak 1997 tarihli duruꢀmalara  
gelmemiꢀ ve davanın Yargıtay’a intikal ettiğini mahkemeye bildirmiꢀtir.  
15 Nisan 1997 tarihinde, baꢀvuran, veraset ilamını mahkemeye sunmuꢀtur.  
19 Haziran 1997 tarihinde baꢀvuran, Bay ve Bayan Günter’in yasal ehliyetleri  
hakkında karar vermeden önce, AĐHM’den, Adli Tıp Kurumu’a danıꢀmasını talep etmiꢀtir.  
Adli Tıp ise dava dosyasındaki belgelerin bir karara varmak yeterli olmadığını mahkemeye  
bildirmiꢀtir. 16 Ekim 1997 tarihinde, mahkeme, Darülaceze’den Bay ve Bayan Günter’le ilgili  
tüm sağlık raporlarını talep etmiꢀtir. Darülaceze, 18 Aralık 1997 tarihinde, ellerinde bu tür  
belgelerin olmadığını mahkemeye bildirmiꢀtir.  
10 Mart 1998 tarihinde Adli Tıp Kurumu, eldeki dava dosyası temelinde bir karara  
varmanın imkansız olduğunu bildirir bir rapor hazırlamıꢀtır.  
17 Mart 1998 tarihinde, mahkeme, ölüme bağlı tasarrufun iptali için, hak talep eden  
kiꢀinin, iptal gerekçesinden muttali olduğu tarihten itibaren bir yıl, veya vasiyetin varislere  
bildirilmesinden itibaren beꢀ yıl içinde dava açılabileceğini ifade etmiꢀtir. Mahkeme, Bay ve  
Bayan Günter’in vasiyetlerinin 7 Mayıs 1985 tarihinde varislere bildirilmiꢀ olmasına rağmen,  
25 Mayıs 1993 tarihinden önce baꢀvuran tarafından dava açılmadığını not etmiꢀtir.  
Dolayısıyla, zaman aꢀımına uğradığı gerekçesiyle davanın düꢀürülmesi gerektiği sonucuna  
varmıꢀtır. Baꢀvuran temyiz yoluna gitmiꢀtir.  
8 Ekim 1998 tarihinde Yargıtay, ilk derece mahkemesinin kararını onamıꢀtır. 15 ꢁubat  
1999 tarihinde baꢀvuranın kararın düzeltilmesi talebi reddedilmiꢀtir.  
HUKUK  
I. AĐHS’NĐN 6. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI  
31. Baꢀvuran, hukuki iꢀlemlerin uzun sürmesinin, AĐHS’nin 6 § 1. maddesinde ifade  
bulan “makul süre” gerekliliği ile bağdaꢀmadığından ꢀikayetçi olmuꢀtur. Bu maddenin ilgili  
bölümleri ꢀöyledir:  
“Herkes, gerek medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili nizalar … konusunda karar verecek  
olan, … bir mahkeme tarafından davasının makul bir süre içinde, … görülmesini istemek  
hakkına sahiptir…”  
A. Dikkate alınacak süre  
32. Hukuki iꢀlemler, 25 Mayıs 1993 tarihinde baꢀlamıꢀ ve 15 ꢁubat 1999 tarihinde  
sona ermiꢀtir. Dolayısıyla, üç mahkemede yaklaꢀık olarak beꢀ yıl dokuz ay sürmüꢀtür.  
B. Uygulanabilir ölçütler  
33. Mahkeme, hukuki iꢀlemlerin süresinin makuliyetinin, davanın olayları ıꢀığında ve  
özellikle davanın karmaꢀıklığı, baꢀvuranın ve ilgili makamların tutumu ve davada baꢀvuranın  
karꢀı karꢀıya olduğu riskler olmak üzere, Mahkeme’nin içtihadında açık ve kesin olan  
ölçütlere atıfta bulunularak değerlendirilmesi gerektiğini yineler (bkz. diğerlerinin yanı sıra,  
Frydlender – Fransa [BD], no. 30979/96, § 43, AĐHM 2000-VII).  
C. AĐHM’nin değerlendirmesi  
34. Hükümet, sözkonusu iꢀlemlerin makul süreyi geçmediğini öne sürerek bu iddiayı  
reddetmiꢀtir. Baꢀvuranın davasının karmaꢀık bir miras anlaꢀmazlığı olduğunu ileri sürmüꢀtür.  
Bu davada üç taraf bulunmaktadır: baꢀvuran, Hazine ve Darülaceze. Aynı süre zarfında aynı  
mirasla ilgili yürütülmekte olan baꢀka iꢀlemler bulunmaktaydı. Yerel mahkemenin bu  
iꢀlemlerin sonuçlarını beklemesi gerekmekteydi.  
35. Ayrıca, iꢀlemlerin uzun sürmesinin baꢀvuranın tutumundan kaynaklandığını, zira  
baꢀvuranın bütün duruꢀmalara katılmadığını ve veraset ilamı ile ilgili iꢀlemlerin sonucunu  
beklemek için birkaç defa erteleme talep ettiğini belirtmiꢀtir. Dolayısıyla, adli makamlara  
yüklenebilecek bir gecikmenin bulunmadığı sonucuna varmıꢀtır.  
36. Baꢀvuran, Hükümet’in itirazını reddetmiꢀtir.  
37.Mahkeme, baꢀvuranın, yasal ehliyetleri olmaması sebebiyle Bay ve Bayan  
Günter’in vasiyetinin iptal ettirmesi giriꢀimi ile ilgili olduğunu tespit etmiꢀtir. Bu husus  
hakkında bilirkiꢀi raporu gerektiren somut anlaꢀmazlığa rağmen, Mahkeme, iꢀlemlerin ne  
karmaꢀık olduğunu ne de etraflı bir araꢀtırma gerektirdiğini not eder.  
38. Baꢀvuranın tutumu ile ilgili olarak mahkeme, birkaç duruꢀmaya iꢀtirak etmediği ve  
erteleme talebinde bulunduğunu tespit etmiꢀtir. Ancak, bunlar, mahkemenin bir ön mesele  
olarak gördüğü veraset ilamının bekletilmesi esnasında meydana gelmiꢀtir. Dolayısıyla, ilam  
çıkarılıncaya kadar dava karara bağlanamamıꢀtır. Buna göre, baꢀvuranın iꢀlemlerin  
uzatılmasında payı olduğu söylenemez.  
39. Makamların tutumuna gelince, Mahkeme öncelikle, adli makamların veraset  
ilamını çıkarmasının dört yıl altı aydan fazla sürdüğünü not eder. Ayrıca, mahkeme, bu ilamı  
sununcaya dek dikkate değer bir iꢀlem yürütmemiꢀtir. Ancak ilam çıkarıldığında mahkeme,  
Bay ve Bayan Günter’in yasal ehliyetleri hakkında görüꢀ almak için Adli Tıp Kurumu’na  
baꢀvurmuꢀtur. Ayrıca, yaklaꢀık olarak altı yıl süren iꢀlemlerin sonunda dava basit bir  
formalite – zaman aꢀımı sınırlamasına uymaması – sebebiyle düꢀürülmüꢀtür.  
30. Bu olaylar çerçevesinde, Mahkeme, baꢀvuranın davasının makul bir süre içinde  
görülmediğine hüküm getirmiꢀtir. Dolayısıyla, AĐHS’nin 6 § 1. maddesi ihlal edilmiꢀtir.  
II. AĐHS’NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI  
41. AĐHS’nin 41. maddesi ꢀöyledir:  
“Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek  
Sözleꢀmeci Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde,  
hakkaniyete uygun bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”  
42. Baꢀvurana, baꢀvurusunun kabul edilebilir olduğunu bildirir 21 Eylül 2004 tarihli  
bir Sekreterya mektubunda, baꢀvurandan adil tazmin taleplerini belirtmesi istenmiꢀtir. Ancak,  
baꢀvuran buna cevap vermemiꢀtir. Dolayısıyla, Mahkeme, bu baꢀlık altında tazminat  
ödenmemesine karar vermiꢀtir.  
YUKARIDAKĐ GEREKÇELERE DAYANARAK MAHKEME OYBĐRLĐĞĐYLE  
AĐHS’nin 6 § 1. maddesinin ihlal edildiğine karar vermiştir.  
Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ ve Mahkeme Đç Tüzüğü 77 §§ 2. ve 3. maddeleri uyarınca  
22 ꢁubat 2005 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.  
S. DOLLÉ  
Sekreter  
J.-P. COSTA  
Baꢀkan