CONSEIL DE

L'EUROPE

AVRUPA

KONSEYİ

AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMES Đ

ĐK ĐNCĐ DAĐRE

GÜNSELĐ KAYA - TÜRKĐYE DAVASI

(B a ꢀvuru no: 40885/02)

KARARIN ÖZET ÇEVĐRĐSĐ

STRAZBURG

7 Ekim 2008

Đꢀbu karar AIHS'nin 44/2 maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecek olup bazı

ꢀekli düzeltmelere tabi olabilir.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın

adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile Dışişleri

Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari

olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (40885/02) no'lu dâvanın nedeni T.C. vatandaꢀı

Günseli Kaya'nm (baꢀvuran) Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi'ne (AĐHM) 7 Mayıs 2002

tarihinde Avrupa Đnsan Haklan ve Temel Özgürlüklerin Korunması Sözleꢀmesi'nin (AĐHS) 34.

maddesi uyarınca yapmıꢀ oldukları baꢀvurudur.

Baꢀvuran, AĐHM önünde Đzmir Barosu avukatlarından Z. Kaya tarafından temsil edilmektedir.

OLAYLAR

I. DAVANIN KOꢀULLARI

1955 doğumlu olan baꢀvuran Đzmir'de ikamet etmektedir.

7-15 Nisan 2001 tarihleri arasında düzenlenen bir kitap fuarı çerçevesinde baꢀvuranın

baꢀkanlığını yürüttüğü Đnsan Haklan Derneği Đzmir ꢁubesi adına bir stand kurulmuꢀtur.

Đzmir Cumhuriyet Baꢀsavcılığı 17 Mayıs 2001 tarihinde, demeklerin gelir ve giderlerini

düzenleyen ve dergi ve öteki basılı eserlerin satıꢀı sözkonusu olduğunda bağıꢀ makbuzu

vermeyi yasaklayan hükümleri baꢀta olmak üzere 2908 sayılı Dernekler Kanunu'na aykırı

hareket ettiği konusunda baꢀvurana tebligatta bulunmuꢀtur. Bu türden suçlar için para cezası

uygulandığım belirten savcılık konuyla ilgili olarak hakkında takibat yapılmaması için

baꢀvurana ön ödeme bildirimi yapmıꢀtır. Baꢀvuran Ön ödeme yapmayı kabul etmemiꢀtir.

Savcılık 31 Mayıs 2001 tarihli iddianamesinde baꢀvuranı 2908 sayılı Dernekler Kanunu'na

muhalefet etmekle suçlamıꢀ ve sözkonusu kanunun 63. ve 86. maddelerinin uygulanmasını

talep etmiꢀtir. Đddianame baꢀvurana tebliğ edilmemiꢀtir.

27 Mayıs 2001 tarihli bir ceza kararnamesi ile Đzmir Sulh Ceza Mahkemesi duruꢀma

yapılmaksızın ceza kararnamesi tertip edilebilmesine imkan tanıyan basitleꢀtirilmiꢀ bir yargı

sürecinin öngörüldüğü Ceza Mahkemeleri Usulü Kanunu'nun 386. maddesine istinaden

baꢀvuranı 213.548.400 TL (yaklaꢀık 168 Euro) para cezasına mahkum etmiꢀtir.

Đzmir Asliye Ceza Mahkemesi duruꢀmasız olarak verdiği 27 Kasım 2001 tarihli kesin karanyla

baꢀvuran tarafından ceza kararnamesine yapılan itirazı reddetmiꢀtir.

HUKUK

I. AĐHS'NĐN 6. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI HAKKINDA

AĐHS'nin 6. maddesinin 1. fıkrasına ve 3. fıkrasının a), b), c) ve d) bentlerine atıfta bulunan

baꢀvuran savcının mütalaasının kendisine tebliğ edilmediği, ceza kararnamesine iliꢀkin

yargılama çerçevesinde açık yargılanma hakkından yararlanamadığı, lehte tanık çağırma ve

sorgulatma imkanı bulamadığı ve mahkemeye kanıt sunamadığı cihetle savunma haklannı tam

manasıyla kullanamadığından ꢀikayetçi olmaktadır. Baꢀvuran aynca iddianamenin kendisine

tebliğ edilmemesi sebebiyle bir avukat tarafından temsil edilme imkanı bulamadığından

yakınmaktadır.

AĐHM bu ꢀikayeti AĐHS'nin 6/1 maddesi yönünden incelemenin uygun olacağı kanaatindedir.

A. Kabuledilebilirliğe iliꢁkin

AĐHM içtihadından doğan kıstaslar ve elindeki unsurlar ıꢀığında bu ꢀikayetlerin esastan

incelenmesi gerektiği kanaatindedir. AĐHM bu ꢀikayetlerin esasen baꢀka herhangi bir

kabuledüemezlik gerekçesinin bulunmadığını tespit etmektedir.

B. Esasa iliꢁkin

1. Ulusal mahkemeler önünde açık bir duruꢀma düzenlenmemesi hakkında

AĐHM baꢀvuran tarafından sunulana benzer bir ꢀikayeti daha evvel incelediğini ve baꢀvuranın

ulusal mahkemeler önünde açık yargılanma hakkından yararlanamadığı ve savunmasının bu

mahkemelerce aleni olarak dinlenmediği gerekçesiyle AĐHS'nin 6/1 maddesinin ihlal edildiği

sonucuna vardığını anımsatır (Karahanoğlu, adıgeçen, Taner - Türkiye, no: 38414/02, 15

ꢁubat 2007, Evrenos Önen - Türkiye, no: 29782/02, 15 ꢁubat 2007, ve Varsak- Türkiye, no:

6281/02, 15 ꢁubat 2007).

Mevcut davayı inceleyen AĐHM, Hükümet tarafından, baꢀka türlü bir sonuca varabilmesini

sağlayacak nitelikte herhangi bir olgu ya argüman sunulmadığını değerlendirmektedir.

Bu itibarla AĐHM, AĐHS'nin 6/1 maddesinin ihlal edildiği hüküne varmaktadır.

2. AĐHS'nin 6. maddesi yönünden yapılan diğer ꢀikayetlere dair

Ulusal mahkemeler önünde duruꢀma düzenlenmemesi sebebiyle yaptığı ihlal tespitini göz

önünde bulunduran AĐHM mevcut baꢀvuruda dile getirilen esas hukuki meseleyi incelediği

kanaatine varmaktadır. AĐHM, AĐHS'nin 6. maddesi yönünden yapılan diğer ꢀikayetler

hakkında ayrıca bir hükme varmaya gerek olmadığını değerlendirmektedir.

II. AĐHS'NĐN 41. MADDESĐNĐN UYGULANMASI HAKKINDA

A. Tazminat

Baꢀvuran manevi tazminat olarak 500 Euro talep etmektedir.

Hükümet bu talebe itiraz etmektedir.

AĐHM baꢀvuranın maruz kaldığı manevi zarar için ihlal tespitinin yeterli bir tatmin teꢀkil ettiği

kanaatindedir.

B. Yargılama masraf ve giderleri

Baꢀvuran AĐHM önünde yaptığı masraf ve harcamalar için 1.763 Euro talep etmektedir.

Baꢀvuran bu miktarı ꢀöyle izah etmektedir : Avukatlık ücreti için 1.445 Euro, tercüme

masraflan için 150 Euro ve muhtelif giderler için 168 Euro. Baꢀvuran belge olarak iki adet

tercüme makbuzu ve bir adet avukatlık ücret sözleꢀmesi sunmaktadır.

Hükümet bu taleplere itiraz etmektedir.

AĐHM'nin içtihadı uyarınca bir baꢀvuran yargılama masraf ve giderlerinin iadesini ancak bu

masraf ve giderlerin gerçekliğini, gerekliliğini ve makul oranda olduğunu kanıtladığı

müddetçe elde edebilmektedir. Elinde bulunan unsurlara ve yukanda anılan kıstaslara

istinaden AĐHM tüm masrafları için baꢀvurana 1.600 Euro ödenmesinin makul olacağı

kanaatindedir.

C. Gecikme faizi

AĐHM, Avrupa Merkez Bankası'mn marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranına üç

puanlık bir artıꢀın ekleneceğini belirtmektedir.

BU GEREKÇELERE DAYANARAK AĐHM, OYBĐRLĐĞĐ ĐLE

1. Baꢀvurunun geriye kalanının kabuledilebilir olduğuna ;

2. Đç hukuktaki yargılama çerçevesinde duruꢀma düzenlenmemiꢀ olması sebebiyle AĐHS'nin

6/1 maddesinin ihlal edildiğine ;

3. AĐHS'nin 6. maddesi yönünden yapılan ꢀikayetleri ayrıca incelemeye yer olmadığına ;

4. Mevcut kararın baꢀvuranın uğradığı her türlü manevi zarar için baꢀlı baꢀına yeterli bir adil

tatmin teꢀkil ettiğine ;

5. â) AĐHS'nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç ay içinde,

ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden YTL'ye çevrilmek üzere, miktara yansıtılabilecek

her türlü vergiden muaf tutularak Savunmacı Devlet tarafından baꢀvurana yargılama

masraf ve giderleri için 1.600 Euro (bin altı yüz Euro) ödenmesine ;

b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet

tarafından^ Avrupa Merkez Bankası'nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan

fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına;

6. Adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerin reddine;

Karar vermiꢀtir.

Đꢀbu karar Fransızca olarak hazırlanmıꢀ ve AĐHM'nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3.

paragraflarına uygun olarak 7 Ekim 2008 tarihinde yazılı olarak bildirilmiꢀtir.