CONSEIL DE

L'EUROPE

AVRUPA

KONSEYİ

AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ

GÜNGÖR - TÜRKİYE DAVASI

(Başvuru no:28290/95)

KARARIN ÖZET ÇEVİRİSİ

STRAZBURG

22 MART 2005

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan 28290/95 başvuru no’lu davanın nedeni,

Türk vatandaşı Erol Güngör’ün (Başvuran) Avrupa İnsan Hakları Komisyonu’na, 14 Temmuz

1995 tarihinde, Avrupa İnsan Hakları ve Temel Özgürlükleri Sözleşmesi’nin (AİHS) eski 25.

maddesi uyarınca yapmış olduğu başvurudur. Başvuran, İzmir Barosu avukatlarından G. Dinç

tarafından temsil edilmektedir.

OLAYLAR

DAVA KOŞULLARI

A. Başvuranın oğlunun öldürülmesi

20 Haziran 1991 tarihinde, başvuran ve eşi Ankara’da ikamet ettikleri Milletvekili

lojmanlarından ayrılarak İzmir’e giderler ve geride 22 yaşındaki üniversite öğrencisi oğulları

Mustafa Güngör’ü bırakırlar.

22 Haziran 1991 tarihinde, M. Güngör, üniversiteden arkadaşı Ç.T. adlı bir kız ile

karşılaşır ve iki gün sonrası için Güngör ailesinin lojmanında buluşmak üzere sözleşirler.

24 Haziran 1991 tarihinde, 12.00 ve 13.00 saatleri arasında başvuranın oğlu, Ç.T. ve

erkek kardeşi tarafından yatağında ölü bulunur. Bu iki kişi önce babalarına haber vermişler,

babaları da saat 17.00 sularında polisi haberdar etmiştir. 1991/52269 dosya numarası ile sor-

uşturma açılmış, polis Ç.T. ve erkek kardeşini gözaltına almış ve bu kişiler, sorguları yapıldık-

tan sonra serbest bırakılmışlardır.

______________________________________________________________________________________

Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri,

davanın adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak

suretiyle ticari olmayan amaçlarla alıntılanabilir.

B. Yürütülen cezai ve meclis soruşturmaları

Aynı gün polisler, maktulün odasını video kaydına almıştır. Bu kayda göre etajer üzer-

inde bir çeşit kutu veya çanta ve parfüm şişeleri gibi çeşitli nesneler, yan odada da masa üzer-

ine bırakılmış bir şövalye yüzüğü bulunuyordu. Ayrıca polisler, kınalı saç tellerine rastlamış

ve cesedin banyodan yatağa taşındığını tespit etmişlerdir.

25 Haziran 1991 tarihinde, soruşturma yapan polisler, başvurana, oğlunun göğüs, boyun ve

burundan bıçakla yaralandığını söyleyerek, şüphelendiği bir kişinin veya oğlunun düşmanının

bulunup bulunmadığını sormuşlardır.

Aynı tarihte, saat 21.00 sularında otopsiye başlanmış ve otopsi saat 00.30 sularında

tamamlanmıştır. Otopsi raporunun sonucuna göre, 22 kalibrelik bir tabancadan ateş edilen

kurşun burun kısmından girip kafa arkasından çıkmış, fakat olay yerinde hiçbir mermiye ve

kovana rastlanmamıştır. Adli tıp tabipleri ayrıca biri sağ boyun hizasında diğeri öldürücü

olduğu anlaşılan göğüs hizasında yer alan iki bıçak yarası tespit etmişlerdir.

Bu tarihten itibaren, cinayet olayı basında geniş bir şekilde yer almış ve çeşitli cinayet

senaryoları dile getirilmiştir.

2 Temmuz 1991 tarihinde, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanı, Mustafa

Güngör’ün ölümü hakkında meclis soruşturmasının açılmasını emretmiş ve durum hakkında

bilgi almak için Ankara Emniyet Müdürü’nü davet etmiştir.

25 Temmuz 1991 tarihinde, Ankara Adli Tıp Kurumu Svcılığın talep ettiği toksikolojik

inceleme raporunu tamamlayarak Savcılığa iletmiştir. Bu rapora göre M. Güngör’ün kanındaki

alkol oranı % 8 olarak belirlenmiştir.

17 Ağustos 1991 tarihinde, başvuran bütün Milletvekilleri’ne mektup göndererek,

oğlunu öldürenlerin tespit edilmesi için polise yardımcı olmalarını rica etmiştir.

Başvuran, TBMM’nin 27 Ağustos 1991 tarihli oturumunda, oğlunun öldürülmesi olayı

ile ilgili söz almış, basında ve milletvekilleri arasında dolaşan söylentileri hatırlatarak, söylentilerin,

oğlunun aynı sitede oturan ve eşini kıskanan, milletvekillerinden birinin “adamları” tarafından

ya da yine aynı sitede oturan Milletvekili çocuklarından oluşan genç bir grup tarafından

öldürülmesi olduğunu dile getirmiştir. Başvuran, yine duyumlarına dayanarak, bu olayda adı

geçen bütün Milletvekillerinin doğu ve güneydoğu kökenli olduklarını belirtmiştir ve İçişleri

Bakanlığı’ndan soruşturmanın hangi aşamada olduğunu açıklamasını talep etmiştir.

Bunun üzerine İçişleri Bakanı söz alarak, polisin soruşturma çerçevesinde aralarında

maktulün on yedi arkadaşı, iki komiser ve Milletvekili lojmanlarının güvenliğinden sorumlu

on iki kişinin yer aldığı çok sayıda kişi ve görgü tanığını dinlediğini ifade etmiştir. Ayrıca

bütün Milletvekillerine olayla ilgili ifade vermeleri yönünde çağrıda bulunulmuş; fakat Mil-

letvekillerinden hiçbiri, kendi isteğiyle ifade vermeye gelmemiştir.

19 Eylül 1991 tarihinde başvuran, Savcılık’tan cinayet günü nöbetçi olan polislerin

kimliklerinin tespit edilmesini talep etmiştir.

26 Kasım – 26 Aralık 1991 tarihleri arasında, ekim ayından itibaren artık Milletvekili

olmayan başvuran, Cumhurbaşkanı’na, Başbakan’a, Başbakan Yardımcısı’na, İçişleri ve

Adalet Bakanları’na ve diğer ilgili siyasi ve idari kişilere başvurarak yürütülen soruşturmanın

iyi işlemesi yönünde katkıda bulunmaları için başvurularda bulunmuştur.

Bir yıl sonuçsuz kalan bir soruşturma sürecinin ardından başvuran yeniden Meclis

karar mercilerine, İçişleri Bakanlığı ve Adalet Bakanlığı yetkililerine, 6 Ocak - 21 Nisan 1992

tarihleri arasında gönderilen yazılarla başvuruda bulunur.

Bu sırada, başvuranın talebi üzerine 21 Ocak 1992 tarihinde cinayet mahallinde

yapılan inceleme neticesinde etajer üzerindeki nesneler ve video kaydına alınan yüzüğün

kaybolduğu tespit edilmiştir. 10 Şubat 1992 tarihinde, polisler yeniden olay yerine gitmiş,

video kaydında yüzük olarak görünen nesnenin siyasi bir parti olan SHP’nin rozeti veya

mobilya montajında kullanılan haki renkli bir cıvata olduğunu gözlemlemişlerdir. Bu tespitler,

sözkonusu nesnelere ilişkin 28 Şubat 1992 tarihinde, hazırlanan arama tutanağınca da

doğrulanmıştır.

21 Nisan 1992 tarihinde, başvuran olay yerinde kaydedilen video kayıtlarının yeniden

incelenmesini talep etmiştir. 29 Mayıs 1992 tarihinde, Emniyet Müdürlüğü, bilirkişilere göre,

masa üzerinde görünen nesneyi kesin bir şekilde tanımlamanın imkansız olduğu, buna karşın

etajer üzerindeki nesnelerin birinin alet çantası olduğu yönünde başvurana bilgi vermiştir.

9 Şubat 1993 tarihinde, TBMM, Anayasa’nın 98. maddesi gereğince, «faili meçhul

siyasi cinayetler» konusunda bir tetkik komisyonunun incelemeler yapıp rapor hazırlamasını

kararlaştırmıştır.

27 Aralık 1994 tarihinde, Ankara Cumhuriyet Savcısı, Mustafa Güngör’ün

öldürülmesi ile ilgili olarak ilgili bütün Milletvekillerine görgü tanıklığı yapmaları için

çağrıda bulunmuştur. Oysa dosyadan, sadece beş Milletvekilinin bu konuda açıklama yaptığı

ortaya çıkmaktadır.

Nisan 1995’te sözüedilen TBMM İnceleme Komisyonu, 10/90 numaralı raporu

sunmuştur.

3 Nisan 1998 tarihinde başvuran, oğlunun ölümüyle ve yürütülen soruşturmalardaki

eksiklerle ilgili hazırlamış olduğu 57 sayfalık raporu Başbakan’a iletmiş, raporda resmi

evraklara ve beyanlara göndermede bulunarak adalet mekanizmasının işleyişi önünde engel

teşkil eden kimi noktalara da dikkat çekmiştir.

23 Nisan 1999 tarihinden önce, işlenen bazı suçlara ilişkin 4616 sayılı Af Yasası

Resmi Gazete’de, 22 Aralık 2000 tarihinde yayımlanmıştır. Bu kanun uyarınca, başvuranın

açmış olduğu davada soruşturmayı yürüten yetkililerin olası bütün ihmal ve kusurlarının

soruşturulması artık mümkün olmamaktadır.

Türkiye’de 7 Kasım 2003 tarihinde, basında yer alan bazı makalelere göre, o dönemki

İçişleri Bakanı, davayla ilgilenmiş olan Cumhuriyet Savcısı ile yapılacak işbirliği ile Ankara

Emniyet Müdürlüğü’nü, Mustafa Güngör’ün ölüm olayıyla ilgili cezai soruşturmanın yeniden

açılması amacıyla bünyesinde özel bir birim oluşturmakla görevlendirmiştir. Bu amaçla ilk

olarak, olayların meydana geldiği dönemde dinlenemeyen Milletvekili ve aile yakınlarının

isim listesinin oluşturulması öngörülmüştür.

8 Şubat 2005 tarihinde, TBMM, Mustafa Güngör’ün ölüm olayı hakkında soruşturma

komisyonunun oluşturulmasına karar vermiştir.

HUKUK AÇISINDAN

I. HÜKÜMET’İN ÖN İTİRAZLARI HAKKINDA

Hükümet, iç hukuk yollarının tüketilmediğini ileri sürmektedir, zira başvurunun

yapıldığı tarihte ulusal düzeyde, henüz hiçbir nihai kararın bulunmadığını öne sürmüştür.

Hükümet ayrıca, başvuranın iç hukuk yollarını tüketmekle yükümlü olmadığı

varsayıldığı durumunda, altı aylık sürenin, Mustafa Güngör’ün öldüğü 23 Haziran 1991

tarihinden itibaren hesaplanacağından dolayı, gecikmeli olduğu için başvurunun ret edilmesi

gerektiğini savunmaktadır.

Başvuran, bu olayda yetkililerin, AİHS’nin 2. maddesine göre re’sen soruşturma

başlatmakla yükümlü olduklarını ve soruşturma mekanizmasını hareketlendirmek için,

kendisinin bizzat birçok müracaatta bulunduğunu ileri sürerek, bu savlara itiraz etmektedir.

AİHM, daha önce işbu başvurunun kabuledilebilirliğine ilişkin kararında, Hükümetin

yaptığı ön itirazların, davada ulusal aşamada yürütülen ceza soruşturmasının etkinliğinin

incelenmesi, yani AİHS’nin 2. maddesinin incelenmesi ile bağlantılı olduğunu belirtmiştir.

Dolayısıyla AİHM, bu şikayetlerin esasına ilişkin vardığı sonuç ışığında, bu noktadaki

incelemeyi tekrar ele alacaktır.

II. AİHS’NİN 2. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI

Başvuran, güvenlik güçlerinin çok iyi korunan bir sitede meydana gelen oğlunun ölüm

olayını engelleyemediğinden dolayı, bu hükmün maddi yönden açıkça ihlal edildiğini iddia

etmektedir. Başvuran ayrıca, 2. maddenin ölüm olayının ardından yürütülen soruşturmadaki

eksiklik nedeniyle usul bakımından ihlal edildiğini savunmaktadır.

A. Yaşam hakkının korunmasında Devletin pozitif yükümlülüğü hakkında

1. Tarafların savları

a) Başvuran

Başvuran, etkili şekilde uygulanmasının Meclis Başkanı’nın görevi alanına giren,

Milletvekili lojmanlarının bulunduğu site hakkındaki güvenlik yönetmeliği tarafından

öngörülen yönergelere güvenlik güçlerinin riayet etmediklerini ileri sürmektedir. Başvuran,

Osman-İngiltere kararına ( 28 Ekim 1998 tarihli karar, 1998-VIII, s. 3124) atıfta bulunarak,

yetkililerin oğlunun yaşamını koruma görevini yerine getiremediklerine kanaat getirmektedir.

b) Hükümet

Hükümet, başvuranın oğlunun yaşamı için gerçek ve doğrudan hiçbir riskin

bulunmadığını ve dolayısıyla güvenlik güçlerinin kurbanı korumak amacıyla özel tedbirler

almaları için bir nedeninin bulunmadığını savunmaktadır.

2. AİHM’nin takdiri

a) Genel ilkeler

2§1 maddesinin ilk cümlesi, devlete, hem kasıtlı ve usulsüz şekilde ölüme sebebiyet

vermekten sakınmayı hem de yargısına tabi kimselerin yaşam hakkını korumak için gerekli

tedbirleri almayı zorunlu kılmaktadır (9 Haziran 1998 tarihli L.C.B.-İngiltere kararı, 1998-III,

s. 1403, § 36). Bu da devlet için, kişi haklarının ihlal edilmesinde caydırıcı olan ve bu ihlalleri

öngörmek, önlemek ve cezalandırmak için tasarlanmış bir uygulama mekanizmasına dayanan

somut bir ceza hukuku oluşturarak yaşam hakkının tanınması temel görevi anlamına

gelmektedir. Sonuç itibariyle, AİHS’nin 2. maddesi, yetkililere, çok iyi tanımlanmış bazı

koşullarda, başkasının işlediği suç fiilleriyle yaşamı tehdit edilen kişiyi korumak amacıyla,

önleyici tedbir olarak pratik önlemler alma pozitif yükümlülüğünü getirebilir (sözüedilen

Osman, s. 3159, § 115).

Günümüz toplumlarında, ne polisin görevini yerine getirmekte karşılaştığı zorlukları,

ne insan tutumlarının öngörülemez olmasını, ne de öncelik ve olanaklar açısından yapılan

harekat tercihlerini gözardı etmeksizin, bu yükümlülüğü, yetkililer için katlanılamayacak veya

aşırı bir yük yüklemediği şeklinde yorumlamak gerekir. Dolayısıyla, yaşam hakkındaki her

tehdit, AİHS uyarınca, yetkililerin bunun gerçekleşmesini engelleyecek somut tedbirler

almalarını gerektirmemektedir. Pozitif yükümlülüğün varlığından söz etmek için, yetkililerin,

belirli bir kimsenin yaşamında gerçekten ve dolaylı olarak başkasının cinayet fiillerinden

dolayı tehdit altında olduğunu bildikleri veya o anda bilmelerinin gerektiği ortaya

konulmalıdır. Buna ek olarak, yetkililerin, bunu bilmelerine karşın, yetkileri çerçevesinde

makul olarak bu riski ortadan kaldırabilecek nitelikte olan tedbirleri almadıkları açığa

çıkarılmalıdır (sözüedilen Osman, s.3159-3160, § 116, Paul ve Audrey Edwards-İngiltere, no:

46477/99, 2002-II, § 55).

b) Davadaki uygulama

Mustafa Güngör’ün yaşamı için gerçek ve dolaylı riskin bulunması konusunda,

dosyadaki ne belgelerden ne de tarafların görüşlerinden Ankara’da yaşayan diğer herhangi bir

vatandaşa göre bu kişiye özgü bir tehdidin bulunmadığı görülmektedir. Üstelik devlet

lojmanlarına olan sınırlı ve kontrollü girişler gözönünde bulundurulursa, cinayetin işlendiği

yer yüksek risk taşıyan bir yer de değildi. AİHM önünde, kurbanın devlet görevlileri

tarafından öldürüldüğü veya devlet lojmanlarında oturanların ve ziyaretçilerinin yaşamı için

tehlike oluşturdukları iddia edilmemiştir.

Dolayısıyla, Mustafa Güngör’ün yaşamında gerçek ve dolaylı bir riskin olduğunu

savunmak makul olmayacaktır. Öyleyse yetkililerin benzeri bir riski ortadan kaldırmak

amacıyla özel tedbirler almalarının gerekip gerekmediğini araştırmaya lüzum yoktur.

Suç bölgesine sınırlı ve kontrollü yapılan girişin, cinayet faillerinin tespit edilip

yakalanmasını kolaylaştırması gerektiği yönündeki başvuranın iddiası, bu davada daha çok,

yürütülen ceza soruşturmasının etkinliği ile ilintilidir.

Dolayısıyla yaşamın korunmasına ilişkin pozitif yükümlülük konusunda AİHS’nin 2.

maddesinin ihlali bulunmamaktadır.

B. Etkin soruşturmaların yürütülmesine yönelik usul yükümlülüğü hakkında

1. Tarafların iddiaları

a) Başvuran

Başvuran, adli yetkililerin, bazı Milletvekillerinin veya yakınlarının olaya

karışmalarından korktuklarından dolayı, gerekli tanık ifadelerini toplamakta ve varolan izleri

takip etmekte yetersiz kaldıklarını savunmaktadır. Yetkililer, maddi kanıt unsurlarının

dosyadan kaybolmalarını engelleyememişlerdir. Ayrıca, ilgili, ceza soruşturmasına etkin bir

şekilde katılamamıştır.

Başvurana göre, unsurlar bazı Milletvekili veya aile fertlerinin sorumluluğunun

belirtisi olarak görünse de, TBMM Başkanlığı, etkin bir meclis soruşturmasının

yürütülmesine özen göstermemiştir.

b) Hükümet

Hükümet, sözkonusu cinayet olayının koşulları hakkında ceza soruşturmasının

Savcılık tarafından polislerle işbirliği halinde yürütüldüğünü savunmaktadır. Polisler, olası

bütün tanık ifadelerini toplamak için çaba sarf etmişlerdir. Yetkililer, kanıt unsurlarını

muhafaza etmek için gerekli tedbirleri almış ve ölüm nedenlerini ortaya koyan otopsiyi

yapmışlardır.

Bu davada, polisler cinayet silahlarını ele geçirmiş olmasalar, kovan bulamasalar veya

parmak izine rastlamasalar dahi, yetkililer olabilecek her türlü iddiaları gözönünde

bulundurmuşlardır. Milletvekili dokunulmazlığı, yetkililerin milletvekillerini tanık olarak

dinlemeleri için engel teşkil etmemektedir. Bu davada, dedektifler başvuranın oturduğu

sokağa yakın sokaklarda oturan Milletvekili ve aile fertlerini dinlemişlerdir. Hiçbir

Milletvekili tanık ifadesini vermemek için dokunulmazlığını ileri sürmemiştir. Ceza

soruşturması hala devam etmekte olup, 2. maddenin zorunlu kıldığı pozitif yükümlülüğüne

riayet edilmiştir.

2. AİHM’nin takdiri

a) Genel ilkeler

AİHS’nin 1. maddesinin devlet için zorunlu kıldığı “yargısına tabi her kişiye AİHS’de

tanımlanan hak ve özgürlükleri tanımak” olan genel görev ile beraber, AİHS’nin 2.

maddesinin yer verdiği yaşam hakkını koruma yükümlülüğü, sonuç itibariyle, bir kişi kuvvete

başvurmanın ardından yaşamını kaybettiğinde, etkili resmi bir soruşturmanın yapılmasını

gerektirir. Benzeri bir soruşturmanın başlıca amacı, yaşam hakkını koruyan ulusal yasaların

etkin bir şekilde uygulamaya konmasını sağlamaktadır. Bu amaçların gerçekleşmesini

sağlayacak nitelikte olacak ne tür bir soruşturma uygulanabilir konusuna gelince, bu konu

koşullara göre değişebilir. Ancak, ne şekilde yapılırsa yapılsın, yetkililer soruna dikkatleri

çekildiği andan itibaren re’sen harekete geçmelidirler. Yetkililer, şikayetin açıkça yapılması

veya soruşturma işlemini başlatma sorumluluğunu kurbanın yakınlarına bırakmamalıdırlar

(sözüedilen Paul ve Audrey Edwards, § 69).

Bir cinayet hakkında yürütülen soruşturmanın etkin olabilmesi için, genel olarak,

soruşturma yapmakla yükümlü kişilerin ve sorgulamaları yapanların olaylara karışanlardan

bağımsız olmaları gerektiği düşünülebilir (Bkz. örneğin, 27 Temmuz 1998 tarihli Güleç-

Türkiye kararı, 1998-IV, s. 1733, §§ 81-82 ve Oğur-Türkiye kararı, no: 21954/93, §§ 91-92,

1999-III). Bu da, hiyerarşi olarak veya kurumsal her türlü bağın bulunmamasıyla beraber,

uygulamada da bağımsızlık gerektirmektedir (Bkz. örneğin, 28 Temmuz 1998 tarihli Ergi-

Türkiye kararı, 1998-IV, s. 1778-1779, §§ 83-84 ve yakın zamandaki Kuzey İrlanda davaları,

örneğin Hugh Jordan-İngiltere, no: 24746/94, § 120, 4 Mayıs 2001 ve Kelly ve diğerleri-

İngiltere, no: 30054/96, § 114, 4 Mayıs 2001).

Yürütülen soruşturma, sorumluların tespit edilmesi ve cezalandırılmasını

sağlayabilmesi için etkin olmak durumundadır (sözü edilen Oğur, § 88). Davanın

sonuçlanmasından daha önemlisi bir sonuca ulaşmak için tüm yolları kullanmak hükümlülüğü

bulunmaktadır. Yetkililerin, olaya ilişkin kanıtların toplanabilmesi amacıyla, makul olarak

kendileri için ulaşılabilir olan tedbirleri almaları gerekir. Bu kanıtlar, özellikle görgü

tanıklarının verdiği beyanlar, teknik ve bilimsel alanda çalışma yapan polisin aldığı notlar ve

gerektiğinde, kurbanın maruz kaldığı yaralanmaların tam ve kesin tanımını yapan bir otopsi

ile beraber özellikle ölüm nedenine ilişkin klinik saptamalar üzerinde objektif olarak yapılan

analiz olabilir (Bkz. örneğin Salman-Türkiye, no: 21986/93, § 106, 2000-VII, Tanrıkulu-

Türkiye, no: 23763/94, § 109, 1999-IV ve Gül-Türkiye, no: 22676/93, § 89, 14 Aralık 2000).

Kurbanın ölüm nedenini oluşturma yetisine veya sorumlu kişi veya kişilerin tespit edilmesine

zarar verecek yöndeki her türlü soruşturma hatası, bu soruşturmanın etkisiz olmasıyla

sonuçlanabilir (adli soruşturmayı yürüten memur için, ölüme sebebiyet vermiş kuvvete

başvurma olayına doğrudan karışan güvenlik güçleri mensuplarının tanık olarak karşısına

çıkmalarına zorlamanın imkansızlığı hakkında, bkz. yakın zamandaki Kuzey İrlanda davaları,

örneğin sözüedilen Hugh Jordan, § 127).

Makul olan ivedilik ve özen gerekliliği sözkonusudur (Bkz. örneğin, Mahmut Kaya-

Türkiye, no. 22535/93, § 106-107, 2000-III). Bazen özel bir durumda soruşturmanın

ilerlemesini engelleyen engel veya zorluklar bulunsa da, ölüme sebebiyet veren kuvvet

kullanımı sözkonusu olduğunda yetkililer tarafından ani soruşturma açılması, genel olarak

kamu güvenini ve hukuk devletine olan inancını sağlamak ve de yasadışı eylemlere veya bu

eylemlerin yapılmasına yönelik gizli ittifaklara göz yumulduğu görüntüsünün önüne geçmek

için işin en önemli noktası olarak değerlendirilebilir (Bkz. sözüedilen Hugh Jordan, § 108,

136-140).

Aynı nedenlerden dolayı, sorumluların teoride olduğu kadar pratikte de hesap

vermelerini garanti etmek amacıyla, soruşturmanın veya sonuçlarının devlet tarafından

kontrolü için yeterli bir unsur bulunmalıdır. Yapılan devlet kontrolünün derecesi davadan

davaya değişmektedir. Her halükarda, mağdurun yakınlarının, mağdurun yasal çıkarlarının

korunması için gerektiği ölçüde usul işlemlerine katılmalıdır (Bkz. örneğin, McKerr-İngiltere,

no: 28883/95, § 148, 2001-III).

AİHM, Milletvekili dokunulmazlığı konusunda, Meclis oturumları sırasında yapılan

beyanları kapsayan ve meclis üyelerinin bireysel çıkarlarının tersine, genel anlamda Meclis

çıkarlarının korunması amacını güden bir dokunulmazlığın, AİHS ile bağdaştığı kanısında

olduğunu hatırlatmaktadır (A.-İngiltere, no: 35373/97, §§ 84-85, 2002-X). Buna karşın,

Devletin, dokunulmazlığın Meclis faaliyetleriyle önemli bir tutarlılık göstermeyen tedbirlere

kadar genişletilebileceği gerekçesiyle, 2 ve 13. maddeler uyarınca, pozitif yükümlülüklerini

üzerinden atması kabul edilemez bir durumdur (Bkz. mutatis mutandis, Cordova-İtalya (no:1),

no: 40877/98, §§ 60-65, 2003-I).

b) Davadaki uygulama

AİHM, Mustafa Güngör’ün, babasına ve ailesine ayrılan devlet lojmanı olan evinde

bulunduğu sırada cinayete kurban gittiğini hatırlatmaktadır. Bu cinayetin failleri, hala tespit

edilememiştir. Türk yetkilileri ölüm koşulları hakkında adli soruşturma açmıştır. Taraflar, bu

davada yürütülen soruşturmanın yukarıda belirtilen gerekliliklerini yerine getirmek için yeterli

olup olmadığı sorusu üzerinde anlaşmazlığa düşmüşlerdir.

i. Soruşturmayı gölgeleyen eksiklikler

Cinayetten on gün sonra, lojmanlarla ilgilenen işçiler, suçun işlendiği yeri

temizlemişler ve kurbanın cesedinin bulunduğu yatağı başka bir yatakla değiştirmişlerdir.

Başvuran, yapılan bu işlemlerden haberdar edilmemiştir.

Hükümet, yatak hakkında yapılan incelemenin tamamlandığını ve de bu temizliğin

güvenlik güçlerinin, olası kanıt unsurlarını korumak amacıyla gerekli tedbirleri almalarından

sonra yapıldığını savunmuştur.

AİHM, bu unsurlardan bazılarının, örneğin cinayetin hemen ardından yapılan video

kaydında açıkça görünen etajerin üzerindeki cisimler ve “şövalye yüzüğü” bulunamamış ve

soruşturma dosyasına konulamamıştır. Hiç kuşkusuz, bu cisimler cinayet günü başvuranın

evinde bulunan cinayet faili kişi veya kişileri tespit etmek için gerekli parçalar olabilirdi.

Daha sonra, polislerin ve Savcı tarafından atanan uzmanların, bu cisimlerin niteliği

üzerinde vardığı sonuçlar arasında farklılıklar olmuştur. Soruşturmayı yapan yetkililerin, bu

konuyu açıklığa kavuşturmak için hiçbir şey yapmadıkları ortadadır, ki bu da, kırk iki

Milletvekilinin toplu dilekçesinin de gösterdiği gibi, ceza soruşturmasının zayıflığını

oluşturmaktadır.

AİHM için, bu olaylar kendi başına, güvenlik güçlerinin aldığı tedbirlerin kanıt

unsurlarını korumakta yeterli olmadığını göstermektedir.

AİHM, birçok yetkilinin soruşturmacıların sözkonusu cinayeti açıklayabilecek değişik

varsayımları incelediklerini bildirdiklerini gözlemlemektedir. Eski Ankara Valisi’ne göre,

basında adı geçmektedir, cinayet faili güvenlik güçleri tarafından tanınmaktaydı fakat bu

kişiyi tutuklamak zorluk yaratmaktaydı. Ayrıca, Meclis önünde, başvuran, Milletvekili olarak

söz almış ve polisin izlemesi gereken yolları sunmuştur: Mustafa Güngör ya aynı sitede

oturan ve eşini kıskanan bir Milletvekili’nin “adamları” tarafından ya da yine aynı sitede

oturan Milletvekili çocuklarından oluşan bir grup genç tarafından öldürülmüştür. Bu

varsayımlar, TBMM Başkanı’na verilen kırk iki Milletvekili’nin toplu dilekçesinde resmi

olarak yinelenmiştir.

AİHM, hiçbir dosya unsurunun, soruşturmayı yapanların, değişik resmi veya gayri

resmi yollardan yetkililere bildirilmesine rağmen, faillerin kimlikleri ve cinayet koşulları

hakkındaki varsayımların doğruluğunu saptamak amacıyla ciddi tedbirler aldıklarını

göstermediğini ortaya koymaktadır.

ii. Tanıkları ifade vermeye zorlayacak kuvvet yoksunluğu

Soruşturmacılar, cinayet tarihinde Meclis lojmanlarında oturan milletvekillerinin tanık

ifadelerine başvurmanın gerekli olduğuna kanaat getirmişlerdir. Bu gereklilik, Ankara

Cumhuriyet Başsavcısı’nın 1992 yılı Mart ayında, TBMM Başkanı’na sunduğu bir mektupta

açıkça onaylanmaktadır.

AİHM, Milletvekili dokunulmazlığının, cezai soruşturma çerçevesinde tanıklık

etmeleri için yapılan bir davet durumunda uygulanmadığı yönündeki Hükümet’in

açıklamasını kaydetmiştir.

Oysa dosyanın incelenmesinden, soruşturmayı yapan yetkililerin, Ankara Valisi’nin

TBMM Başkanı’na açıkladığı gibi, tanık olarak Milletvekili veya yakınlarının çağrılıp

mahkemeye çıkarılması konusunda, en azından uygulamada, tereddüt içinde oldukları ve

kararsızlık gösterdikleri ortaya çıkmaktadır. Ayrıca, 27 Ağustos 1991 tarihinde, İçişleri

Bakanı, TBMM’de milletvekillerinin yararlandığı dokunulmazlığın, Emniyet Müdürlüğü

tarafından çağrılmasını engellediğini ve bu tarihte, hiçbir Milletvekili’nin bu olay hakkında

tanıklık etmek için kendi isteğiyle gelmediğini belirtmiştir.

Savcılık, TBMM Başkanı’ndan, dinlenmeleri için, tekrar seçilmemiş olan eski

Milletvekillerinin adres ve telefonlarını vermesini rica etmiştir. Ancak Savcılığa, bunun

imkansız olduğu zira eski Milletvekilleri’nin yeni adreslerini bağlı oldukları partilere

bildirmedikleri yönünde cevap verilmiştir.

Savcılık tarafından tanıklık etmeye çağrılan tekrar seçilmemiş olan iki eski

Milletvekilinden; S.S. yaklaşık iki yıl sonra ifade vermiş, C.E. ise çağrıya yanıt vermemiştir.

Aynı şekilde, Ankara Cumhuriyet Başsavcısı’nın cinayet hakkında tanıklık etmeleri için

gelmelerini rica etmesinin ardından sadece beş Milletvekili yapılan çağrıya uymuştur.

Kırk iki Milletvekili, TBMM Başkanı’na verdikleri toplu dilekçede, halihazırda görev

yapan milletvekillerinin dokunulmazlığının ve yeniden seçilemeyen Milletvekillerinin

adreslerinin bilinmesinin imkansız olmasının, ceza soruşturmasının en iyi şekilde devam

etmesinin önündeki en önemli engelleri oluşturduklarını bildirmişlerdir. Dosyaya göre,

TBMM Başkanı’nın milletvekillerini bu davada tanıklık etmeye davet eden –hatta zorlayan-

tedbirleri aldığı söylenemez.

Yukarıda belirtilenler tespitler ışığında, AİHM, hukuki hiçbir engel olmamasına

rağmen dava koşullarını aydınlatacak gerekli tüm tanık ifadelerinin soruşturmacılar tarafından

toplanmadığı sonucuna varmaktadır. AİHM, soruşturmacıların milletvekilleri ve yakınlarının

–sınırlı sayıdaki Milletvekili dışında- tanık olarak çağrılmasında gösterdikleri kararsızlık ve

tereddütler üzerinde durmayacaktır. İşbu davanın gereklilikleri nedeniyle, adli makamların

gerçeği ararken, olası tanık veya sanıklar karşısında ellerinde bulunan zorlayıcı tedbirleri

kullanmakta ihmalkarlık gösterdiğini saptamak AİHM için yeterlidir.

Zaten soruşturma Meclis faaliyetleriyle hiçbir bağı olmayan olaylar hakkında

yapıldığından dolayı, Milletvekili dokunulmazlığı, soruşturmacıların tanıkların çağrılması

hususunda bütün yetkilerini kullanmalarını engellememeliydi.

AİHM, daha sonra, 1994 yılı sonunda, yeniden seçilemeyen Milletvekillerinin tanık

olarak verdikleri ifadeleri incelemektedir. Bu metinlerden, değişik yollardan soruşturmacıların

bilgisine sunulan cinayet faillerinin kimlikleri ve nedenleri hakkındaki farklı varsayımlar

tanıklarla ispatlanamadığı ortaya çıkmaktadır. Dava hakkında hiçbir bilgi olmadığıyla sınırlı,

birbirine benzeyen ve yüzeysel olan ifadelerin, hiçbir şekilde gerçeğin araştırılmasına katkıda

bulunduğu söylenemez.

AİHM’ye göre, davayı aydınlatmak için gerekli tüm tanık ifadelerini etkili bir şekilde

toplamaktaki adli makamların gösterdiği eksiklik ve bazı Milletvekillerinden alınan ifadelerin

yüzeyselliği ve derin olmayışı temel dava koşullarının oluşturulmasını engellemiştir. 8 Şubat

2005 tarihinde, TBMM tarafından Mustafa Güngör’ün öldürülmesi olayı hakkında soruşturma

komisyonunun oluşturulması, bu sonucu değiştirmemektedir.

iii. Etkin soruşturma yürütme usul yükümlülüğü hakkında varılan sonuç

AİHM, kanıt unsurlarının muhafaza edilmesindeki yetersizliği, cinayet failleri ve

nedenleri hakkında ileri sürülen başlıca varsayımların dikkatle incelenmesi amacıyla elle

tutulur araştırmaların yoksunluğu, gerekli tüm tanık ifadelerinin toplanmasındaki eksiklik ve

tanıkların derinlemesine dinlenmediğini, AİHS’nin 2. maddesinin gerekliliklerinin

tanınmayışı olarak yorumlamaktadır. AİHS’nin 2. maddesi gereğince Mustafa Güngör’ün

ölümü hakkında etkin bir soruşturma yürütülmeliydi.

Yukarıda belirtilen nedenlerden dolayı, AİHM, bu noktalarda AİHS’nin 2. maddesinin

getirdiği soruşturma zorunluluğunu ihlal edildiği sonucuna varmaktadır.

Ayrıca AİHM, aynı gerekçelerden dolayı, iç hukuk yollarının tüketilmemesine ilişkin

Hükümet’in ön itirazını reddetmektedir.

Başvurunun gecikmeli yapıldığına dair itiraz da reddedilmelidir, zira başvuran 1995

yılının başlangıcından itibaren, suç teşkil eden ceza soruşturmasının etkin olmadığını bilemez

çünkü, ceza soruşturmasıyla ilgili temel faaliyetler 1995 yılının sonuna kadar devam etmiştir.

III. 2. MADDEYLE BERABER 13. MADDENİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI

Başvuran, oğlunun ölümüne ilişkin yapılan soruşturmadaki eksikliklere dayanarak,

AİHS’nin 2. maddesiyle beraber 13. maddesinin ihlal edildiğini iddia etmektedir.

A. Tarafların savları

Başvuran, iç hukukta, cürümler hakkında etkili soruşturma yapma görevlerinde

ihmalkarlık gösteren devlet görevlilerinin kovuşturulmasını sağlayan hiçbir başvuru yolunun

bulunmadığını savunmaktadır. Başvuran ayrıca, ceza soruşturmasında bir sonuca

ulaşılamadığında, Türk hukukunda zararının tazmin edilmesi için hiçbir olanağının

bulunmadığına dikkati çekmiştir.

Hükümet, 2. maddenin usul açısından oluşturduğu görüşlerine atıfta bulunmakta ve

savcı ve müfettişlerin ulaşabildikleri bütün kanıt unsurlarını topladıklarını savunmaktadır.

Davada yürütülen ceza soruşturması cinayet faillerinin tespit edilmesini sağlamamış olsa da,

etkisiz olduğu söylenemez (Tanrıbilir-Türkiye, no: 21422/93, § 83-85, 16 Kasım 2000).

B. AİHM’nin takdiri

1. Uygulanabilir temel kurallar

AİHS’nin 13. maddesi, iç düzenin, ulusal mahkemenin AİHS’ye dayalı

“savunulabilir” şikayetin içeriğini incelemeye yetkili kılan etkin başvuru yolunu sunmasını

gerektirmektedir (Z. ve diğerleri-İngiltere, no: 29392/95, § 108, 2001-V). Bu hükmün konusu,

yargıya tabi kişilerin, AİHS’nin güvence altına aldığı hakların ihlallerinin, AİHM önünde

uluslararası şikayet mekanizmasını ortaya koymadan önce, ulusal düzeyde düzeltilmesini

sağlayabilecekleri bir olanak sunmaktır (Kudla-Polonya, no: 31210/96, § 152, 2000-XI).

Ancak, 13. maddenin sunduğu koruma, özel bir başvuru şeklini zorunlu kılmaya kadar

ileri gitmemektedir. Zira Sözleşmeci Devletler, bu hükmün getirdiği zorunluluklara riayet

etmek için takdir payından yararlanmaktadır (Bkz. örneğin, 19 Şubat 1998 tarihli Kaya-

Türkiye kararı, 1998-I, s. 329-330, § 106).

Tartışma konusu hakkın niteliğinin, 13. madde uyarınca devletin sunması gereken

başvuru şekli üzerinde etkileri bulunmaktadır. 2. maddenin yer verdiği hakların ihlallerine

ilişkin iddialar konusunda ise, zararların tazmininin mümkün olması gerektiği gibi bu

bakımdan ortaya konulacak tazminat usulünün bir parçası olmalıdır (sözüedilen Paul ve

Audrey Edwards, § 97, Z. ve diğerleri, § 109 ve T.P. ve K.M.-İngiltere, no: 28945/95, § 107,

2001-V).

2. madde uyarınca yapılan şikayetlere ilişkin davalar konusunda, AİHM, başvuranların

etkin başvurudan mahrum bırakıldıkları sonucuna varabilir. Zira başvuranlar, cezai

yargılamada müdahil taraf olsa dahi, hukuk veya idari mahkemelere başvursalar da, açıklanan

olaylar hakkındaki sorumluların belirlendiğini görme ve sonuç olarak, uygun tazmini isteme

olanağına sahip olamamışlardır. Diğer bir deyişle, ceza soruşturması ile bu başvuranların

hukuk düzeninin tümünde ellerinde bulundurdukları başvurular arasında somut ve yakın bir

ilişki bulunmaktadır (Öneryıldız-Türkiye, no: 48939/99, § 148, 30 Kasım 2004).

Yukarıda belirtilenleri gözönünde bulundurarak AİHM, 2. maddenin yetkililere

getirdiği usul yükümlüğünü yerine getirme şeklinin, başvuranın etkin bir başvuru yapmasında

engel teşkil edip etmediğini 13. madde alanında araştırmak zorundadır (sözüedilen

Öneryıldız-Türkiye, § 149).

2. Davadaki uygulama

AİHM, davada yürütülen ceza soruşturmasının, usul işlemlerindeki eksiklikler

nedeniyle, AİHS’nin 2. maddesinden doğan usul yükümlülüğünü yerine getirmeyi

sağlamadığına kanaat getirmiştir. Üstelik AİHM, uygulanan mevzuatın, Milletvekili

dokunulmazlığının, uygulamada suçun kovuşturulmasını engellediği sürece, yeteri derecede

açık ve net olmadığını ortaya koymaktadır.

Böylece, ceza soruşturması, cinayet koşullarının ortaya konulmasını ve faillerinin

tespit edilmesini sağlamadığından dolayı, AİHM, başvuranın tazminat elde etmek için Türk

hukukunda mevcut olan başvuru yollarını kullanma durumunda olmadığını not etmektedir.

Ayrıca, Hükümet, mağdurların, ceza soruşturmasının etkisizliği veya bu soruşturmanın bir

sonuca ulaşmaması nedeniyle, üçüncü bir şahsın işlediği cezai suçun tazminini elde etmesini

sağlayacak başka da hiçbir usul işleminden bahsetmemiştir.

Bu koşullarda, AİHM, davada başvuranın, yetkililerin oğlunun ölüm olayı hakkında 2.

maddenin gerekliliklerini yerine getirecek bir soruşturma yapamadıklarına dair iddiaları

hakkında bir karar elde etmek için uygun bir yolunun bulunmadığına kanaat getirmektedir.

Dolayısıyla AİHS’nin 13. maddesi 2. madde ile bağlantılı olarak ihlal edilmiştir.

IV. AİHS’NİN 3. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI

Başvuran, aynı olaylara dayanarak kendi adına AİHS’nin 3. maddesinin ihlal

edilmesinden şikayet etmektedir.

A. Tarafların iddiaları

Başvuran, davada, soruşturmanın gizliliğinin ihlal edilmesi ve sonuç itibariyle

soruşturmayı yapmakla görevli kişilerin cinayeti “ duygusal ilişkiden doğan kıskançlık

nedeniyle işlenen bir cinayet” olarak tanımlamaları Mustafa Güngör’ün ailesinin çektiği

acıları daha da artırdığını açıklamaktadır.

Hükümet, ilgilinin adli organlardan çok, meclis makamlarının yardımını istediğinden

ve bütün varsayımları kendisinin kamuya duyurduğundan dolayı eleştirmektedir. Bu

koşullarda başvuranın, 3. madde açısından soruşturmanın gizliliğinin ihlal edilmesinden

şikayetçi olması mantık dışıdır.

B. AİHM’nin takdiri

Kötü muamelenin 3. madde alanına girmesi için, değerlendirilme davaya ilişkin

verilerin tümüne ve özellikle muamelenin süresine ve fiziksel veya zihinsel etkileriyle beraber,

bazen mağdurun cinsiyetine, yaşına ve sağlık durumuna vs. bağlı olan asgari bir ciddiyete

ulaşmalıdır (Bkz. örneğin, 18 Ocak 1978 tarihli İrlanda-İngiltere kararı, seri A no:25, s. 65, §

162). Mağdurların “kayıp” davalarında, AİHM’nin daha önce, böyle bir durumda bir

ebeveynin mağdur olup olmadığının öğrenilmesinin bir takım faktörlere bağlı olduğuna

kanaat getirmiştir. Bunlar, başvurana, insan haklarının ciddi şekilde ihlal edilmesinden dolayı

mağdur olan bir kimsenin yakın akrabaları için kaçınılmaz olduğu varsayılan, duyulan

üzüntüden farklı karakterde ve ölçüdeki bir acıya neden olan özel faktörlerdir. Benzeri bir

ihlalden doğan mağduriyet, kendilerine bildirilen duruma karşı yetkililerin gösterdiği tutum ve

tepkilerde olduğundan daha fazla olarak, aile bireylerinden birinin “kaybolması” olayında

bulunmamaktadır (Çakıcı-Türkiye, no: 23657/94, § 98, 1999-IV).

Ancak, işbu dava, akrabaların çektiği acı bakımından “kaybolma” davasıyla bir

tutulamaz. İlk olarak AİHM, daha önce, Mustafa Güngör’ün yaşamını gerektiği gibi

korumadığından dolayı, Devlet’in 2. madde bağlamında sorumlu tutulamayacağını ortaya

koymuştur. Ayrıca, davada yürütülen ceza soruşturmasının yetersizlikleri, başvuranın kendi

adına, AİHS’nin 3. maddesinin, ek bir ihlal sonucunu kanıtlayacak hiçbir özellik

taşımamaktadır. Bu noktada ilgili, haklı olarak, cinayet nedeni (aşk) hakkındaki

varsayımlardan birinin bazı yetkililer tarafından dile getirilmesi olayına dayanamaz. Zira

ilgilinin kendisi, birçok farklı mahkemeyi, net bir şekilde mevcut olan bu olasılık da dahil

olmak üzere, dosyanın bütün unsurlarını incelemeye davet etmekteydi.

Dolayısıyla 3. madde ihlal edilmemiştir.

V. AİHS’NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI

AİHS’nin 41. maddesinde yer alan unsurlar.

A. Tazminat

Başvuran maddi zarar için hiçbir talepte bulunmamıştır.

Manevi zarar başlığı altında hiçbir tazminat talebinde bulunmamıştır. Başvuran buna

karşın görevli memurların davanın takibinde üzerlerine düşen yükümlülükleri yerine

getiremediklerini belirtmekte ve mevcut davada olduğu gibi adi suçlarda Milletvekili

dokunulmazlığına ilişkin yasanın değiştirilmesi ile oğlunun katil zanlılarının adalet karşısına

çıkarılmasını dilemektedir.

Hükümet bu talepler üzerine görüş bildirmemiştir.

AİHM, yukarıda da belirtildiği üzere yetkili mercilerin, AİHS’nin 2. maddesinde yer

alan zorunluluklar dahilinde Mustafa Güngör’ün ölümüne ilişkin yürüttükleri soruşturmada

yetersiz kaldıklarını hatırlatmaktadır.

AİHM, işbu davaya uygun olarak gerekli zamanda gerekli önlemleri alma inisyatifinin

Hükümetin yükümlülüğünde olduğunun ve bu yükümlülük çerçevesinde yasanın açık ve

belirgin olmasını sağlayarak bir adi suça Milletvekilleri ve yakınlarının tanık ya da taraf

olduğunda bu suçların soruşturulmasında Milletvekili dokunulmazlığını engel olmaması

gerektiğini hatırlatmıştır.

AİHM ayrıca, mevcut davanın koşullarında, ihlal tespitinin – ileride doğabilecek

sonuçları ile birlikte – adil tazmin olarak kabul edilmesi bakımından yeterli olacağına itibar

etmektedir.

B. Masraf ve harcamalar

Başvuran, temsilcisinin yapmış olduğu masraf ve harcamalar için 10.000 Euro talep

etmektedir.

Hükümet, başvuranın mezkur talebini kanıtlayıcı belgeleri sunmadığını

gözlemlemektedir.

AİHM öncelikli olarak başvuranın avukatının çalışma saatlerine ilişkin detayları

belirtmediği ve masraf ve harcamalarla ilgili hiçbir notu sunmadığı tespitinde bulunmaktadır.

Mahkeme İçtüzüğü’nün 60 § 2 maddesine uygun olarak bu talebi kabul etmemektedir.

Bununla birlikte başvuranın temsil edilmesinde kimi karışıklıkları içeren harcamalar da kabul

görmemektedir.

Hakkaniyete uygun olarak AİHM, her türlü vergiden ve mali yükümlülükten muaf,

ödeme tarihinde T.L.’ye çevrilmek üzere başvurana 2.000 Euro ödenmesini kararlaştırmıştır.

C. Gecikme faizi

AİHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı % 3’lük

bir faiz oranının uygulanacağını belirtmektedir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, MAHKEME, OYBİRLİĞİYLE,

1. Hükümet’in ön itirazlarının reddine;

2. Mustafa Güngör’ün ölümüne dair olaylar nedeniyle AİHS’nin 2. maddesinin ihlal

edilmediğine ;

3. Etkili bir soruşturmanın yokluğu nedeniyle AİHS’nin 2. maddesinin ihlal edildiğine ;

4. AİHS’nin 13. maddesinin ihlal edildiğine ;

5. AİHS’nin 3. maddesinin ihlal edilmediğine ;

6. Başvuranın maruz kaldığı manevi zararla ilgili olarak ihlal tespitinin adil tazmin için yeterli

olduğuna ;

7. a) AİHS’nin 44 § 2 maddesi gereğince kararın kesinleştiği tarihten itibaren üç ay içinde,

miktara yansıtılabilecek vergilerle birlikte, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden T.L.’ye

çevrilmek üzere Savunmacı Hükümet’in başvurana masraf ve harcamalar için 2.000 (iki bin)

Euro ödemesine ;

b) Sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ve ödemenin yapılmasına kadar, Hükümet’in,

Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli faizinin üç puan fazlasına eşit oranda basit

faizi uygulamasına;

8. Adil tazmine ilişkin diğer taleplerin reddine ;

KARAR VERMİŞTİR.

İşbu karar Fransızca olarak hazırlanmış ve AİHM’nin iç tüzüğünün 77 §§ 2 ve 3 maddelerine

uygun olarak 22 Mart 2005 tarihinde yazıyla bildirilmiştir.