COUNCIL  
A V R U P A  
OF E U R O P E  
KONSEYİ  
AVRUPA ĐNSAN HAKLARI MAHKEMESĐ  
ĐKĐNCĐ DAĐRE  
GÜLMEZ – TÜRKĐYE DAVASI  
(Baꢀvuru no: 16330/02)  
KARAR  
STRAZBURG  
20 Mayıs 2008  
Đꢀbu karar AĐHS’nin 44/2. maddesinde belirtilen koꢀullar çerçevesinde kesinleꢀecektir. ꢁekli  
düzeltmelere tabi olabilir.  
1
______________________________________________________________________________________  
© T.C. Dışişleri Bakanlığı, 2008. Bu gayrıresmi özet çeviri Dışişleri Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan  
Hakları Genel Müdür Yardımcılığı tarafından yapılmış olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadır. Bu çeviri, davanın  
adının tam olarak belirtilmiş olması ve yukarıdaki telif hakkı bilgisiyle beraber olması koşulu ile Dışişleri  
Bakanlığı Avrupa Konseyi ve İnsan Hakları Genel Müdür Yardımcılığı’na atıfta bulunmak suretiyle ticari  
olmayan amaçlarla alıntılanabilir.  
USUL  
1. Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan 16330/02 no’lu davanın nedeni, T.C.  
vatandaꢀı Ali Gülmez’in (“baꢀvuran”), Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi’ne, 23 Temmuz  
2001 tarihinde Temel Đnsan Hakları ve Özgürlüklerini güvence altına alan Avrupa Đnsan  
Hakları Sözleꢀmesi’nin (“AĐHS”) 34. Maddesi uyarınca yapmıꢀ olduğu baꢀvurudur.  
2. Baꢀvuran, Avrupa Đnsan Hakları Mahkemesi (AĐHM) önünde Đstanbul Barosu  
avukatlarından Ünal Kuꢀ ve Gül Altay tarafından temsil edilmektedir.  
OLAYLAR  
I. DAVANIN KOꢁULLARI  
3. Baꢀvuran 1965 doğumludur ve Ankara Sincan F-tipi cezaevinde hapis cezasını  
çekmektedir.  
4. Cinayet, silahlı soygun ve TKP-ML (Türkiye Komünist Partisi-Marksist Leninist)  
adlı yasadıꢀı bir örgüte üye olmakla suçlanan baꢀvuran, Mart 2000’de tutuklu yargılanmak  
üzere Nevꢀehir cezaevine konmuꢀtur.  
5. 19 Aralık 2000 tarihinde, baꢀvuran Ankara Sincan F-tipi cezaevine nakledilmiꢀtir.  
6. 2 Ocak 2001 tarihinde, F-tipi cezaevinin Disiplin Kurulu (“Kurul”), Ceza Đnfaz  
Kurumları ile Tevkifevlerinin Yönetimine ve Cezaların Đnfazına Dair Tüzüğün (“Tüzük”)  
157. Maddesi uyarınca baꢀvuranı cezaevine ait mallara zarar vermekten suçlu bulmuꢀ ve üç  
ay boyunca baꢀvuranın ziyaretçi kabul etmesini yasaklamıꢀtır. Kurulun kararına göre, 24  
Aralık 2000’de baꢀvuran koğuꢀundaki havalandırmayı kırmıꢀ ve duvarına yasadıꢀı bir örgütün  
ismini yazmıꢀtır. Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 116/5 maddesi uyarınca, Kurul kararı  
Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi tarafından incelenmiꢀ ve onaylanmıꢀtır. Mahkeme, dava  
dosyasına dayanarak kararını vermiꢀtir. Mahkeme, ayrıca, baꢀvuranın F-tipi cezaevlerindeki  
genel durumu protesto etmek amacıyla bu eylemleri yaptığını itiraf ettiği ifadesine de atıfta  
bulunmuꢀtur. Verilen ceza, 25 Ocak 2001 ile 25 Nisan 2001 tarihleri arasında uygulanmıꢀtır.  
7. 13 Mart 2001 tarihinde, Kurul baꢀvurana yeniden bir disiplin yaptırımı uygulamıꢀ  
ve iki ay süreyle baꢀvuranın ziyaretçi kabul etmesini yasaklamıꢀtır. Kurul kararına göre,  
baꢀvuran, avukatıyla görüꢀmesinin ardından, 15 ꢁubat 2001 tarihinde cezaevi memurları  
tarafından üstünün aranmasını kabul etmemiꢀ ve slogan atmıꢀtır. Baꢀvuran, savunmasında  
ayakkabılarını çıkarması söylendiğinde cezaevi memurlarına karꢀı geldiğini itiraf etmiꢀtir. 28  
Mart 2001 tarihinde, Kurul’un vermiꢀ olduğu karar Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi  
tarafından incelenmiꢀ ve onaylanmıꢀtır. Tüzüğün 162. maddesi uyarınca, baꢀvuran bu kararla  
ilgili olarak Cumhuriyet Savcısı’na itirazda bulunmuꢀtur. 2 Mayıs 2001 tarihinde, Cumhuriyet  
Savcısı baꢀvuranın talebini reddetmiꢀtir. Baꢀvurana verilen ceza, 27 Nisan ile 27 Haziran  
2001 tarihleri arasında uygulanmıꢀtır.  
8. Kurul, 17 Mayıs 2001 tarihinde, baꢀvuranı cezaevi mallarına zarar vermekten,  
cezaevinde bulunan ranza demirinden yapılmıꢀ keskin bir alet ve aꢀırı miktarda para  
bulundurmaktan suçlu bulmuꢀtur. Kurul, üç ay süreyle baꢀvuranın ziyaretçi kabulünü  
yasaklamıꢀtır. Bu arada, disiplin kurulları tarafından verilen kararların infaz hakimi tarafından  
incelenmesini öngören 4675 sayılı Kanun yürürlüğe girmiꢀtir. Buna göre, 21 Haziran 2001  
2
tarihinde, 17 Mayıs 2001 tarihli karar incelenmiꢀtir. Hakim, dava dosyasına dayanarak ve  
baꢀvuranın ifadesini göz önünde bulundurarak Kurul kararını onaylamıꢀtır. Bu karar, 3  
Temmuz 2001 tarihinde baꢀvurana tebliğ edilmiꢀ ve baꢀvuranın cezası 31 Temmuz ile 30  
Ekim 2001 tarihleri arasında uygulanmıꢀtır.  
9. 21 Mayıs 2001 tarihinde, baꢀvuran cezaevinde slogan attığı için uyarı almıꢀtır.  
Kurul, benzer suçları iꢀlemeye devam ettiği takdirde baꢀvuranın daha ağır cezalar alacağı  
konusunda uyarılması gerektiğine karar vermiꢀtir.  
10. Sırasıyla 18 ve 22 Mayıs 2001 tarihlerinde, cezaevi gardiyanları iki adet olay  
raporu hazırlamıꢀtır. Bu raporlarda, baꢀvuranın hücresindeki hoparlörü kırarak kamu malına  
zarar verdiği ve hapishanedeki diğer kiꢀileri slogan atarak düzeni bozmaya tahrik ettiği  
belirtilmektedir. Baꢀvuran, 25 Mayıs 2001 tarihli ifadesinde, slogan attığını itiraf etmiꢀ, ancak  
hücresinde bulunan hoparlöre zarar verdiğini inkar etmiꢀtir. Kurul, 29 Mayıs 2001’de,  
baꢀvuranı suçlu bulmuꢀ ve bir ay süreyle baꢀvuranın ziyaretçi kabulünü ve mektup gönderip  
almasını yasaklamıꢀtır. 21 Haziran 2001 tarihinde, Kurul kararı infaz hakimi tarafından  
incelenmiꢀ ve onaylanmıꢀtır. Bu karar, 29 Haziran 2001 tarihinde baꢀvurana tebliğ edilmiꢀ ve  
baꢀvuran karara itiraz etmiꢀtir. 4 Temmuz 2001 tarihinde, infaz hakimi baꢀvuranın itirazını  
reddetmiꢀ ve baꢀvuranın cezası 29 Haziran ile 29 Temmuz tarihleri arasında uygulanmıꢀtır.  
11. 6 Haziran 2001 tarihinde, baꢀvuran hücresindeki pencere demirlerine tırmanırken  
gardiyanlar tarafından yakalanmıꢀtır. Baꢀvuran, 14 Haziran 2001 tarihli ifadesinde, çatıda  
bulunduğunu iddia ettiği gazeteyi almak için tırmandığını ileri sürmüꢀtür. Kurul, 18 Haziran  
2001 tarihinde, pencere demirlerine tırmandığı gerekçesiyle bir kez daha baꢀvuranın üç ay  
süreyle ziyaretçi kabul etmesi yasaklanmıꢀtır. 2 Temmuz 2001 tarihinde, Kurul kararı infaz  
hakimi tarafından incelenmiꢀ ve onaylanmıꢀtır. Bu karar, 1 Kasım 2001 tarihinde baꢀvurana  
tebliğ edilmiꢀtir.  
HUKUK  
I. AĐHS’NĐN 3. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI  
12. Baꢀvuran, Sincan F-tipi cezaevindeki tutukluluk koꢀullarının AĐHS’nin 3.  
maddesine aykırı olduğu konusunda ꢀikayetçi olmuꢀtur. Baꢀvuran, diğer mahkumlardan ayrı  
bir hücrede tutulduğunu ileri sürmüꢀtür.  
13. Hükümet, baꢀvuranın ꢀikayetçi olduğu cezaevindeki genel durumun AĐHS’nin 3.  
maddesinde öngörülen ꢀartlara uygun olduğunu vurgulamıꢀtır. Bu bakımdan, Hükümet,  
baꢀvuranın tutulduğu koğuꢀun bir hücre olarak düꢀünülemeyeceğini ileri sürmüꢀtür. Hükümet,  
bu koğuꢀun iki katlı olduğunu ve üç kiꢀinin kalabileceği ꢀekilde tasarlandığını; alt katta bir  
tuvalet, duꢀ ve küçük bir mutfak bulunduğunu ve üst katın uyuma alanı olarak kullanıldığını,  
burada da yatak ve çekmeceli bir dolap bulunduğunu belirtmiꢀtir. Ayrıca, her birimde  
havalandırma amaçlı küçük bir alan bulunmaktadır. Hükümet, ayrıca, AĐHM’nin geçmiꢀte F-  
tipi cezaevi koꢀullarını incelediğini ve bununla ilgili olarak AĐHS’nin 3. maddesinin ihlalini  
saptamadığını belirtmiꢀtir.  
14. AĐHM, içtihadına göre, kötü muamelenin AĐHS’nin 3. maddesi kapsamına  
girebilmesi için minimum düzeyde sertlik içermesi gerektiğini hatırlatmaktadır. Bu minimum  
seviyede sertlik kavramının değerlendirilmesi görecelidir; bu değerlendirme muamelenin  
süresi, fiziksel ve ruhsal etkileri, bazı durumlarda mağdurun cinsiyeti, yaꢀı ve sağlık durumu  
3
gibi dava koꢀullarına bağlıdır. Ayrıca, AĐHS’nin 3. maddesi uyarınca muamelenin “onur  
kırıcı” olup olmadığını değerlendirirken, AĐHM, muamelenin amacının sözkonusu kiꢀiyi  
aꢀağılamak ve küçük düꢀürmek mi olduğunu ve sonuçlar dikkate alındığında, yapılan  
muamelenin ꢀahsın kiꢀiliğini AĐHS’nin 3. maddesinin aksine ters bir biçimde etkileyip  
etkilemediğini dikkate alacaktır. Böyle bir amaç sözkonusu olmasa bile, bu AĐHS’nin 3.  
maddesinin ihlal edilmediği anlamına gelmez (bkz. Peers / Yunanistan, no. 28524/95).  
15. AĐHM, sürekli olarak, sözkonusu eziyet ve küçük düꢀürmenin meꢀru bir muamele  
veya cezanın kaçınılmaz bir sonucu olan eziyet veya küçük düꢀürmenin ötesine gitmesi  
gerektiğini vurgulamıꢀtır. Bir kiꢀiyi özgürlüğünden mahrum bırakan önlemler genellikle böyle  
bir unsuru barındırırlar. Her tutuklu, alınan tedbirlerin infaz edilme usul ve yöntemlerinin  
kendisini, tutukluluğun doğasında var olan kaçınılmaz ıstırap düzeyini aꢀacak ꢀiddette bir  
sıkıntı veya zorluğa maruz bırakmamasını temin edecek ꢀekilde, insan onuruyla bağdaꢀır  
tutukluluk koꢀullarına tabi olma hakkına sahip olduğundan, hapsetmenin uygulamaya iliꢀkin  
gereklilikleri gözönünde bulundurulduğunda, tutuklunun sağlığının yanı sıra esenliği de  
yeterli bir ꢀekilde sağlanmalıdır (bkz. Kudla / Polonya, no. 30210/96).  
16. AĐHM, daha önce benzer ꢀikayetleri incelediğini ve kabuledilemez bulduğunu  
hatırlatmaktadır (bkz. Gündoğan / Türkiye, no. 29/02; Yılmaz Karakaꢀ / Türkiye, no.  
68909/01). AĐHM, sözkonusu davada yasaklanan ꢀiddette bir muamele olduğunu gösteren ve  
AĐHM’nin daha önce vermiꢀ olduğu kararlardan ayrılmasını gerektirecek herhangi bir özel  
koꢀul görmemektedir.  
17. AĐHM, yukarıdaki bilgilere dayanarak, baꢀvuranın savunulabilir bir iddia ortaya  
koymadığı ve AĐHS’nin 35. maddesinin 3. ve 4. paragrafları uyarınca dayanaktan yoksun  
olduğu gerekçesiyle baꢀvurunun bu kısmının reddedilmesi gerektiği sonucuna varmıꢀtır.  
II. AĐHS’NĐN 6. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI  
18. Baꢀvuran, yerel makamlar huzurunda kendisini bizzat savunma hakkından  
mahrum bırakıldığı gerekçesiyle, kendisine uygulanan disiplin yaptırımlarının keyfi olduğunu  
ileri sürmüꢀtür.  
A. 6. Maddenin Uygulanabilirliği  
19. Hükümet, 6. maddenin disiplin kovuꢀturmasına uygulanamaz olduğu gerekçesiyle  
bu ꢀikayetin ratione materiae (konu bakımından) 6. maddeyle bağdaꢀmadığını ve  
reddedilmesi gerektiğini ileri sürmüꢀtür.  
20. Baꢀvuran, 6. maddenin uygulanabilir olup olmadığına dair herhangi bir açıklama  
yapmamıꢀtır.  
21. AĐHM, bu davada yer alan kovuꢀturmada baꢀvuran aleyhinde bir suç isnadının  
belirlenmesinin sözkonusu olmadığını kaydeder. AĐHM, konuyla ilgili yerleꢀik içtihadını  
dikkate aldığında, 6. maddenin cezaya iliꢀkin hükümlerinin sözkonusu davaya  
uygulanamayacağı konusunda Hükümet’le mutabık olur (bkz. Ezeh ve Connors / Đngiltere, no.  
39665/98; Štitić / Hırvatistan, no. 29660/03).  
22. Ancak, yerel yargılama sürecinin sonunda baꢀvuranın yaklaꢀık bir yıl boyunca  
ziyaretçileriyle görüꢀme hakkından mahrum bırakılması nedeniyle, AĐHM’nin 6. maddenin  
4
medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili yönü bakımından uygulanabilir olup olmadığını  
gözönünde bulundurması gerekir. Bunu yaparken, AĐHM’nin iç hukuk uyarınca savunulabilir  
bir hak üzerinde “ihtilaf” olup olmadığını ve bahsedilen hakkın “medeni” bir hak olup  
olmadığını incelemesi gerekir.  
23. AĐHM, ilk koꢀulla ilgili olarak, yerleꢀik içtihadı çerçevesinde, AĐHS’nin 6/1  
maddesinin yalnızca “medeni hak ve yükümlülükler” üzerinde gerçek ve ciddi bir “ihtilaf”  
sözkonusu olduğunda uygulanabilir olduğunu hatırlatmaktadır (bkz. Sporrong ve Lönnroth /  
Đsveç, A Serisi no. 52). Sözkonusu ihtilaf yalnızca bir hakkın varlığıyla değil, aynı zamanda  
bu hakkın kapsamı ve uygulanma ꢀekliyle de ilgili olabilir (bkz. Zander / Đsveç, A Serisi no.  
279-B). Yargılamanın sonucu, doğrudan sözkonusu hakka iliꢀkin kesin bir karar olmalıdır;  
yüzeysel bağlantılar ve dolaylı sonuçlar 6/1 maddesini harekete geçirmek için yeterli değildir  
(bkz. Masson ve Van Zon / Hollanda, A Serisi no. 327-A; Fayed / Đngiltere, A Serisi no. 394-  
B). Ayrıca, “AĐHS’nin 6/1 maddesi, en azından savunulabilir gerekçeler sözkonusu  
olduğunda, AĐHS tarafından da güvence altına alınıp alınmadığından bağımsız olarak iç  
hukukta tanınan (medeni) haklar üzerindeki ‘ihtilafları’ da içine alabilir”(bkz. Editions  
Périscope / Fransa, A Serisi no. 234-B).  
24. Mahkumlara uygulanan disiplin yaptırımlarına karꢀı iç hukukun adli hukuk yolları  
sağladığı gözlemlenmektedir. Dolayısıyla, baꢀvuranın yerel mahkemeler huzurunda disiplin  
yaptırımlarını sorgulama hakkı vardı (bkz. mutatis mutandis, Vilho Eskelinen ve Diğerleri /  
Finlandiya, no. 63235/00).  
25. AĐHM, ikinci koꢀulla ilgili olarak, baꢀvuranın ziyaretçileriyle görüꢀme hakkının  
kısıtlanmasının açık bir ꢀekilde kiꢀisel haklarının kapsamına girdiğini ve bu nedenle de  
medeni hak niteliğinde olduğunu kaydetmektedir (bkz. Ganci / Đtalya, no. 41576/98).  
26. AĐHM, yukarıdaki bilgilere dayanarak, 6. maddenin sözkonusu davaya  
uygulanabileceği sonucuna varmıꢀtır.  
B. 6. Maddeye Uyma  
27. Baꢀvuran, yerel mahkemelerin duruꢀma yapmaksızın dava dosyasına dayanarak  
kararlarını vermeleri nedeniyle, sözkonusu disiplin kovuꢀturması sırasında adil bir ꢀekilde  
yargılanmağını ileri sürmüꢀtür.  
28. Hükümet, bu ꢀikayetin esasına iliꢀkin yorumda bulunmamıꢀtır.  
29. AĐHM, mahkemelerin açık duruꢀma yapmalarının AĐHS’nin 6/1 maddesinde  
öngörülen temel bir ilke olduğunu hatırlatmaktadır. Duruꢀmaların açık olarak görülmesi,  
davacıları, adaletin kamu denetimine kapalı olarak gizli bir ꢀekilde iꢀlemesinden  
korumaktadır; ayrıca, bu mahkemelere güven duyulmasını sağlamanın yollarından biridir.  
Umuma açık olma, adaletin iꢀleyiꢀini ꢀeffaf hale getirerek AĐHS’nin 6/1 maddesinin  
amacının, özellikle de AĐHS’ye göre demokratik bir toplumun temel ilkelerinden biri olan adil  
yargılanma ilkesinin gerçekleꢀmesine katkıda bulunur (bkz, Szücs / Avusturya, Hüküm ve  
Karar Raporları 1997-VII; Diennet / Fransa, A Serisi no. 325-A).  
30. AĐHM, ayrıca, AĐHS’nin 6/1 maddesi uyarınca, açık duruꢀma yapılmasının mutlak  
hak olmadığını hatırlatmaktadır. Dava dosyasına ve tarafların yazılı görüꢀlerine dayanılarak  
yeterli ꢀekilde çözümlenemeyecek derecede hukuki veya olgusal sorunlar ortaya koymayan  
5
dava koꢀulları sözkonusu olduğunda, duruꢀma yapılmasına gerek olmayabilir (bkz, Döry /  
Đsveç, no. 28394/95). Ayrıca, mahkemeye eriꢀim hakkının, doğası gereği, bireylerin ve  
toplumun ihtiyaçlarına ve kaynaklarına göre yer ve zaman açısından değiꢀiklik gösterebilen  
kurallar konmasını gerektirdiği hatırlatılmaktadır (Golder / Đngiltere, A Serisi no. 18). Böyle  
kurallar koyarken Devlet’in belirli bir takdir yetkisi bulunmaktadır; ancak uygulanan  
kısıtlamalar mahkemeye eriꢀim hakkının özünü zayıflatacak ꢀekilde kiꢀiye verilen eriꢀim  
hakkını kısıtlayamaz (Ashingdane / Đngiltere, A Serisi no. 93).  
31. AĐHM, bu noktada, adaletin çıkarlarının gerektirmesi halinde, disiplin suçlarıyla  
itham edilen mahkumların kendilerini bizzat veya avukatları aracılığıyla savunmalarına izin  
verilmesi gerektiğini öne süren Avrupa Cezaevi Kuralları’nın 59 (c) maddesine atıfta  
bulunmaktadır.  
32. AĐHM, sözkonusu dava olaylarıyla ilgili olarak, sözkonusu zamanda, Ceza Đnfaz  
Kurumları ile Tevkifevlerinin Yönetimine ve Cezaların Đnfazına Dair Tüzüğün 163.  
maddesinde,  
hükümlünün  
savunması  
alınmadan  
hakkında  
disiplin  
cezası  
uygulanamayacağının belirtildiğini gözlemlemektedir. Ancak, 4675 Sayılı Kanun’un 6.  
maddesinde, mahkumların kendilerine uygulanan disiplin cezalarına itirazda bulunmaları  
halinde, bu itirazın dava dosyasına dayanılarak önce infaz hakimi, daha sonra ise en yakın  
ağır ceza mahkemesi tarafından inceleneceği belirtilmiꢀtir. Sonuç olarak, baꢀvuranla ilgili  
yargılamada açık duruꢀma yapılmamıꢀtır. Baꢀvuranın davalarına bakan infaz hakimi ile ağır  
ceza mahkemesi, dava dosyasında yer alan belgelere dayanarak karar almıꢀlardır. Baꢀvuranın  
savunmaları, yalnızca çeꢀitli cezalar uygulayan Disiplin Kurulu önünde dikkate alınmıꢀtır.  
Ayrıca, disiplin itirazlarını sonuca bağlayan yerel mahkemeler huzurunda baꢀvurana avukat  
aracılığıyla kendini savunma imkanı tanınmamıꢀtır.  
33. AĐHM, yukarıda yer alan bilgilere dayanarak, baꢀvuranın aleyhinde yürütülen  
yargılamayı etkili bir ꢀekilde takip edemediği sonucuna varmıꢀtır.  
34. Buna göre, AĐHS’nin 6/1 maddesi ihlal edilmiꢀtir.  
III. AĐHS’NĐN 8. MADDESĐNĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐASI  
35. Baꢀvuran, yaklaꢀık bir yıl boyunca ziyaretçi kabul etme hakkını kısıtlayan disiplin  
cezalarının AĐHS’nin 8. maddesini ihlal ettiği konusunda ꢀikayetçi olmuꢀtur.  
A. Kabuledilebilirlik  
36. Hükümet, 2 Ocak 2001 tarihli ilk disiplin cezasına iliꢀkin ꢀikayetin AĐHS’nin 35/1  
maddesinde öngörülen altı aylık süre dıꢀında yapılmıꢀ olması nedeniyle reddedilmesi  
gerektiğini ileri sürmüꢀtür. Hükümet, bu bağlamda, karara karꢀı herhangi bir itirazda  
bulunulmadığı için disiplin cezasının 8 Ocak 2001 tarihinde kesinleꢀtiğini, ancak 23 Temmuz  
2001 tarihinden önce AĐHM’ye baꢀvuruda bulunulmadığını iddia etmiꢀtir.  
37. Hükümet, ayrıca, iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle baꢀvurunun  
reddedilmesi gerektiğini iddia etmiꢀtir. Hükümet, bu bağlamda, yukarıda adı geçen Tüzüğün  
165. maddesi uyarınca, baꢀvuranın Disiplin Kurulu ile infaz hakiminin kararlarına karꢀı  
Cumhuriyet Savcılığı’na itirazda bulunabileceğini belirtmiꢀtir.  
6
38. Ancak, AĐHM, altı aylık süreyle ilgili olarak, sözkonusu davada baꢀvuranın ardı  
ardına beꢀ disiplin cezası aldığını gözlemlemektedir. Dolayısıyla, yaklaꢀık bir yıl boyunca  
baꢀvuranın ziyaretçi kabul etme hakkı kısıtlanmıꢀtır. Bu nedenle, AĐHM, bu cezaların bir  
bütün olarak ele alınması gerektiği görüꢀündedir. Buna göre, baꢀvurana son olarak 18 Haziran  
2001 tarihinde disiplin cezası verildiğinden dolayı, AĐHS’nin 35/1 maddesi uyarınca  
baꢀvurunun altı aylık süre içerisinde yapıldığı düꢀünülmelidir. Sonuç olarak, Hükümet’in  
itirazının bu kısmı desteklenemez.  
39. Hükümet’in iç hukuk yollarının tüketilmesine iliꢀkin ikinci itirazıyla ilgili olarak,  
AĐHM, bu itirazın ꢀikayetin esasıyla yakından ilgili olduğu görüꢀündedir. Bu nedenle, AĐHM,  
bu itirazı 8. maddeye iliꢀkin ꢀikayetin esasının incelenmesine dahil etmektedir.  
B. Esas  
40. Hükümet, cezaevi yetkililerinin takdir yetkilerini kullanırken, düzeni korumak için  
baꢀvuranın ziyaretçi kabul etme hakkını kısıtlamayı gerekli gördüklerini belirtmiꢀtir.  
Hükümet, Tüzüğün 157. maddesine dayanan kısıtlamanın AĐHS’nin 8/2 maddesini ihlal  
etmediğini ileri sürmüꢀtür. Hükümet, son olarak, baꢀvuranın yerel makamlar önünde disiplin  
cezalarına itiraz etme imkanının olduğunu belirtmiꢀtir.  
41. AĐHM, mahkumların genel olarak özgürlük hakkı hariç AĐHS ile güvence altına  
alınan temel hak ve özgürlüklerden yararlanmaya devam ettiklerini hatırlatmaktadır (Hirst /  
Đngiltere (no. 2), no. 74025/01). Örneğin, mahkumlar aile hayatına saygı hakkı (Messina /  
Đtalya (no. 2), no. 25498/94; Ploski / Polonya, no. 26761/95; X / Đngiltere, no. 9054/80) ile  
haberleꢀmeye saygı hakkından (bkz, Silver ve Diğerleri / Đngiltere, A Serisi no. 61)  
yararlanmaya devam etmektedirler. Bu haklara getirilen kısıtlamalar, tutukluluk koꢀullarının  
kaçınılmaz bir sonucu olan suç ve düzensizliğin önlenmesi için güvenlik nedeniyle  
uygulamaya konmuꢀ olsa da, haklı bir gerekçeye dayanmalıdırlar.  
42. AĐHM, ayrıca, bir bireyin özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesi hakkına  
yapılan herhangi bir müdahalenin, AĐHS’nin 8/2 maddesi uyarınca meꢀru amaç veya  
amaçlarla yapılmadığı ve “demokratik bir toplumda gerekli olmadığı” takdirde 8. maddeyi  
ihlal ettiğini hatırlatmaktadır. Bu davada Hükümet baꢀvuranın olayları sunuꢀ biçimine itiraz  
etmemektedir. Bu nedenle AĐHM, baꢀvuranın ziyaretçi kabul etme hakkı üzerinde yaklaꢀık bir  
yıldır uygulanan kısıtlamanın, AĐHS’nin 8. maddesi kapsamında aile hayatına saygı  
gösterilmesi hakkına baꢀlı baꢀına müdahale teꢀkil ettiği kanısındadır.  
43. AĐHM’nin, ꢀikayet konusu olan müdahalenin “yasalara uygun” olup olmadığını  
değerlendirmek için, temel hukukun üstünlüğü ilkesinin koꢀulları ile bağlantılı olarak  
sözkonusu tarihte yürürlükte olan ilgili iç hukuk mevzuatını değerlendirmesi kaçınılmazdır.  
“Yasalara uygun” ifadesi sözkonusu yasanın niteliğine atıfta bulunmaktadır. Hukukun  
üstünlüğü ilkesinin yürütmeye sınırsız yetki verilmesine izin vermemesi doğrultusunda iç  
hukuk, resmi makamların AĐHS ile güvence altına alınan haklara yaptıkları keyfi  
müdahalelere karꢀı koruma tedbiri sağlamalıdır. Sonuç olarak, yasalar, idarenin takdir  
yetkisinin kapsamı ile bunun uygulanıꢀ biçimini gereken açıklıkla belirtmelidirler (bkz. Hasan  
ve Chaush – Bulgaristan [BD], 30985/96). Yasalar, bireylere, resmi makamların dava konusu  
tedbirlere baꢀvurmaya yetkili oldukları durumlar ve koꢀullarla ilgili uygun bir gösterge  
sağlama konusunda yeterince açık olmalıdırlar.  
7
44. Sözkonusu davada, baꢀvuranın ziyaretçi kabul etme hakkına uygulanan kısıtlama,  
Ceza Đnfaz Kurumları ile Tevkif Evlerinin Yönetimine ve Cezaların Đnfazına Dair Tüzük’ün  
157. maddesine dayanmaktadır. AĐHM bu Tüzüğün yayımlanmıꢀ olduğunu ve baꢀvuranın  
buna eriꢀebilir konumda olduğunu kaydeder. Öte yandan, ceza gerektiren fiiller ve bunların  
cezaları açık bir dille ifade edilmemiꢀtir. AĐHM’ye göre bu durum, uygulanabilecek disiplin  
cezalarını belirlemede yetkili makamlara geniꢀ bir takdir yetkisi bırakmıꢀtır. Bu davada,  
baꢀvurana, cezaevi malına zarar vermek, slogan atmak ve arama yapılmasına karꢀı koymaktan  
altı disiplin cezası verilmiꢀtir. Sonuç olarak, baꢀvuran, yaklaꢀık bir yıl boyunca ziyaretçi kabul  
etme hakkından mahrum bırakılmıꢀtır. Bu noktada AĐHM, Avrupa Cezaevi Kuralları’nın 60/4  
maddesi uyarınca, hiçbir disiplin cezasının aileyle olan iletiꢀim üzerine konacak genel bir  
yasağı kapsayamayacağını da yineler.  
45. AĐHM ayrıca 1 Ocak 2005 tarihinde yürürlüğe giren yasayı (5275 Sayılı Ceza ve  
Güvenlik Tedbirlerinin Đnfazı Hakkında Kanun) göz önünde bulundurmaktadır. Cezaevi  
disipliniyle ilgili yeni hükümler, ceza gerektiren fiiller, bunların cezaları ve izlenecek  
usullerin listesini vermektedir. Bu yasa Avrupa Đꢀkenceyi ve Đnsanlık Dıꢀı veya Aꢀağılayıcı  
Muamele veya Cezaları Önleme Komitesi tarafından incelenmiꢀ, herhangi bir eleꢀtiriye maruz  
kalmamıꢀtır.  
46. Yukarıda belirtilenler göz önünde tutulduğunda, AĐHM, 2001 yılında yürürlükte  
olduğu haliyle Tüzüğün, yetkili makamların baꢀvuranın aile hayatına yaptıkları haksız  
müdahaleye karꢀı yerinde koruma sağlayabilecek derecede açık ve ayrıntılı olduğuna ikna  
olmamıꢀtır.  
47. Davanın özel koꢀullarında, AĐHM, baꢀvuranın aile hayatına yapılan müdahalenin  
AĐHS’nin “kanun niteliği” koꢀulunu karꢀılamayan kanun hükümlerine dayandığı sonucuna  
varmaktadır.  
48. Varılan bu sonuç ıꢀığında, AĐHM’nin, müdahalenin 8. maddenin 2. fıkrası  
uyarınca meꢀru bir amaç veya amaçlar güdüp gütmediğini ve “demokratik bir toplumda  
gerekli” olup olmadığını belirlemesi gerekli değildir. Ayrıca Hükümet’in iç hukuk yollarının  
tüketilmediğine iliꢀkin ön itirazının reddedilmesine karar verir.  
49. Bu nedenle AĐHM, mevcut davada 8. maddenin ihlal edildiği kanısına varır.  
IV. AĐHS’NĐN ĐHLAL EDĐLDĐĞĐ ĐDDĐA EDĐLEN DĐĞER MADDELERĐ  
50. Baꢀvuran, AĐHS’nin 7. (geçmiꢀe dönük cezai mevzuat yasağı) ve 18. (AĐHS’nin  
meꢀru kısıtlamalarının gizli amaçlar için uygulanması yasağı) maddelerine atıfta bulunmuꢀtur.  
51. Hükümet bu iddialara itiraz etmiꢀtir.  
52. AĐHM, dava dosyasında, bu hükümlerin ihlalini ortaya koyan hiçbir unsur  
bulamamıꢀtır. Dolayısıyla baꢀvurunun bu kısmı açıkça dayanaktan yoksun olup, AĐHS’nin 35.  
maddesinin 3. ve 4. fıkraları uyarınca reddedilmelidir.  
V. AĐHS’NĐN 41. VE 46. MADDELERĐNĐN UYGULANMASI  
A. AĐHS’nin 46. maddesi  
8
53. Bu maddeye göre:  
“
1. Yüksek Sözleꢀmeci Taraflar, taraf oldukları davalarda Mahkemenin kesinleꢀmiꢀ kararlarına  
uymayı taahhüt ederler.  
2. Mahkemenin kesinleꢀmiꢀ kararı, kararın uygulanmasını denetleyecek olan Bakanlar Komitesine  
gönderilir.  
”
54. AĐHM’nin açık duruꢀma yapılmamasına dair yapılan ꢀikayetler ile ilgili vardığı  
sonuçlar, baꢀvuranın AĐHS’nin 6. maddesi kapsamındaki haklarının ihlalinin, kendilerine  
uygulanan disiplin cezalarına itiraz eden pek çok mahkumu etkileyen Türk mevzuatının (4675  
Sayılı Đnfaz Hakimliği Kanunu) durumundan kaynaklandığına dayanmaktadır. Aynı konuyla  
ilgili diğer pek çok baꢀvuru AĐHM’de görüꢀülmektedir. Bu davaların esasıyla ilgili varılacak  
kararlar saklı tutulmak kaydıyla, yukarıda belirtilen olaylar, sözkonusu sorunun sistemin  
bütününü etkiler nitelikte olduğuna iꢀaret etmektedir.  
55. Bu noktada AĐHM, 1 Ocak 2005 tarihinde yürürlüğe giren yasayı (5275 Sayılı  
Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin Đnfazı Hakkında Kanun) göz önünde bulundurur. Cezaevi  
disipliniyle ilgili yeni hükümler, ceza gerektiren fiiller, bunların cezaları ve izlenecek  
usullerin listesini vermektedir. Bu hükümlerin, yapılan herhangi haksız bir müdahaleye karꢀı  
yerinde koruma sağlayabilecek derecede açık ve ayrıntılı olduğu anlaꢀılmaktadır. Bununla  
beraber, disiplin iꢀlemleriyle ilgili izlenecek usul değiꢀmemiꢀtir. Disiplin suçlarıyla suçlanan  
mahkumların kendilerini ꢀahsen veyahut avukat aracılığıyla savunmasına izin  
verilmemektedir.  
56. Benzer baꢀvurularda, bu tür sistemin bütünü etkileyen sorunları ve bunların  
kaynağını, Sözleꢀmeye Taraf Devletlerin uygun çözümü bulmalarına ve Bakanlar  
Komitesi’nin kararların uygulanıp uygulanmadığını denetlemelerine yardımcı olmak için, bu  
tür sistemik sorunları ve bunların kaynağını teꢀhis etmek AĐHM’nin yerine getirdiği bir  
uygulamadır (ayrıntı için bkz. Scordino – Đtalya (no. 1) [BD], 36813/97; Sejdovic – Đtalya  
[BD], 56581/00; Lukenda – Slovenya, 23032/02 ya da Scordino – Đtalya (no. 3) (adil tatmin),  
43662/98).  
57. AĐHM, sistemin bütününe iliꢀkin teꢀhis edilen bu duruma iliꢀkin olarak, mevcut  
kararın uygulanmasında, AĐHS’nin 6. maddesinde belirtilen teminatlarla uyumlu olarak adil  
duruꢀma hakkının etkili biçimde korunmasını sağlamak için ulusal düzeyde genel tedbirler  
alınmasının arzu edilir olduğu görüꢀündedir. Bu bakımdan, Savunmacı Devlet’in mevzuatını,  
Avrupa Cezaevi Kuralları’nın 57. maddesinin 2(b) fıkrası ile 59. maddenin (c) bendinde  
belirtilen ilkelere göre düzenlemesi gerekmektedir (bkz., mutatis mutandis, Dickson –  
Đngiltere [BD], 44362/04).  
B. AĐHS’nin 41. maddesi  
58. AĐHS’nin 41. maddesine göre:  
“Mahkeme iꢀbu Sözleꢀme ve protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek  
Sözleꢀmeci Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde,  
hakkaniyete uygun bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder. ”  
1. Tazminat  
9
59. Baꢀvuran 10.000 Euro (EUR) manevi tazminat talep etmiꢀtir.  
60. Hükümet bu talebe itiraz etmiꢀtir.  
61. AĐHM, hakkaniyete uygun surette, baꢀvurana 1000 EUR manevi tazminat  
ödenmesine karar verir.  
2. Yargılama gideri  
62. Baꢀvuran ayrıca AĐHM önünde meydana gelen yargılama gideri için 4000 EUR  
talep etmiꢀtir. Baꢀvuran bu talebini desteklemek için, avukatlık masrafı anlaꢀması sunmuꢀtur.  
63. Hükümet bu talebe itiraz etmiꢀtir.  
64. AĐHM’nin içtihadına göre, yargılama giderleri, ancak gerçekliği ve gerekliliği  
kanıtlandığı ve makul bir meblağ olduğu takdirde baꢀvurana geri ödenir. Bu davada, AĐHM,  
sahip olduğu bilgiler ve yukarıda belirtilen ölçütler ıꢀığında, baꢀvurana, bu baꢀlık altında 1500  
EUR tazminat ödenmesinin makul olduğu sonucuna varmıꢀtır  
3. Gecikme faizi  
65. AĐHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz  
oranına üç puanlık bir artıꢀın eklenmesinin uygun olduğuna karar vermiꢀtir.  
BU GEREKÇELERE DAYANARAK, AĐHM, OYBĐRLĐĞĐYLE  
1. AĐHS’nin 6/1 ile 8. maddeleri uyarınca getirilen ꢀikayetlerin kabuledilebilir, baꢀvurunun  
geri kalanının kabuledilemez olduğuna;  
2. AĐHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğine;  
3. AĐHS’nin 8. maddesinin ihlal edildiğine;  
4. (a) AĐHS’nin 44. maddesi’nin 2. fıkrası gereğince kararın kesinleꢀtiği tarihten itibaren üç  
ay içinde, ödeme tarihinde geçerli olan döviz kuru üzerinden Yeni Türk Lirası’na  
çevrilmek üzere ve kesintiden muaf tutularak Savunmacı Hükümet tarafından aꢀağıdaki  
meblağların baꢀvurana ödemesine:  
(i)  
(ii)  
1000 EUR (bin Euro) manevi tazminat ve uygulanabilecek tüm vergiler;  
yargılama giderleri için 1500 EUR (bin beꢀ yüz Euro) ve baꢀvurana  
uygulanabilecek tüm vergiler;  
(b) yukarıda belirtilen üç aylık sürenin sona erdiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına  
kadar, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan marjinal kredi kolaylığı  
oranının üç puan fazlasına eꢀit oranda basit faiz uygulanmasına karar vermiꢀtir.  
5. Baꢀvuranların adil tatmine iliꢀkin diğer taleplerini reddetmiꢀtir.  
10  
Đꢀbu karar, Đngilizce olarak hazırlanmıꢀ ve Mahkeme Đç Tüzüğü’nün 77. Maddesi’nin 2. ve  
3. fıkraları uyarınca 20 Mayıs 2008 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiꢀtir.  
Françoise Elens-Passos  
Zabıt Katibi  
Françoise Tulkens  
Baꢀkan  
AĐHS’nin 45. maddesinin 2. fıkrası ile Mahkeme Đç Tüzüğü’nün 74. maddesi’nin 2. fıkrası  
uyarınca, Yargıç Mularoni’nin Yargıç Tsotsoria’nın da mutabık olduğu görüꢀü bu karara ekli  
olarak yer almaktadır.  
F.T.  
F.E.P  
.
11  
YARGIÇ MULARONI’NĐN YARGIÇ TSOTSORIA’NIN DA  
MUTABIK OLDUĞU GÖRÜꢁÜ  
Bu davada AĐHS’nin 6/1 ile 8. maddelerinin ihlal edildiğine iliꢀkin çoğunluk görüꢀünü  
paylaꢀmaktayım.  
Ancak benim gerekçem kısmen farklıdır.  
6. madde  
Bu maddenin uygulanabilirliğine iliꢀkin olarak, mahkumlara uygulanan disiplin  
cezalarıyla ilgili AĐHM’nin içtihadının her zaman tutarlı olmadığını söylemek zorundayım.  
AĐHM, bazı ülkelerle ilgili davalarda 6. maddenin ihlal edildiğine karar vermekte, öte  
yandan diğer ülkeler aleyhinde bulunulan benzer ꢀikayetleri kabuledilemez bulmaya devam  
etmektedir.  
Bir yandan 6. maddenin uygulanabilirliğine iliꢀkin Büyük Daire’nin daha ayrıntılı  
ölçütleri belirlemesini sabırsızlıkla beklerken, diğer yandan da, ulusal yargılama sonunda  
baꢀvuran ziyaretçileri ile görüꢀme hakkından neredeyse bir yıla yakın süre mahrum  
edildiğinden, 6. maddenin bu davada hukuki baꢀlığı altında uygulanmasına katılabilirim.  
Ganci – Đtalya davasının (41576/98) ilkeleri davanın özel koꢀullarına uygulandığında, 6.  
maddenin uygulanabilirliği meselesi kolayca belirlenmektedir.  
Öte yandan, kararın 29. paragrafında1 Vilho Eskelinen ve diğerleri – Finlandiya Büyük  
Daire kararına atıfta bulunulma nedenini anlamamaktayım. O dava devlet memurlarının  
mahkemeye eriꢀimi ile ilgili olup, mahkumlara uygulanan disiplin cezaları ile kesinlikle bir  
ilgisi bulunmamaktadır. Anılan atfın, bundan böyle 6. maddenin iç hukukun adli müracaat  
yolları sağlaması halinde mahkumlara uygulanan tüm disiplin cezalarına uygulanacağının farz  
edileceği ilkesini getirme amacına hizmet edeceğinden büyük endiꢀe duymaktayım.  
AĐHM’nin dairelerinin, Büyük Daire’nin açık kılavuzluğu olmaksızın, uygulanan  
disiplin cezasının niteliği ve ciddiyetine bakılmaksızın, iç hukuk seviyesinde yargısal  
korunmanın sağlandığı her durumda, AĐHS’nin 6. maddesinin disiplin iꢀlemlerine  
uygulanabilir olmadığı bir içtihattan, 6. maddenin her zaman uygulanması gerektiğini öngören  
bir içtihada hızla hareket etmesi biçiminde bir yargı hiperaktivitesine giriꢀmemesi gerekir.  
Böyle bir yaklaꢀımın Yüksek Sözleꢀmeci Tarafların, küçük disiplin cezalarına yönelik  
yargısal koruma sağlamaktan caydırabileceğini bir kenara bıraksak bile, AĐHS’nin 6.  
maddesinin kapsamını hem “medeni hak ve yükümlülükler”in belirlenmesi hem de “cezai  
kovuꢀturma” ile ilgili duruꢀmalarla sınırladığına iꢀaret etmek isterim. 6. maddenin kapsamının  
geniꢀ biçimde geniꢀletilmesi, küçükler de dahil her türlü cezanın medeni haklara tesir ettiği  
biçiminde değerlendirmek amacıyla, mahkumlara uygulanan disiplin cezalarına atıfta  
bulunularak yapılması gerekiyorsa, bu kararın Büyük Daire’ye ait olması gerektiğini  
düꢀünüyorum.  
Yerel mahkemelere, ciddiyetlerine bakılmaksızın, disiplin cezalarıyla ilgili tüm  
iꢀlemlerde açık duruꢀma yapmalarını dayatmak, bana göre mahkemelerin davaları makul  
süreler içinde ele alabilme ehliyetlerini zayıflatan orantısız bir yük ve risk teꢀkil etmektedir.  
1
Bkz bu çevirinin 24. paragrafı  
12  
Büyük Daire bir süre önce “cezai” meselelerin görüldüğü davalarda böyle bir yükümlülüğün  
olmadığı sonucuna varmıꢀtır (bkz. Jussila – Finlandiya [BD], 73053/01). AĐHM’nin bir  
dairesinin, 6. maddenin “medeni hükümlerinin” tehlikede olduğu disiplin cezalarının karıꢀtığı  
davalarda böyle bir yükümlülük dayatmasının uygun olduğuna inanmıyorum.  
Bu nedenle, bu davada 6. maddenin yalnız bir nedenle ihlal edildiği sonucuna varmıꢀ  
bulunuyorum: baꢀvurana, disiplin cezasına yaptığı itirazı karara bağlayan yerel mahkemeler  
önünde kendini bir avukat vasıtasıyla savunma olanağı verilmemiꢀtir. Baꢀvurana uygulanan  
toplam cezanın sertliği yerel mahkemeler önünde hukuki temsil ilkesinden kaçınılmasını haklı  
çıkaramaz.  
8. madde  
Bu maddenin ihlaline iliꢀkin olarak, çoğunluk, incelemesini “kanunilik” meselesine  
indirgemektedir. Baꢀvuranın aile hayatına yapılan müdahalenin AĐHS’nin “kanunun niteliği”  
koꢀulunu karꢀılamayan yasal hükümlere dayandığı, müdahalenin 8. maddenin 2. fıkrası  
uyarınca meꢀru amaç ya da amaçlar güdüp gütmediğinin ve demokratik bir toplumda gerekli  
olup olmadığının belirlenmesinin gerekli olmadığı sonucuna varmıꢀtır.  
Ancak, AĐHM, 1 Ocak 2005 tarihinde yürürlüğe giren yasayı göz önünde  
bulundurduğu ve yeni yasanın ilke olarak AĐHS’nin kanun niteliği koꢀullarını karꢀılaması  
gerektiğini vurguladığı için, ben de ek bir unsuru belirtmek isterim.  
Yeni benzer davalarda müdahalenin kanuni olduğu ve meꢀru bir amaç güttüğü farz  
edilse bile, böyle bir müdahalenin demokratik bir toplumda gerekli olmadığı görüꢀünde  
olurdum. Aileyle olan iletiꢀimin bir yıl boyunca tamamen yasaklanması açıkça orantısız bir  
disiplin cezasıdır, 8. maddenin özüne temas etmektedir.  
AĐHS’nin 46. maddesinin uygulanması  
Kararın bu kısmıyla ilgili, izleyen nedenlerle, ciddi sorunum bulunmaktadır.  
1) Kararın 60. paragrafı2, AĐHS’nin 6. maddenin ihlalinin tespit edilmesi gerekçesini  
“açık duruꢀma görülmemesi” olarak özetlemektedir. 60. maddenin lafzı, “baꢀvuranın  
hakkında baꢀlatılan iꢀlemleri etkili biçimde takip edememesi” nedeniyle AĐHS’nin 6.  
maddesinin ihlal edildiğine hükmedilen 37., 38. paragrafları3 ve sonuç bölümü ile tutarlı  
değildir.  
Çoğunluk 6. maddenin ihlal edildiğinin tespit edilmesinin ana nedeni olarak açık  
duruꢀma yapılmamasını görürken, yukarıda belirtilen nedenlerden ötürü böyle bir sonuca  
kesinlikle katılmamaktayım.  
2) Kararın 63. paragrafının4, ilan edildiği gibi Savunmacı Devlet’in uygun çözümü  
bulmasına ve Bakanlar Komitesi’nin kararın uygulanmasını denetlemesine yardımcı olma  
amacına hizmet edeceği konusunda izleyen iki nedenden ötürü ciddi ꢀüphelerim  
bulunmaktadır.  
2 Bkz bu çevirinin 54. paragrafı  
3 Bkz bu çevirinin 32. ve 33. paragrafları  
4 Bkz bu çevirinin 57. paragrafı  
13  
Bir yanda, Avrupa Cezaevi Kuralları’nın “ulusal hukuk disiplin iꢀlemlerinde izlenecek  
usulleri belirlemelidir” biçiminde belirten 57/2(b) maddesine bulunulan atfı anlamada güçlük  
çekmekteyim. Bu tür usuller, kararın 15. paragrafında5 belirtildiği üzere ulusal seviyede zaten  
belirlenmiꢀtir. Bu paragraftan açıkça anlaꢀılan, Avrupa Đꢀkenceyi ve Đnsanlık Dıꢀı veya  
Aꢀağılayıcı Muamele veya Cezaları Önleme Komitesi’nin yasayı incelediği ve disiplin  
iꢀlemlerinde avukatların katılımı ve avukatların müvekkillerinin disiplin dosyalarına eriꢀimi  
olmak üzere yalnız iki hususa iꢀaret ettiğidir. Avrupa Cezaevi Kuralları’na yapılan atfı 59(c)  
maddesi ile sınırlamak muhtemelen Savunmacı Devlet ve Bakanlar Komitesi’ne yardımcı  
olma amacına daha iyi hizmet edecektir.  
Đkinci olarak, 46. maddeyle ilgili bölümde Dickson – Đngiltere Büyük Daire kararına  
atıf yapılma nedeni, sözkonusu davada, AĐHM, AĐHS’nin 46. ya da 41. maddesi çerçevesinde  
Avrupa Cezaevi Kuralları’nın herhangi bir hükmünün benimsenmesinin önerilmesinden  
imtina ettiği için, benim için bir muamma olarak kalmıꢀtır.  
5
Kararın iç hukuk mevzuatına atıfta bulunulan 15. paragrafı ꢀöyledir: (1 Ocak 2005 tarihli) Ceza ve Güvenlik  
Tedbirlerinin Đnfazı Hakkında Kanun, cezayı gerektiren fiilleri, bu fiillere iliꢀkin cezaları ve izlenmesi gereken  
usulü belirterek cezaevi disipliniyle ilgili yeni hükümler koymaktadır. Avrupa Đꢀkenceyi ve Đnsanlık Dıꢀı veya  
Aꢀağılayıcı Muamele veya Cezaları Önleme Komitesi, raporlarından birinde (CPT/inf (2008) 13) bu kanunu  
incelemiꢀ ve sözkonusu hükümlerin herhangi bir özel yorum gerektirmediğini belirlemiꢀtir. Ancak, Komite,  
disiplin iꢀlemlerinde avukatların katılımı ve bunun sonucu olarak avukatların müvekkillerinin disiplin  
dosyalarına eriꢀimi olmak üzere disiplin usulüne iliꢀkin iki hususa iꢀaret etmiꢀtir.. Ayrıca, Komite kanunun  
mevcut hükümlerinin avukatın disiplin iꢀlemlerinde yer almasına izin verip vermediğini sorgulamıꢀtır. Komite,  
bu bağlamda, Avrupa Cezaevi Kuralları’nın 59. maddesine atıfta bulunmuꢀtur.  
14